I OSK 793/07

Naczelny Sąd Administracyjny2008-05-13
NSAAdministracyjneWysokansa
komunalizacjamienie państwowegminagrunty leśneustawa o samorządzie terytorialnymstan prawnystan faktycznyLasy PaństwoweNaczelny Sąd Administracyjny

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Lasów Państwowych w sprawie komunalizacji gruntów leśnych, podkreślając konieczność ustalenia stanu faktycznego na dzień 27 maja 1990 r.

Sprawa dotyczyła komunalizacji gruntów leśnych, które Gmina L. chciała nabyć z mocy prawa na podstawie przepisów wprowadzających ustawę o samorządzie terytorialnym. Lasy Państwowe wniosły skargę kasacyjną, twierdząc, że grunty te stanowiły las i były w ich zarządzie. Sąd administracyjny pierwszej instancji uchylił decyzje organów administracji, wskazując na niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podkreślając kluczowe znaczenie stanu prawnego i faktycznego z dnia 27 maja 1990 r. dla komunalizacji mienia.

Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła sporu o komunalizację gruntów leśnych, które Gmina L. uważała za swoje mienie z mocy prawa, zgodnie z ustawą z dnia 10 maja 1990 r. Organy administracji, w tym Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, odmówiły stwierdzenia nabycia własności przez gminę, uznając, że grunty te stanowiły las i były wyłączone z komunalizacji na mocy art. 11 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, ponieważ służyły wykonywaniu zadań publicznych należących do ministra właściwego w sprawach leśnictwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzje organów, stwierdzając, że nie zebrano wyczerpująco materiału dowodowego, a kluczowe jest ustalenie stanu faktycznego na dzień 27 maja 1990 r. Sąd wskazał, że wypisy z ewidencji gruntów z późniejszych lat nie mogły być podstawą odmowy komunalizacji, a sposób nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa również budził wątpliwości co do jej leśnego charakteru. Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe wniosło skargę kasacyjną, zarzucając sądowi pierwszej instancji naruszenie prawa materialnego i niewłaściwe zastosowanie przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że dla komunalizacji mienia z mocy prawa decydujące znaczenie ma stan prawny i faktyczny istniejący w dniu 27 maja 1990 r. Sąd podkreślił, że argumentacja Lasów Państwowych oparta na ustawie o lasach z 1991 r. była nietrafna, gdyż komunalizacja nastąpiła przed wejściem w życie tej ustawy. Ostatecznie, sąd uznał, że organy administracji będą musiały ponownie wyjaśnić, czy w dniu 27 maja 1990 r. sporne nieruchomości stanowiły las i czy wystąpiły przesłanki wyłączenia z komunalizacji na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy z 1990 r.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, grunty leśne, które służą wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej (jak Lasy Państwowe), są wyłączone z komunalizacji na mocy art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że dla komunalizacji mienia z mocy prawa decydujące znaczenie ma stan prawny i faktyczny istniejący w dniu 27 maja 1990 r. Grunty leśne, które w tym dniu należały do Państwowego Gospodarstwa Leśnego, służącego wykonywaniu zadań publicznych naczelnego organu administracji rządowej (Minister Leśnictwa), były wyłączone z komunalizacji na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy wprowadzającej ustawę o samorządzie terytorialnym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

Dz.U. 1990 nr 32 poz 191 art. 5 § ust. 1

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych

Określa przesłanki pozytywne nabycia mienia przez gminę z mocy prawa (mienie ogólnonarodowe, należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej).

Dz.U. 1990 nr 32 poz 191 art. 11 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych

Określa negatywne przesłanki wyłączenia mienia z komunalizacji; mienie służące wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej nie staje się mieniem komunalnym.

Pomocnicze

Dz.U. 1990 nr 32 poz 191 art. 11 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych

Wskazuje, że mienie należące do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponadwojewódzkim jest wyłączone z komunalizacji.

Dz.U. 1991 nr 101 poz 444 art. 3

Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach

Definiuje grunt leśny, uwzględniając nie tylko powierzchnię zadrzewioną, ale także budynki i budowle wykorzystywane dla potrzeb gospodarki leśnej.

Dz.U. 1991 nr 101 poz 444 art. 4

Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach

Ustawa z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym art. 1

Definiuje państwowe gospodarstwo leśne jako państwowe lasy i grunty leśne wraz z gruntami nieleśnymi i nieruchomościami służącymi gospodarce leśnej.

Ustawa z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym art. 6

Określa, że zwierzchnie kierownictwo, nadzór i kontrolę nad państwowym gospodarstwem leśnym sprawował Minister Leśnictwa.

Dekret z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa

Regulował przejęcie lasów na własność Skarbu Państwa z mocy prawa.

Dekret z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich

Dotyczył nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości w drodze zasiedzenia.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej, nakładająca na organy obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Sąd wskazał, że nie ma zastosowania w sprawach komunalizacji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Konieczność ustalenia stanu faktycznego i prawnego nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. jako decydującego dla komunalizacji. Grunty leśne służące wykonywaniu zadań publicznych organów administracji rządowej są wyłączone z komunalizacji na mocy art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z 1990 r. Ustawa o lasach z 1991 r. nie może wpływać na skutki komunalizacji, która nastąpiła na podstawie ustawy z 1990 r.

Odrzucone argumenty

Argumentacja Lasów Państwowych oparta na późniejszym stanie faktycznym (ewidencja gruntów z lat 2000, 2005) i ustawie o lasach z 1991 r.

Godne uwagi sformułowania

dla komunalizacji mienia ogólnonarodowego z mocy prawa decydujące znaczenie ma stan prawny i faktyczny dotyczący tego mienia istniejący w dniu 27 maja 1990 r. ustalenia organów administracyjnych zapadły w oparciu o materiał dowodowy, który nie mógł przesądzać o odmowie komunalizacji spornego mienia. komunalizacja mienia z mocy prawa, jak wyżej to wspomniano, nastąpiła wg stanu na dzień 27 maja 1990 r. a zatem w momencie, gdy ustawa o lasach jeszcze nie istniała.

Skład orzekający

Irena Kamińska

sprawozdawca

Marek Stojanowski

przewodniczący

Monika Nowicka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie stanu faktycznego i prawnego nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. w kontekście komunalizacji mienia państwowego, wyłączenia mienia leśnego z komunalizacji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z komunalizacją mienia państwowego w okresie transformacji ustrojowej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia komunalizacji mienia państwowego po transformacji ustrojowej, z praktycznymi implikacjami dla samorządów i instytucji państwowych. Wyjaśnia kluczowe zasady interpretacji przepisów z początku lat 90.

Komunalizacja mienia: Kiedy las staje się gminny, a kiedy nie? Kluczowa data 27 maja 1990 r.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 793/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2008-05-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-05-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Irena Kamińska /sprawozdawca/
Marek Stojanowski /przewodniczący/
Monika Nowicka
Symbol z opisem
6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne
Komunalizacja mienia
Sygn. powiązane
I SA/Wa 1832/06 - Wyrok WSA w Warszawie z 2007-01-23
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
art.5 ust.1 art.11 ust 1
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
Dz.U. 1991 nr 101 poz 444
art 3 i 4
Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie NSA Irena Kamińska ( spr.) del.WSA Monika Nowicka Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 stycznia 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 1832/06 w sprawie ze skargi Gminy L. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nabycia mienia państwowego z mocy prawa przez gminę 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo J. na rzecz Gminy L. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt złotych) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
I OSK 793/07
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 stycznia 2007 r. na skutek skargi Gminy Miasta L. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] w przedmiocie nabycia mienia państwowego z mocy prawa, uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody M. z dnia [...]. Stwierdził ponadto, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
W uzasadnieniu wyroku przedstawiono następując stan faktyczny sprawy.
Wojewoda M. decyzją z dnia [...] odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę L. prawa własności nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr [...] i nr [...]. Uzasadniając swoją decyzję Wojewoda podkreślił, że przedmiotowe nieruchomości, które w dniu 27 maja 1990 r. stanowiły grunt leśny i jednocześnie własność Skarbu Państwa, nie podlegają skomunalizowaniu na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
Od decyzji tej odwołał się Prezydent Miasta L., podnosząc w odwołaniu, że od dnia nabycia spornych nieruchomości przez Skarb Państwa w drodze zasiedzenia na podstawie dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich sporne działki pozostawały we władaniu wyłącznie Urzędu Miejskiego w L., co wynika z ewidencji gruntów. Dopiero w roku 1998 r., jak podkreślił odwołujący, Kierownik Urzędu Rejonowego w L. dokonał protokolarnego przekazania tych nieruchomości w zarząd Lasów Państwowych choć nie posiadał on upoważnienia w tym zakresie. Prezydent L. argumentował, że nieruchomości jako należące wtedy wyłącznie do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego stały się z dniem 27 maja 1990 r. na podstawie właściwych przepisów własnością Gminy L. Grunty te nigdy nie stanowiły lasu i nie były związane z gospodarką leśną.
Rozpoznając odwołanie Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] utrzymała w mocy decyzję Wojewody M. z dnia [...] stwierdzając, że kwestionowana decyzja organu niższej instancji nie narusza prawa. Organ odwoławczy podkreślił, że dla skutecznego skomunalizowania mienia w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. wymagane jest łączne spełnienie przesłanek w nim wymienionych. W pierwszej kolejności obowiązkiem organu orzekającego w takich sprawach jest zbadanie czy dane mienie podlega wyłączeniu z komunalizacji na podstawie dalszych przepisów tej ustawy, czy też takiemu wyłączeniu nie podlega. Z wpisów załączonych do akt sprawy z ewidencji gruntów wynika, że przedmiotowe działki stanowiły własność Skarbu Państwa i zostały w ewidencji oznaczone jako grunt leśny. Wpisami tego rodzaju, jak podkreślił organ drugiej instancji, ograny orzekające w takim postępowaniu są bezwzględnie związane. Komisja Uwłaszczeniowa wskazała też, że w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej z dnia 10 maja 1990 r. tj. w dniu 27 maja 1990 r. problematykę państwowych gruntów leśnych regulowała ustawa z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym. Ustawa ta ustalała pojęcie państwowego gospodarstwa leśnego jako tożsamego z gruntem stanowiącym własność państwową, związanym z gospodarką leśną. Przewidywała ona, co prawda możliwość dopuszczenia do korzystania z obszarów leśnych przez inne działy administracji, ale grunty te nawet, jeśli nie były zalesione pozostawały w dalszym ciągu objęte regulacjami tej ustawy. Organ odwoławczy wskazywał, że dla wykazania przynależności takich gruntów do lasów państwowych nie była wówczas wymagana żadna decyzja o powierzeniu czy ustanowieniu zarządu taką nieruchomością konkretnej jednostce lasów państwowych. Organ odwoławczy zaznaczył, że w rezultacie powyższego, sporne działki jako nienależące wtedy w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. do którejkolwiek z jednostek wymienionych w tym artykule, były wyłączone na mocy art. 11 ust. 1 pkt 1 tej ustawy z komunalizacji jaka nastąpiła z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r., albowiem Lasy Państwowe nie miały statusu przedsiębiorstwa państwowego, a administrowane przez te Lasy mienie służyło wykonywaniu zadań publicznych należących do ministra właściwego w sprawach leśnictwa (naczelnego organu administracji rządowej). Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wskazała ponadto, że w tamtym czasie naczelnicy ówczesnych gmin (działający przy pomocy podlegających im urzędów gmin) byli terenowymi organami administracji państwowej stopnia podstawowego, a nie organami jednostek samorządu terytorialnego, gdyż tych jednostek jeszcze wówczas nie było. Zdaniem organu odwoławczego rodzaj komunalizowanego mienia (w tym m.in. państwowe grunty leśne) może mieć istotne znaczenie przy ocenie dopuszczalności komunalizowania poszczególnych składników majątkowych z mocy prawa.
Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego wniosła Gmina L. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Ponadto zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie art. 6 i 7 k.p.a.
W uzasadnieniu skargi podniosła, że działki nr [...] i nr [...] położone w L. przy ulicy [...] powstały w wyniku parcelacji własnych dóbr M. P. pod zabudowę, tak jak pozostałe działki parcelacyjne. Działki te po drugiej wojnie światowej uznane zostały jako mienie opuszczone. Na wniosek ówczesnego terenowego organu administracji państwowej Sąd Powiatowy w Nowym Dworze Mazowieckim wydał postanowienie o nabyciu tych nieruchomości na własność Skarbu Państwa przez zasiedzenie na podstawie przepisów dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich. Od dnia nabycia na własność Skarbu Państwa, nieruchomości znajdowały się we władaniu Urzędu Miejskiego w L., nigdy nie należały do Państwowego Gospodarstwa Leśnego "Lasy Państwowe". Po utworzeniu gmin w 1990 r. były we władaniu Gminy L. Kierownik Urzędu Rejonowego w L. protokołem przekazania w 1998 r. przekazał nieruchomości w zarząd Lasów Państwowych pomimo, że nie była one we władaniu Urzędu Rejonowego. Zdaniem skarżącego działki nr [...] i nr [...] nigdy przed dniem 27 maja 1990 r. nie należały do jednostki organizacyjnej ,,Lasy Państwowe" wobec czego odmowa stwierdzenia nabycia ich własności przez Gminę L. w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy stanowi naruszenie prawa.
W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o oddalenie skargi i podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 23 stycznia 2007 r. uznał, że złożona skarga jest zasadna. Podkreślił, że jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej, określona w art. 7 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, wywodził Sąd, organy administracji publicznej powinny dążyć do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten nakłada na organy administracji publicznej obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy, zarówno pod względem okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak i stosowania norm prawa materialnego. Obowiązki określone w powyższym przepisie precyzuje natomiast art. 77 § 1 kpa, w myśl którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
W rozpoznawanej sprawie, jak wyjaśniał Sąd, organy obu instancji odmówiły stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę L. prawa własności nieruchomości położonych w L. przy ulicy [...], oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr [...] i nr [...]. Organy uznały, że w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) tj. w dniu 27 maja 1990 r. nieruchomości te stanowiły grunt leśny i nie należały do którejkolwiek z jednostek wymienionych w art. 5 ust. 1 tej ustawy, wobec czego na mocy art. 11 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy wyłączone były z komunalizacji. Zdaniem Sądu, co do zasady ocena dokonana przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową jest prawidłowa. Grunty leśne, wchodzące w dacie 27 maja 1990 r. w skład Państwowego Gospodarstwa Leśnego nie mogły podlegać komunalizacji w trybie art. 5 ust. 1 powyższej ustawy. W dacie wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej obowiązywała bowiem ustawa z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym (Dz. U. Nr 63, poz. 494 ze zm.) zgodnie, z którą państwowe lasy i grunty leśne wraz ze związanymi z nimi gospodarczo gruntami nieleśnymi oraz nieruchomościami i ruchomościami, służącymi do prowadzenia gospodarstwa leśnego, jak również zakładami przemysłu leśnego, stanowiły państwowe gospodarstwo leśne, nad którym zwierzchnie kierownictwo, nadzór i kontrolę sprawował Minister Leśnictwa - naczelny organ administracji rządowej (art. 1 i art. 6 ustawy). Okoliczność tego rodzaju skutkowała uznaniem wyłączenia nieruchomości z komunalizacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zaznaczył dodatkowo, że w sprawach komunalizacji nie ma zastosowania powołana w decyzji organu pierwszej instancji ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. Nr 11, poz. 79 ze zm.). W powyższej kwestii, jak argumentował Sąd, stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 października 1994 r., sygn. akt I SA 1335/93 (ONSA 1995/3/139).
Punktem wyjścia w niniejszej sprawie, jak wyjaśnił Sąd, do rozważania czy przedmiotowe nieruchomości mogą podlegać komunalizacji powinno być ustalenie czy nieruchomości te stanowiły las lub grunt związany z gospodarką leśną oraz czy w związku z tym w dacie 27 maja 1990 r. wchodziły one w skład zasobu państwowego gospodarstwa leśnego. W kwestii tej, w ocenie Sądu, organy obu instancji nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący materiału dowodowego.
Z akt sprawy wynika, że dokumentami w oparciu, o które organy obu instancji poczyniły ustalenia, co do tego, że sporne nieruchomości stanowiły grunt leśny są wypisy z ewidencji gruntów sporządzone według stanu na dzień 7 czerwca 2000 r. oraz na dzień 12 maja 2005 r. Tymczasem zgodnie z ustawą z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, decydujący dla rozstrzygnięcia sprawy z wniosku o komunalizację mienia jest stan faktyczny istniejący w dniu wejścia w życie tej ustawy, czyli w dniu 27 maja 1990 r. W rozpoznawanej sprawie, jest to tym bardziej niezbędne, gdyż według karty inwentaryzacyjnej nieruchomości opisującej stan na dzień 27 maja 1990 r. sporne grunty stanowiły działki budowlane niezabudowane. Natomiast wypisy z ewidencji gruntów znajdujące się w aktach sprawy, a sporządzone według stanu na dzień 7 czerwca 2000 r. i 12 maja 2005 r. dotyczą okresu po przekazaniu w 1998 r. przedmiotowych nieruchomości Lasom Państwowym przez Kierownika Urzędu Rejonowego w L. Organy obu instancji powinny ze szczególną wnikliwością wyjaśnić, czy będące przedmiotem postępowania komunalizacyjnego nieruchomości według stanu na dzień 27 maja 1990 r., stanowiły grunt leśny również z powodu sposobu ich nabycia przez Skarb Państwa oraz podnoszoną przez stronę skarżącą okoliczność, że nieruchomości te wchodziły w skład dawnego majątku hrabiego M. P. W kwestii niniejszej przypomnieć należy, że lasy stanowiące majątek osób fizycznych i prawnych określone w dekrecie z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 15, poz. 82 ze zm.) stały się własnością Skarbu Państwa w dniu wejścia w życie dekretu, czyli w dniu 27 grudnia 1944 r. Odnosiło się to także do lasów stanowiących części majątków ziemskich podlegających przepisom dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, lasy te bowiem nie zostały objęte reformą rolną. Według dekretu z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa przejście własności określonych w dekrecie lasów na Skarb Państwa następowało z mocy samego prawa (ex legę). Dekret ten nie przewidywał stwierdzenia w formie decyzji organu administracji państwowej, że określone lasy i grunty leśne podlegały działaniu jego przepisów. W przedmiotowej sprawi, sporne nieruchomości zostały nabyte przez Skarb Państwa w innym trybie, co wynika z treści znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy odwołania oraz z treści wniesionej do sądu skargi. Powstaje zatem pytanie, jak wywodził dalej Sąd, co do tego czy sporne nieruchomości nie zostały przejęte w trybie dekretu z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa, bo nie stanowiły gruntu leśnego, czy też zachodziły inne okoliczności, które uniemożliwiały takie ich przejęcie. Określenie, zatem charakteru przedmiotowych nieruchomości według stanu na dzień 27 maja 1990 r. powinno być zasadniczym zagadnieniem wymagającym wyjaśnienia przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez właściwe organy administracji.
Skargę kasacyjną od tego wyroku złożyło Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe - Nadleśnictwo J. i jako podstawę kasacyjną wskazało art. 174 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W ramach tej podstawy wnoszący skargę kasacyjną zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 5 ust. 1 w związku z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 1990 r. Nr 32, poz. 191) oraz niewłaściwe zastosowanie art. 3 i 4 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 1991 r. Nr 101, poz. 444).
W ocenie pełnomocnika Nadleśnictwa J., wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest niezgodny z prawem i z tych powodów powinien zostać uchylony. Sąd, zdaniem autora skargi kasacyjnej, nie wziął pod uwagę całokształtu okoliczności faktycznych, przede wszystkim nie wziął pod uwagę, że nieruchomość w L. działka ewidencyjna nr [...] i [...] stanowiła w dacie 27 maja 1990 r. jest gruntem leśnym, co zostało dostatecznie wykazane. Należało podkreślić także, zdaniem pełnomocnika, że przedmiotowa nieruchomość została przekazana Nadleśnictwu J. w zarząd na mocy ustawy o lasach, a grunt ten nigdy nie został wyłączony z produkcji leśnej. Zarząd tej działki nie powstał na podstawie decyzji, lecz wynikał wprost z ustawy o lasach. Nie ma, więc możliwości, jak argumentował dalej pełnomocnik Nadleśnictwa, usunięcia tego protokołu z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie nieważności w trybie art. 156 k.p.a. Nie można takiej formy zarządu również wygasić, co potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 grudnia 1998 r. sygn. akt II SA/Gd 296/97. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym, jak też ustawę o pracownikach samorządowych czy ustawę o lasach nie uzależniały przekazywania gruntów państwowych od formy ich nabycia. Obie ustawy stanowią, że zarówno ,,mienie państwowe" jak też lasy stanowiące własność Skarbu Państwa odnoszą się do własności Skarbu Państwa. Ponadto zgodnie, z art. 3 ustawy o lasach gruntem leśnym jest nie tylko powierzchnia zadrzewiona i zakrzewiona, ale las to również budynki i budowle wykorzystywane dla potrzeb gospodarki leśnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, które to okoliczności w niniejszej sprawie nie zachodziły. Tak więc, w tym wypadku postępowanie kasacyjne sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności podniesionych przez skarżącego podstaw kasacyjnych.
Jak wyżej wspomniano, skarżący kasacyjnie zarzucił Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 5 ust. 1 w związku z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (nieprecyzując przy tym, którego punktu art. 1 ust. 1 dotyczą zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej) a także niewłaściwe zastosowanie art. 3 i 4 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach ( Dz. U. Nr 101, poz. 444). Z powyższymi zarzutami nie można się zgodzić.
Przepis art. 5 ust. 1 pkt 1 cytowanej wyżej ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...) uzależnia nabycie mienia przez gminę, w formie przekształcenia z mocy prawa własności dotąd państwowej w prawo własności odpowiedniej gminy. Powyższe przekształcenie uzależnione jest przy tym od wystąpienia w dniu 27 maja 1990 r. następujących przesłanek pozytywnych: przedmiotowe mienie musiało być mieniem ogólnonarodowym oraz należeć do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej.
Wykładni art. 5 ust. 1 powyższej ustawy należy przy tym dokonywać z uwzględnieniem jej pozostałych przepisów, w tym zwłaszcza określających negatywne przesłanki uwłaszczenia gmin. Tego rodzaju przesłanki zawiera m. in. przepis art. 11 ust. 1, który stwierdza, że składniki mienia ogólnonarodowego (państwowego), o których mowa w art. 5 ust. 1-3 nie stają się mieniem komunalnym, jeżeli: 1) służą wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej, 2) należą do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponadwojewódzkim, z zastrzeżeniem przepisu art. 14, 3) należą do Państwowego Funduszu Ziemi, z zastrzeżeniem przepisu art. 15.
Z treści przytoczonego wyżej uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że – wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej – Sąd dokonał prawidłowej wykładni omawianych przepisów a jedynie zwrócił uwagę, że ustalenia organów administracyjnych zapadły w oparciu o materiał dowodowy, który nie mógł przesądzać o odmowie komunalizacji spornego mienia.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, dla komunalizacji mienia ogólnonarodowego z mocy prawa decydujące znaczenie ma stan prawny i faktyczny dotyczący tego mienia istniejący w dniu 27 maja 1990 r., to jest w dniu wejścia w życie powołanej ustawy ( vide: wyrok NSA z dnia18 września 2001 sygn. akt I SA 694/00 LEX nr 78922 ). Z tej przyczyny dokonywanie ustaleń odnoszących się do w/w daty w oparciu o dane z ewidencji gruntów i budynków z lat późniejszych nie mogło być uznane za prawidłowe wyjaśnienie przedmiotowego stanu faktycznego, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd I instancji.
Nadmienić także wypada, że Sąd ten nie stwierdził – jak sugeruje to skarga kasacyjna - aby o tym, czy dany grunt stanowi las, czy też nie jest on gruntem leśnym świadczyć miał sposób nabycia przez Skarb Państwa prawa własności tego rodzaju gruntu a jedynie akcentując nietypowy - jak dla terenu leśnego – sposób nabycia przez Skarb Państwa prawa własności spornej nieruchomości, dodatkowo w ten sposób zwracał uwagę na istniejące w sprawie wątpliwości, dotyczące przeznaczenia tego mienia w dniu 27 maja 1990 r.
Odnosząc się natomiast do kwestii posiadania przez skarżącego kasacyjnie tytułu prawnego do przedmiotowego gruntu, który Lasy Państwowe Nadleśnictwo J. wywodziły z przepisów ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach ( Dz. U. Nr 101, poz. 444 ) trzeba wyraźnie zaznaczyć, że ta argumentacja nie była trafna, bowiem komunalizacja mienia z mocy prawa, jak wyżej to wspomniano, nastąpiła wg stanu na dzień 27 maja 1990 r. a zatem w momencie, gdy ustawa o lasach jeszcze nie istniała. O wyłączeniu spod komunalizacji spornego mienia mogła zatem zadecydować tylko treść samej ustawy z dnia 10 maja 1990 r. a dokładnie regulacja zawarta w jej art. 11 ust. 1 pkt 2. Czy ta okoliczność jednak w tej sprawie wystąpiła, organy będą musiały dopiero wyjaśnić przy ponowny rozpatrywaniu sprawy.
Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie mając usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu - na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI