I OSK 795/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną samorządowego kolegium odwoławczego, potwierdzając, że dodatek elektryczny przysługuje gospodarstwu domowemu, a nie tylko osobie posiadającej umowę na dostawę prądu.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania dodatku elektrycznego A. B., która nie była stroną umowy na dostawę energii elektrycznej, mimo że jej gospodarstwo domowe spełniało pozostałe kryteria. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów, uznając ich wykładnię za zbyt formalistyczną. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną kolegium, podkreślając, że dodatek przysługuje gospodarstwu domowemu, a wniosek może złożyć każdy dorosły domownik, nie tylko formalny odbiorca końcowy.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzje organów odmawiających przyznania A. B. dodatku elektrycznego. Organy administracji uznały, że dodatek przysługuje wyłącznie odbiorcy końcowemu energii elektrycznej, czyli osobie posiadającej umowę z dostawcą. WSA uznał tę wykładnię za zbyt formalistyczną i sprzeczną z celami specustawy elektrycznej, która ma na celu wsparcie gospodarstw domowych. NSA podzielił stanowisko WSA, podkreślając, że dodatek elektryczny jest świadczeniem dla gospodarstwa domowego, a nie indywidualnym prawem osoby fizycznej związanej umową. Sąd wskazał, że poradniki publikowane przez ministerstwa nie są źródłem prawa powszechnie obowiązującego. Kluczowe znaczenie ma systemowa wykładnia przepisów, która uwzględnia definicję gospodarstwa domowego i cel ustawy, jakim jest pomoc jak największej liczbie potrzebujących. NSA stwierdził, że każdy dorosły domownik może skutecznie złożyć wniosek o dodatek, o ile wykaże spełnienie przesłanek dotyczących legalności poboru energii i zgłoszenia źródła ogrzewania. Sąd oddalił skargę kasacyjną, uznając, że WSA prawidłowo zinterpretował przepisy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Dodatek elektryczny przysługuje gospodarstwu domowemu, a wniosek o jego wypłatę może złożyć każdy dorosły domownik, nie tylko osoba posiadająca umowę z dostawcą energii.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że literalna wykładnia art. 27 ust. 1 specustawy elektrycznej jest zbyt formalistyczna i sprzeczna z celami ustawy, która ma na celu wsparcie gospodarstw domowych. Kluczowa jest systemowa wykładnia uwzględniająca definicję gospodarstwa domowego i cel pomocy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (19)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
specustawa elektryczna art. 27 § 1
Ustawa z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej
Dodatek elektryczny przysługuje odbiorcy energii elektrycznej w gospodarstwie domowym, rozumianemu szerzej niż tylko formalny posiadacz umowy z dostawcą.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
specustawa elektryczna art. 27 § 3
Ustawa z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej
Definicja gospodarstwa domowego jako osoby fizycznej samotnie lub wspólnie zamieszkującej i gospodarującej.
specustawa elektryczna art. 28 § 1
Ustawa z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej
W przypadku więcej niż jednego gospodarstwa domowego pod jednym adresem, jeden dodatek przysługuje dla wszystkich.
specustawa elektryczna art. 28 § 3
Ustawa z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej
W przypadku wieloosobowego gospodarstwa domowego, dodatek przysługuje wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy.
Prawo energetyczne art. 3 § 13b
Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne
Definicja odbiorcy końcowego energii elektrycznej.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 79a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków art. 27a § 1
Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków art. 27g § 1
Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 24 listopada 2022 r. w sprawie wzoru wniosku o wypłatę dodatku elektrycznego
Konstytucja RP art. 87 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 87 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dodatek elektryczny przysługuje gospodarstwu domowemu, a nie tylko osobie posiadającej umowę z dostawcą energii. Wykładnia przepisów przez organy była zbyt formalistyczna i sprzeczna z celami ustawy. Poradniki ministerstw nie są źródłem prawa powszechnie obowiązującego.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Samorządowego Kolegium Odwoławczego oparta na literalnej wykładni przepisów i poradniku ministerstwa.
