I OSK 794/07

Naczelny Sąd Administracyjny2008-06-19
NSAnieruchomościŚredniansa
nieruchomościgospodarka nieruchomościamidrogi publiczneodszkodowanieplanowanie przestrzennegminawywłaszczeniedrogi gminnedrogi lokalne

NSA oddalił skargę kasacyjną gminy dotyczącą odszkodowania za grunty wydzielone pod drogi publiczne, uznając, że plan miejscowy prawidłowo zakwalifikował je jako drogi gminne.

Gmina T. P. wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Poznaniu, który oddalił jej skargę na decyzję Wojewody ustalającą odszkodowanie za grunty wydzielone pod drogi publiczne. Gmina argumentowała, że drogi te powinny być uznane za wewnętrzne, a nie publiczne, co wykluczałoby obowiązek wypłaty odszkodowania na podstawie art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że WSA prawidłowo zinterpretował miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, który wskazywał na publiczny charakter tych dróg.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Gminy T. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który oddalił skargę gminy na decyzję Wojewody ustalającą odszkodowanie za grunty wydzielone pod drogi publiczne. Gmina kwestionowała charakter tych dróg, twierdząc, że są to drogi wewnętrzne, a nie publiczne, co zgodnie z jej interpretacją art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wyłączałoby obowiązek wypłaty odszkodowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy administracji prawidłowo zinterpretowały miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, który wskazywał na publiczny charakter wydzielonych działek jako dróg gminnych klasy lokalnej. Sąd podkreślił, że interpretacja planu miejscowego jest kluczowa dla ustalenia charakteru dróg i że organy były uprawnione do takiej interpretacji. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, stwierdził, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw. Sąd podkreślił, że skarga kasacyjna powinna podważać ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji poprzez zarzut naruszenia przepisów postępowania, a nie jedynie prawa materialnego. W tej sprawie ustalenia WSA co do charakteru dróg nie zostały skutecznie podważone. NSA uznał również, że zarzut naruszenia art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami był nieprawidłowo sformułowany i wskazywał na niewłaściwy przepis (powinien być art. 98 ust. 3). W związku z tym, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli spełnione są warunki określone w art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w tym przeznaczenie tych działek pod drogi publiczne zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że interpretacja miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przez organy administracji, która zakwalifikowała wydzielone działki jako drogi publiczne (gminne klasy lokalnej), była prawidłowa. Plan ten, wraz z definicjami zawartymi w przepisach o drogach publicznych i rozporządzeniach wykonawczych, wskazywał na publiczny charakter tych dróg, mimo użycia określeń takich jak 'ulice układu wewnętrznego' czy 'zewnętrznego'.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (20)

Główne

u.g.n. art. 98 § 1 i 3

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Grunty wydzielone pod drogi publiczne z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą z mocy prawa na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna. Za takie działki przysługuje odszkodowanie.

Pomocnicze

u.g.n. art. 128 § 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 129 § 5

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 130 § 1a, 2 i 3

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 134

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.z.p. art. 2 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym

Gmina jest organem ustalającym przeznaczenie i zasady zagospodarowania terenu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.

u.z.p. art. 7

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym

u.z.p. art. 8

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym

u.z.p. art. 10 § ust. 2 pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym

u.z.p. art. 33

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym

u.d.p. art. 1

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Zasadniczym wyróżnikiem drogi publicznej jest nieograniczona możliwość korzystania z niej oraz zaliczenie do określonej kategorii.

u.d.p. art. 2 § ust. 1

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

u.d.p. art. 7

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Do dróg gminnych zalicza się drogi o znaczeniu lokalnym niezaliczone do innych kategorii, stanowiące uzupełniającą sieć dróg służących miejscowym potrzebom, z wyłączeniem dróg wewnętrznych.

u.d.p. art. 8 § ust. 1

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Drogi wewnętrzne to drogi niezaliczone do żadnej kategorii dróg publicznych, w szczególności drogi w osiedlach mieszkaniowych, dojazdowe do gruntów rolnych i leśnych, dojazdowe do obiektów użytkowanych przez przedsiębiorców, place pod dworcami kolejowymi, autobusowymi i portami oraz pętle autobusowe.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 175 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie

Symbol 'L' oznacza drogi publiczne o charakterze lokalnym, które muszą spełniać szczegółowo określone parametry techniczne.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prawidłowa interpretacja miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przez organy administracji i WSA, wskazująca na publiczny charakter wydzielonych dróg. Nieskuteczność skargi kasacyjnej w podważaniu ustaleń faktycznych sądu pierwszej instancji poprzez zarzut naruszenia prawa materialnego.

Odrzucone argumenty

Argumentacja Gminy T. P., że wydzielone drogi są drogami wewnętrznymi, a nie publicznymi. Zarzut naruszenia art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez samowolne zaliczenie dróg wewnętrznych do kategorii dróg publicznych.

Godne uwagi sformułowania

Prawidłowe zastosowanie art. 98 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. wiąże się w przekonaniu Sądu w sposób nierozerwalny z koniecznością dokonania interpretacji postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, stanowiący akt prawa miejscowego może być przedmiotem wykładni w procesie stosowania prawa, a więc przy wydawaniu aktu indywidualnego, jakim jest decyzja administracyjna. Zasadniczym wyróżnikiem drogi publicznej w rozumieniu art. 1 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych jest nieograniczona przedmiotowo możliwość korzystania z drogi oraz zaliczenia drogi do określonej ustawowo kategorii. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, iż nie można skutecznie podważyć ustaleń Sądu stawiając jedynie zarzut naruszenia prawa materialnego.

Skład orzekający

Janina Antosiewicz

przewodniczący sprawozdawca

Jerzy Krupiński

członek

Marek Stojanowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przechodzenia dróg wydzielonych z nieruchomości na własność gminy na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz zasady skutecznego formułowania skargi kasacyjnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podziału nieruchomości i interpretacji planu miejscowego z okresu obowiązywania ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii odszkodowań za grunty przeznaczone pod drogi publiczne, co ma znaczenie praktyczne dla właścicieli nieruchomości i gmin. Wyjaśnia również zasady formalne dotyczące skargi kasacyjnej.

Gmina walczy o odszkodowanie za drogi: czy plan miejscowy decyduje o wszystkim?

Dane finansowe

WPS: 421 056 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 794/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2008-06-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-05-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Janina Antosiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Jerzy Krupiński
Marek Stojanowski
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Gospodarka gruntami
Sygn. powiązane
III SA/Po 1022/06 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2007-01-31
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
art. 98 ust. 1 i 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Janina Antosiewicz (spr.) Sędziowie NSA Jerzy Krupiński Marek Stojanowski Protokolant Magdalena Cieślak po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2008r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy T. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 31 stycznia 2007r. sygn. akt III SA/Po 1022/06 w sprawie ze skargi Gminy T. P. na decyzję Wojewody W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 31 stycznia 2007 r. sygn. akt III SA/Po 1022/06, oddalił skargę G. T.-P. na decyzję Wojewody W. z dnia [...] nr [...], w przedmiocie ustalenia odszkodowania za drogę.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił ustalenia organów, treść wydanych decyzji oraz ocenę ich legalności, stwierdzając co następuje:
Starosta P. decyzją z [...], wydaną na podstawie art. 98 ust. 3, art. 128 ust. 1, art. 129 ust. 5, art. 130 ust. 1a, 2 i 3 oraz art. 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) ustalił na rzecz A. O. odszkodowanie w kwocie 421.056 zł za grunt wydzielony pod drogi, położony w T. P., oznaczony w ewidencji gruntów obręb T. P., ark. mapy 2 dz. nr [...] o pow. 11.379 m2 i dz. nr [...] o pow. 2.425 m2, uregulowany w KW nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Poznaniu. W decyzji orzeczono nadto o wypłacie odszkodowania jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o ustaleniu odszkodowania stanie się ostateczna. Jako podstawę organ wskazał art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne i gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe – z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą z mocy prawa odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna oraz przepis art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowiący, iż za działki wydzielone pod drogi publiczne przysługuje odszkodowanie.
W postępowaniu ustalono, iż ostateczną decyzją [...] z [...] Wójt Gminy T. P., działając na wniosek A. O., zatwierdził projekt podziału nieruchomości położonej w T. P., oznaczonej w ewidencji gruntów obręb T. P. ark. mapy 2 działka nr [...] zapisanej w KW Nr [...] (obecnie [...]). W wyniku podziału powstały m.in. działka nr [...] o pow. 11.379 m2 oraz działka nr [...] o pow. 2.425 m. Starosta na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy T. P. ustalił, iż obie wydzielone działki przeznaczone są pod drogi publiczne klasy lokalnej (KL) i stanowią drogi publiczne – drogi gminne, co uzasadnia przyznanie odszkodowania na podstawie art. 98 ust. 3 powołanej ustawy.
W odwołaniu Gmina T. P. zarzuciła, iż organ z naruszeniem prawa dokonał ustalenia kategorii pozostałych w wyniku podziału dz. nr [...] dróg, nie powołał w podstawie decyzji art. 98 ust. 1, pozostałe działki nr [...] i [...] nie zostały odłączone z KW, nie zostały zaliczone do kategorii dróg publicznych, zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, wyznaczone zostały formalnie, nie zostały jednak sklasyfikowane w ewidencji gruntów i nadal stanowią użytki rolne. Nadto organ przyjął dowolną wycenę działek przyjmując za rzeczoznawcą, że są one przeznaczone w planie zagospodarowania przestrzennego pod drogi publiczne.
Wojewoda W. decyzją z [...] uchylił zaskarżoną decyzję tylko w zakresie terminu do zapłaty odszkodowania, natomiast w pozostałym zakresie decyzja ta pozostała w mocy.
Odnosząc się do obowiązującego stanu prawnego w dacie wydania decyzji Wójta z [...], zgodnie z którym grunty wydzielone pod drogi przechodziły z mocy prawa odpowiednio na własność gminy jeżeli zostały spełnione następujące warunki: 1) podziału nieruchomości dokonano na wniosek jej właściciela, 2) droga, w skład której weszła wydzielona działka była przewidziana w obowiązującym w dacie wydania decyzji podziałowej miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, 3) była drogą publiczną, zdaniem Wojewody, wszystkie te warunki zostały spełnione. Podziału dz. nr [...] dokonano na wniosek jej właściciela A. O.
Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego zatwierdzony uchwałą nr XVIII/151/99 Rady Gminy T. P. z dnia [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów aktywizacji gospodarczej w T. P. po południowej stronie drogi krajowej (części opisowej oraz wyrysu planu) pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że powstałe w wyniku podziału działki nr [...] i [...] położone są na terenach, które w planie tym przeznaczone są pod drogi, odpowiednio o oznaczeniach: [...] i [...]. Spełniona została w ocenie Wojewody także trzecia przesłanka, gdyż drogi, w skład których weszły nowoutworzone działki są drogami publicznymi. W tym celu organ odwoławczy poddał analizie ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy T. P. Nr XVIII/151/99 z dnia [...], a także miejscowego planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego terenów aktywizacji gospodarczej – Gmina T. P., przyjętego uchwałą Rady Gminy Nr IV/42/04 z 6 grudnia 1994 r. (Dz. Urz. Woj. Pozn. Nr 23/95, poz. 255), a to z tego względu, iż w § 2 pkt 5.1 i pkt 5.2 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z roku 1999 postanowiono, że obszar objęty planem jest w zakresie struktury komunikacyjnej fragmentem systemu zdefiniowanego w planie z roku 1994, obejmującym pasmo terenów AG położonym wzdłuż trasy Nr [...] i pozostaje niezmieniony. Dotyczy to elementów układu "zewnętrznego", do którego należy m.in. droga Nr [...]. Dla tych elementów systemu komunikacyjnego obowiązują ustalenia planu z 1994 r.
Ulice układu "wewnętrznego", tj. między innymi [...] należy projektować wg zasad i parametrów określonych na rysunku planu.
Organ odwoławczy wskazał, iż określony w planie zagospodarowania przestrzennego z 1994 r. system komunikacji, obejmował między innymi układ drogowo-uliczny, zdefiniowany w pkt 2.6.2 tego planu, zgodnie z którym przyjęte rozwiązania zakładają obsługę komunikacyjna obszarów AG za pomocą układu drogowo-ulicznego – zbioru ulic klasy lokalnej (symbol KL) i klasy zbiorczej (symbol KZ). Układ hierarchicznie powiązano z zamiejską drogą ekspresową Nr [...] i dostosowano do potrzeb ruchu ciężarowego.
O publicznym charakterze dróg, w skład których weszły działki Nr [...] oraz [...] świadczą również zapisy zawarte w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego Gminy T. P. z roku 1999. W legendzie do tego planu sprecyzowano, że ulica lokalna typu [...] (symbol KL [...]) oznacza zmodernizowaną drogę gminną wg parametrów określonych w przekroju, natomiast symbol KL [...] oznacza ulicę lokalną dwukierunkową wraz z zielenią towarzyszącą, tworzącą układ krystalizujący kompozycję przestrzeni.
Szczegółowe zasady i warunki dla ukształtowania terenu [...] zostały zawarte w punkcie 4.1.2 planu miejscowego z roku 1999, zgodnie z którym teren ten pełni funkcje zielonej esplanady komunikacyjno-rekreacyjnej powiązanej z ciekiem wodnym i jest głównym elementem kompozycyjnym sektora AG T. P. – ze względu na rangę kompozycyjną i funkcjonalną terenu (korekty przebiegu cieku oraz postulowane poszerzenie jego koryta) konieczne jest kompleksowe opracowanie projektu zagospodarowania terenu [...] wyprzedzające projekty budowlane dla terenów sąsiadujących.
Część opisowa planu zagospodarowania przestrzennego z roku 1999 wskazuje, iż teren oznaczony symbolem [...], miał służyć ogółowi społeczności lokalnej. Z uwagi na jego szczególną funkcję i znaczenie, uzależniono nawet zabudowę sąsiednich nieruchomości od sposobu zagospodarowania tego terenu.
Jako dowód uzupełniający w tym zakresie, organ administracji przytoczył zeznania świadka prof. M. F. (jednego z autorów planów zagospodarowania przestrzennego Gminy T. P. w latach 1994 oraz 1999). Świadek potwierdził publiczny charakter dróg utworzonych na spornych terenach.
Organ odwoławczy uznał w rezultacie, że zostały spełnione wszystkie przesłanki przejęcia z mocy prawa na własność Gminy T. P. działek Nr [...] i [...] powstałych z podziału działki Nr [...], dokonanego na wniosek jej właściciela.
Wojewoda podzielił także stanowisko organu co do wysokości przyznanego odszkodowania.
W skardze na powyższą decyzję, Gmina T. P. wniosła o uchylenie decyzji obu instancji z uwagi na naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym w szczególności art. 93 ust. 4, art. 98 ust. 1 i 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, naruszenie art. 2, art. 4 ust. 1, art. 7, art. 8 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz. 139 ze zm.) oraz naruszenie art. 1, art. 2 ust. 1 pkt 4, art. 2, art. 7 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 ze zm.) podnosząc, iż organy obu instancji przy interpretacji miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, pominęły istotne postanowienia ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, a mianowicie to, że ustalenie przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu dokonywane jest w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego stanowiącym przepis gminny. Uchwalenie tego planu należy do zadań gminy i treść miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego decyduje o sieci dróg publicznych.
Jeżeli więc w wyniku podziału nieruchomości dojdzie do wydzielenia innych dróg niż drogi publiczne (np. dróg dla obsługi nowoutworzonych działek, które nie zostały ujęte w planie miejscowym) – nie dojdzie do przejęcia na podstawie art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami własności dróg wewnętrznych na gminę.
W sytuacji zatem, gdy skarżąca przewidziała w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, że działki drogowe Nr [...] i [...] nie stanowią dróg publicznych, co jednoznacznie wynika z decyzji zatwierdzającej podział działki [...], wydanej na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami i ustaleń planu miejscowego z 1999 r. W tych warunkach organy nie mogły orzec inaczej niż to uczynił Wójt Gminy. Wskazano również, iż odnośnie działek, których spór dotyczy, nie podjęto dotychczas uchwał, o których mowa w art. 7 ustawy o drogach publicznych, tj. nie zaliczono ich do kategorii dróg publicznych.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa wskazanych przez skarżącą Gminę. Przyjmując, iż dwa pierwsze warunki do ustalenia odszkodowania są niesporne, zajął się kwestią charakteru powstałych w wyniku podziału dróg.
Zdaniem Sądu nie ma racji skarżąca, że organy orzekające w tej sprawie nie były uprawnione do dokonania własnych ustaleń i dokonania w tym celu interpretacji postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Prawidłowe zastosowanie art. 98 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. wiążę się w przekonaniu Sądu w sposób nierozerwalny z koniecznością dokonania interpretacji postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. To właśnie postanowienia tego planu, co przyznaje skarżąca, zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym przesądzają o sieci dróg publicznych, a w konsekwencji o charakterze wydzielonej drogi.
Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, stanowiący akt prawa miejscowego może być przedmiotem wykładni w procesie stosowania prawa, a więc przy wydawaniu aktu indywidualnego, jakim jest decyzja administracyjna.
Nie jest wystarczające powoływanie się na wydane zaświadczenie Wójta Gminy, gdyż ew. wykładni autentycznej mogłaby dokonać tylko Rada Gminy, a i tak miałaby ona tylko charakter pomocniczy.
Przyjmując ustalenia organów co do charakteru nowoutworzonych działek nr [...] i [...] odpowiednio jako "ulic układu wewnętrznego" oraz "ulic układu zewnętrznego" i oceniając tę interpretację jako prawidłową Sąd uznał, iż stanowią one drogi publiczne – drogi gminne, Sąd powołał się nadto na art. 33 ustawy z 7 lipca 1994 r. o z. p., zgodnie z którym podstawę gospodarki gruntami stanowi miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, w którym w zależności od potrzeb, ustala się linie rozgraniczające ulice, place oraz drogi publiczne wraz z urządzeniami pomocniczymi, a także tereny niezbędne dla wytyczenia ścieżek rowerowych (art. 10 ust. 2 pkt 2 ustawy).
Zasadniczym wyróżnikiem drogi publicznej w rozumieniu art. 1 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 14, poz. 60 ze zm.) jest nieograniczona przedmiotowo możliwość korzystania z drogi oraz zaliczenia drogi do określonej ustawowo kategorii, to jest stosownie do art. 2 ust. 1 tej ustawy – do drogi krajowej, drogi wojewódzkiej, drogi gminnej bądź lokalnej, miejscowej lub drogi zakładowej.
Powołując się na ustalenia obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego oraz wyjaśnienia autora projektu planu Sąd przyjął, iż użyte tam określenia "ulice układu wewnętrznego i układu zewnętrznego" nie oznacza drogi wewnętrznej w rozumieniu art. 7 ustawy o drogach publicznych. Określenia "wewnętrzna", "zewnętrzna" odnoszą się do usytuowania projektowanych dróg na obszarze objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Za organami Sąd przyjął więc, iż drogi położone na terenie oznaczonym symbolem [...] stanowią element układu drogowo-ulicznego zbioru ulic klasy lokalnej. Układ ten został hierarchicznie powiązany z zamiejską drogą ekspresową Nr [...] i dostosowany do potrzeb ruchu ciężarowego (pkt 2.6 z miejscowego planu z 1994 r.).
Teren oznaczony symbolem [...] pełni natomiast funkcję zielonej esplanady komunikacyjno-rekreacyjnej, powiązanej z ciekiem wodnym i jest głównym elementem kompozycyjnym sektora AG T. P.
Zgodnie ze Słownikiem wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych (Wiedza Powszechna Warszawa 1975, s. 289) esplanada to "Szeroka ulica z alejami spacerowymi pośrodku; aleje bulwary, planty". Podobnie Słownik Wyrazów Obcych, PWN Warszawa 1995.
Przypisane omawianym terenom funkcje wskazują, że projektowane tam drogi służyć miały wszystkim bez ograniczeń, co stanowi podstawę do zaliczenia ich do dróg publicznych.
Ponadto Sąd powołuje się na legendę do planu miejscowego z roku 1999, wg której symbol [...]na rysunku planu oznacza ulicę lokalną typ 2-a – zmodernizowaną drogę gminna wg parametrów określonych w przekroju, natomiast symbol [...] oznacza "ulicę lokalną dwukierunkową S.J.=7.0 m wraz z zielenią towarzyszącą tworzą układ krystalizujący kompozycję przestrzeni".
Również zatem zawarte w legendzie planu z 1994 r. definicje wskazują, co prawidłowo przyjął organ administracji, na publiczny charakter planowanych dróg, użyte zaś dla ich oznaczenia symbole, zgodne są z nomenklaturą określoną w przepisach rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 43, poz. 430).
Zgodnie z tymi przepisami, symbolem "L" oznaczone są drogi publiczne o charakterze lokalnym, które musza spełniać szczegółowo oznaczone w rozporządzeniu parametry techniczne (§ 4 rozporządzenia).
Posługując się zatem nomenklaturą, wskazaną w powołanym rozporządzeniu, twórcy planu nie mogli nadawać jej innego znaczenia niż wynikające z obowiązujących przepisów, na co wskazywał również słuchany w niniejszej sprawie prof. M. F.
Z tych względów Sąd ocenił, iż prawidłowo organ administracji uznał, że postanowienia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dają podstawy do przyjęcia, iż wyznaczone w nim drogi mają charakter publicznych dróg gminnych o charakterze lokalnym – co przesądzało o przejęciu z mocy prawa tych działek na własność gminy i wypłaty odszkodowania na podstawie art. 98 ust. 3 ustawy i skargę Gminy oddalił w oparciu o art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zw. dalej ustawą P.p.s.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Gmina T. P., reprezentowana przez radcę prawnego B. B. i zaskarżając wyrok w całości zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, polegające na samowolnym zaliczeniu dróg wewnętrznych do kategorii dróg publicznych.
Skarga kasacyjna domaga się uchylenia zaskarżonego wyroku, przekazania sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu i zasądzenia kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej autorka powołuje się na art. 7 ustawy o drogach publicznych, który stanowi, iż do dróg gminnych zalicza się drogi o znaczeniu lokalnym niezaliczone do innych kategorii, stanowiące uzupełniająca sieć dróg służących miejscowym potrzebom z wyłączeniem dróg wewnętrznych. Te zaś ostatnie w myśl art. 8 ust. 1 to drogi niezliczone do żadnej kategorii dróg publicznych, w szczególności drogi w osiedlach mieszkaniowych, dojazdowe do gruntów rolnych i leśnych, dojazdowe do obiektów użytkowanych przez przedsiębiorców, place pod dworcami kolejowymi, autobusowymi i portami oraz pętle autobusowe.
W sytuacji zatem, kiedy interpretacja przepisu art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w sposób nierozerwalny wiąże się z koniecznością dokonania interpretacji postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, do której należy w szczególności skorzystać z definicji zawartych w przepisach ustawy o drogach publicznych, wykładnia przepisów miejscowego planu w żadnym przypadku nie może być dokonywana przez autora projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Dopiero podjęta uchwała Rady Gminy, zatwierdzająca plan stworzyła prawo miejscowe. Interpretacja prawa miejscowego nie może być dokonywana przez autora opracowanego projektu planu.
Starosta zaś ustala odszkodowanie wg zasad i trybu obowiązującego przy wywłaszczaniu nieruchomości, a nie dokonuje interpretacji przepisów służących do ustalenia zasadności tej wypłaty, a więc interpretacji art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Organem ustalającym przeznaczenie i zasady zagospodarowania terenu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, według stanu prawnego z dnia wydania decyzji zatwierdzającej projekt podziału, zgodnie z art. 2 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym jest Gmina.
Wydając decyzję zatwierdzającą projekt podziału nieruchomości, Wójt Gminy określa, czy działki gruntu wydzielone pod drogi stanowią drogi publiczne, czy wewnętrzne. Skoro w decyzji z [...] zatwierdzającej projekt podziału działki nr [...], będącej własnością A. O., pod ulice układu zewnętrznego i ulice układu wewnętrznego przeznaczono działki [...] i [...], to w wyniku podziału powstały drogi wewnętrzne, a nie drogi publiczne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z art. 183 § 1 ustawy P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która w tej sprawie nie wystąpiła. Związanie Sądu odwoławczego granicami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego wyboru podstawy kasacyjnej, ze wskazaniem naruszonych przepisów i podaniem na czym polegało naruszenie prawa oraz stosownego do podstawy zaskarżenia uzasadnienia.
Oznacza to, że skarga kasacyjna wyznacza ramy postępowania instancyjnego, zaś skuteczność tego środka prawnego gwarantować ma wprowadzony w art. 175 § 1 ustawy P.p.s.a. przymus adwokacko-radcowski, obowiązujący przy jej sporządzeniu.
W ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1 można podnieść zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie.
Zarzut ten można skutecznie podnieść gdy stan faktyczny sprawy jest niewątpliwy, natomiast Sąd pierwszej instancji niewłaściwie odczytał znaczenie przepisu lub też dokonał niewłaściwej subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod konkretny przepis ustawy.
W sytuacji gdy wnoszący skargę kasacyjną podważa ustalenia Sądu, winien wybrać jako podstawę skargi kasacyjnej naruszenie przepisów postępowania, wskazać naruszone przepisy z podaniem na czym polegało to naruszenie i wykazać, że mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W przedmiotowej sprawie Sąd przyjął jako miarodajne ustalenia organów administracji i ustalił głównie w oparciu o zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, że wydzielone w wyniku podziału nieruchomości, stanowiącej dz. nr [...] – działki nr [...] i [...] zostały przeznaczone na drogi publiczne.
Ustalenia te nie zostały podważone w skardze kasacyjnej, opartej jedynie na przesłance naruszenia prawa materialnego.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, iż nie można skutecznie podważyć ustaleń Sądu stawiając jedynie zarzut naruszenia prawa materialnego.
Podzielając ten pogląd Naczelny Sąd Administracyjny ocenił, iż zarzut naruszenia art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami rozumiany jako "samowolne zaliczenie dróg wewnętrznych do kategorii dróg publicznych" jest nieprawidłowo sformułowany i uniemożliwia dokonanie kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku.
Ponadto zarzut ten wskazuje tylko przepis art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami, podczas gdy podstawę wydania decyzji o ustaleniu odszkodowania stanowił przepis art. 98 ust. 3 powołanej ustawy.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych podstaw, oddalił ją na podstawie art. 184 ustawy P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI