I OSK 8/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oraz decyzje organów administracji, które odmówiły przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej. Sprawa dotyczyła córki sprawującej opiekę nad niepełnosprawną matką, która zrezygnowała z pracy w gospodarstwie rolnym. Sądy niższych instancji uznały, że brak jest związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z pracy a opieką, a także że fakt posiadania rodzeństwa zobowiązanego do alimentacji uniemożliwia przyznanie świadczenia jednej osobie. NSA zakwestionował to stanowisko, wskazując, że przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie wprowadza takich ograniczeń. Sąd podkreślił, że świadczenie pielęgnacyjne jest ekwiwalentem za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki, a ocena ta powinna być indywidualna i aktualna. NSA zaznaczył, że istnienie rodzeństwa zobowiązanego do alimentacji nie wyklucza prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla osoby faktycznie sprawującej opiekę, a organy nie mogą wprowadzać dodatkowych przesłanek odmowy, które nie wynikają z ustawy. Sąd uznał, że skarżąca spełnia przesłanki podmiotowe i przedmiotowe do przyznania świadczenia, a jej rezygnacja z pracy w gospodarstwie rolnym była bezpośrednio związana z koniecznością sprawowania opieki nad matką.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje osobie sprawującej faktyczną opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, nawet jeśli posiada ona rodzeństwo zobowiązane do alimentacji, a organy nie mogą wprowadzać dodatkowych, nieprzewidzianych w ustawie przesłanek odmowy.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji osoby rezygnującej z pracy w gospodarstwie rolnym, ale jego zasady dotyczące braku dodatkowych przesłanek odmowy są szeroko stosowalne.
Zagadnienia prawne (3)
Czy fakt posiadania przez osobę wymagającą opieki kilku osób zobowiązanych do alimentacji uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jednemu z nich, pomimo spełnienia pozostałych przesłanek ustawowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, fakt posiadania przez osobę wymagającą opieki kilku osób zobowiązanych do alimentacji nie przesądza o braku prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla jednej z tych osób, jeśli faktycznie sprawuje ona opiekę i spełnia pozostałe warunki ustawowe.
Uzasadnienie
Przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie wprowadza dodatkowych przesłanek odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w postaci istnienia innych osób zobowiązanych do alimentacji. Decyzja o tym, kto sprawuje opiekę i ubiega się o świadczenie, należy do osób zobowiązanych.
Czy istnieje związek przyczynowo-skutkowy między rezygnacją z pracy w gospodarstwie rolnym a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, uzasadniający przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli zakres sprawowanej opieki obiektywnie uniemożliwia podjęcie lub kontynuowanie zatrudnienia, a rezygnacja z pracy jest bezpośrednim następstwem tej konieczności.
Uzasadnienie
Świadczenie pielęgnacyjne jest ekwiwalentem za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki. Ocena tego związku powinna być indywidualna, uwzględniająca aktualny stan potrzeb podopiecznego i czas poświęcany na opiekę, który wyklucza możliwość pracy zarobkowej.
Czy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne musi udowodnić, że wyczerpała inne możliwości zapewnienia opieki przez rodzeństwo?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie ma takiego obowiązku. Przepisy nie nakładają na wnioskodawcę obowiązku udowadniania braku możliwości świadczenia pomocy przez inne osoby zobowiązane do alimentacji.
Uzasadnienie
Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie przewidują pierwszeństwa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ani nie nakładają na wnioskodawcę obowiązku udowadniania braku możliwości sprawowania opieki przez inne osoby zobowiązane do alimentacji.
Przepisy (7)
Główne
u.ś.r. art. 17 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, jeśli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lub niepełnosprawności ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki.
Pomocnicze
u.ś.r. art. 17b § ust. 1 i 2
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
W przypadku rolników, małżonków rolników lub domowników, świadczenia przysługują w przypadku zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego lub wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, potwierdzone oświadczeniem.
k.r.o. art. 128
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Określa obowiązek alimentacyjny członków rodziny.
p.p.s.a. art. 182 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguluje rozpoznawanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku.
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzeczenia o kosztach.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z pracy a opieką jest błędnie przyjęty. • Fakt posiadania rodzeństwa zobowiązanego do alimentacji nie wyklucza przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. • Organy i sąd niższej instancji wprowadziły dodatkowe przesłanki odmowy, nieprzewidziane w ustawie.
Godne uwagi sformułowania
brak jest związku przyczynowo - skutkowego między koniecznością sprawowania opieki nad matką, a zaprzestaniem wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym przez skarżącą • nie stanowi to obiektywnej przesłanki (przeszkody) uniemożliwiającej im sprawowanie opieki nad matką • brak jest wskazania dotyczącego sprawowania opieki w sposób nieprzerwany, całodobowy, codzienny, samodzielny • nie można pozbawiać go tego prawa uzasadniając decyzję odmowną istnieniem innych dzieci – obciążonych w równym stopniu obowiązkiem alimentacyjnym i posiadających możliwości sprawowania opieki nad matką.
Skład orzekający
Karol Kiczka
przewodniczący sprawozdawca
Krzysztof Sobieralski
sędzia
Agnieszka Miernik
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje osobie sprawującej faktyczną opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, nawet jeśli posiada ona rodzeństwo zobowiązane do alimentacji, a organy nie mogą wprowadzać dodatkowych, nieprzewidzianych w ustawie przesłanek odmowy."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji osoby rezygnującej z pracy w gospodarstwie rolnym, ale jego zasady dotyczące braku dodatkowych przesłanek odmowy są szeroko stosowalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego świadczenia socjalnego i wyjaśnia kluczowe wątpliwości interpretacyjne dotyczące jego przyznawania, co jest istotne dla wielu obywateli i prawników.
“Czy masz rodzeństwo i opiekujesz się chorym rodzicem? Dowiedz się, czy przysługuje Ci świadczenie pielęgnacyjne!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.