I OSK 793/06

Naczelny Sąd Administracyjny2007-01-16
NSAAdministracyjneWysokansa
pomoc społecznaświadczeniadziecirodzina zastępczausamodzielnieniepostępowanie administracyjnesądownictwo administracyjneNSAWSAuchylenie decyzji

NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że sąd niższej instancji nieprawidłowo ocenił materiał dowodowy w sprawie dotyczącej uchylenia pomocy pieniężnej na usamodzielnienie z powodu marnotrawstwa środków i braku współdziałania.

Sprawa dotyczyła uchylenia pomocy pieniężnej na usamodzielnienie przyznanej S. O. z powodu marnotrawstwa środków i braku współdziałania z organem pomocy społecznej. WSA uchylił decyzje administracyjne, uznając, że organ nie wykazał marnotrawstwa. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że sąd niższej instancji nieprawidłowo ocenił materiał dowodowy, opierając się wybiórczo na dokumentach i nie odnosząc się do wszystkich argumentów organów administracji.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzje administracyjne dotyczące pomocy pieniężnej na usamodzielnienie dla S. O. Organy administracji argumentowały, że pomoc została przyznana na kontynuację nauki, jednak S. O. marnotrawiła środki i nie współpracowała z organem. WSA uchylił te decyzje, uznając, że nie wykazano marnotrawstwa, a jedynie formalne figurowanie w spisie słuchaczy do określonej daty. NSA uznał skargę kasacyjną za zasadną, wskazując, że WSA nieprawidłowo ocenił materiał dowodowy. Sąd niższej instancji oparł się wybiórczo na niektórych dokumentach, pomijając istotne dowody dotyczące braku faktycznej kontynuacji nauki w II semestrze oraz brak współdziałania z organem. NSA podkreślił, że świadczenie jest przeznaczone na faktyczną naukę, a nie tylko formalne figurowanie w szkole, i że brak współdziałania również mógł stanowić podstawę do uchylenia decyzji. Sąd pierwszej instancji nie ocenił całości materiału dowodowego, co stanowiło naruszenie przepisów proceduralnych. W związku z tym NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, formalne figurowanie w spisie słuchaczy nie jest równoznaczne z faktyczną kontynuacją nauki, jeśli osoba nie uczęszcza na zajęcia i nie wywiązuje się z obowiązków szkolnych.

Uzasadnienie

NSA rozróżnił formalne bycie słuchaczem od faktycznego pobierania nauki. Świadczenie na kontynuację nauki jest przeznaczone na uczenie się, a nie na samo figurowanie w szkole. Marnotrawstwo środków następuje, gdy osoba pobiera świadczenie, ale nie kontynuuje nauki.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (9)

Główne

P.p.s.a. art. 185 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.s. art. 6 § 1

Ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej

Stwierdzenie marnotrawstwa przyznanych świadczeń może stanowić podstawę do zmiany lub uchylenia decyzji przyznającej świadczenie na niekorzyść strony.

Pomocnicze

u.p.s. art. 6 § 1a

Ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej

Brak współdziałania osoby z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji może stanowić podstawę do zaprzestania świadczeń z pomocy społecznej.

u.p.s. art. 43 § 2a

Ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej

Właściwy organ zmienia lub uchyla decyzję administracyjną na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa lub jeżeli nastąpiły zmiany w sytuacji dochodowej lub osobistej osób otrzymujących świadczenie.

K.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

K.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

K.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do oceny na podstawie całości materiału dowodowego, czy zostały udowodnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia.

P.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne.

u.p.s. art. 33p § 1

Ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej

Podstawa przyznania świadczenia pieniężnego na kontynuację nauki.

Argumenty

Skuteczne argumenty

WSA nieprawidłowo ocenił materiał dowodowy, opierając się wybiórczo na dokumentach. WSA nie odniósł się do wszystkich argumentów organów administracji, w tym do braku współdziałania. WSA naruszył przepisy proceduralne dotyczące zbierania i oceny dowodów.

Odrzucone argumenty

Argumenty WSA, że formalne figurowanie w szkole do określonej daty oznacza kontynuację nauki. Argumenty WSA, że organ nie wykazał marnotrawstwa środków.