Godne uwagi sformułowania
dodatek elektryczny przysługuje odbiorcy energii elektrycznej w gospodarstwie domowym organy dokonały zbyt formalnej wykładni poradniki dla gmin [...] nie są źródłem prawa powszechnie obowiązującego ratio legis specustawy elektrycznej koncertuje się na pomocy jak największej liczbie gospodarstw domowych dodatek ten przysługuje konkretnemu gospodarstwu domowemu
Skład orzekający
Anna Wesołowska
sędzia del. WSA
Jolanta Rudnicka
przewodniczący sprawozdawca
Monika Nowicka
sędzia NSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie prawa do dodatku elektrycznego dla członków gospodarstwa domowego, którzy nie są stroną umowy z dostawcą energii."
Ograniczenia: Dotyczy specustawy elektrycznej i jej konkretnych przepisów; interpretacja może być specyficzna dla stanu prawnego z okresu obowiązywania tej ustawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia (dodatek energetyczny) i wyjaśnia ważną kwestię interpretacji przepisów, która ma bezpośredni wpływ na obywateli.
“Dodatek elektryczny: czy musisz mieć umowę na prąd, by go dostać? NSA wyjaśnia!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 795/24 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-04-28 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-04-12 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Anna Wesołowska Jolanta Rudnicka /przewodniczący sprawozdawca/ Monika Nowicka Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane I SA/Wa 1404/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-11-09 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 184 oraz art. 182 par. 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 2023 poz 269 art. 27 ust. 1 Ustawa z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 1404/23 w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2023 r., znak: KOA/1872/Sr/23 w przedmiocie dodatku elektrycznego oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 9 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 1404/23, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 25 kwietnia 2023 r. znak: KOA/1872/Sr/23 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku elektrycznego uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z 21 lutego 2023 r. nr SŚW.5411.4.515E.2023.WL. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Warszawie zarzuciło wyrokowi Sądu I instancji naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej (Dz. U. z 2023 r., poz. 269 – dalej "specustawa elektryczna") w zw. z art. 3 pkt 13b ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 1385 ze zm. – dalej: "Prawo energetyczne") poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że odbiorca energii elektrycznej rozumiany jest inaczej niż odbiorca końcowy dokonujący zakupu energii elektrycznej wyłącznie w celu ich zużycia w gospodarstwie domowym. Skarżący kasacyjnie zarzucił wyrokowi Sądu I instancji również naruszenie przepisu prawa procesowego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 7, art. 8, art. 9 i art. 79a ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. – dalej: "k.p.a."), gdyż w okolicznościach rozpatrywanej sprawy Kolegium dokonało właściwej subsumcji przepisów relewantnych z punktu widzenia załatwienia tej sprawy, wyjaśniając wpierw jej stan faktyczny (ustalając wszystkie okoliczności istotne z punktu widzenia załatwienia sprawy) a następnie wnikliwie rozpatrując zebrany materiał dowodowy i dokonując jego prawidłowej oceny. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozwinięto argumentację na poparcie ww. zarzutów Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a pozostałe strony, w ustawowym terminie czternastu dni, nie zażądały jej przeprowadzenia, skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. Stosownie natomiast do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Powyższe oznacza, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a zobligowany jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych. W sytuacji gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. W tej jednak sprawie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że z uwagi na konstrukcję zarzutów oraz charakter sprawy należy odnieść się łącznie do zarzutów naruszenia prawa materialnego oraz procesowego, gdyż prawidłowa wykładnia art. 27 ust. 1 specustawy elektrycznej determinuje zakres postępowania administracyjnego. Przed rozwinięciem oceny przedstawionych zarzutów należy przypomnieć, że A. B. pismem z 25 stycznia 2023 r. zawnioskowała o przyznanie jej dodatku elektrycznego. Wskazała, że jej gospodarstwo domowe składa się z pięciu osób oraz dołączyła fakturę VAT za energię elektryczną dla jej gospodarstwa domowego wystawioną na jej męża Z. B. Burmistrz Miasta i Gminy [...] decyzją z 21 lutego 2023 r., nr SŚW.5411.4.515E.2023.WL, odmówił przyznania A. B. dodatku elektrycznego, gdyż nie jest ona odbiorcą energii elektrycznej. W odwołaniu od powyższej decyzji A. B. podkreślała, że lokal wspólnie zajmowany przez małżonków stanowi współwłasność małżeńską, opłaty związane z użytkowaniem tego lokalu obciążają małżonków solidarnie. Podniosła, że na równi mężem ponosi odpowiedzialność za terminowe regulowanie opłat za prąd. Ponadto do odwołania załączyła pełnomocnictwo udzielone jej przez męża do złożenia wniosku o ustalenie i wypłatę dodatku elektrycznego. SKO nie uwzględniając odwołania decyzją z 25 kwietnia 2023 r. utrzymało w mocy ww. decyzję Burmistrza. Organ odwoławczy podzielił stanowisko Burmistrza, który uznał, że w świetle definicji legalnej odbiorcy końcowego wnioskujący o dodatek elektryczny musi być stroną umowy sprzedaży energii elektrycznej. W sytuacji, w której rozliczenie kosztów zakupu energii następuje z inną osobą – stroną umowy, wnioskodawca, choć tworzący wspólne gospodarstwo domowe z "odbiorcą końcowym" nie jest uprawniony do ubiegania się o dodatek elektryczny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uchylając zaskarżonym wyrokiem z 9 listopada 2023 r. ww. decyzje uznał, że organy dokonały zbyt formalnej wykładni art. 27 ust. 1 specustawy elektrycznej w zw. z art. 3 pkt 13b Prawa energetycznego ograniczając pojęcie odbiorcy energii elektrycznej wyłącznie do formalnego aspektu podpisania przez dany podmiot umowy z dostawcą energii elektrycznej, niezależnie od okoliczności faktycznych związanych z zakupem i zużyciem energii elektrycznej, których to organy w sprawie nie zbadały. Sąd I instancji stwierdził, że organy pominęły przy tym podnoszone przez A. B. w toku postępowania zasady ustroju małżeńskiego i wspólności majątkowej małżeńskiej oraz wspólnego gospodarstwa domowego małżonków. Arbitralnie przyjęły, że A. B. nie będąc odbiorcą końcowym, to jest osobą, która podpisała (zawarła) umowę o dostawę energii elektrycznej, nie spełnia ustawowego warunku przyznania dodatku elektrycznego. Sąd I instancji uznał, że takie stanowisko jest wadliwe, gdyż pomija cele specustawy elektrycznej. Skarżące kasacyjnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze, we wniesionej skardze kasacyjnej, podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wskazało, że art. 27 ust. 1 specustawy elektrycznej powinien być wykładany w ten sposób, że odbiorcą energii elektrycznej jest ten, kogo łączy umowa o dostarczanie energii z przedsiębiorstwem energetycznym, gdyż ta osoba dokonuje zakupu tej energii. W ocenie Kolegium to stanowisko wynika wprost z poradnika dla gmin dotyczącego wypłaty dodatku elektrycznego opublikowanego na stronie internetowej Ministerstwa Klimatu i Środowiska. Naczelny Sąd Administracyjny argumentacji tej nie podziela i przede