I OSK 78/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J. N. od wyroku WSA w Opolu, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu w przedmiocie ustalenia i zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego. Sprawa dotyczyła sytuacji, w której J. N. pobierał zasiłek pielęgnacyjny w Polsce, jednocześnie pracując i pobierając świadczenia w Niemczech. Organy administracji uznały zasiłek za nienależnie pobrany od 1 lipca 2012 r. z powodu zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. WSA w Opolu oddalił skargę, uznając, że wystarczy obiektywne zaistnienie przesłanek do uznania świadczenia za nienależnie pobrane. NSA uwzględnił skargę kasacyjną, zarzucając WSA błędną wykładnię art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, która powinna uwzględniać element subiektywny – świadomość strony co do braku prawa do świadczenia. Ponadto, NSA stwierdził nieważność decyzji SKO z powodu naruszenia przepisów o właściwości, wskazując, że organem odwoławczym od decyzji wojewody w tej sprawie powinien być minister właściwy, a nie SKO. W konsekwencji NSA uchylił zaskarżony wyrok i stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia 'świadczenie nienależnie pobrane' w kontekście koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego UE oraz kwestie właściwości organów administracji w sprawach świadczeń rodzinnych.
Dotyczy specyficznej sytuacji koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego między Polską a Niemcami, ale zasady interpretacji przepisów o świadczeniach nienależnie pobranych i właściwości organów mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy dla uznania świadczenia rodzinnego za nienależnie pobrane wystarcza obiektywne zaistnienie przesłanek określonych w art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, czy też konieczne jest uwzględnienie subiektywnego elementu – świadomości strony co do braku prawa do pobierania świadczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, dla uznania świadczenia za nienależnie pobrane konieczne jest uwzględnienie subiektywnego elementu, czyli świadomości strony co do braku prawa do jego pobierania.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że WSA błędnie zinterpretował art. 30 ust. 2 pkt 3 u.ś.r., uznając, że wystarczy obiektywne zaistnienie przesłanek do uznania świadczenia za nienależnie pobrane, pomijając element subiektywny (świadomość strony). Podkreślono konieczność rozróżnienia pojęć 'nienależne świadczenie' i 'świadczenie nienależnie pobrane'.
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze było właściwe do rozpatrzenia odwołania od decyzji Wojewody w sprawie ustalenia i zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego w kontekście koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, SKO nie było właściwe do rozpatrzenia odwołania, gdyż organem wyższego stopnia w tej sprawie jest minister właściwy.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych nie jest sprawą 'z wniosku o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych', o której mowa w art. 23 ust. 2 ustawy zmieniającej. W związku z tym nie stosuje się odstępstwa od ogólnej zasady postępowania instancyjnego (art. 17 pkt 2 w zw. z art. 127 § 2 k.p.a.), a organem właściwym do rozpatrzenia odwołania jest minister właściwy.
Przepisy (15)
Główne
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.ś.r. art. 30 § ust. 2 pkt 3
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Pomocnicze
u.ś.r. art. 23a § ust. 5
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 23a § ust. 9
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
k.p.a. art. 17 § pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 127 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin art. 23 § ust. 2
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 189
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 258
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 261
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna wykładnia art. 30 ust. 2 pkt 3 u.ś.r. przez WSA, który nie uwzględnił subiektywnego elementu świadomości strony co do braku prawa do świadczenia. • Naruszenie przepisów o właściwości przez SKO, które rozpoznało odwołanie, podczas gdy organem właściwym był minister.
Godne uwagi sformułowania
nie można uznać pobranych świadczeń za nienależne jeżeli strona przyjmowała je bez świadomości, że jej się nie należały • obowiązek zwrotu świadczenia nienależnie pobranego obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, a więc wiedząc, że mu się ono nie należy • zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości
Skład orzekający
Mariola Kowalska
przewodniczący
Aleksandra Łaskarzewska
sędzia
Arkadiusz Blewązka
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'świadczenie nienależnie pobrane' w kontekście koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego UE oraz kwestie właściwości organów administracji w sprawach świadczeń rodzinnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego między Polską a Niemcami, ale zasady interpretacji przepisów o świadczeniach nienależnie pobranych i właściwości organów mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia koordynacji świadczeń socjalnych w UE i potencjalnych pułapek prawnych dla obywateli pracujących za granicą. Dodatkowo, kwestia właściwości organów administracji jest istotna z punktu widzenia praktyki.
“Praca za granicą a zasiłek w Polsce: Czy możesz stracić pieniądze przez błąd urzędnika?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.