I OSK 785/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego od wyroku WSA w Łodzi, który uchylił decyzję SKO nakazującą D. I. zwrot świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Świadczenia te zostały wypłacone za okres, w którym prawomocnym orzeczeniem sądu stwierdzono wygaśnięcie obowiązku alimentacyjnego z mocą wsteczną. WSA uznał, że świadczenia te nie były nienależnie pobrane, jeśli D. I. nie miała świadomości, że jej się nie należą. NSA oddalił skargę kasacyjną SKO, podzielając argumentację WSA. Sąd podkreślił, że choć prawomocne orzeczenie sądu wiąże inne organy, to dla ustalenia obowiązku zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego w sytuacji wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego z mocą wsteczną, kluczowa jest świadomość świadczeniobiorcy o braku uprawnienia. Samo doręczenie pozwu o uchylenie obowiązku alimentacyjnego nie jest wystarczające do przypisania świadczeniobiorcy wiedzy o nienależnym pobraniu świadczeń. NSA zwrócił uwagę na zasadę zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, wskazując, że nakazanie zwrotu świadczeń w sytuacji, gdy osoba pobierała je w dobrej wierze, na podstawie prawomocnych orzeczeń organów państwa, byłoby sprzeczne z tą zasadą. Sąd uznał, że organy administracji błędnie zinterpretowały przepisy dotyczące zwrotu świadczeń, nie uwzględniając subiektywnego elementu świadomości świadczeniobiorcy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie obowiązku zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego w przypadku wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego z mocą wsteczną, znaczenie świadomości świadczeniobiorcy, zasada zaufania obywatela do państwa.
Dotyczy specyficznej sytuacji wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego z mocą wsteczną i pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone po wygaśnięciu obowiązku alimentacyjnego z mocą wsteczną są świadczeniami nienależnie pobranymi, jeśli świadczeniobiorca nie miał świadomości braku uprawnienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, świadczenia te nie są nienależnie pobrane, jeśli świadczeniobiorca nie miał świadomości braku uprawnienia do ich pobierania.
Uzasadnienie
Dla ustalenia obowiązku zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego w sytuacji wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego z mocą wsteczną, kluczowa jest świadomość świadczeniobiorcy o braku uprawnienia. Samo prawomocne orzeczenie o wygaśnięciu obowiązku alimentacyjnego z datą wsteczną nie jest wystarczające do przypisania świadczeniobiorcy wiedzy o nienależnym pobraniu świadczeń, zwłaszcza gdy pobierał je w dobrej wierze na podstawie orzeczeń organów państwa.
Jaki jest moment, od którego należy liczyć obowiązek zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego w przypadku wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego z mocą wsteczną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Obowiązek zwrotu świadczeń nie powstaje automatycznie z dniem uprawomocnienia się orzeczenia o wygaśnięciu obowiązku alimentacyjnego z mocą wsteczną, lecz wymaga ustalenia, czy świadczeniobiorca miał świadomość braku uprawnienia.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że doręczenie odpisu pozwu o uchylenie obowiązku alimentacyjnego nie jest równoznaczne z uzyskaniem przez świadczeniobiorcę wiedzy o nienależnym pobraniu świadczeń. Kluczowe jest uprawomocnienie się orzeczenia i świadomość świadczeniobiorcy.
Czy zasada zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa znajduje zastosowanie w sprawach dotyczących zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zasada ta ma zastosowanie i sprzeciwia się nakazaniu zwrotu świadczeń pobranych w dobrej wierze na podstawie orzeczeń organów państwa, gdy późniejsze orzeczenie stwierdza wygaśnięcie obowiązku alimentacyjnego z mocą wsteczną.
Uzasadnienie
Nakazanie zwrotu świadczeń w sytuacji, gdy osoba pobierała je w przekonaniu o legalności, potwierdzonym orzeczeniami organów państwa, podważa zaufanie do państwa i prowadzi do odebrania środków, mimo że strona miała do nich prawo w momencie ich otrzymania.
Przepisy (11)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.o.u.a. art. 29 § ust. 3
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.o.u.a. art. 29 § ust. 2
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
u.p.o.u.a. art. 23 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
u.p.o.u.a. art. 2 § pkt 7
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
u.p.o.u.a. art. 19 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
k.p.c. art. 365 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dla obowiązku zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego pobranych po wygaśnięciu obowiązku alimentacyjnego z mocą wsteczną kluczowa jest świadomość świadczeniobiorcy o braku uprawnienia. • Prawomocne orzeczenie o wygaśnięciu obowiązku alimentacyjnego z datą wsteczną nie jest wystarczające do przypisania świadczeniobiorcy wiedzy o nienależnym pobraniu świadczeń, jeśli działał w dobrej wierze. • Zasada zaufania obywatela do państwa i prawa sprzeciwia się nakazaniu zwrotu świadczeń pobranych w dobrej wierze na podstawie orzeczeń organów państwa.
Odrzucone argumenty
Argumentacja SKO, że prawomocne orzeczenie o wygaśnięciu obowiązku alimentacyjnego z mocą wsteczną automatycznie rodzi obowiązek zwrotu świadczeń, bez względu na świadomość świadczeniobiorcy.
Godne uwagi sformułowania
Nie można zatem uznać świadczeń za nienależnie pobrane, jeżeli strona przyjmowała je bez świadomości, że jej się nie należały. • Obowiązek zwrotu wypłaconych świadczeń obciąża zatem tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy. • Zaprzeczeniem zasady lojalności państwa względem obywateli, wywodzonej z art. 2 Konstytucji RP, byłoby takie rozumienie art. 29 ust. 3 w związku z ust. 2 i art. 23 ust. 1 u.p.o.u.a., które – wbrew zaufaniu obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa – podważałoby stan prawny ukształtowany ostateczną decyzją przyznającą świadczenie...
Skład orzekający
Arkadiusz Blewązka
sprawozdawca
Piotr Niczyporuk
przewodniczący
Zygmunt Zgierski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie obowiązku zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego w przypadku wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego z mocą wsteczną, znaczenie świadomości świadczeniobiorcy, zasada zaufania obywatela do państwa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego z mocą wsteczną i pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z funduszem alimentacyjnym i ochroną zaufania obywatela do państwa, co czyni ją interesującą dla prawników i osób zajmujących się prawem rodzinnym.
“Czy musisz zwrócić świadczenia alimentacyjne, jeśli nie wiedziałeś, że Ci się nie należą? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.