wszystkim wyjaśnia, że zgodnie z art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Ponadto w myśli art. 87 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego. Powyższy przepis Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ustanawia zamknięty katalog prawa powszechnie obowiązującego. Oznacza to, że – już na poziomie uregulowania konstytucyjnego – dokonano wyczerpującego wskazania wszystkich typów aktów tego prawa oraz przypisania kompetencji do ich stanowienia poszczególnym organom władzy publicznej. Taki system wyklucza dowolność jego uzupełniania formami konstytucyjnie nieprzewidzianymi i nieznajdującymi legitymacji na gruncie konstytucyjnie formułowanych założeń prawodawstwa. Ze wskazanych regulacji konstytucyjnych nie wynika, aby powszechnie obowiązującym źródłem prawa Rzeczypospolitej Polskiej były poradniki dla gmin czy jakiekolwiek dokumenty informacyjne, wskazówki i wytyczne zamieszczane na stronach internetowych ministerstw czy innych urzędów. Nie mogą one być prawnie skuteczne wobec obywateli i nie mogą stanowić podstaw wydawanych przez organy rozstrzygnięć. Z tego względu powoływanie się przez skarżące kasacyjnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie na wykładnię przepisów dokonaną w poradniku dla gmin zamieszczonym na stronie internetowej Ministerstwa Klimatu i Środowiska nie może mieć żadnego znaczenia dla prawidłowej wykładni przepisów regulujących dodatek elektryczny. Dokument ten ma wyłącznie charakter wewnętrzny i informacyjny i w żaden sposób nie wiąże ani obywateli ani organów administracji publicznej. Zasadnie zatem Sąd I instancji nie uwzględnił wytycznych zawartych w przywoływanym przez skarżącego kasacyjnie "poradniku", którego treść nawet trudno zweryfikować, gdyż nie jest on obecnie dostępny publicznie i nie znajduje się w aktach sprawy. Pomijając powyższe, kluczowym problemem w sprawie jest prawidłowa wykładnia art. 27 ust. 1 specustawy elektrycznej, zgodnie z którym dodatek elektryczny przysługuje odbiorcy energii elektrycznej w gospodarstwie domowym w rozumieniu art. 3 pkt 13b ustawy - Prawo energetyczne, w przypadku gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego jest zasilane energią elektryczną, i źródło to zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2023 r. poz. 2496 oraz z 2024 r. poz. 1089), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu – w przypadku głównych źródeł ogrzewania zgłoszonych lub wpisanych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Organy obu instancji przyjęły, że należy dokonać wykładni literalnej ww. przepisu, co oznacza, że podmiotem uprawnionym do wystąpienia z wnioskiem o dodatek elektryczny jest wyłącznie odbiorca końcowy energii elektrycznej w rozumieniu art. 3 pkt 13b Prawo energetyczne, a więc podmiot, który zawarł umowę o dostarczenie energii z przedsiębiorstwem energetycznym, gdyż tylko ta osoba dokonuje zakupu tej energii. Taka wykładnia powołanego przepisu, jak słusznie stwierdził Sąd I instancji, jest zbyt formalistyczna i sprzeczna z celami ustawy oraz założeniami racjonalnego ustawodawcy. Z uzasadnienia do projektu specustawy elektrycznej (druk 2630 IX Kadencji Sejmu) wynika wprost, że projekt ustawy ma na celu zapewnienie wsparcia dla odbiorców energii elektrycznej w gospodarstwach domowych, w tym zużywanej na potrzeby pomieszczeń gospodarczych związanych z prowadzeniem gospodarstw domowych, lokali o charakterze zbiorowego mieszkania, węzłów cieplnych i hydroforni, oświetlenia budynków mieszkalnych, garaży, domów letniskowych w ogródkach działkowych – o ile nie jest w tych pomieszczeniach prowadzona działalność gospodarcza. Ponadto jasno wskazano, że wsparcie będzie polegało na złagodzeniu rosnących kosztów zużycia energii elektrycznej w gospodarstwach domowych, wynikających w szczególności