I OSK 795/13

Naczelny Sąd Administracyjny2014-11-19
NSAAdministracyjneŚredniansa
ewidencja gruntówprawo geodezyjnenieruchomościdrogi gminnedrogi powiatowesamorządadministracja publicznapostępowanie administracyjneskarga kasacyjnaNSA

NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z powodu wadliwego uzasadnienia sądu pierwszej instancji, który nie odniósł się do kluczowych zarzutów dotyczących podstawy prawnej decyzji o zmianie wpisów w ewidencji gruntów.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Gminy T. od wyroku WSA w Lublinie, który uchylił decyzję administracyjną dotyczącą wpisów w rejestrze ewidencji gruntów i budynków. Gmina kwestionowała prawo organów do wykazania jej jako samoistnego posiadacza działek drogowych, powołując się na przepisy przejściowe i brak właściwej podstawy prawnej. NSA uznał skargę kasacyjną za zasadną, uchylając wyrok WSA z powodu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. (wadliwe uzasadnienie), ponieważ sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty zarzutów dotyczących podstawy prawnej zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Gminy T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który uchylił decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w przedmiocie wprowadzenia zmiany w rejestrze ewidencji gruntów i budynków. Gmina zarzucała organom administracji naruszenie przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów, wskazując na nieprawidłowe wykazanie jej jako władającego na zasadach samoistnego posiadania działkami drogowymi oraz na wadliwe wszczęcie postępowania z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, uznając ją za wadliwą z powodu zaniechania rzetelnej oceny okoliczności sprawy i nieustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością, w szczególności w zakresie charakteru dróg (gminne vs. powiatowe). Naczelny Sąd Administracyjny, związany granicami skargi kasacyjnej, uznał za zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. (wadliwe uzasadnienie wyroku WSA). Sąd pierwszej instancji nie odniósł się bowiem do kluczowych zarzutów skarżącej dotyczących podstawy prawnej wydania decyzji, w szczególności kwestii stosowania art. 51 Prawa geodezyjnego i kartograficznego jako przepisu przejściowego. NSA podkreślił, że brak rozstrzygnięcia tej kwestii uniemożliwia ocenę stanowiska WSA i czyni dalsze rozważania przedwczesnymi. W związku z tym, NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu sądowi. Wniosek o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego został oddalony.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, art. 51 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, mający charakter przepisu przejściowego, nie może stanowić podstawy prawnej do wydania decyzji w okolicznościach sprawy, zwłaszcza gdy nie jest uregulowany tytuł własności.

Uzasadnienie

NSA uznał, że sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty zarzutu dotyczącego podstawy prawnej decyzji, która opierała się na przepisie przejściowym. Brak analizy tej kwestii przez WSA stanowił naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (18)

Główne

p.p.s.a. art. 183 § 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 185 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 132

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u. NSA art. 51

Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym

p.g.k. art. 22 § 1

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

p.g.k. art. 51

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

Przepis przejściowy, który utracił moc prawną z dniem 12 lipca 2014 r. Nie mógł stanowić podstawy prawnej do wydania decyzji w okolicznościach sprawy.

rozp. MRRiB art. 10 § 2

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków

rozp. MRRiB art. 12 § 2

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

u.o.d.p. art. 2a

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

k.c. art. 336

Kodeks cywilny

p.g.k. art. 20 § 2

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

Argumenty

Skuteczne argumenty

WSA nie odniósł się do kluczowych zarzutów dotyczących podstawy prawnej decyzji administracyjnej (art. 51 Prawa geodezyjnego i kartograficznego). WSA nie rozpoznał wszystkich zarzutów skargi, w tym wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji.

Odrzucone argumenty

Zarzuty dotyczące naruszenia art. 132 i 134 p.p.s.a. w zakresie granic orzekania przez WSA zostały uznane za niezasadne.

Godne uwagi sformułowania

rozpoznaje sprawę w jej granicach, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania nie jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona nie odniósł się przez Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do istotnych zarzutów skargi dotyczących rażącego naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego art. 51 ustawy stanowił że "W ewidencji gruntów i budynków założonej na podstawie dekretu z dnia 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 6, poz. 32) oprócz właściciela do czasu uregulowania tytułu własności wykazuje się także osobę władającą". Przepis ten odnosił się do stanu prawnego i faktycznego, w którym władający był wpisany do ewidencji gruntów na podstawie uprzednio obowiązujących przepisów, a obecnie podjął czynności zmierzające do uregulowania - wykazania - tytułu własności. brak możliwości oceny stanowiska prawnego Sądu I instancji, a także powodują, że rozważanie dalszych zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania [...] jest na tym etapie przedwczesne.

Skład orzekający

Andrzej Jurkiewicz

przewodniczący

Elżbieta Kremer

sprawozdawca

Jacek Hyla

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ewidencji gruntów i budynków, stosowanie przepisów przejściowych, zakres kontroli sądowej w postępowaniu kasacyjnym, wymogi uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego."

Ograniczenia: Przepis art. 51 Prawa geodezyjnego i kartograficznego utracił moc prawną, co ogranicza bezpośrednie zastosowanie tej części argumentacji do stanu prawnego sprzed 2014 roku. Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z drogami gminnymi i powiatowymi.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii związanych z ewidencją gruntów i budynków oraz prawidłowością postępowań administracyjnych. Pokazuje, jak ważne jest właściwe stosowanie przepisów, w tym przepisów przejściowych, i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia orzeczeń.

Błąd proceduralny WSA doprowadził do uchylenia wyroku w sprawie ewidencji gruntów.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 795/13 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2014-11-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-04-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /przewodniczący/
Elżbieta Kremer /sprawozdawca/
Jacek Hyla
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Sygn. powiązane
III SA/Lu 800/12 - Wyrok WSA w Lublinie z 2012-12-31
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 183 par. 1 i 2, art. 132, art. 134, art. 141 par. 4, art. 185 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Dz.U. 1995 nr 74 poz 368
art. 51
Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
Dz.U. 2010 nr 193 poz 1287
art. 22 ust. 1
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) sędzia del. NSA Jacek Hyla Protokolant asystent sędziego Justyna Żurawska po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 31 grudnia 2012 r. sygn. akt III SA/Lu 800/12 w sprawie ze skargi Gminy T. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmiany w rejestrze ewidencji gruntów i budynków 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania, 2. oddala wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 31 grudnia 2012 r., sygn. akt III SA/Lu 800/12 w sprawie ze skargi Gminy [...] na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Lublinie z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmiany w rejestrze ewidencji gruntów i budynków uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty Świdnickiego z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] oraz orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.
Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:
Zaskarżoną decyzją Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Lublinie, na podstawie art. 7b ust. 2 pkt 2, art. 22 ust. 1 i art. 51 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 z późn. zm.) oraz §10 ust. 2, § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U Nr 38, poz. 454), po rozpatrzeniu odwołania Gminy [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty Świdnickiego z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...], o wykazaniu w rejestrze ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] Gminy [...] jako władającego na zasadach samoistnego posiadania działkami oznaczonymi numerami: [...], stanowiącymi drogi.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Gmina [...] wniosła o stwierdzenie nieważności tej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji z uwagi na rażące naruszenie prawa, ewentualnie o uchylenie wymienionych decyzji. Skarżąca zarzuciła wydanie decyzji z naruszeniem:
1) art. 51 oraz art. 22 Prawa geodezyjnego i kartograficznego poprzez:
- nieprawidłowe zastosowanie wymienionych przepisów i uznanie w okolicznościach niniejszej sprawy za prawidłowe wykazanie w rejestrze ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] Gminy [...] jako władającego na zasadach samoistnego posiadania wyszczególnionymi działkami;
- uznanie, że w stanie faktycznym sprawy Starosta Świdnicki posiadał kompetencję do wszczęcia z urzędu i prowadzenia postępowania w przedmiocie ustalenia władającego wyszczególnionymi działkami,
- całkowite pominięcie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 24 lutego 2011 roku, wydanego w sprawie o sygn. akt III SA/Lu 425/10 oraz obecnie toczącego się postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym dotyczącego przedmiotowych nieruchomości;
- pominięcie charakteru prawnego art. 51 Prawa geodezyjnego i kartograficznego jako przepisu przejściowego i dokonanie "aktualizacji operatu" bez dokumentów wymaganych przepisami prawa;
2) § 10 ust. 2 oraz § 12 ust. 2 rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. poprzez wskazanie tych przepisów jako podstawy prawnej do wykazania w ewidencji gruntów i budynków władających również innymi gruntami niż grunty państwowe i samorządowe, podczas gdy nie jest ustalony właściciel działek;
3) art. 6 k.p.a. poprzez wszczęcie z urzędu postępowania i wydanie decyzji z naruszeniem zasady praworządności tj. bez wyraźnej podstawy prawnej.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że w ewidencji gruntów prowadzonej w systemie informatycznym, to jest na gruncie aktualnie obowiązującej ustawy, Urząd Gminy [...] był wpisany jako zarządca/trwały zarządca działek wymienionych w zaskarżonej decyzji. W związku z tym w ocenie strony skarżącej zastrzeżenia budzi dokonywanie zmian na podstawie art. 51 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, który ma charakter przepisu przejściowego i znajduje zastosowanie wyłącznie do dawnych wpisów. Skarżąca wskazała, że w stosunku do wszystkich działek objętych zaskarżoną decyzją nadal toczy się postępowanie związane z uprzednio dokonanymi przez Starostę Świdnickiego zmianami danych podmiotowych w ewidencji gruntów i budynków. Zawiadomieniem z dnia [...] czerwca 2010 r. organ ewidencyjny poinformował Gminę [...] o zmianie danych ewidencyjnych między innymi działek, których dotyczy zaskarżona decyzja. Przed zmianą w odniesieniu do tych działek w ewidencji gruntów widniał wpis Skarbu Państwa jako samoistnego posiadacza oraz Urzędu Gminy [...] jako zarządcy/trwałego zarządcy. Organ ewidencyjny dokonał zmiany poprzez wykreślenie tych danych oraz wskazanie jako podmiotu ewidencyjnego wyłącznie nieustalonego właściciela będącego samoistnym posiadaczem. Gmina [...], kwestionując prawidłowość dokonanych zmian, w dniu [...] sierpnia 2010 r. wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa, a następnie wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na czynność Starosty w przedmiocie zmian wprowadzonych z urzędu w ewidencji gruntów i budynków. Wyrokiem z dnia 24 lutego 2011 r., sygn. akt III SA/Lu 425/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżone przez Gminę [...] czynności uznając, że naruszają one prawo. Jednakże wyrok w sprawie III SA/Lu 425/11 nie jest prawomocny, postępowanie toczy się obecnie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Zatem nie została dotychczas przesądzona kwestia wpisu w ewidencji gruntów Skarbu Państwa jako samoistnego posiadacza i niemożliwe jest prowadzenie innego postępowania w tym samym zakresie. Nieprawomocność wyroku wydanego w sprawie III SA/Lu 425/11 oznacza, że organ ewidencyjny wykazał Gminę [...] jako władającego obok Skarbu Państwa i Urzędu Gminy [...] wpisanego na zasadach zarządu lub trwałego zarządu. Nie można zaś dokonywać nowych wpisów w ewidencji gruntów i budynków w oderwaniu od wpisów istniejących. Zarząd i trwały zarząd są prawami przysługującymi na gruncie ustawy o gospodarce nieruchomościami, natomiast władanie jest jedynie stanem faktycznym. Organ nie był więc uprawniony do prowadzenia postępowania w przedmiocie ustalenia władającego działkami w sytuacji, gdy Urzędowi Gminy w [...] przysługuje prawo zarządu/trwałego zarządu. W ocenie strony skarżącej, dla prawidłowości podjętej decyzji konieczny byłby nadto dokument powstały bądź po wpisaniu Skarbu Państwa jako posiadacza samoistnego i Urzędu Gminy w [...] jako zarządcy/trwałego zarządcy, ewentualnie po dokonaniu zmian polegających na wykreśleniu tych danych. W sprawie natomiast brak tego rodzaju nowych dokumentów uzasadniających wpisanie Gminy [...] jako władającego.
W odpowiedzi na skargę Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził, że zaskarżona decyzja jest rozstrzygnięciem wadliwym, gdyż organ zaniechał rzetelnej i wnikliwej oceny całokształtu okoliczności rozpoznawanej sprawy. W ocenie sądu, istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia kwestii, czy prawidłowo Starosta Świdnicki wykazał w rejestrze ewidencji gruntów i budynków Gminę [...] jako władającego na zasadach samoistnego posiadania ww. działkami. Jak wynika ze znajdującego w aktach administracyjnych sprawy rejestru pomiarowo-klasyfikacyjnego ewidencji gruntów zarejestrowanego w dniu [...] grudnia 1999 r. Gmina [...] jest wskazana jako posiadacz 13 działek o numerach: [...], stanowiących drogi gminne (k. 31 akt. admin.). Natomiast jako posiadacz działek o numerach [...], stanowiących drogi publiczne, w rejestrze wykazana jest Dyrekcja Okręgowa Dróg Publicznych w Lublinie, ul. [...] (k. 37 akt admin.). Z zaskarżonej decyzji wynika wprowadzanie zmian w ewidencji gruntów obrębu [...], gmina [...], polegające na wykazaniu Gminy [...] jako władającego na zasadach samoistnego posiadania 15 działkami. Zestawienie treści zaskarżonej decyzji z danymi widniejącymi w rejestrze nie daje podstawy do przyjęcia, że Gmina [...] jest posiadaczem samoistnym wymienionych wyżej działek o numerach [...]. Organ opiera swoje rozstrzygnięcie na protokole rozprawy administracyjnej z dnia [...] września 2010 r. (k. 48 akt admin.). Z protokołu rozprawy wynika, że Gmina [...] włada i zarządza działkami o numerach [...], stanowiącymi drogi położone w centrum wsi [...] lub w bliskim sąsiedztwie. Dla powyższych dróg zostały nadane nazwy ulic, i tak: działka nr [...]. Działki o numerach [...] zostały utwardzone przez Urząd Gminy w [...] i są one w okresie letnim i zimowym utrzymywane przez firmę [...] Sp. z o. o., po uprzednim zgłoszeniu zapotrzebowania w Urzędzie Gminy w [...]. Zestawiając powyższe dane z danymi z ww. rejestru sąd stwierdził, że są one niespójne. Gmina [...] w odwołaniu z dnia [...] marca 2011 r. od decyzji Starosty Świdnickiego z dnia [...] lutego 2011 r. oraz w odwołaniu z dnia [...] sierpnia 2011 r. od decyzji Starosty Świdnickiego z dnia [...] lipca 2011 r. podnosiła, że część z tych dróg stanowią drogi powiatowe (do szkoły i kościoła prowadzi droga powiatowa nr [...], a do cmentarza droga powiatowa nr [...] i droga gminna [...]). Organ odwoławczy nie odniósł się do powyższych zarzutów. Ma to istotne znaczenie, ponieważ zgodnie z art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych drogi powiatowe stanowią własność właściwego samorządu powiatu. W rozpoznawanej sprawie organy administracji nie wyjaśniły należycie wszystkich okoliczności i nie ustaliły stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością, naruszając tym samym dyspozycje art. 7, 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd wskazał, że organ ponownie rozpoznając sprawę ustali posiadaczem których z 15 działek jest Gmina [...] oraz, które działki stanowią drogi gminne, a które powiatowe. Nie można bowiem pogodzić własności drogi powiatowej z samoistnym posiadaniem przez gminę. Jak wynika z art. 336 Kodeksu cywilnego, posiadaczem samoistnym jest ten, kto rzeczą faktycznie włada jak właściciel.
Od tego wyroku skarżąca złożyła skargę kasacyjną, zaskarżając go w zakresie punktu I. Wniosła o uchylenie wyroku w tej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie:
- art. 132 i 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez pominięcie przez Sąd zasady związania sądu granicami sprawy wskazanej w skardze i nierozstrzygnięcie przez Sąd całej istoty sprawy, nierozstrzygnięcie przez Sąd w granicach całej sprawy a także nierozpoznanie wszystkich zarzutów skarżącego, nierozpoznanie wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji organów obu instancji;
- art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku i nieustosunkowanie się przez Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do istotnych zarzutów skargi dotyczących rażącego naruszenia przez organ:
a) art. 51 oraz art. 22 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
poprzez: nieprawidłowe zastosowanie i uznanie w okolicznościach niniejszej sprawy za prawidłowe wykazanie w rejestrze ewidencji gruntów i budynków obrębu [...], gmina [...], Gmina [...] jako władającego na zasadach samoistnego posiadania wyszczególnionymi działkami; uznanie, że w stanie faktycznym sprawy Starosta Świdnicki posiadał kompetencję do wszczęcia z urzędu i prowadzenia postępowania w przedmiocie ustalenia władającego wyszczególnionymi działkami; pominięcie charakteru prawnego art. 51 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne jako przepisu przejściowego; dokonanie "aktualizacji operatu" bez dokumentów wymaganych przepisami prawa.
b) § 10 ust.2 oraz § 12 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków z dnia 29 marca 2001 r. (Dz.U. Nr 38, poz. 454) poprzez wskazanie jako podstawy prawnej do wykazania w ewidencji gruntów i budynków władających również innymi gruntami niż grunty państwowe i samorządowe, podczas gdy nie jest ustalony właściciel działek a według art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się jedynie władających gruntami państwowymi i samorządowymi;
c) art. 6 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego poprzez wszczęcie z urzędu postępowania i wydanie decyzji z naruszeniem zasady praworządności tj. bez wyraźnej podstawy prawnej. Brak rozstrzygnięcia Sądu w zakresie zarzucanych naruszeń prawa materialnego uniemożliwia dokonanie kontroli orzeczenia, w tym kontroli kasacyjnej.
- art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1) lit. c ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez to, że Sąd dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji nie stwierdził, iż organ naruszył art. 51 oraz art. 22 i art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, § 10 ust.2 oraz § 12 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków z dnia 29 marca 2001 r. (Dz.U. Nr 38, poz. 454) w sytuacji gdy doszło do oczywistego naruszenia ww. przepisów prawa;
- art. 145 § 1 pkt 1) lit. c ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez zaniechanie stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, która została wydana w warunkach określony w art. 156 § 1 pkt 1 ustawy kodeks postępowania administracyjnego tj. z rażącym naruszeniem prawa polegającym na wszczęciu postępowania bez podstawy prawnej, na co wskazywała strona od chwili otrzymania zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego.
Działając na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym wyrokowi w zaskarżonej części zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich nie zastosowanie, co wyraża się brakiem odniesienia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do przedmiotowych zarzutów oraz nie wskazaniem w uzasadnieniu na konieczność umorzenia prowadzonego postępowania przez organ jako bezprzedmiotowego:
- art. 22 ust. 1, art. 51 ust. 1 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne, które w okolicznościach niniejszej sprawy nie mogły stanowić podstawy prawnej decyzji organów;
- § 10 ust.2 oraz § 12 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków z dnia 29 marca 2001 r. (Dz.U. Nr 38, poz. 454) które nie mogły stanowić podstawy prawnej do wykazania w ewidencji gruntów i budynków władających również innymi gruntami niż grunty państwowe i samorządowe w sytuacji gdy nie jest ustalony właściciel działek a według art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się jedynie władających gruntami państwowymi i samorządowymi.
W uzasadnieniu wskazała, że żądanie skarżącej stwierdzenia nieważności decyzji nie zostało rozpoznane przez sąd, który nie rozstrzygnął o wszystkich zarzutach i okolicznościach sprawy. W niniejszej sprawie nie jest możliwe prowadzenie postępowania w przedmiocie takim, jak miało to miejsce. Uzasadnienie wyroku jest wadliwe. Sąd nie stwierdził naruszeń prawa geodezyjnego przez organ.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - zwanej dalej p.p.s.a.), rozpoznaje sprawę w jej granicach, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyć się musiała wyłącznie do zbadania zawartych w skardze zarzutów, sformułowanych w granicach podstawy kasacyjnej.
Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej, należy w pierwszej kolejności odnieść się do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania. Niezasadny jest zarzut dotyczący naruszenia art.132 i 134 p.p.s.a w szczególności Sąd i instancji nie naruszył granic orzekania. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Na tle komentowanego przepisu szczególnego znaczenia nabiera więc zagadnienie tożsamości sprawy administracyjnej. Należy w związku z tym zauważyć, że zgodnie z powszechnym stanowiskiem doktryny (por. B. Adamiak, glosa do wyroku NSA z dnia 23 stycznia 1998 r., I SA/Gd 654/96, OSP 1999, z. 1, s. 51) na sprawę administracyjną w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, a zatem przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać te właśnie elementy. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej. W orzecznictwie podkreśla się, że sąd administracyjny nie jest wprawdzie związany granicami skargi, "ale zawsze jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami prawnymi [...] wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim decyzji administracyjnych" (por. wyrok NSA z dnia 20 listopada 1997 r., SA/Łd 2572/95, Pr. Gosp. 1998, nr 5, s. 36). W podobny sposób ujęto tę kwestię w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 3 lutego 1997 r., OPS 12/96, ONSA 1997, nr 3, poz. 104, w której stwierdzono, że: "W postępowaniu sądowoadministracyjnym wprawdzie obowiązuje zasada niezwiązania sądu granicami skargi (art. 51 ustawy o NSA), jednakże nie oznacza ona, że sąd nie jest związany granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność, kwestionowane przez uprawniony podmiot.
Natomiast zasadny jest zarzut dotyczący naruszenia art.141 § 4 p.p.s.a poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku i nieustosunkowanie się przez Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do istotnych zarzutów skargi dotyczących rażącego naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego. W szczególności skarżąca w skardze wnosiła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji podnosząc, że art.51 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne zamieszczony w rozdziale przepisy przejściowe i końcowe, nie może stanowić podstawy prawnej do wydania przedmiotowej decyzji. Przepis art. 51 ustawy stanowił że "W ewidencji gruntów i budynków założonej na podstawie dekretu z dnia 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 6, poz. 32) oprócz właściciela do czasu uregulowania tytułu własności wykazuje się także osobę władającą". Przepis ten odnosił się do stanu prawnego i faktycznego, w którym władający był wpisany do ewidencji gruntów na podstawie uprzednio obowiązujących przepisów, a obecnie podjął czynności zmierzające do uregulowania - wykazania - tytułu własności. Wyżej wymieniony przepis został zamieszczony w rozdziale przepisy przejściowe i końcowe cyt. ustawy i w okresie przejściowym wprowadzania w życie instytucji określonych w tej ustawie stanowi gwarancję dla władającego, o której mowa wyżej, iż do czasu uregulowania prawa własności gruntu, będzie wykazywany jako podmiot w ewidencji gruntów. Mając powyższe na uwadze zasadny jest zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art.141 § 4 p.p.s.a poprzez nieustosunkowanie się w uzasadnieniu wyroku, a tym samym niedokonanie kontroli co do kwestii zasadniczej jaką jest podstawa prawna wydania zaskarżonej decyzji, a w szczególności, czy tą podstawę może stanowić art.51 ustawy. Na marginesie sprawy należy zaznaczyć, że przepis art.51 ustawy z dniem 12 lipca 2014r. utracił moc prawną. ( art.1 ustawy z dnia czerwca 2014r. zmieniającą ustawę Prawo geodezyjne i kartograficzne Dz.U.2014.997). W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji podnosi, że kwestia wykreślenia z ewidencji gruntów i budynków Gminy [...] jako podmiotu, któremu przysługuje zarząd lub trwały zarząd działkami ewidencyjnymi położonymi w granicach obrębu [...] została rozstrzygnięta wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 24 lutego 2011r. sygn..akt III SA/Lu 425/10, którym uchylono zaskarżoną czynność Starosty Świdnickiego dotyczącą wykreślenia Urzędu Gminy w [...] jako podmiotu władającego na zasadzie zarządu lub trwałego zarządu w/w działkami ewidencyjnymi, wyrok ten został utrzymany w mocy wyrokiem NSA z dnia 12 lipca 2012r. sygn..akt I OSK 1029/11. Odwołując się do powyższego wyroku należy jednak zwrócić uwagę, że według wpisu w ewidencji to Urząd Gminy [...] był zarządcą lub trwałym zarządcą określonych działek ewidencyjnych, a nie Gmina [...]. Trwały zarząd stanowi bowiem formę władania określoną nieruchomością z której korzystają państwowe lub samorządowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej. Natomiast zarzut dotyczący naruszenia art.22 ust.1 ustawy, który to przepis stanowi, że ewidencje gruntów i budynków oraz gleboznawczą klasyfikację gruntów prowadzą starostowie, nie ma charakteru samodzielnego, przepis ten wskazuje tylko do kompetencji jakiego organu należy prowadzenie ewidencji.
Powyższe zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące nie odniesienia się przez Sąd I instancji do zagadnienia podstawowego jakim jest podstawa prawna wydania zaskarżonej decyzji powodują, zarówno brak możliwości oceny stanowiska prawnego Sądu I instancji, a także powodują, że rozważanie dalszych zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania w tym dotyczących wyjaśnienia i ustalenia okoliczności faktycznych takich jak, posiadaczem których z 15 działek jest Gmina [...] oraz, które z działek stanowią drogi gminne, a które powiatowe jest na tym etapie przedwczesne.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art.185 § 1 p.p.s.a orzekł jak w sentencji. Wniosek o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego został oddalony, albowiem brak podstawy prawnej, która pozwalałaby na zwrot kosztów w sytuacji gdy w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został uchylony wyrok sądu pierwszej instancji uwzględniający skargę, a skarżącym kasacyjnie i skarżącym jest ta sama strona.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI