I OSK 795/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu pod stację transformatorową, uznając brak wystarczających dowodów na ustanowienie prawa zarządu.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej spółki energetycznej od wyroku WSA, który oddalił jej skargę na decyzję SKO odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu pod stację transformatorową. Spółka argumentowała, że posiadała grunt w zarządzie na podstawie decyzji administracyjnych. NSA uznał, że przedstawione dokumenty (zawiadomienia o opłatach) nie stanowiły wystarczającego dowodu na ustanowienie prawa zarządu lub użytkowania w rozumieniu przepisów, co było warunkiem nabycia prawa użytkowania wieczystego z mocy prawa.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki energetycznej, która domagała się stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu pod stację transformatorową oraz prawa własności budynku. Spółka twierdziła, że posiadała grunt w zarządzie na podstawie decyzji administracyjnych z lat 70. i 80. XX wieku. Sądy niższych instancji odmówiły uwzględnienia wniosku, wskazując na brak wystarczających dowodów na ustanowienie prawa zarządu lub użytkowania zgodnie z obowiązującymi przepisami, a także na niezgodność powierzchni gruntu we wniosku z faktycznie posiadaną. NSA, mimo że uznał błędne uzasadnienie WSA dotyczące niezgodności powierzchni, podzielił rozstrzygnięcie o oddaleniu skargi. Sąd podkreślił, że kluczowe jest wykazanie istnienia prawa zarządu lub użytkowania na podstawie decyzji administracyjnej, a same zawiadomienia o naliczeniu opłat nie są wystarczające, chyba że jednoznacznie nawiązują do ustanowienia takiego prawa. W tej sprawie takich dowodów zabrakło, co skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, same zawiadomienia o naliczeniu opłat nie są wystarczające, jeśli nie nawiązują jednoznacznie do decyzji ustanawiającej prawo zarządu lub użytkowania.
Uzasadnienie
NSA powołał się na wyrok TK, który wskazał, że decyzje o naliczeniu opłat mogą być podstawą stwierdzenia użytkowania tylko wtedy, gdy nawiązują do decyzji o ustanowieniu tego prawa, a z treści decyzji musi wynikać tytuł prawny. W analizowanej sprawie zawiadomienia nie spełniały tego kryterium.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (17)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.g.n. art. 200 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 176
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.g.n. art. 200 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Warunkiem stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków było posiadanie tych gruntów w zarządzie na dzień 5 grudnia 1990 r.
u.g.g.w.n. art. 39 § 1
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
u.g.t.m.o. art. 10 § 1
Ustawa z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach
k.p.a. art. 104
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 75 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
rozp. RM z 10.02.1998 art. 4 § 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu
rozp. RM z 10.02.1998 art. 4 § 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu
Prawo użytkowania nieruchomości można stwierdzić w oparciu o decyzję o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, gdy decyzja ta nawiązuje do decyzji o ustanowieniu tego prawa.
rozp. RM z 31.05.1962 art. 4 § 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 maja 1962 r. w sprawie przekazywania terenów w miastach i osiedlach
rozp. RM z 31.05.1962 art. 4 § 4
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 maja 1962 r. w sprawie przekazywania terenów w miastach i osiedlach
Dz.U. 1990 nr 32 poz. 189 art. 5 § 1
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych
Dz.U. 1990 nr 79 poz. 464
Ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości
Argumenty
Odrzucone argumenty
Argumentacja skarżącej oparta na zawiadomieniach o opłatach jako dowodzie prawa zarządu/użytkowania. Argumentacja dotycząca naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nierozpoznanie merytoryczne skargi.
Godne uwagi sformułowania
brak tożsamości pomiędzy wielkością nieruchomości określoną we wniosku [...] a dotychczas posiadaną [...] uniemożliwiał przyznanie skarżącej prawa do gruntu zawiadomienia [...] dotyczące naliczenia opłaty rocznej z tytułu użytkowania terenu oraz w przedmiocie ustalenia opłaty rocznej z tytułu zarządu [...] nie wskazują jednoznacznie tytuł ich wnoszenia
Skład orzekający
Anna Lech
przewodniczący sprawozdawca
Marek Stojanowski
sędzia
Ewa Kwiecińska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego z mocy prawa, w szczególności wymogów dowodowych co do istnienia prawa zarządu lub użytkowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego związanego z uwłaszczeniem osób prawnych w latach 90. XX wieku. Wymaga analizy konkretnych dokumentów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z uwłaszczeniem i nabyciem prawa do nieruchomości, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i administracyjnym.
“Czy stare zawiadomienia o opłatach wystarczą do przejęcia gruntu? NSA wyjaśnia wymogi dowodowe.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 795/07 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2008-05-16 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2007-05-21 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Anna Lech /przewodniczący sprawozdawca/ Ewa Kwiecińska Marek Stojanowski Symbol z opisem 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności Sygn. powiązane II SA/Sz 1111/06 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2007-03-14 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Lech (spr.) Sędziowie sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska Protokolant Anna Harwas po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] S.A. w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 14 marca 2007r. sygn. akt II SA/Sz 1111/06 w sprawie ze skargi [...] S.A. w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr: [...] w przedmiocie nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz prawa własności budynku oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 14 marca 2007 r., sygn. akt II SA/Sz 1111/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę [...] S.A. w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz prawa własności gruntu. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał na następujący stan faktyczny i prawny sprawy: decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta S., na podstawie art. 104 k.p.a., art. 200 ust. 1 ustawy dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.) oraz § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23,poz. 120 z późn. zm), odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Zakład Energetyczny S. Przedsiębiorstwo Państwowe, z dniem 5 grudnia 1990 r., prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w S. przy ul. [...], oznaczonego w ewidencji gruntów i budynków numerem działki [...] o pow. 54 m2 w obrębie ewidencyjnym [...] S. - P. (2062) oraz prawa własności usytuowanego na tym gruncie budynku stacji transformatorowej. Organ wskazał, że będąca przedmiotem wniosku nieruchomość stała się z mocy prawa własnością Gminy Miasto S., co potwierdziła decyzja Wojewody S. z dnia [...], nr [...]. Zdaniem organu, skoro stacja transformatorowa została wybudowana w 1965 r. to przekazanie w użytkowanie nieruchomości, na której jest usytuowana nastąpiłoby na podstawie decyzji organu do spraw gospodarki komunalnej i mieszkaniowej, poprzedzonej wnioskiem opartym o treść § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 1962 r. w sprawie przekazywania terenów w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 35, poz. 159). Organ wskazał nadto, że przekazanie i przejęcie terenu odbywało się w formie protokołu zdawczo-odbiorczego w dniu wyznaczonym w decyzji organu do spraw gospodarki komunalnej i mieszkaniowej (§4 ust. 4 wskazanego rozporządzenia). Natomiast w aktach niniejszej sprawy nie ma wniosku o wydanie takiej decyzji, samej decyzji oraz protokołu zdawczo-odbiorczego z przekazania i przejęcia przedmiotowej nieruchomości przez poprzednika prawnego strony. Decyzją z dnia [...], Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji, podzielając stanowisko Prezydenta Miasta S., wedle którego, gdyby przedmiotowa nieruchomość była przekazana poprzednikowi prawnemu wnioskodawcy, to zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 1962 r., w sprawie przekazywania terenów w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 35, poz. 159), dokonano by tego na podstawie decyzji poprzedzonej stosownym wnioskiem, których to dokumentów brak w aktach sprawy. Kolegium wskazało, że ustawa z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 32, poz. 159) w art. 10 ust.1 oraz ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r., Nr 14. poz. 74 ze zm.) w art. 39 ust. 1 przewidywały, że prawo użytkowania powstaje na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej. Podkreślono, że zwrócił na to uwagę Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 22 listopada 1999 r. (OTK 1999/7/159), który podkreślił, że ustanowienie prawa użytkowania na nieruchomościach można wyjątkowo dokonać na podstawie decyzji o naliczaniu lub aktualizacji opłat, przy spełnieniu odpowiednich warunków - gdy wydana decyzja nawiązuje do decyzji o ustanowieniu tego prawa, a brak jest dokumentu ustanawiającego użytkowanie. Organ zauważył, że w niniejszej sprawie, Grupa Energetyczna "[...]" S.A. nie przedstawiła takiego dokumentu. Załączone do wniosku zawiadomienia nie są decyzjami o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu, czy też użytkowania nieruchomością i w swojej treści w żaden sposób nie nawiązują do wcześniejszej decyzji o ustanowieniu tego prawa. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., Grupa Energetyczna "[...]" S.A. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Spółka podkreśliła, że załączone do wniosku z dnia 3 grudnia 2003 r. pismo Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia [...] marca 1971 r., nr [...] oraz decyzja Urzędu Miejskiego Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami z dnia [...] listopada 1986 r., nr [...], stanowiły decyzje administracyjne, a zatem uznać je należy za dokumenty wystarczające do stwierdzenia istnienia prawa zarządu oznaczonej w nich nieruchomości. W ocenie skarżącej spółki, wydanie decyzji ustalających opłaty jest konsekwencją ustanowienia na jej rzecz prawa użytkowania, a następnie zarządu, w związku z czym, w razie wątpliwości organ powinien z urzędu przeprowadzić dodatkowe postępowanie dowodowe, a nie poprzestać na bezpodstawnym stwierdzeniu, że skarżąca nie przedstawiła wystarczających dowodów na istnienie prawa zarządu. Podkreślono, że nabycie przez gminę, z mocy prawa, prawa własności objętej wnioskiem nieruchomości w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, nie stoi na przeszkodzie nabyciu przez skarżącą prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości. Wyrokiem z dnia 14 marca 2007 r., sygn. akt II SA/Sz 1111/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę [...] S.A. w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...]. Sąd wskazał, że w rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że w dniu 5 grudnia 1990 r., 34,72 m2 nieruchomości położonej w S. przy ul. [...], zabudowanej budynkiem stacji transformatorowej, pozostawało we władaniu Zakładu Energetycznego S. PP. Znajduje to potwierdzenie w załączonych do wniosku zawiadomieniach z dnia [...] marca 1971 r. i z dnia [...] listopada 1986 r. Oznacza to, że skarżąca wystąpiła o nabycie prawa do gruntu o powierzchni większej niż ta, którą na dzień 5 grudnia 1990 r. dysponował Zakład Energetyczny S. Przedsiębiorstwo Państwowe. Brak tożsamości pomiędzy wielkością nieruchomości określoną we wniosku z dnia [...] grudnia 2003 r. (54 m2), a dotychczas posiadaną (34,72 m2) uniemożliwiał przyznanie skarżącej prawa do gruntu (ustanowienia użytkowania wieczystego) w trybie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami i stwierdzenia nabycia na własność stacji transformatorowej. Sąd pierwszej instancji za słuszny uznał zarzut naruszenia przez organy § 9 ust. 2 i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 ze zm.) w kontekście ich wykładni i zastosowania w powiązaniu z art. 75 § 2 k.p.a. Za zasadne mogłyby być uznane również zarzuty niewyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych związanych z ustaleniem dotychczasowego tytułu prawnego skarżącej i jej poprzednika prawnego do korzystania z działki gruntu o pow. 34,72 m2 przy ul [...] w S. Prowadzenie rozważań w tym zakresie stało się jednak, w ocenie Sądu, niecelowe, bowiem ich wynik i tak nie mógł mieć wpływu na wynik sprawy, skoro wyżej wymieniona okoliczność braku tożsamości w powierzchni działek wyklucza możliwość uwzględnienia wniosku o zmianę prawa zarządu na prawo wieczystego użytkowania nieruchomości. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę kasacyjną złożyła Grupa Energetyczna "[...]" S.A., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania, oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego dla pełnomocnika skarżącej według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1. naruszenie prawa materialnego, to jest art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie miało miejsca oddanie gruntu w zarząd w rozumieniu przedmiotowego przepisu; 2. naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) poprzez nierozpoznanie merytoryczne skargi, w zakreślonych nią granicach, a w konsekwencji uznanie, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd pierwszej instancji nie wskazał, na jakiej podstawie wysnuł wniosek, że brak tożsamości pomiędzy wielkością nieruchomości określoną we wniosku skarżącej, tj. 54m2 a dotychczas posiadaną, tj. 34,72m2 stanowi okoliczność uniemożliwiającą przyznanie skarżącej prawa do spornego gruntu, tj. ustanowienia na jej rzecz użytkowania wieczystego w trybie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Wskazano, że na dzień 5 grudnia 1990 r. nieruchomość położona przy ul. [...] w S. o powierzchni 34,72 m2 pozostawała we władaniu skarżącej, co wynika z przedłożonych w sprawie dokumentów, między innymi z decyzji z dnia [...] marca 1971 r. oraz z dnia [...] listopada 1986 r. Z przedmiotowych dokumentów jednoznacznie wynika również i to, że owo "władanie" zostało skarżącej umożliwione poprzez oddanie jej rzeczonej nieruchomości w zarząd w oparciu o przepisy obowiązującej wówczas ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Wnoszący skargę kasacyjną podkreślił, że art. 4 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w sposób wyraźny stanowił, że w przypadku państwowych jednostek organizacyjnych grunty państwowe niezbędne do prowadzenia przez nie działalności gospodarczej lub wykonywania innych zadań ustawowych albo statutowych oddawane są tym jednostkom odpłatnie w zarząd. Natomiast z przepisu art. 38 ust. 1 powołanej ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości wynika jedynie, iż państwowe jednostki organizacyjne zarządzają wydzielonymi im gruntami. Podniesiono, że również wielkość powierzchni nieruchomości faktycznie oddanej skarżącej w zarząd powinna odpowiadać rzeczywistym jej wymiarom i wynikać z wydawanych skarżącej dokumentów, przy czym obowiązek dotrzymania tego warunku z całą pewnością ciążył na organie, a nie na skarżącej. Jakiekolwiek pomyłki, czy niedopatrzenia w tym zakresie nie mogą obciążać skarżącej i powodować niekorzystnych dla niej skutków. W związku z tym, w ocenie autora skargi kasacyjnej bezsporne jest, że działka, której dotyczył złożony przez nią wniosek z dnia 3 grudnia 2003 r. o stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz prawa własności budynku stacji transformatorowej usytuowanego na tym gruncie, znajdowała się w jego zarządzie, w rozumieniu przepisu art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do przepisu art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę kasacyjną można oprzeć na dwóch podstawach, tj.: na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast w myśl art. 176 wskazanej ustawy, skarga kasacyjna, poza tym, że ma czynić zadość wymaganiom przepisanym dla każdego pisma procesowego, powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Autor skargi powinien wskazać na konkretne, naruszone przez Sąd zaskarżanym orzeczeniem przepisy prawa materialnego i procesowego. W odniesieniu do prawa materialnego winien wykazać, na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa i właściwe zastosowanie. Przy naruszeniu prawa procesowego należy wskazać przepisy tego prawa naruszone przez Sąd, oraz określić, na czym polegało uchybienie tym przepisom i dlaczego uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dopełnienie wymogu wskazania podstaw skargi kasacyjnej zakreślonych w powołanej regulacji prawnej jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi jest związany Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 ww. ustawy). Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi być precyzyjne, gdyż - z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy Wojewódzki Sąd Administracyjny nie naruszył innych przepisów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2000 r., sygn. akt IV CKN 1518/00, publ. OSNC 2001 r., nr 3, poz. 39 i Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 299/04, niepublikowane). Sąd nie może bowiem zastępować strony i precyzować, czy uzupełniać przytoczone podstawy kasacyjne. Należy przy tym podkreślić, że przy sporządzaniu skargi kasacyjnej wprowadzono tzw. przymus adwokacki, dotyczący także radców prawnych, a w sprawach obowiązków podatkowych - doradców podatkowych (art. 175 § 1 i 3 ww. ustawy), aby nadać temu środkowi odwoławczemu charakter pisma o wysokim stopniu sformalizowania, gdy chodzi o wymagania dotyczące podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, jako istotnych elementów konstrukcji skargi kasacyjnej. W niniejszej sprawie autor skargi kasacyjnej sformułował podstawę kasacyjną przewidzianą w art. 174 pkt 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zarzucając w tych ramach naruszenie art. 134 § 1 tej ustawy, "poprzez nierozpoznanie merytoryczne skargi w zakreślonych nią granicach, a w konsekwencji uznanie, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa". W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd pierwszej instancji powinien rozpoznać wszystkie zarzuty, jakie podniosła strona skarżąca, czego nie uczynił. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższy zarzut został postawiony wadliwie. Nie może on być w szczególności podnoszony w ramach zarzutu naruszenia przepisu art. 134 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który to przepis stanowi, że wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stwierdzić zatem należy, że wskazany przepis określa granice rozpoznania skargi przez sąd administracyjny pierwszej instancji, zaś granice danej sprawy wyznacza jej przedmiot (tutaj uwłaszczenie państwowej osoby prawnej) wynikający z treści zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że o naruszeniu tego przepisu można byłoby mówić, gdyby sąd wykroczył poza granice sprawy, w której skarga zostałaby wniesiona albo gdyby - mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku - nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane przez skarżącego. Jednakże w rozpatrywanej sprawie tego rodzaju argumentami nie uzasadniano zarzutu naruszenia tego przepisu, co oznacza bezzasadność tego zarzutu. Strona skarżąca w istocie naruszenia tego przepisu upatruje w niepełnym odniesieniu się Sądu pierwszej instancji do wszystkich zarzutów i argumentów podniesionych w skardze do tegoż Sądu, mających uzasadniać stanowisko strony co do wadliwości zaskarżonej decyzji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego tego rodzaju argumentacja autora skargi kasacyjnej mogłaby być skuteczna, ale w odniesieniu do zarzutów naruszenia innych przepisów procedury sądowoadministracyjnej, niż przytoczony przepis art. 134 § 1, w szczególności do art. 141 § 4 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; por. np. wyrok NSA z dnia 20 lipca 2005 r. I FSK 68/05 (Lex nr 172990) oraz wyrok NSA z 15 marca 2006 r., sygn. akt I FSK 658/05 - niepublikowany. Jednakże zarzut naruszenia tego ostatniego przepisu nie został podniesiony. W skardze kasacyjnej podniesiono także zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), poprzez jego błędną wykładnię. Autor skargi kasacyjnej wskazał, iż Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął w oparciu o zgromadzone w sprawie dokumenty, że w niniejszej sprawie nie miało miejsca oddanie gruntu w zarząd w rozumieniu przywołanego przepisu. Zgodnie z regulacją art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali, można było dokonać, jeżeli państwowe, czy komunalne osoby prawne, jak też Bank Gospodarki Żywnościowej posiadały w tym dniu określone grunty w zarządzie. Prawidłowym jest zatem wniosek Sądu pierwszej instancji co do tego, że warunkiem wymaganym do stwierdzenia nabycia z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. z 1990 r. Nr 79, poz. 464 ze zm.), z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali, było legitymowanie się przez podmioty wymienione w tym przepisie prawem zarządu nieruchomością. Aby zatem uzyskać w oparciu o przepis art. 200 ust. 1 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami prawo użytkowania wieczystego, trzeba przede wszystkim wykazać, że do przedmiotowej nieruchomości ustanowione było prawo zarządu w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, bądź też prawo użytkowania stosownie do przepisów powołanej ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach. Skarżący na dowód istnienia do przedmiotowej nieruchomości prawa zarządu przedstawił jedynie zawiadomienia z dnia [...] marca 1971 r. i z dnia [...] listopada 1986 r., dotyczące naliczenia opłaty rocznej z tytułu użytkowania terenu oraz w przedmiocie ustalenia opłaty rocznej z tytułu zarządu tą nieruchomością. Zawiadomienia tego rodzaju, jak wynika z akt sprawy, dotyczą gruntu pod budynkiem stacji transformatorowej o powierzchni 54 m2. Nawet gdyby uznać, co też trafnie przyjął Sąd pierwszej instancji, że w dniu 5 grudnia 1990 r. nieruchomość pod tym budynkiem stacji trafo znajdowała się w posiadaniu Zakładów Energetycznych S. Przedsiębiorstwo Państwowe, to nie oznacza to jeszcze, że mamy do czynienia z powstaniem prawa zarządu lub użytkowania przedmiotowej nieruchomości. W tym miejscu należy odwołać się do uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 listopada 1999 r. sygn. U 6/99 (OTK 1999/7/159), który analizując przepis § 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120) wskazał, że zgodnie z jego treścią, prawo użytkowania nieruchomości można stwierdzić w oparciu o decyzję o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości. Dokonując wykładni tego przepisu Trybunał podniósł, iż decyzja taka jest niewątpliwie dokumentem, i to dokumentem urzędowym w rozumieniu przepisów kodeksów postępowania administracyjnego i cywilnego. Natomiast dokument zawierający decyzję o naliczeniu lub aktualizacji opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania, gdy jest wydany w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła, czy uległa zniszczeniu. Trybunał podkreślił przy tym, że z decyzji o opłatach powinien wynikać w sposób jednoznaczny tytuł prawny ich wnoszenia: ustanowione mocą konkretnej decyzji administracyjnej prawo użytkowania na rzecz podmiotu wnoszącego opłatę. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z powyższych wywodów wynika, iż w każdej sprawie należy ustalić, czy wydane w niej decyzje o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością wskazują jednoznacznie tytuł ich wnoszenia, to jest, czy przywołują ustanowione mocą konkretnej decyzji administracyjnej prawo zarządu lub użytkowania. W niniejszej sprawie skarżący powołuje się na dokument z dnia [...] marca 1971 r., który jest w istocie zawiadomieniem o naliczeniu opłat z tytułu użytkowania terenu oraz na podobne zawiadomienie o naliczeniu opłaty rocznej za zarząd z dnia [...] listopada 1986 r. Nawet jeśli uznać, że oba te pisma są decyzjami administracyjnymi, bo zawierają wszystkie elementy decyzji, to ich treść nie wskazuje zgodnie z kryteriami określonymi przez Trybunał Konstytucyjny, na istnienie prawa zarządu lub użytkowania przedmiotowej nieruchomości. Z tego względu podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami uznać należy za chybiony. Dodać należy, że w uzasadnieniu wyroku Sądu pierwszej instancji wyrażono błędny pogląd, że brak tożsamości pomiędzy wielkością nieruchomości określoną we wniosku z dnia 3 grudnia 2003 r. (54 m2) a dotychczas posiadaną (34,72 m2), uniemożliwia przyznanie skarżącej prawa do gruntu (ustanowienie użytkowania wieczystego) w trybie art. 200 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, niezgodność pomiędzy powierzchnią działki wskazaną we wniosku wszczynającym postępowanie administracyjne przez podmiot ubiegający się o stwierdzenie nabycia z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego a powierzchnią gruntu, który znajdował się w posiadaniu podmiotu, na rzecz którego miałoby zostać stwierdzone nabycie tego prawa, nie stanowi negatywnej przesłanki dla stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego we wskazanym trybie. Przyczyny tej niezgodności powinny natomiast być wyjaśnione w toku postępowania administracyjnego. Niemniej jednak, skoro podmiot, na rzecz którego miałoby nastąpić ustanowienie prawa użytkowania wieczystego gruntu, nie legitymował się w dniu 5 grudnia 1990 r. decyzją administracyjną ustanawiającą na jego rzecz użytkowanie lub zarząd nieruchomością, to rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji, mimo błędnego uzasadnienia jest prawidłowe. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji. Zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o zasądzenie kosztów postępowania nie mógł zostać uwzględniony, ponieważ art. 203 i 204 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie przewidują takiej możliwości.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI