I OSK 782/22

I OSK 782/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-01-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Czesława Nowak-Kolczyńska /przewodniczący/
Joanna Skiba
Piotr Niczyporuk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
II SA/Łd 841/21 - Wyrok WSA w Łodzi z 2022-01-26
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art.184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk (spr.) Sędzia del. WSA Joanna Skiba Protokolant: Starszy asystent sędziego Agnieszka Kozik po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 26 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 841/21 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 21 września 2021 r. nr SKO.4114.347.2021 w przedmiocie odmowy prawa do zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 26 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 841/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w sprawie M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 21 września 2021 r. nr SKO.4114.347.2021 w przedmiocie odmowy prawa do zasiłku pielęgnacyjnego orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...] z 3 sierpnia 2021 r. nr SOCII.5110.099740.2021.079094.000001.2021.
Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Decyzją z 3 sierpnia 2021 r. Prezydent Miasta [...] (dalej: Prezydent) odmówił M. S. (dalej: Skarżący) przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od 1 maja 2021 r., argumentując, że na podstawie dołączonego do wniosku orzeczenia o niepełnosprawności wydanego przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z 12 lipca 2021 r. (dalej: orzeczenie o niepełnosprawności) ustalono, iż wnioskodawca legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. W związku z tym, że brak jest dokładnej daty powstania niepełnosprawności, zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje.
Na skutek odwołania Skarżącego decyzją z 21 września 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi (dalej: Kolegium), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej: "k.p.a."), art. 16 i 23 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 z późn. zm., dalej: "u.ś.r."), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Uzasadniając rozstrzygnięcie Kolegium przywołało brzmienie art. 16 ust. 1-4 u.ś.r., a następnie wskazało, że w sprawie kwestią sporną jest możliwość przyznania zasiłku pielęgnacyjnego w przypadku, gdy niepełnosprawność osoby wnioskującej o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego powstała w terminie późniejszym niż określa to treść art. 16 ust. 3 u.ś.r., a także, jak w rozpatrywanym przypadku, gdy nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność wnioskodawcy. W okolicznościach faktycznych sprawy, gdy zebrane dowody jednoznacznie stwierdzają, iż ustalony stopień niepełnosprawności Skarżącego datuje się od 17 maja 2021 r., kiedy to miał ukończony 22 rok życia, a daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić, to tym samym nie zostały spełnione przesłanki z art. 16 ust. 3 u.ś.r., umożliwiające przyznanie stronie zasiłku pielęgnacyjnego.
Kolegium nadmieniło również, że błędne jest stanowisko Skarżącego, iż to na organach administracji ciąży obowiązek samodzielnego ustalenia daty powstania niepełnosprawności, w oparciu o treść wskazanego przez Skarżącego rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2021 r., poz. 857, dalej: "rozporządzenie"). Zasady i tryb orzekania o niepełnosprawności, uregulowane w powyższym rozporządzeniu wykluczają dopuszczalność ustalenia daty lub okresu powstania niepełnosprawności oraz stopnia tej niepełnosprawności przez organ właściwy do ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Ustalenie przez organ pomocowy istnienia niepełnosprawności i jej stopnia odbywa się bowiem w oparciu o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez kwalifikowany do tego zespół ds. orzekania o niepełnosprawności. Tylko ten dokument uprawnia do poczynienia ustaleń w zakresie stopnia i daty powstania niepełnosprawności. Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zawiera bowiem datę lub okres powstania niepełnosprawności oraz datę lub okres powstania ustalonego stopnia niepełnosprawności.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi (dalej: Skarżący) wniósł Skarżący.
Opisanym na wstępie wyrokiem z dnia 26 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 841/21 – Sąd I instancji orzekł jak na wstępie.
W ocenie Sądu I instancji, organy obu instancji nie przeprowadziły właściwie postępowania dla ustalenia stanu faktycznego, gdyż nie dokonały prawidłowego odczytania przedłożonych dowodów wydając zaskarżoną decyzję. Przedłożone przez Skarżącego orzeczenie o niepełnosprawności stwierdza jego umiarkowany stopień, przypisuje symbol przyczyny niepełnosprawności jako 12 - C, określa ograniczenie w czasie orzeczenia do 31 lipca 2024 r., stwierdza niemożność ustalenia daty początkowej istnienia niepełnosprawności oraz określa datę jego ustalenia na 17 maj 2021 r. W ocenie Sądu I instancji, trudno jednak nie zauważyć, że orzeczenie to zawiera jeszcze jedną bardzo ważną informację, choć nie opisaną słowami jak ma to miejsce w przypadku wskazania daty powstania niepełnosprawności, informacją tą jest wskazanie okresu, w którym niepełnosprawność Skarżącego powstała. Informacja ta jest zapisana odpowiednim symbolem jednostki chorobowej (12 - C), wskazując więc jedyny możliwy okres kiedy niepełnosprawność Skarżącego mogła powstać. Oznacza to, że organy orzekające w niniejszej sprawie w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego miały niezbędne informacje konieczne do wydania prawidłowego orzeczenia w tej sprawie. Z całą pewnością Zespół Orzekający o niepełnosprawności Skarżącego mógł stwierdzić jej istnienie w dacie 17 maj 2021 r. a więc w dacie, w której Skarżący najprawdopodobniej złożył wniosek w tym przedmiocie. Dalej Sąd I instancji wskazał, że w analizowanym przypadku oczywiście, że należy się zgodzić z zapisem tego orzeczenia, że nie da się ustalić, ale jedynie daty jego powstania, mniej czy bardziej precyzyjne, choć z całą pewnością można było i da się wskazać, ustalić okres w którym ta opisana symbolem 12 - C niepełnosprawność mogła powstać. Tego Zespół Orzekający nie zakwestionował. Zdaniem Sądu I instancji, nie należy traktować w sposób tożsamy daty powstania niepełnosprawności z okresem jej powstania, gdyż są to dwa różne przedziały czasowe, które mogą prowadzić do zupełnie innych wniosków. Po przez taki opis właśnie symbolem 12 - C niepełnosprawności Skarżącego Zespół Orzekający dokonał w istocie ustalenia okresu powstania niepełnosprawności. Tak więc zapis w orzeczeniu "Niepełnosprawność istnieje od - nie da się ustalić" odnosi się tylko i wyłącznie co do daty ale nie co do okresu postania niepełnosprawności. Przepis § 32 ust. 1 pkt 12 w zw. z ust. 2 pkt 12 rozporządzenia stanowi: ust. 1. Przy kwalifikowaniu do znacznego, umiarkowanego i lekkiego stopnia niepełnosprawności bierze się pod uwagę zakres naruszenia sprawności organizmu spowodowany przez: pkt 12) całościowe zaburzenia rozwojowe, powstałe przed 16 rokiem życia, z utrwalonymi zaburzeniami interakcji społecznych lub komunikacji werbalnej oraz stereotypiami zachowań, zainteresowań i aktywności o co najmniej umiarkowanym stopniu nasilenia. ust. 2. Symbol przyczyny niepełnosprawności, o którym mowa w § 13 ust. 1 pkt 8, ust. 2 pkt 9 i ust. 3 pkt 9, oznacza się następująco:
1) 01 -U - upośledzenie umysłowe;
2) 02-P - choroby psychiczne;
3) 03-L - zaburzenia głosu, mowy i choroby słuchu;
4) 04-0 - choroby narządu wzroku;
5) 05-R - upośledzenie narządu ruchu;
6) 06-E - epilepsja;
7) 07-S - choroby układu oddechowego i krążenia;
8) 08-T - choroby układu pokarmowego;
9) 09-M - choroby układu moczowo-płciowego;
10) 10-N - choroby neurologiczne;
11) 11-1 - inne, w tym schorzenia: endokrynologiczne, metaboliczne, zaburzenia enzymatyczne, choroby zakaźne i odzwierzęce, zeszpecenia, choroby układu krwiotwórczego;
121 12-C - całościowe zaburzenia rozwojowe.
Powyższe, zdaniem Sądu I instancji, prowadzi do wniosku, że Zespół Orzekający o niepełnosprawności wskazując symbol 12 - C ustalił okres powstania niepełnosprawności i datuje się on na wiek Skarżącego przed jego 16 rokiem życia, skoro tak to została spełniona również druga z przesłanek przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, gdyż niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym u Skarżącego postała z całą pewnością przed 21 rokiem jego życia, czego wymaga dla przyznania zasiłku pielęgnacyjnego przepis art. 16 ust. 3 u.ś.r.
Sąd I instancji zaznaczył przy tym, że przedstawiona interpretacja orzeczenia ustalającego stopień niepełnosprawności nie zmienia go i w żaden sposób nie ingeruje w jego treść, prowadzi jedynie do właściwego odczytania zawartej w nim treści. W ocenie Sądu I instancji, istnieje więc możliwość odczytania przedłożonych dowodów, która daje organom administracji podstawy do uwzględnienia wniosku Skarżącego o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Oparcie się przez organy administracji na przedłożonym przez Skarżącego orzeczeniu o ustaleniu stopnia niepełnosprawności nie zwalnia organu od poprawnego czytania zapisów w tym orzeczeniu włącznie z przywołanymi w nim przepisami prawa wyrażonymi symbolami.
Reasumując, zdaniem Sądu I instancji, organy orzekające w sprawie naruszyły art. 6, art. 7, art. 8 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niewyjaśnienie istotnych w sprawie wątpliwości i okoliczności faktycznych, przez co doszło też do naruszenia przepisów prawa materialnego art. 16 ust. 3 u.ś.r. W ponownym procedowaniu organy zobowiązane będą do zastosowania się do wytycznych zawartych w niniejszym uzasadnieniu, w szczególności właściwego odczytania przywołanych dowodów zgodnie z regułami logicznego myślenia i interpretacją aktów prawa przywołanych we wskazanych jednostkach redakcyjnych jako podstawy rozstrzygnięcia orzeczenia właściwego zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności w odniesieniu do skarżącego. Podjęte w tej sprawie rozstrzygnięcie organ uzasadni w sposób odpowiadający wymogom art. 107 § 3 k.p.a.
Mając powyższe na względzie - Sąd I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c zw. art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.., dalej: "p.p.s.a.") orzekł jak w sentencji wyroku.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Kolegium, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciło:
1. naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 16 ust. 3 w związku z art. 3 pkt 20 lit. a u.ś.r. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. i art. 141 § 1 p.p.s.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nieuzasadnione przyjęcie, iż skoro w treści punktu II orzeczenia o niepełnosprawności wpisano symbol przyczyny niepełnosprawności 12-C (całościowe zaburzenia rozwojowe) to należy przyjąć, że niepełnosprawność Skarżącego powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia, przez co wobec spełnienia pozostałych przesłanek przysługuje mu prawo do zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od 1 maja 2021 r. - w sytuacji gdy z treści punktu IV i V tego samego orzeczenia wynika wprost, że nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 17 maja 2021 r., przez co nie zostało potwierdzone, że niepełnosprawność Skarżącego powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia i tym samym nie przysługuje mu prawo do zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od 1 maja 2021 r.;
2. naruszenie przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 134, art. 135 i art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 76 § 1 i 3, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na uchyleniu w całości zaskarżonej decyzji Kolegium i poprzedzającej ją decyzję z powodu naruszenia przepisów art. 6, art. 7, art. 8 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. mającego polegać na niewyjaśnieniu istotnych w sprawie wątpliwości i okoliczności faktycznych tj. błędnym odczytaniu treści orzeczenia o niepełnosprawności, a w przypadku prawidłowego odczytania jego treści organy powinny przyjąć, że niepełnosprawność Skarżącego powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia, w sytuacji gdy z dokumentu urzędowego jakim jest orzeczenie z 12 lipca 2021 r. wynika jasno i wprost, że nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność Skarżącego istnieje, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 17 maja 2021 r., to wobec braku dowodu przeciwnego, organy administracji w tej sprawie nie były uprawnione do odmiennej oceny wskazanego dowodu z dokumentu urzędowego i prawidłowo oceniły, że niepełnosprawność Skarżącego nie powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia, przez co zaskarżone decyzje wydane zostały w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa, w tym w zgodzie z przepisami k.p.a.
Wobec powyższego Kolegium wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji, ewentualnie wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi. Jednocześnie wniosło o zasądzenie kosztów postępowania oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna została rozpoznana na rozprawie stosownie do art. 181 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na rozprawie w składzie trzech sędziów, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła. Granice skargi są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten uprawniony jest bowiem jedynie do zbadania, czy postawione w skardze kasacyjnej zarzuty polegające na naruszeniu przez wojewódzki sąd administracyjny konkretnych przepisów prawa materialnego czy też procesowego w rzeczywistości zaistniały. Nie ma on natomiast prawa badania, czy w sprawie wystąpiły inne niż podniesione w skardze kasacyjnej naruszenia prawa, które mogłyby prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. Zakres kontroli wyznacza zatem sam autor skargi kasacyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone.
Z powyższego wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
W rozpoznawanej sprawie powołano się na obie podstawy kasacyjne, co generalnie wymusza rozpoznanie w pierwszej kolejności zarzutów prezentowanych w ramach podstawy naruszenia przepisów postępowania. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż uchybienia tym przepisom były wynikiem wadliwej wykładni przepisów prawa materialnego, dlatego w pierwszej kolejności zajął się oceną zasadności tej podstawy.
Ocenę zasadności skargi kasacyjnej należy rozpocząć od wskazania, iż zarzut naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 16 ust. 3 w związku z art. 3 pkt 20 lit. a u.ś.r. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. i art. 141 § 1 p.p.s.a. został wadliwie skonstruowany. Przypomnieć w tym miejscu należy, że to na autorze skargi kasacyjnej ciąży obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy prawa materialnego zostały przez sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia i właściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Skarżące kasacyjnie Kolegium powiązało art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. z art. 141 § 1 p.p.s.a., zgodnie z treścią którego uzasadnienie wyroku sporządza się z urzędu w terminie czternastu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo podpisania sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na dyspozycję art. 183 § 1 p.p.s.a., nie może, we własnym zakresie korygować, konkretyzować czy też uściślać zarzutów skargi kasacyjnej. Natomiast to autor skargi kasacyjnej winien przywołać podstawy kasacyjne (art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), a mianowicie wskazać konkretne przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania, które jego zdaniem naruszył Sąd I instancji. Stanowi to jego powinność, gdyż jest on profesjonalnym pełnomocnikiem strony (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 sierpnia 2008 r., sygn. akt II FSK 557/07; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1669/12; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1799/12; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 1977/12; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1151/21, źródło CBOSA).
Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną (środek odwoławczy) stwierdzić należy, iż nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw.
Z art. 16 ust. 3 u.ś.r. wynika, że zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia.
Ustalanie i ocena stopnia niepełnosprawności dla potrzeb przyznania zasiłku pielęgnacyjnego następuje na podstawie przepisów ustawy o rehabilitacji.
W myśl art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. U z 2021 r. poz. 573 ze zm.; dalej: "ustawa o rehabilitacji") o stopniu niepełnosprawności i dacie jej powstania orzekają powiatowe i następnie wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności.
W konsekwencji tego, do ustalenia stopnia niepełnosprawności stosuje się rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2003, Nr. 139, poz.1328 ze zm., dalej: "rozporządzenie"), będące aktem wykonawczym do powołanej ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. W § 14 ust. 3 tego rozporządzenia wskazano, że datę lub okres powstania niepełnosprawności osoby zainteresowanej ustala się na podstawie przebiegu schorzenia, dokumentacji medycznej lub orzeczeń o inwalidztwie, niezdolności do pracy, wydanych przez organy na podstawie przepisów odrębnych. Jeżeli z przedłożonej dokumentacji, przebiegu schorzenia, orzeczeń o inwalidztwie lub niezdolności do pracy osoby zainteresowanej nie da się ustalić daty lub okresu powstania niepełnosprawności, należy wpisać wyrazy "nie da się ustalić" (§ 14 ust. 4 powołanego rozporządzenia). Natomiast według § 14 ust. 5 powołanego rozporządzenia, datę lub okres powstania stopnia niepełnosprawności osoby zainteresowanej ustala się na podstawie przebiegu schorzenia i dokumentacji medycznej. Jeżeli z przedłożonej dokumentacji medycznej i przebiegu schorzenia osoby zainteresowanej nie da się ustalić daty lub okresu powstania stopnia niepełnosprawności, za datę tę należy przyjąć datę złożenia wniosku do powiatowego zespołu (§ 14 ust. 6 powołanego rozporządzenia).
Powyższe wskazuje, że ustalenie daty lub okresu powstania niepełnosprawności oraz jej stopnia, następuje w sposób sformalizowany, na podstawie określonych prawem dokumentów medycznych. Ustalenia tego dokonują zaś powiatowe i wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, wskazane w art. 6 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Członkami tych zespołów mogą być jedynie te osoby, które spełniają wymagania wynikające z § 18 ust. 1 i § 21 rozporządzenia. Efektem ustaleń i ocen tych zespołów są orzeczenia, w których określa się datę lub okres powstania niepełnosprawności oraz stopnia tej niepełnosprawności.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie tu obecnym akceptuje ugruntowany pogląd w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że stwierdzenia zawarte przez zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności w zakresie niepełnosprawności, daty powstania oraz jej stopnia są wiążące dla organu administracyjnego rozpoznającego wniosek w przedmiocie uprawnień do zasiłku pielęgnacyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK 2590/12; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 325/13; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2023 r., sygn. akt I OSK 1999/22, źródło CBOSA).
Przenosząc jednak powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy podnieść, że przedłożone przez Skarżącego orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z 12 lipca 2021 r. stwierdza jego umiarkowany stopień, przypisuje symbol przyczyny niepełnosprawności jako 12 – C. Ponadto wskazuje na niemożność ustalenia daty początkowej istnienia niepełnosprawności. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji orzeczenie o niepełnosprawności Skarżącego zawiera jeszcze jedną bardzo ważną informację, choć nie opisaną słowami jak ma to miejsce w przypadku wskazania daty powstania niepełnosprawności. Orzeczenie wskazuje okres w którym niepełnosprawność Skarżącego powstała za pomocą umieszczenia w jego treści symbolu jednostki chorobowej (12 - C). Zatem fragment: "Niepełnosprawność istnieje od - nie da się ustalić" należy rozumieć, że konkretnej daty powstania niepełnosprawności nie był w stanie wskazać Zespół Orzekający. Nie można go odnosić do okresu postania niepełnosprawności, gdyż na tę okoliczność wskazuje symbol jednostki chorobowej (12 - C). Zatem organy orzekające w niniejszej sprawie w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego miały niezbędne informacje konieczne do wydania prawidłowego orzeczenia.
W myśl § 32 ust. 1 pkt 12 rozporządzenia przy kwalifikowaniu do znacznego, umiarkowanego i lekkiego stopnia niepełnosprawności bierze się pod uwagę zakres naruszenia sprawności organizmu spowodowany przez całościowe zaburzenia rozwojowe, powstałe przed 16 rokiem życia, z utrwalonymi zaburzeniami interakcji społecznych lub komunikacji werbalnej oraz stereotypiami zachowań, zainteresowań i aktywności o co najmniej umiarkowanym stopniu nasilenia. Natomiast z § 32 ust. 2 pkt 12 wynika, iż odpowiednim symbolem jednostki chorobowej dla tego właśnie schorzenia jest 12 – C. Ponadto symbol przyczyny niepełnosprawności zawarty w orzeczeniu o niepełnosprawności, stopniu niepełnosprawności lub wskazaniach do ulg i uprawnień odzwierciedla rozpoznanie uszkodzenia lub choroby, która niezależnie od przyczyny jej powstania powoduje zaburzenia funkcji organizmu oraz ograniczenia w wykonywaniu czynności życiowych i aktywności społecznej osoby zainteresowanej lub dziecka (§ 32 ust. 3).
Wobec powyższego Zespół Orzekający o niepełnosprawności wskazując symbol 12 - C ustalił okres powstania niepełnosprawności u Skarżącego. Niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym postała przed 16 rokiem życia, co znajduje swoje odzwierciedlenie w orzeczeniu o niepełnosprawności. To powoduje, iż została spełniona druga z przesłanek przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, gdyż niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym u Skarżącego postała z całą pewnością przed 21 rokiem jego życia, a tę okoliczność warunkuje przy zasiłku pielęgnacyjnym przepis art. 16 ust. 3 u.ś.r.
W konsekwencji tego, także zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego nie okazał się trafny.
Nie doszło do naruszenia przepisów postępowania w sposób wskazany w skardze kasacyjnej. Jej lektura wskazuje, że Skarżące kasacyjnie Kolegium za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. polemizuje w istocie ze stanowiskiem i z rozstrzygnięciem WSA, czego w ramach tego zarzutu, skutecznie uczynić nie może. Okoliczność, że stanowisko Sądu I instancji jest odmienne od prezentowanego przez autora skargi kasacyjnej nie oznacza, że takie uzasadnienie wyroku nie odpowiada wymogom ustawowym określonym w art. 141 § 4 p.p.s.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2006 r., sygn. akt II FSK 867/05; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 sierpnia 2023 r., sygn. akt I GSK 1959/19, źródło CBOSA). Co równie istotne art. 141 § 4 p.p.s.a. nie służy do zwalczania ustaleń faktycznych, czy oceny materiału dowodowego przyjętych za podstawę orzekania.
W orzecznictwie sądów administracyjnych bowiem jednoznacznie wskazuje się, że art. 141 § 4 p.p.s.a. nie służy do zwalczania prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, oceny materiału dowodowego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2008 r., sygn. akt II FSK 1156/07; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1652/11; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2021 r. sygn. akt II GSK 1360/18). Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 568/08. Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Żadna z wymienionych sytuacji nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.
Uzupełniająco warto dodać, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny, co tworzy po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 sierpnia 2023 r., sygn. akt I GSK 1959/19, źródło CBOSA). Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie kontrolowanego wyroku Sądu I instancji, gdy chodzi o analizę przedstawionych w nim argumentów, nie uniemożliwia przeprowadzenia kontroli prawidłowości tego orzeczenia, co prowadzi do wniosku, że Sąd ten uczynił zadość obowiązkowi sporządzenia uzasadnienia w sposób uwzględniający konsekwencje wynikające z towarzyszącej uzasadnieniu każdego orzeczenia sądowego funkcji kontroli trafności wydanego rozstrzygnięcia.
Nie doszło do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a.
Z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd administracyjny orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej, niż ta w której wniesiono skargę. Innymi słowy, sąd nie może wkraczać w sprawę nową, w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim decyzji administracyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lipca 2023 r., sygn. akt II FSK 1056/22; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2023 r., sygn. akt I GSK 1174/22, źródło CBOSA). Dokonując oceny zasadności wskazanego wyżej zarzutu skargi kasacyjnej, brak jest podstaw, aby przyjąć, że w rozpoznawanej sprawie zaistniała którakolwiek z wymienionych powyżej sytuacji, która mogłaby zostać zakwalifikowana, jako naruszenie wskazanego powyżej przepisu. Sąd I instancji orzekł "w granicach danej sprawy", dokonał bowiem oceny zgodności z prawem objętej skargą decyzji. Sąd przeprowadził analizę przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie i odniósł je do stanu faktycznego, ustosunkowując się w niezbędnym zakresie do zarzutów skargi, rozpoznając tym samym istotę sprawy, co nie daje podstaw do skutecznego postawienia zarzutu naruszenia przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 135 p.p.s.a. należy zauważyć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest stanowisko, iż naruszenie art. 135 p.p.s.a. nie może być przedmiotem skutecznego zarzutu skargi kasacyjnej, ponieważ wspomniany przepis stanowi uprawnienie dla wojewódzkiego sądu administracyjnego do orzekania w granicach danej sprawy, a nie dla wnoszącego skargę na ściśle określony akt lub czynność organu administracji publicznej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2013 r., sygn. akt III OSK 1199/12; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2014 r., sygn. akt II GSK 1979/13; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2018 r., sygn. akt z 17 maja 2018 r., sygn. akt I FSK 205/18; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 października 2022 r., sygn. akt III OSK 5636/21, źródło CBOSA). Przepis art. 135 p.p.s.a. stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Norma z art. 135 p.p.s.a. wyznacza jedynie zakres kompetencji orzeczniczych sądu, uzależniając uruchomienie przewidzianych przez ustawę środków od "niezbędności" końcowego załatwienia sprawy, której dotyczy skarga (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 sierpnia 2023 r., sygn. akt I GSK 1957/19, źródło CBOSA).
Mając na uwadze powyższe rozważania oraz stan faktyczny niniejszej sprawy, za nieskuteczny należy uznać zarzut naruszenia przez Sąd Wojewódzki przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 76 § 1 i 3, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.. Powyższy zarzut jest w istocie ściśle powiązany z zarzutem naruszenia prawa materialnego a jego konstrukcja wskazuje bowiem, że zarzucane Sądowi wadliwe stwierdzenie naruszeń w zakresie przepisów postępowania przed organami administracji jest następstwem uznania przeprowadzonej przez organy wykładni stosowanych przepisów prawa materialnego za niewłaściwą. Natomiast do postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego odniesiono się już powyżej.
Stwierdzić zatem należy, że zaskarżony wyrok nie narusza przepisów obowiązującego prawa, a skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.