ze wzrostu cen zakupu energii na rynku hurtowym, co przekłada się na ceny regulowane w taryfach zatwierdzanych przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki oraz ceny kalkulowane do tej pory przez przedsiębiorstwa obrotu, w ramach ofert wolnorynkowych. W uzasadnieniu tego projektu podkreślono również, że zgodnie z zaproponowanymi przepisami dodatek elektryczny przysługiwał będzie gospodarstwu domowemu, w przypadku gdy głównym źródłem ogrzewania tego gospodarstwa będzie energia elektryczna. Warunkiem koniecznym do uzyskania dodatku jest uzyskanie wpisu lub zgłoszenie źródła ogrzewania do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków. Ratio legis specustawy elektrycznej jak również wprowadzenie instytucji dodatku elektrycznego koncertuje się na pomocy jak największej liczbie gospodarstw domowych. Ma to o tyle znacznie, że ustawodawca kładzie szczególny nacisk, że pomoc ta ma należeć się nie indywidualnym osobom, jak w przypadku chociażby niektórych świadczeń z zakresu pomocy społecznej, ale przede wszystkim gospodarstwom domowym, jako najmniejszej jednostce społecznej, która razem zamieszkuje i się utrzymuje. Takie cele projektu ustawy znajdują odzwierciedlenie w art. 27 i następnych specustawy elektrycznej. Co prawda, w art. 27 ust. 1 specustawy elektrycznej posłużono się pojęciem odbiorcy energii elektrycznej, jednakże zakładając racjonalność ustawodawcy zostało to dokonane wyłącznie z powodów formalnych, aby możliwe było wskazanie podmiotu, który będzie adresatem decyzji organu. Przepis ten nie powinien być więc interpretowany w oderwaniu od pozostałych przepisów specustawy elektrycznej, albowiem jego literalna wykładnia (a nie systemowa), wypacza cel tej regulacji. Zauważyć należy, że z przepisów regulujących dodatek elektryczny wynika, że wniosek o dodatek elektryczny mogą składać gospodarstwa domowe, w których główne źródło ogrzewania zasilane jest energią elektryczną, przy czym warunkiem do jego złożenia jest posiadanie wpisu lub zgłoszenia głównego źródła ogrzewania do centralnej ewidencji emisyjności budynków. W tym celu ustawodawca w art. 27 ust. 3 specustawy elektrycznej definiuje pojęcie gospodarstwa domowego jako osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe). Argumentację tę wzmacnia treść art. 28 ust. 1 ustawy elektrycznej, w którym literalnie zostało wskazane, że w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek elektryczny przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem. W kolejnych ustępach tego przepisu również jest mowa o gospodarstwie domowym jako beneficjencie dodatku elektrycznego. Oznacza, to że dodatek ten przysługuje konkretnemu gospodarstwu domowemu, bo taki jest bowiem cel tej regulacji. W niniejszej sprawie przyznanie dodatku elektrycznego dotyczy gospodarstwa wieloosobowego, przez które należy w myśl ust. 3 pkt 2 art. 27 specustawy elektrycznej rozumieć osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące. O dodatek elektryczny, jak wynika z ustaleń organu I instancji, wystąpiła z wnioskiem A. B., która wraz mężem oraz dziećmi tworzy gospodarstwo domowe wieloosobowe. Wprawdzie stroną umowy o dostawę energii elektrycznej jest mąż skarżącej – Z. B., to jednak faktycznymi odbiorcami energii elektrycznej dla celów zużycia na potrzeby ich gospodarstwa domowego są oboje małżonkowie oraz ich dzieci. Należy zatem przyjąć, że każda z osób tworzących to gospodarstwo domowe, a zwłaszcza każdy z małżonków ma prawo skutecznie złożyć wniosek o dodatek elektryczny. Innymi słowy skutecznie z wnioskiem o ten rodzaj świadczenia może wystąpić nie tylko osoba mająca zawartą umowę o dostawę energii z przedsiębiorstwem energetycznym, ale również członek gospodarstwa domowego (w tym przypadku skarżąca, będąca żoną odbiorcy końcowego), o ile wykaże, że