Godne uwagi sformułowania

Należy odróżnić kontynuację nauki w rozumieniu art. 33p ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej [...] od formalnego figurowania w spisie słuchaczy Szkoły. Świadczenie, o którym mowa, jest przeznaczone tylko na kontynuację nauki, a więc na uczenie się. Jeżeli osoba, której przyznano omawiane świadczenie nie kontynuuje nauki a pobiera świadczenie, to w takim przypadku zachodzi marnotrawstwo środków pomocy społecznej przeznaczonych na kontynuację nauki.

Skład orzekający

Zbigniew Rausz

przewodniczący sprawozdawca

Anna Łuczaj

członek

Jan Paweł Tarno

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"kontynuacja nauki\" w kontekście świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady oceny materiału dowodowego przez sądy administracyjne."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przyznawania pomocy na kontynuację nauki w ramach pomocy społecznej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest faktyczne działanie, a nie tylko formalne spełnienie wymogów, co ma znaczenie w kontekście świadczeń socjalnych. Pokazuje też błędy proceduralne sądów.

Czy formalna obecność w szkole wystarczy, by dostać pomoc? NSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 793/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-01-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-05-31
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Łuczaj
Jan Paweł Tarno
Zbigniew Rausz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I SA/Wa 1334/05 - Wyrok WSA w Warszawie z 2006-02-02
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Rausz (spr.) Sędziowie Anna Łuczaj NSA Jan Paweł Tarno Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lutego 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1334/05 w sprawie ze skargi S. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pomocy pieniężnej na usamodzielnienie 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. odstępuje od zasądzenia od S. O. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 2 lutego 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] Nr [...] oraz decyzję Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...] z dnia [...] Nr [...] wydane w przedmiocie pomocy pieniężnej na usamodzielnienie oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...], po rozpatrzeniu odwołania zainteresowanej utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...] z dnia [...] uchylającą decyzję własną z 31 stycznia 2001 r. w sprawie przyznania zainteresowanej pomocy pieniężnej na kontynuację nauki mającej na celu życiowe usamodzielnienie się osoby zainteresowanej.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał następujący stan faktyczny i prawny: w dniu 7 stycznia 2005 r. Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie uchylenia swojej decyzji z dnia 31 stycznia 2001 r., nr [...] w sprawie przyznania S. O. pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki, mającej na celu życiowe usamodzielnienie się osoby zainteresowanej.
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, organ pierwszej instancji wydał w dniu [...] decyzję, na podstawie której uchylił swoją wcześniejszą decyzję z dnia 31 stycznia 2001 r. w sprawie przyznania pomocy pieniężnej na kontynuację nauki, mającej na celu życiowe usamodzielnienie się osoby zainteresowanej. Analiza treści zaskarżonej decyzji oraz pisma organu pierwszej instancji z dnia 29 kwietnia 2005 r. wskazuje, że powodem uchylenia przez Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...] własnej decyzji z 2001 r. było marnotrawstwo przyznanych świadczeń i brak współdziałania zainteresowanej z pracownikiem socjalnym w przezwyciężeniu jej trudnej sytuacji życiowej, a więc stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających uchylenie wyżej wymienionej decyzji, o których mowa w art. 6 ustawy o pomocy społecznej z 1990 r. Zainteresowana – jak wskazał organ – ukończyła dwie szkoły ponadgimnazjalne, tj. zawodową szkołę rolniczą i liceum ogólnokształcące. Jak wynika z zaświadczenia Zespołu Szkół Społecznych Stowarzyszenia Oświatowców Polskich w [...] z dnia 12 września 2003 r. skarżąca od września 2003 r. była słuchaczką semestru pierwszego klasy pierwszej Policealnego Studium Turystycznego dla Dorosłych w roku szkolnym 2003/2004. Nauka w tej placówce trwa dwa lata. Z pisma Zespołu Szkól Społecznych Stowarzyszenia Oświatowców Polskich w [...] z dnia 2 listopada 2004 r. wynikało z kolei, że zainteresowana nie otrzymała promocji na semestr trzeci Policealnego Studium Turystycznego i od 30 września 2004 r. nie jest słuchaczką wyżej wymienionej placówki oświatowej.
Z pisma Zespołu Szkół Społecznych Stowarzyszenia Oświatowców Polskich w [...] z dnia 24 stycznia 2005 r. wynikało zaś, że zainteresowana w semestrze drugim od 1 lutego 2004 r. do 21 czerwca 2004 r. zaniechała uczęszczania na zajęcia dydaktyczne – na 22 dni zajęć w tym semestrze pojawiła się tylko cztery razy – tzn. w ciągu czterech dni i to nie na wszystkich zajęciach (na kilku wybranych lekcjach). Nie złożyła też żadnej pracy kontrolnej. Nie uzyskała promocji na semestr trzeci nauki, a z dniem 30 września 2004 r. przestała być formalnie słuchaczem wyżej wymienionej szkoły. Wobec tego organ stwierdził, że skarżąca od lutego 2004 r. marnotrawiła środki z pomocy społecznej przyznane jej na kontynuowanie nauki mającej na celu życiowe usamodzielnienie się osoby zainteresowanej, gdyż zaniedbała swoje obowiązki szkolne, a przedmiotowe świadczenie z pomocy społecznej ma charakter celowy i ściśle sprecyzowany.
Jak wskazał dalej organ odwoławczy, z materiału dowodowego wynikało, że wyżej wymieniona osoba nie poinformowała we właściwym czasie (to jest niezwłocznie po zaistnieniu określonych faktów) Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...] o rezygnacji z nauki w wyżej wymienionej szkole w [...], podjęciu i rezygnacji z pracy zawodowej w pizzeri "V." w [...] w grudniu 2004 r., a także o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem 13 sierpnia 2004 r. (pismo Powiatowego Urzędu Pracy w [...] z dnia 25 stycznia 2005 r. w aktach sprawy), podczas gdy art. 45 ustawy o pomocy społecznej z 1990 r. nakłada na osoby korzystające ze świadczeń pieniężnych pomocy społecznej obowiązek informowania właściwego organu o każdej zmianie w ich sytuacji osobistej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczeń. Zdaniem organu, za przejaw braku współdziałania skarżącej w przezwyciężaniu jej trudnej sytuacji życiowej, należy również uznać niewłaściwą postawę zainteresowanej wobec obowiązków szkolnych w [...], a także niedopełnienie przez zainteresowaną obowiązku stawienia się w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] w wyznaczonym terminie, czego efektem była utrata przez zainteresowaną statusu osoby bezrobotnej.
Organ odwoławczy przeanalizował ponadto treść art. 6 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej z 1990 r., który stanowi, że odmowa bądź ograniczenie rozmiaru świadczeń z pomocy społecznej nie powinny prowadzić do pogorszenia sytuacji osób będących na utrzymaniu danej osoby. Skarżąca ma na utrzymaniu córkę Z. P. i otrzymuje w związku z tym zasiłek rodzinny oraz dodatek do tego zasiłku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Zważywszy, że pomoc pieniężna na kontynuowanie nauki, mająca na celu życiowe usamodzielnienie się osoby zainteresowanej jest świadczeniem celowym, które powinno być wykorzystywane ściśle z jego przeznaczeniem organ stwierdził, że adresatem pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki była wyłącznie zainteresowana i zaprzestanie wypłacania tego świadczenia nie ma i nie powinno mieć wpływu na sytuację jej córki.
Skargę na powyższą decyzję złożyła zainteresowana wnosząc o uchylenie obu decyzji administracyjnych i zarzucając, że wadliwie przyjęto, iż zachodzą przesłanki ustawowe dla cofnięcia przyznanej pomocy. Zdaniem skarżącej, współdziałała ona z organem, a o swojej sytuacji informowała jego pracowników, zaś organ w toku postępowania nie przesłuchał świadków i nie zarządził złożenia pisemnych oświadczeń.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylając zaskarżoną decyzję zważył, iż z materiału dowodowego wynika, że zainteresowana była słuchaczką Policealnego Studium Turystycznego dla Dorosłych w [...] (szkoła ponadgimnazjalna) i dopiero od dnia 30 września 2004 r. przestała być słuchaczką tej placówki (vide zaświadczenie szkoły z dnia 2 października 2004 r.), a zatem zgodnie z tym dokumentem należy przyjąć, iż do tego dnia kontynuowała naukę, na którą pobierała świadczenie. Wskazane przez organ okoliczności opuszczenia zajęć dydaktycznych i przesuwania terminów egzaminacyjnych pozostają w sprzeczności z zaświadczeniem, którego treść wskazuje datę, od której zainteresowana przestała być słuchaczem Studium, a więc zaprzestała nauki. Zainteresowana przedstawiła organowi w październiku 2004 r. zaświadczenie z Policealnej Szkoły Zawodowej Centrum Szkolenia [...] w [...], z którego wynikało, iż rozpoczęła naukę w tejże szkole o profilu technik BHP (vide zaświadczenie z dnia 18 października 2004 r.). Na rozprawie w dniu 2 lutego 2006 r. zainteresowana oświadczyła, że w dniu 22 stycznia 2006 r. ukończyła powyższą szkołę i obroniła pracę dyplomową. Jak wynika dalej z akt administracyjnych, przed wydaniem decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] co do wcześniej ustanowionej pomocy pieniężnej na kontynuację nauki, organ pierwszej instancji (tj. Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w [...]), który decyzją z dnia [...] pomoc tę uchylił, został zobowiązany przez organ odwoławczy do dostarczenia dowodów marnotrawstwa zainteresowanej, przyjętego jako podstawa do cofnięcia pomocy (vide postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 kwietnia 2005 r., nr [...]). Pomimo tego, iż organ pierwszej instancji zamiast żądanych dowodów przedstawił tylko pismo wyjaśniające z dnia 29 kwietnia 2005 r. (w odpowiedzi na zobowiązanie do przedstawienia dowodów), organ drugiej instancji podjął decyzję o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji opierającej się na marnotrawstwie, którego dowodów nie przedłożono.
Nadto, co należy podkreślić, decyzja pierwszej instancji o uchyleniu pomocy nosi datę [...], a jak wynika z oświadczenia zainteresowanej złożonego na rozprawie oraz pism zawartych w aktach sądowoadministracyjnych, na wniosek zainteresowanej w miesiącu marcu 2005 r. podjęto dalsze wypłacanie świadczenia i wypłacono je za okres od grudnia 2004 r. do kwietnia 2005 r. Decyzja z dnia [...] nie wskazuje od jakiego okresu zostaje wstrzymane świadczenie pieniężne na kontynuowanie nauki, a w aktach sprawy brakuje decyzji o podjęciu wypłaty za okres grudzień 2004 r. do kwietnia 2005 r. (również skarżąca nie otrzymała tej decyzji, co wynika z jej pisma z dnia 18 maja 2005 r.). A zatem sentencja decyzji uchylającej decyzję z 2001 r. o przyznaniu pomocy pieniężnej pozostaje w sprzeczności z materiałem sprawy, co pozwala przyjąć, iż nie jest prawidłowa ocena materiału dowodowego w związku ze wskazanymi wyżej faktami. Zauważyć też należy, że organ w decyzji powinien wskazać, dlaczego przyjmuje marnotrawstwo w okresie, gdy zainteresowana do 30 września 2004 r. była słuchaczem szkoły (vide zaświadczenie wystawione przez szkołę). Powyższe zagadnienia, w oparciu o posiadane dokumenty, winny być przedmiotem szczegółowych rozważań organu.
Reasumując, niewyjaśnienie wskazanych wyżej kwestii przez organ, będące naruszeniem przepisów proceduralnych art. 7, 77 i 80 K.p.a., stanowi podstawę uchylenia decyzji obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Na powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lutego 2006 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] złożyło skargę kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Pełnomocnik Kolegium zarzucił wyrokowi:
1) naruszenie postanowień prawa materialnego przez ich niewłaściwe zastosowanie, to jest postanowień art. 43 ust. 2a w związku z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) – w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] – to jest w dniu [...],
2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest postanowień art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm; zwanej dalej jako P.u.s.a.) w związku z art. art. 7, 77 § 1 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej jako K.p.a.).
Pełnomocnik organu skarżącego uważa, że wyrok Sądu narusza przepisy art. 43 ust 2a w związku z art. 6 ust 1 ustawy o pomocy społecznej z 1990 r. przez ich niewłaściwe zastosowanie, to jest bezzasadne zarzucenie ww. organowi błędu subsumcji w uchylonej przez Sąd decyzji Kolegium. Bezspornym w sprawie pozostaje fakt, że Skarżona od września 2003 r. do września 2004 r. z formalnego punktu widzenia była słuchaczem Zespołu Szkół Społecznych Stowarzyszenia Oświatowców Polskich w [...] (zaświadczenie tej placówki z dnia 12 września 2003 r. oraz z dnia 24 stycznia 2005 r. w aktach sprawy). Nauka w tej placówce miała trwać 2 lata. Skarżona po roku przestała być słuchaczem ww. placówki z uwagi na fakt, że nie otrzymała promocji na semestr trzeci nauki (pismo z dnia 2 listopada 2004 r. w aktach sprawy). W zaświadczeniu ZSS SOP w [...] z dnia 24 stycznia 2005 r. (w aktach sprawy) stwierdza się, że S. O. "W semestrze drugim od dnia 1 lutego 2004 r. do dnia 21 czerwca 2004 r. zaniechała uczęszczania na zajęcia dydaktyczne – na 22 dni zajęć w tym semestrze pojawiła się tylko cztery (4) razy – tzn w ciągu 4 dni i to nie na wszystkich zajęciach (na kilku wybranych lekcjach). Nie złożyła też żadnej pracy kontrolnej." W protokole przesłuchania z dnia 19 stycznia 2005 r. Skarżona stwierdziła, że "Chciałam zrezygnować z tej szkoły i od razu nie przystąpiłam do egzaminów w pierwotnym terminie w czerwcu". Dalej zainteresowana stwierdza, że "Szkoła dawała mi cały czas szansę i wyznaczała terminy, ale ja chciałam zrezygnować z tej szkoły i nie korzystałam nie przystępując do egzaminu – poprawki" (protokół w aktach sprawy). Sam fakt nieukończenia przez Skarżoną szkoły w [...] prowadzi do wniosku, że udzielona pomoc Skarżonej na kontynuowanie nauki w tej szkole została przez S. O. zmarnotrawiona. Postawa Skarżonej wobec obowiązków szkolnych w II semestrze nauki prowadzi do wniosku, że S. O. jedynie z formalnego punktu widzenia chciała pozostać słuchaczem szkoły w celu otrzymywania przedmiotowej pomocy. Sąd oceniając powyższe fakty zinterpretował je w ten sposób, że skoro Skarżona pozostawała formalnie słuchaczem szkoły w [...] do 30 września 2004 r., kontynuowała naukę do tego dnia, na którą pobierała świadczenie. Takie stwierdzenie, w ocenie pełnomocnika, nie ma znaczenia w sprawie, a tym bardziej nie powinno być przyczyną uchylenia zaskarżonej decyzji Kolegium. Skoro Sąd na wstępie uzasadnienia wyroku stwierdził, że Organ skarżący wskazał prawidłową podstawę rozstrzygnięcia, wyrok Sądu powinien opierać się na przesłankach prawnych zawartych w tych przepisach. To, że Skarżona kontynuowała naukę, w przedmiotowej sprawie powinno mieć zasadnicze znaczenie, ale tylko w powiązaniu z tym, czy środki przeznaczone na kontynuację tej nauki zostały wykorzystane zgodnie z ich przeznaczeniem, czy też zostały przez zainteresowaną zmarnotrawione w efekcie jej działań lub zaniechań. Artykuł 43 ust 2a ustawy o pomocy społecznej z 1990 r. stanowi, że właściwy organ zmienia lub uchyla decyzję administracyjną na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa lub jeżeli nastąpiły zmiany w sytuacji dochodowej lub osobistej osób otrzymujących świadczenie, a także może zmienić lub uchylić decyzję administracyjną na niekorzyść strony jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa m.in. w art. 6 tej ustawy. Przepis art. 6 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej z 1990 r. stanowi zaś, że ograniczenie świadczeń z pomocy społecznej do niezbędnego minimum lub odmowa ich przyznania może nastąpić m.in. w razie stwierdzenia marnotrawstwa przyznanych świadczeń. Wobec brzmienia dwóch powyższych przepisów, samo stwierdzenie Sądu, że zainteresowana kontynuowała naukę w szkole w [...] do 30 września 2004 r. stanowi o niewłaściwym zastosowaniu tych przepisów przez Sąd. Wyrok pomija bowiem fakt nieukończenia szkoły w [...] przez S. O. oraz fakt zaniechania uczęszczania na zajęcia dydaktyczne przez tę osobę w II semestrze nauki (zaświadczenie ZSS SOP w [...] z dnia 24 stycznia 2005 r. w aktach sprawy). Skoro z ww. zaświadczenia wynika, że zainteresowana zaniechała uczęszczania na zajęcia dydaktyczne, zasadnym jest twierdzenie, że S. O. zaprzestała kontynuowania nauki, co z kolei prowadzi do wniosku, że pomoc na kontynuowanie nauki została zmarnotrawiona.
W ocenie pełnomocnika, wyrok Sądu narusza przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez wadliwe wykonanie funkcji kontrolnej Sądu, o której mowa w art. 1 § 2 P.u.s.a. w związku z art. art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. W komentarzu do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdza się, że wskazany wyżej art. 1 § 2 P.u.s.a. może stanowić podstawę zarzutu naruszenia przepisów postępowania (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Zakamycze 2005, str. 410-412). Kontrola Sądu dotycząca rozstrzygnięcia organu skarżącego była jedynie kontrolą częściową. Sąd rozstrzygając sprawę pominął w ogóle fakt braku współdziałania Skarżonej z pracownikiem socjalnym (PCPR-em w [...]) w rozwiązaniu jej trudnej sytuacji. Była to druga, niezależna od przesłanki marnotrawstwa przyznanych świadczeń, podstawa uchylenia decyzji Dyrektora PCPR-u w [...] z 2001 r. Artykuł 6 ust. 1a ustawy o pomocy społecznej z 1990 r. przewiduje bowiem m.in., że brak współdziałania osoby z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji może stanowić podstawę do zaprzestania świadczeń z pomocy społecznej. Powyższe prowadzi do wniosku, że Sąd rozstrzygając sprawę oparł się jedynie na części materiału dowodowego, pomijając całość dowodów dotyczących braku współdziałania Skarżonej z pracownikiem socjalnym (PCPR-em w [...]). Wobec tego uzasadnionym jest wniosek, że kontrola Sądu była wadliwa, albowiem Sąd nie podjął niezbędnych działań do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 K.p.a.), nie rozpatrzył całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.), a jedynie jego część i nie ocenił na podstawie całości materiału dowodowego, że okoliczność braku współdziałania została udowodniona (art. 80 K.p.a.). Ma to istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem ewentualne stwierdzenie przez Sąd braku współdziałania Skarżonej, skutkowałoby innym rozstrzygnięciem sprawy. Należy zauważyć, stosownie do art. 133 § 1 P.p.s.a., że Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, a nie jedynie ich części.
Odpowiedź na skargę kasacyjną złożyła S. O., wnosząc o jej oddalenie, podnosząc, iż Sąd prawidłowo ocenił materiał dowodowy w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Dokonując oceny zasadności wniesionej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 lutego 2006 r., o którym wyżej mowa, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że skarga ta ma usprawiedliwione podstawy.
Za zasadne uznać należy zarzuty naruszenia prawa postawione zaskarżonemu wyrokowi w podstawach kasacyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku stanął na stanowisku, że "analiza merytorycznej argumentacji – organów – nie pozwala na przyjęcie stanowiska organów" o marnotrawstwie środków i braku współdziałania (ze strony zainteresowanej z organem pomocy społecznej). Zdaniem Sądu z zaświadczenia Szkoły (Policealne Studium Turystyczne dla Dorosłych Stowarzyszenia Oświatowców Polskich w [...]) z 2 października 2004 r. wynika, że S. O. 30 września 2004 r. przestała być słuchaczem Policealnego Studium Turystycznego dla Dorosłych w [...]. W związku z tym, do tego dnia kontynuowała naukę, na którą pobierała świadczenie (przyznane decyzją Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...] z 31 stycznia 2001 r.). Dalej Sąd twierdzi, że wskazane przez organ okoliczności opuszczenia zajęć dydaktycznych i przesuwanie terminów egzaminów pozostają w sprzeczności z zaświadczeniem, którego treść – według Sądu – wskazuje datę, od której zainteresowana przestała być słuchaczem szkoły, a więc zaprzestała nauki. Twierdzenia Sądu pozostają w sprzeczności z dokumentacją sprawy, zwłaszcza że Sąd nie ocenił całego zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego a stanowisko swe oparł wybiórczo na niektórych dokumentach. Uszło uwadze Sądu zarówno pismo Zespołu Szkół Społecznych Stowarzyszenia Oświatowców Polskich w [...] z 24 stycznia 2005 r., którego stwierdzenia znajdują poparcie w sporządzonym – z udziałem strony – w organie pomocy społecznej protokole z 19 stycznia 2005 r. Z dokumentów tych wynika, że zainteresowana, jakkolwiek była słuchaczem Policealnego Studium Turystycznego dla Dorosłych w [...] do 30 września 2004 r., ale w II semestrze praktycznie nauki nie pobierała. Nie uczęszczała na zajęcia, nie złożyła żadnej pracy kontrolnej, ani też nie przystąpiła do egzaminów na koniec semestru, również we wrześniu w terminie przyznanym jej przez Radę Pedagogiczną dodatkowo, nie stawiała się na egzaminy, w związku z czym po posiedzeniu Rady Pedagogicznej Szkoły została wykreślona z dniem 30 września 2004 r. z listy słuchaczy Szkoły.
Należy odróżnić kontynuację nauki w rozumieniu art. 33p ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, w trybie którego zostało przyznane S. O. przedmiotowe świadczenie, od formalnego figurowania w spisie słuchaczy Szkoły. Świadczenie, o którym mowa, jest przeznaczone tylko na kontynuację nauki, a więc na uczenie się. Jeżeli osoba, której przyznano omawiane świadczenie nie kontynuuje nauki a pobiera świadczenie, to w takim przypadku zachodzi marnotrawstwo środków pomocy społecznej przeznaczonych na kontynuację nauki, o jakim mowa w art. 6 ust. 1 cyt. ustawy o pomocy społecznej dające podstawy do zmiany decyzji przyznającej świadczenie na niekorzyść strony. Wprawdzie, jak stwierdza Sąd I instancji S. O. od października 2004 r. rozpoczęła naukę w innej szkole policealnej, tj. Policealnej Szkole Zawodowej Centrum Szkoleniowego [...] w [...], którą ukończyła, ale z wyżej wskazanych dokumentów wynikałoby, że od lutego do 30 września 2004 r. nauki w poprzedniej szkole policealnej, tj. Policealnym Studium Turystycznym dla Dorosłych w [...] nie kontynuowała a świadczenie na naukę w tym okresie pobierała.
Jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji uchylenie decyzji Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...] z 31 stycznia 2001 r. przyznającej S. O. miesięczną pomoc pieniężną w związku z kontynuowaniem przez nią nauki było skutkiem zaistnienia, zdaniem organów, dwóch przesłanek normatywnych a mianowicie marnotrawstwa przyznanych środków oraz braku współdziałania ze strony adresatki świadczenia z organem pomocy społecznej (art. 6 ust. 1 i 1a ww. ustawy). Organy przedstawiły w swych decyzjach na czym ten brak współdziałania ich zdaniem ze strony zainteresowanej polegał. Sąd do tych rozważań i argumentacji organów w ogóle nie odniósł się. Nie jest też zasadny zarzut Sądu postawiony organowi odwoławczemu, że zamiast żądanych w jego postanowieniu z 14 kwietnia 2005 r. od organu I instancji dowodów mogących potwierdzić marnotrawstwo przez stronę świadczenia oraz brak współdziałania przez nią z organem pomocy społecznej przyjął jako miarodajne w tej kwestii pismo wyjaśniające organu pierwszoinstancyjnego z 29 kwietnia 2005 r. Uszło ponownie uwadze Sądu, że organ ten przytoczył w tym piśmie daty i numery dokumentów, na których się oparł przyjmując marnotrawstwo świadczenia i brak współdziałania ze stroną zainteresowaną. Dowody te znajdowały się w aktach sprawy i Sąd mógł i powinien je ocenić, i ustalić czy potwierdzały one bądź nie powyższe okoliczności (marnotrawstwo i brak współdziałania). Sąd tego nie dokonał. Skoro Sąd nie ocenił całego zebranego w sprawie materiału dowodowego to nie może stawiać organom orzekającym w tej sprawie zarzutu naruszenia przy wydaniu decyzji art. 77 i 80 K.p.a.
Z powyższych względów zaskarżony wyrok należało na podstawie art. 185 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – uchylić i przekazać Sądowi I instancji sprawę do ponownego rozpoznania. W oparciu o postanowienia art. 207 § 2 powołanej ustawy Naczelny Sąd Administracyjny z uwagi na charakter sprawy (pomoc społeczna) odstąpił od zasądzenia od S. O. na rzecz wnoszącego skargę kasacyjną organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI