I OSK 786/22

I OSK 786/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-02-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Łaskarzewska /przewodniczący/
Anna Wesołowska
Mariola Kowalska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
II SA/Op 436/21 - Wyrok WSA w Opolu z 2022-01-25
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 877
art. 30 ust. 2
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie: Sędzia NSA Mariola Kowalska (spr.) Sędzia del. WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 25 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Op 436/21 w sprawie ze skargi K.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 21 czerwca 2021 r., nr SKO.40.1387.2021.za w przedmiocie odmowy umorzenia i odmowy rozłożenia na raty należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 25 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Op 436/21, po rozpoznaniu skargi K.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 21 czerwca 2021 r., nr SKO.40.1387.2021.za w przedmiocie odmowy umorzenia i odmowy rozłożenia na raty należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia 15 marca 2021 r., nr WS.531.327.11.XI.2019.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym sprawy.
Wnioskiem z dnia 21 marca 2018 r. K.F. (dalej "skarżący") wystąpił do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] (zwanego dalej "OPS") o wstrzymanie wypłaty świadczenia alimentacyjnego na R.F., wydanie decyzji o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych przez R.F. świadczeń alimentacyjnych za okres od 1 października 2017 r. oraz o rozłożenie na raty kwoty wypłaconych na rzecz D.F. i R.F. świadczeń alimentacyjnych. Uzasadniając wniosek skarżący wyjaśnił, że o przyznaniu R.F. świadczenia z funduszu alimentacyjnego decyzją z dnia 13 października 2017 r., dowiedział się dopiero z treści zawiadomienia OPS z dnia 31 stycznia 2018 r. W jego ocenie wydanie wskazanej decyzji było niezasadne, albowiem egzekucja alimentów zasądzonych od niego na rzecz R.F. jest skuteczna. W mocy pozostaje zajęcie komornicze z dnia [...] września 2016 r., w sprawie [...], dotyczące wynagrodzenia za pracę, a pracodawca dłużnika alimentacyjnego od [...] października 2016 r. do chwili obecnej, co miesiąc przekazuje na rachunek bankowy należną część jego wynagrodzenia. Uzasadniając wniosek dotyczący rozłożenia na raty należności z tytułu zobowiązania powstałego na skutek wypłaconych z funduszu alimentacyjnego świadczeń na rzecz R.F. i D.F. (w łącznej kwocie [...] zł) wskazał, że posiada obecnie stałe zatrudnienie (umowa o pracę), jednak uzyskiwane przez niego wynagrodzenie nie pozwala na spłatę bieżących alimentów. Deklaruje jednak chęć i możliwość spłaty zobowiązań w ratach. Nie posiada bowiem obecnie majątku, który pozwoliłby na jednorazową spłatę zadłużenia.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r. organ poinformował skarżącego, że nie jest możliwe wstrzymanie uprawnionym R.F. i D.F. wypłat świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jak również nie jest możliwe ustalenie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń alimentacyjnych osobom uprawnionym do alimentów, ponieważ egzekucja, jak wynika z zaświadczeń komornika sądowego, przebiegała bezskutecznie. Ponadto, powołując się na art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organ zwrócił się do pełnomocnika o udokumentowanie dochodów i kosztów skarżącego oraz jego rodziny.
Odpowiadając na powyższe, w piśmie z dnia [...] kwietnia 2018 r. pełnomocnik skarżącego wskazał, że "podtrzymuje wniosek o umorzenie w całości lub w części należności K.F. z tytułu wypłaconych na rzecz D.F. i R.F. świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami". Wyjaśnił ponadto, że znaczna zaległość względem funduszu alimentacyjnego powstała w czasie nieobecności dłużnika w kraju, który właśnie z uwagi na przebywanie za granicą nie wiedział o powstaniu zadłużenia i konieczności zwrotu. W załączeniu do pisma przekazane zostały: zaświadczenie o dochodzie z dnia [...] lutego 2018 r., wystawione przez [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością [...], zaświadczenie o wysokości wyegzekwowanego świadczenia z funduszu alimentacyjnego przyznanego D.F. z dnia [...] kwietnia 2018 r., sygn. akt [...] oraz zaświadczenie o wysokości wyegzekwowanego świadczenia z funduszu alimentacyjnego przyznanego R.F. z dnia [...] kwietnia 2018 r., sygn. akt [...].
Dnia [...] czerwca 2018 r. do OPS w [...] wpłynęło zaświadczenie od komornika sądowego prowadzącego postępowanie egzekucyjne w stosunku do K., w którym wskazano, że postępowanie egzekucyjne w jego sprawie jest całkowicie bezskuteczne. Dłużnik wprawdzie pracuje, ale potrącenia nie wystarczają na pokrycie alimentów bieżących i zaległości w sprawie.
Decyzją z dnia 14 czerwca 2018 r., nr WS.531.327.2.X.2018.JL, Burmistrz [...] orzekł o: 1) odmowie wstrzymania wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz R.F., 2) odmowie wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobom uprawnionym do alimentów: R.F., 3) odmowie rozłożenia na raty zadłużenia powstałego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych: R.F., w łącznej wysokości [...] zł, należność główna plus ustawowe odsetki, a także odmowie umorzenia w całości lub części tego zadłużenia.
Decyzją z dnia 28 września 2018 r., nr SKO.40.1687.2018.za, po rozpoznaniu odwołania skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Postanowieniami z dnia 13 maja 2019 r. Burmistrz [...] odpowiednio: orzekł o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania wypłat świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz R.F. (postanowienie nr WS.531.327.8.XI.2019.EK) oraz o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia i zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego przez R.F. (postanowienie nr WS.531.327.7.XI.2019.EK).
Decyzją z dnia 3 grudnia 2019 r., nr WS.531.327.9.XI.2019.EK, Burmistrz [...] orzekł w punkcie 1) o odmowie umorzenia należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego w całości (należność główna + odsetki) na rzecz R.F., która na dzień [...] grudnia 2019 r. wynosiła [...] zł, a w punkcie 2) o odmowie rozłożenia na raty należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego (należność główna plus odsetki) na rzecz R.F., która na dzień [...] grudnia 2019 r. wynosiła [...] zł.
Na skutek odwołania wniesionego przez skarżącego, powyższa decyzja została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Opolu z dnia 31 lipca 2020 r., nr SKO.40.71.2020.za, a sprawa na mocy tej decyzji została przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że na podstawie nadesłanej dokumentacji nie można ustalić jaka jest kwota zobowiązania skarżącego z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych R.F. i jakiego okresu zobowiązanie to dotyczy oraz jaka jest kwota należnych odsetek. Organ odwoławczy stwierdził ponadto, że art. 30 ust. 1 ustawy nie mógł być podstawą wydanej decyzji, gdyż strona nigdy nie ubiegała się o udzielenie ulgi na jego podstawie i stąd nieprawidłowo organ uczynił ten przepis podstawą prawną wydanej w sprawie decyzji i prowadził rozważania co do możliwości zastosowania ulgi w spłacie zobowiązania.
Decyzją z dnia 15 marca 2021 r., nr WS.531.327.11.XI.2019, Burmistrz [...] orzekł o odmowie umorzenia należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego w całości na rzecz R.F., która na dzień [...] marca 2021 r. wynosiła łącznie [...] zł (należność główna w wysokości [...] zł plus odsetki w wysokości [...] zł) i o odmowie rozłożenia na raty tych należności. Jako materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia wskazał art. 2 pkt 9, art. 8b, art. 30 ust. 2 i ust. 3 oraz art. 41 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2020 r. poz. 808, ze zm.) zwanej dalej ustawą. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że nie jest organem właściwym dłużnika, gdyż K.F. jest mieszkańcem M., dlatego uznał za stosowne zawiadomić stronę, że do umorzenia należności na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy uprawniony jest organ właściwy dłużnika i to do niego dłużnik powinien wystąpić ze stosownym wnioskiem. Na podstawie art. 2 pkt 4 ustawy i art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111, ze zm.) organ ustalił, że jedyne źródło dochodów w rodzinie posiada skarżący, w postaci dochodów z tytułu zatrudnienia w wysokości [...] zł brutto miesięcznie i [...] zł netto miesięcznie (średnia miesięczna wg zaświadczenia od pracodawcy za okres od 1 października 2020 r. do 31 grudnia 2020 r.). Ponadto rodzina pobiera świadczenia rodzinne i świadczenia wychowawcze na dzieci w łącznej wysokości [...] zł miesięcznie (zasiłek rodzinny [...] zł plus zasiłek rodzinny [...] zł plus dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu przebywania na urlopie wychowawczym [...] zł plus świadczenie wychowawcze [...] zł plus świadczenie wychowawcze [...] zł). Organ ustalił, że biorąc pod uwagę ustaloną kwotę miesięczną dochodów rodziny skarżącego w wysokości [...] zł netto miesięcznie z tytułu zatrudnienia plus [...] zł z tytułu świadczeń rodzinnych i wychowawczych, należało wziąć pod uwagę kwotę [...] zł (wyliczenie: [...] zł + [...] zł = [...] zł), która w podziale na osoby w rodzinie wynosi [...] zł (wyliczenie: [...] zł : [...] osoby = [...] zł). Na tej podstawie organ stwierdził, że skarżący przekracza minimum egzystencji i minimum socjalne co powoduje, że jego sytuacja nie jest na tyle trudna, by wykluczyć czy utrudnić zwrot dochodzonej należności, a tym samym spłata należności z tytułu funduszu alimentacyjnego jest dopuszczalna i nie wykracza poza jego możliwości finansowe.
Zaskarżoną decyzją z dnia 21 czerwca 2021 r., po rozpoznaniu odwołania skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że skarżący jest dłużnikiem alimentacyjnym, czyli osobą zobowiązaną do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna (art. 2 pkt 3 ustawy), co spowodowało wypłatę świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej R.F. w okresie od 1 lutego 2011 r. do 30 września 2018 r. na podstawie kolejno wydawanych decyzji. Po uwzględnieniu wpłat dokonanych przez komornika sądowego prowadzącego egzekucję należności alimentacyjnych do spłaty pozostała kwota [...] zł stanowiąca należność główną oraz ustawowe odsetki. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2021 r. poz. 877). Odnośnie do interpretacji tego przepisu na gruncie orzecznictwa sądowego wypracowano jednolite stanowisko, zgodnie z którym umorzenie lub rozłożenie na raty należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego jest wyjątkiem podlegającym ścisłej interpretacji. Zachodzić może wyłącznie wówczas, gdy na skutek obiektywnych okoliczności niezależnych od dłużnika alimentacyjnego jego sytuacja dochodowa i rodzinna uniemożliwia wywiązanie się z obowiązku alimentacyjnego. Nie może zatem budzić wątpliwości, że podstawową przesłanką, którą należy rozważyć rozpoznając wniosek dłużnika alimentacyjnego o zastosowanie ulg wymienionych w tym przepisie, jest jego sytuacja dochodowa i rodzinna. Orzekanie w tym przedmiocie odbywa się w ramach tzw. uznania administracyjnego co oznacza, że właściwy organ może ograniczyć nałożony na dłużnika obowiązek zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, nie ma on natomiast takiego obowiązku. Mimo, że aktualna sytuacja dochodowa strony została uznana przez organ za trudną, a to z powodu zajęcia komorniczego dokonywanego na poczet zaległości alimentacyjnych, to nie jest to szczególna okoliczność. Obecna trudna sytuacja materialna jest okolicznością dotyczącą wszystkich dłużników alimentacyjnych, gdyż uruchomienie funduszu alimentacyjnego następuje tylko wówczas, gdy dłużnik nie ma majątku ani dochodów podlegających egzekucji. Prawidłowa jest również ocena bieżącej sytuacji dochodowej skarżącego jako nieprzesądzającej o zastosowaniu ulgi. Skarżący jest bowiem osobą stosunkowo młodą, nielegitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności, wobec czego ma możliwości poprawy swoje sytuacji dochodowej w przyszłości i stopniową spłatę długów, poprzez np. podjęcie dodatkowej działalności zarobkowej. Trudna sytuacja finansowa rodziny może zostać poprawione także poprzez podjęcie działalności zarobkowej przez partnerkę strony. Ponadto, nawet po odjęciu potrąceń komorniczych w wysokości [...] zł do dyspozycji rodziny pozostaje dochód w wysokości [...] zł, co na osobę w rodzinie stanowi kwotę [...] zł. Kolegium podkreśliło, że sytuacja w jakiej znalazł się skarżący nie jest sytuacją niezależną od niego, lecz ma swoje źródło w niewywiązywaniu się przez niego z obowiązku alimentacyjnego wobec dzieci.
Wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na powyższą decyzję skarżący zarzucił jej naruszenie:
- art. 30 ust. 2 ustawy poprzez niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w uznaniu, że brak jest podstaw do uznania dowolności decyzji odmawiającej uwzględnienia wniosku skarżącego pomimo, iż sytuacja skarżącego daje podstawy do zastosowania tego przepisu zgodnie z wnioskiem, co winno skutkować uchyleniem decyzji, a nie jej utrzymaniem w mocy;
- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., poprzez wadliwe uznanie, że organ orzekający podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia sprawy, rozpatrzył cały materiał dowodowy a jego ocena była prawidłowa, zgodna z zasadą swobodnej oceny dowodów, pomimo braku kompleksowej i właściwej oceny zebranych w sprawie dowodów, w tym dokumentów dotyczących sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego, okoliczności związanych z wysokim zajęciem komorniczym na wynagrodzeniu z tytułu pracy, co spowodowało bezpodstawną odmowę umorzenia czy rozłożenia na raty zobowiązań.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu podtrzymało w całości argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.
Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uwzględnił złożoną skargę i uchylił obydwie wydane w sprawie decyzje. W motywach rozstrzygnięcia Sąd podał, że organy dopuściły się naruszeń prawa materialnego i procesowego, które to miały lub mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy o umorzenie lub rozłożenie na raty należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego na rzecz syna skarżącego R.F. łącznie z odsetkami. W ocenie Sądu I instancji, dokonując ustalenia sytuacji dochodowej skarżącego organy naruszyły art. 2 pkt 4 ustawy w zw. z art. 3 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111, ze zm., dalej "u.ś.r.") w zw. z art. 21 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. 2020 r. poz. 1426, ze zm., dalej "u.p.d.o.f."), na skutek wliczenia do dochodu rodziny skarżącego świadczeń rodzinnych i świadczeń wychowawczych pobieranych na dzieci przez partnerkę skarżącego, co skutkowało nieprawidłowym ustaleniem wysokości dochodu rodziny skarżącego. W konsekwencji postępowanie wyjaśniające w zakresie ustalenia, stosownie do art. 30 ust. 2 ustawy, sytuacji dochodowej skarżącego nie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy i wyczerpujący, a decyzje organu pierwszej i drugiej instancji wydane zostały z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd I instancji uznał, że w niniejszej sprawie brak było podstawy prawnej zaliczenia do dochodów rodziny skarżącego świadczeń wychowawczych oraz świadczeń rodzinnych otrzymywanych przez jego partnerkę, z którą wychowuje dwójkę wspólnych dzieci. W konsekwencji Sąd stwierdził, że rozpoznając sprawę organy, w związku z dokonaniem błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 3 pkt 1 u.ś.r. w zw. z art. 2 pkt 5 ustawy, nie dokonały prawidłowych i wyczerpujących ustaleń w zakresie sytuacji dochodowej skarżącego, co stanowiło naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Także uzasadnienie decyzji w tym zakresie, zdaniem Sądu nie odpowiadało wymogom art. 107 § 3 K.p.a., gdyż w istocie sprowadzało się do ogólnego stwierdzenia organów, że świadczenia wychowawcze i rodzinne mają wpływ na sytuację dochodową i podlegają uwzględnieniu w ogólnych dochodach rodziny. Nieprawidłowo w tym zakresie organ odwoławczy wskazał, że zasady ustalania dochodu dla celów przyznania prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie mają zastosowania do ustalania na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy sytuacji dochodowej dłużnika alimentacyjnego.
Z powyższych względów Sąd I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję, a stosownie do art. 135 P.p.s.a., na tej samej podstawie także decyzję organu I instancji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu. Zaskarżając wyrok w całości organ zarzucił Sądowi I instancji naruszenie:
I. prawa materialnego (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a mianowicie - art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2021 r. poz. 877 z późn. zm., dalej "u.p.o.u.a."), poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że wskazane w ww. przepisie jedno z kryteriów oceny wniosku o umorzenie należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, ewentualnie - o rozłożenie tych należności na raty - tj. kryterium odnoszące się do ustalenia "sytuacji dochodowej" dłużnika alimentacyjnego - należy analizować w oparciu o zasady ustalania dochodu dla celów przyznania prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, tj. w oparciu o uregulowania art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 z późn. zm., dalej "u.ś.r."), w związku z art. 2 pkt 5 u.p.o.u.a. - gdy tymczasem w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy wnioskodawca nie ubiega się o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego, ale o udzielenie ulgi w spłacie należności z tytułu wypłaconych z funduszu alimentacyjnego świadczeń, co obliguje do zbadania przez organ całościowo "sytuacji dochodowej" zobowiązanego - nie zaś ustalenia "dochodu" dla potrzeb rozpoznania wniosku o udzielenie świadczenia z funduszu alimentacyjnego;
II. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.), mianowicie:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80, a także art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., dalej "K.p.a."), poprzez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie zaistniały podstawy do uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 21 czerwca 2021 r., nr SKO.40.1387.2021.za, sprowadzające się do konkluzji, iż organy obu instancji - z uwagi na błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 3 pkt 1 u.ś.r. w związku z art. 2 pkt 5 u.p.o.u.a. - nie dokonały prawidłowych i wyczerpujących ustaleń w zakresie sytuacji dochodowej skarżącego, co stanowiło naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., a nadto - w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu - "uzasadnienie decyzji w tym zakresie" nie odpowiadało wymogom art. 107 § 3 K.p.a. - podczas gdy zarówno organ I instancji (Burmistrz [...]), jak również Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu - dokonując prawidłowej wykładni art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. - w sposób wyczerpujący i odpowiadający wymogom procedury administracyjnej (tj. zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a) przeprowadziło należycie postępowanie wyjaśniające i ustaliło prawidłowo wszystkie okoliczności kształtujące sytuację dochodową dłużnika alimentacyjnego; poza tym – uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia zostało sporządzone zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a.;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80, a także art. 107 § 3 K.p.a, poprzez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie zaistniały podstawy do uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 21 czerwca 2021 r., nr SKO.40.1387.2021.za, sprowadzające się do konkluzji, iż organy obu instancji nie rozważyły wszechstronnie zasadności umorzenia i rozłożenia na raty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego - podczas gdy oba organy - mając na względzie uregulowania art. 7, art. 77 § 1 i art. 80, a także art. 107 § 3 K.p.a - rozważyły w sposób rzetelny wszystkie przesłanki warunkujące zastosowanie wnioskowanych przez skarżącego ulg, a w uzasadnieniach wydanych przez siebie decyzji przedstawiły wyczerpującą analizę powyższych kwestii, formułując jednocześnie wypływające z tej analizy wnioski, należycie umotywowane;
3. obrazę art. 153 P.p.s.a., poprzez związanie organów administracji nieprawidłową oceną prawną w zakresie interpretacji art. 30 § 2 u.p.o.u.a., sprowadzającej się do bezpośredniego powiązania "sytuacji dochodowej" dłużnika alimentacyjnego z pojęciem "dochodu" określonego w art. 3 pkt 1 u.ś.r. i nakazującej, aby badanie na podstawie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. "sytuacji dochodowej" dłużnika alimentacyjnego odbywało się w oparciu o zasady ustalania dochodu dla celów przyznania prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, tj. przy zastosowaniu uregulowań art. 3 pkt 1 u.ś.r. w związku z art. 2 pkt 5 u.p.o.u.a. - co w konsekwencji oznaczało związanie organów wskazaniami co do dalszego postępowania nie korespondującymi z przesłankami wynikającymi z art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. -- skutkujące niepewnością organów administracji w zakresie dalszych - mających mieć miejsce po wyroku - czynności, które organy te - tj. Burmistrz Głuchołaz oraz (ewentualnie) Samorządowe Kolegium Odwoławcze - miałyby podjąć.
Organ wskazał, że na skutek wskazanych powyżej (w pkt II) naruszeń przepisów postępowania doszło do nieuzasadnionego uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 21 czerwca 2021 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza [...] z dnia 15 marca 2021 r.
Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie wniósł o:
1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi K.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 21 czerwca 2021 r. w przedmiocie odmowy umorzenia i odmowy rozłożenia na raty należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego; ewentualnie - o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu;
2) zasądzenie na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych a ponadto, w myśl art. 176 § 2 P.p.s.a., złożono oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.
W niniejszej sprawie pełnomocnik strony skarżącej kasacyjnie, na podstawie art. 176 § 2 stawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej "P.p.s.a.") zrzekł się rozprawy, a żadna ze stron w ustawowym terminie nie wniosła o jej przeprowadzenie. W tej sytuacji rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a.
Zgodnie z brzmieniem art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez Sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa.
Za zasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., którego skarżący kasacyjnie upatruje w błędnym przyjęciu, iż w niniejszej sprawie zaistniały podstawy do uchylenia decyzji organów obu instancji, w sytuacji gdy zebrany przez organy materiał dowodowy był wystarczający i niebudzący wątpliwości, zaś postępowanie wyjaśniające przeprowadzono w sposób prawidłowy, wyczerpujący i odpowiadający wymogom procedury administracyjnej. Organy orzekające w sprawie rozważyły również w sposób rzetelny przesłanki warunkujące zastosowanie wnioskowanych przez skarżącego ulg (umorzenia należności, bądź rozłożenia ich na raty), zaś w uzasadnieniach wydanych decyzji przedstawiły wyczerpującą analizę powyższych kwestii.
Zauważyć należy, że stosownie do art. 77 § 1 K.p.a., na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek zebrania w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego sprawy niezbędnego do jej wyjaśnienia. Postępowanie wyjaśniające prowadzone przez organ administracji publicznej powinno być zakończone po zbadaniu wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla danej sprawy, których zakres określają przepisy prawa materialnego mające zastosowanie w sprawie. Wedle natomiast art. 75 § 1 K.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Zgodnie z art. 80 K.p.a., organ dokonuje oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Realizując zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) organ jest obowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W myśl natomiast art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Podkreślić trzeba, że wydanie decyzji przez organ właściwy wierzyciela na wniosek dłużnika alimentacyjnego w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, musi zostać poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika. Organ właściwy wierzyciela powinien więc rozważyć szczegółowo kwestie istnienia bądź nieistnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających skorzystanie z omawianej instytucji oraz okoliczności uzasadniające zakres jej ewentualnego zastosowania, co następnie powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Decyzja organu wydawana w tym przedmiocie ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ ma możliwość, ale nie obowiązek umorzenia należności. Sądowa kontrola uznania administracyjnego ograniczona jest natomiast wyłącznie do oceny, czy w sprawie zachodzą warunki materialnoprawne, uzasadniające skorzystanie przez organ administracji z przysługujących mu uprawnień oraz czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący zamieszkuje we wspólnym gospodarstwie domowym z partnerką – B.P., która od [...] kwietnia 2019 r. przebywała na urlopie wychowawczym i nie osiągała dochodów oraz dwójką małoletnich dzieci N. i A.F. Zatrudniony jest na umowę o pracę w spółce [...] Sp. z o.o. Sp. komandytowa na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony w wymiarze pełnego etatu na stanowisku specjalista ds. sprzedaży maszyn do obróbki drewna, gdzie osiąga dochód [...] zł brutto miesięcznie i [...] zł netto miesięcznie (średnia miesięczna wg zaświadczenia od pracodawcy za okres od 1 października 2020 r. do 31 grudnia 2020 r.). Z wynagrodzenia dokonywane są potrącenia z tytułu zaległości alimentacyjnych w wysokości [...] zł miesięcznie i jako takie są wykazywane w zaświadczeniach wydawanych przez komornika, zaś po potrąceniach pozostaje [...] zł netto. Skarżący nie uzyskuje dochodu z innych tytułów, nie ma przyznanej renty, nie prowadzi działalności gospodarczej i nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Ponadto partnerka skarżącego pobiera świadczenia rodzinne i świadczenia wychowawcze na małoletnie dzieci w łącznej wysokości [...] zł miesięcznie (zasiłek rodzinny [...] zł plus zasiłek rodzinny [...] zł plus dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu przebywania na urlopie wychowawczym [...] zł plus świadczenie wychowawcze [...] zł plus świadczenie wychowawcze [...] zł). Jako koszty związane z bieżącym utrzymaniem skarżący podał jedynie kwotę [...] zł, jako partycypację w kosztach zamieszkania.
Z tych też względów uznać należy, że zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający dla prawidłowego jej rozstrzygnięcia i został przez organy prawidłowo oceniony. Rację ma skarżący kasacyjnie, że organy orzekające w sprawie w sposób dokładny i nie budzący wątpliwości przeanalizowały sytuację skarżącego oraz wydały trafne rozstrzygnięcia. Wbrew twierdzeniom Sądu I instancji, organy rozważyły również w sposób wnikliwy i wyczerpujący wszystkie przesłanki warunkujące zastosowanie wnioskowanych przez skarżącego ulg w postaci umorzenia, jak i rozłożenia należności na raty, a w uzasadnieniach wydanych przez siebie decyzji przedstawiły wyczerpującą analizę powyższych kwestii, formułując jednocześnie wypływające z tej analizy wnioski.
Zgodnie natomiast z art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a., powołanego w podstawach skargi kasacyjnej, organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Przepis ten wskazuje kryteria brane pod uwagę przez organ (sytuacja dochodowa i rodzinna wnioskodawcy) niemniej uwzględnienie wniosku pozostawia do uznania organu zobowiązanego do uwzględnienia zarówno słusznego interesu strony, jak i interesu społecznego. Z treści powołanego przepisu wynika również, że dłużnik alimentacyjny to osoba zobowiązana do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna. A to oznacza, co do zasady, że każdy dłużnik alimentacyjny, wobec którego egzekucja okazała się bezskuteczna, nie uzyskuje dochodów wystarczających na pokrycie zasądzonych przez sąd alimentów. Samo zatem uzyskiwanie niskich dochodów, bądź też nieuzyskiwanie dochodów nie jest okolicznością wyjątkową i szczególną na tle sytuacji innych dłużników alimentacyjnych. Zła sytuacja jest bowiem cechą większości zobowiązanych, za których Fundusz Alimentacyjny wypłacał należności i umarzanie należności z tej tylko przyczyny czyniłoby praktycznie martwą regulację dotyczącą obowiązku zwrotu organowi równowartości wypłaconych z funduszu świadczeń.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowało się już stanowisko, zgodnie z którym dłużnik alimentacyjny co do zasady jest osobą borykającą się z trudnościami finansowymi, zaś sytuacja rodzinna i dochodowa ubiegającego się o umorzenie należności musi go więc wyróżniać spośród innych dłużników alimentacyjnych. Może mieć to miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa lub rodzinna nie pozwala dłużnikowi na wywiązanie się z obowiązku alimentacyjnego. Przy czym, taki stan powinien być efektem wpływu czynników obiektywnych. Sytuacja dochodowa, o której jest mowa w art. 30 ust. 2 ustawy jest pojęciem szerszym, niż pojęcie dochodu, o którym jest mowa w art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przy ocenie sytuacji dochodowej należy mieć na uwadze nie tylko sam dochód aktualnie uzyskiwany, lecz również dochód możliwy do uzyskania w bliżej określonej przyszłości. Stąd jednym z kryteriów ocennych jest również sytuacja rodzinna zobowiązanego ponieważ ma ona wpływ na możliwość uzyskania dodatkowego dochodu. Należy też podkreślić, że przy rozpoznawaniu tego typu spraw trzeba również mieć na względzie, że zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, rodzice są obowiązani do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest się w stanie utrzymać samodzielnie. Trudna sytuacja materialna i życiowa rodziców nie zwalnia ich od obowiązku świadczenia na potrzeby dzieci. Rodzice są obowiązani dzielić się z dziećmi nawet bardzo niskimi dochodami. Zobowiązania o charakterze alimentacyjnym mają zatem charakter obligatoryjny. Wobec tego art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów powinien być interpretowany w sposób ścisły, a nie rozszerzający. Należy bowiem podkreślić, że zobowiązany ponosi pełną odpowiedzialność za zaistniałe zaległości powstałe z tytułu wypłaconych przez państwo zastępczo na rzecz jego dzieci alimentów i spoczywa na nim obowiązek pełnego zaangażowania i podjęcia starań w kierunku spłaty tych zaległości wraz z odsetkami. Zwrot należności jest zasadą, a instytucja umorzenia, rozłożenia na raty albo odroczenia terminu płatności odstępstwem, wyjątkiem od ogólnej zasady obowiązku zwrotu należności i może mieć miejsce w sytuacjach szczególnych, nadzwyczajnych. Za taka wyjątkową, nadzwyczajną sytuację nie może być natomiast uznana sytuacja, będąca efektem działań podmiotu zobowiązanego do alimentacji (zob. wyroki NSA z dnia: 6 grudnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1096/20, 1 grudnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1363/22, 16 lutego 2023 r., sygn. akt I OSK 718/22, CBOIS).
Wobec tego należy stwierdzić, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego są czasowo udostępniane wierzycielowi i nie są świadczeniami bezzwrotnymi. Istotą systemu publicznego wsparcia jest to, że zwrot kwoty świadczenia następuje nie od osoby, która świadczenie pobrała, ale od dłużnika, którego dług względem osoby uprawnionej został zaspokojony przez państwo. Regres ten jest jednym z elementów systemu dyscyplinującego dłużników alimentacyjnych do uregulowania swoich zobowiązań i w ten sposób nawiązuje do treści preambuły ustawy alimentacyjnej o zwiększaniu odpowiedzialności osób zobowiązanych do alimentacji. Ustawodawca przyjął założenie, że to osoby, które założyły rodzinę, obowiązane są w pierwszej kolejności zapewnić środki utrzymania członkom tej rodziny, a w szczególności dzieciom, które w tej rodzinie się wychowują. W sprawach publicznych świadczeń alimentacyjnych dopiero wykazanie, że trudna sytuacja materialna i społeczna wywołana brakiem realizacji obowiązku alimentacyjnego nie wynika z wyboru osoby zainteresowanej pomocą, uzasadnia pomoc państwa. Państwo nie przejmuje zatem ciążącego na osobach zobowiązanych do alimentacji obowiązku, lecz wykonuje swoją powinność pomocy osobom ubogim (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 23.11.2010 r. K 5/10, OTK-A 2010/9/106). Każde umorzenie zadłużenia alimentacyjnego powoduje przerzucenie na wszystkich członków społeczeństwa kosztów utrzymania dzieci dłużników alimentacyjnych. Jak już wyżej wskazano regulowana, przepisem art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, decyzja posiada charakter uznaniowy. Ze względu na uznaniowy charakter decyzji wydawanej w oparciu o art. 30 ust. 2 ustawy, kontrola legalności takiego aktu dokonywana przez sąd administracyjny polega na zbadaniu, czy przed podjęciem decyzji organ dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia.
Z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że na dochód rodziny skarżącego składają się: wynagrodzenie skarżącego za pracę w wysokości [...] zł brutto miesięcznie i [...] zł netto miesięcznie (średnia miesięczna wg zaświadczenia od pracodawcy za okres od 1 października 2020 r. do 31 grudnia 2020 r.). Z wynagrodzenia dokonywane są potrącenia z tytułu zaległości alimentacyjnych w wysokości [...] zł miesięcznie i jako takie są wykazywane w zaświadczeniach wydawanych przez komornika, zaś po potrąceniach zostaje [...] zł netto. Skarżący nie uzyskuje dochodu z innych tytułów, nie ma przyznanej renty, nie prowadzi działalności gospodarczej i nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Ponadto partnerka skarżącego pobiera świadczenia rodzinne i świadczenia wychowawcze na małoletnie dzieci w łącznej wysokości [...] zł miesięcznie (zasiłek rodzinny [...] zł plus zasiłek rodzinny [...] zł plus dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu przebywania na urlopie wychowawczym [...] zł plus świadczenie wychowawcze [...] zł plus świadczenie wychowawcze [...] zł). Skarżący ma [...] lata, ani on ani żaden z członków jego rodziny nie posiadają orzeczenia o niepełnosprawności. Partnerka skarżącego w dniu wydawania decyzji w sprawie pozostawała na urlopie wychowawczym, a zatem przerwa w pracy ma charakter czasowy. W przyszłości będzie mogła podjąć zatrudnienie i przyczynić się do polepszenia sytuacji dochodowej swojej rodziny poprzez podjęcie zatrudnienia. Zgodzić się trzeba ze skarżącym, że kwota, jaka pozostaje po potrąceniu z otrzymywanej przez niego pensji, może być traktowana jako przykład życia poniżej progu ubóstwa. Pomimo faktu, iż cecha ta wyróżnia skarżącego na tle całego społeczeństwa to na tle dłużników alimentacyjnych, którzy często nie osiągają żadnych dochodów, sytuacja skarżącego nie ma charakteru szczególnego. Szczególny charakter sytuacji skarżącego odnosić trzeba bowiem do ogółu dłużników alimentacyjnych, a nie do ogółu społeczeństwa. Jak już wspomniano we wcześniejszych rozważaniach, zła, czy też trudna sytuacja dochodowa, nie jest wystarczającą przesłanką do umorzenia należności na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy. Natomiast zwrotność wypłacanych świadczeń stanowi podstawową zasadę pomocy państwa w tej dziedzinie i nie może być postrzegana jako dodatkowa uciążliwość, czy kara, ale jako zwrot świadczenia, które zostało wypłacone na rzecz osoby uprawnionej przez organ właściwy wierzyciela, wskutek niedopełnienia obowiązku alimentacji. W sytuacji, gdy skarżący dysponuje stałym dochodem w postaci pensji i egzekucja należności alimentacyjnych odbywa się przynajmniej częściowo skutecznie, to brak jest przesłanek do umorzenia zadłużenia skarżącego. Organy przeanalizowały w pełni również kwestie dotyczące możliwości rozłożenia na raty należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego wyjaśniając, że ani sytuacja rodzinna skarżącego, ani jego stan zdrowia, ani jego możliwości dochodowe - nie uzasadniały rezygnacji z dochodzenia należnych roszczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Tożsame rozstrzygnięcie zapadło odnośnie do wniosku o rozłożenie należności na raty. W tym względzie organ I instancji wskazał, iż ulga w spłacie zaległych zobowiązań ma za zadanie pomóc dłużnikowi alimentacyjnemu, aby w określonej perspektywie czasowej miał on możliwość nie tylko bieżącego regulowania swoich zobowiązań alimentacyjnych, ale także spłacenia w całości lub w części należności, która została zastępczo za nich poniesiona z funduszu alimentacyjnego. Organ wyjaśnił, że skarżący nigdy nie płacił i nie płaci alimentów bieżących, a w związku z tym, że nadal wypłacany jest fundusz alimentacyjny jego córce i są to alimenty bieżące; zarazem rozłożenie należności spowodowałoby konieczność spłacania rat przy jednoczesnej egzekucji komorniczej zaległości alimentacyjnych.
Biorąc powyższe pod uwagę, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji naruszył podniesione w podstawach kasacyjnych przepisy prawa procesowego, niesłusznie uznając, że organy przekroczyły granice uznania administracyjnego i przyjmując, iż sytuacja dochodowa i rodzinna skarżącego nie uzasadnia nieuwzględnienia wniosku o przyznanie wskazanych we wniosku z dnia 21 marca 2018 r. ulg.
Za niezasadny należało uznać zarzut art. 153 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Zarzut ten nie mógł odnieść zamierzonego skutku bowiem w niniejszej sprawie wyrok Sądu I instancji został uchylony.
Mając zatem na uwadze, że skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 151 i art. 193 i P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.