zostały spełnione przesłanki co do legalności poboru energii, a więc został spełniony warunek zawarcia umowy o dostawę energii elektrycznej z przedsiębiorcą. Słusznie podniósł w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji, że dodatek elektryczny nie może być przyznany wyłącznie osobie, którą łączy umowa o dostawę energii elektrycznej. Przyjęcie odmiennego stanowiska, jak uczyniły to organy obu instancji, powodowałoby, że zbędne byłoby uregulowanie zawarte w art. 28 specustawy elektrycznej, które dotyczący sytuacji gdy więcej niż jedno gospodarstwo domowe znajduje się pod tym samym adresem. Nie można pominąć tego, że racjonalny ustawodawca w ust. 3 art. 28 specustawy elektrycznej postanowił, że w przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku elektrycznego dla gospodarstwa domowego wieloosobowego złożyła więcej niż jedna osoba, dodatek ten jest przyznawany wnioskodawcy, który złożył taki wniosek jako pierwszy. Wynika zatem z tego, że ustawodawca wprowadził zasadę pierwszeństwa złożenia wniosku, niezależnie od tego który z członków gospodarstwa domowego wieloosobowego jest stroną umowy z przedsiębiorstwem energetycznym. Podkreślenia zatem wymaga, że w świetle tej zasady, w przypadku gospodarstwa wieloosobowego, gdy tylko jedna z osób jest stroną umowy o dostawę energii elektrycznej, a każda z osób wchodzących w skład tego gospodarstwa domowego składa odrębny wniosek w różnych terminach, to wówczas dodatek należy się temu który złożył wniosek z wcześniejszą datą jako pierwszy. Nie ma to jednak zastosowania do niniejszej sprawy, jako że, z wnioskiem wystąpiła A. B., zaś jej mąż, będący stroną umowy o dostawę energii, z wnioskiem takim nie wystąpił, jak również pozostali domownicy. Stanowisko, że każdy z małżonków może skutecznie wystąpić z wnioskiem o dodatek elektryczny znajduje oparcie również w rozporządzeniu Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 24 listopada 2022 r. w sprawie wzoru wniosku o wypłatę dodatku elektrycznego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2443) określającym wzór formularza wniosku o przyznanie dodatku elektrycznego. W treści formularza wniosku brak jest bowiem jakiejkolwiek wzmianki, informacji, pouczenia o tym, że dodatek może zostać przyznany wyłącznie odbiorcy końcowemu energii elektrycznej, a więc osobie, która ma zawartą umowę o dostawę energii z przedsiębiorstwem energetycznym. Mając na względzie racjonalność ustawodawcy należy zatem przyjąć, gdyby dodatek elektryczny miałby być przyznawany wyłącznie osobom mającym zawartą umowę o dostawę energii z przedsiębiorstwem energetycznym, to znalazłoby to odzwierciedlenie poprzez zamieszczenie stosownej wzmianki, informacji, pouczenia w treści formularza wniosku o przyznanie tego dodatku, a zwłaszcza w przepisach specustawy elektrycznej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji dokonał właściwej wykładni art. 27 ust. 1 specustawy elektrycznej, uznając że dodatek elektryczny nie jest przyznawany wyłącznie osobie, która ma podpisaną umowę z przedsiębiorstwem energetycznym o dostarczanie energii elektrycznej, ale przysługuje on gospodarstwu domowemu, a z wnioskiem o jego wypłatę może wystąpić którykolwiek z dorosłych domowników. W tej sprawie zasadnie stwierdzono, że A. B. była uprawniona do skutecznego złożenia wniosku o dodatek elektryczny. Niezasadny okazał się również sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, albowiem słusznie Sąd I instancji uznał, że organy orzekające obu instancji pominęły cele ustawy i nie zbadały wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie do czego zobligowane są zgodnie z art. 7, art. 8, art. 9 i art. 79a k.p.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 oraz art. 182 § 2 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI