I OSK 78/05

I OSK 78/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2005-10-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-01-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Janina Antosiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Leszek Włoskiewicz
Maria Wiśniewska
Symbol z opisem
6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Sygn. powiązane
III SA/Lu 403/04 - Wyrok WSA w Lublinie z 2004-09-28
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Antosiewicz /spr./, Sędziowie NSA Maria Wiśniewska, Leszek Włoskiewicz, Protokolant Urszula Radziuk, po rozpoznaniu w dniu 26 października 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 września 2004 r. sygn. akt III SA/Lu 403/04 w sprawie ze skargi Stanisławy Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia 21 maja 2004 r. (...) w przedmiocie kary za przejazd pojazdem ponadnormatywnym 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w B. na rzecz Stanisławy Z. kwotę 120 /sto dwadzieścia/ zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 28 września 2004 r. III SA/Lu 403/04 uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia 21 maja 2004 r. i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia 28 marca 2004 r., wymierzającą karę za przejazd pojazdem ponadnormatywnym.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył ustalenia organów administracji, z których wynikało, że 27 marca 2004 r. dokonano kontroli pojazdu - ciągnika z naczepą nr rej. (...), opuszczającego terytorium Polski. W wyniku kontroli funkcjonariusz Urzędu Celnego w K. ustalił, iż nacisk na czwartą oś pojazdu przekracza dopuszczalną normę o 21,43 kN. Wykonujący transport nie okazał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym w związku z czym Naczelnik Urzędu Celnego w K. na podstawie art. 13g ust. 1-4, 40b ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /Dz.U. 2000 nr 71 poz. 838 ze zm./ i par. 4 i par. 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia /Dz.U. 2003 nr 32 poz. 262/ wymierzył właścicielce pojazdu Stanisławie Z. karę pieniężną w wysokości 7.560 zł. Odwołanie Stanisławy Z. od tej decyzji kwestionującej prawidłowość ważenia nie zostało uwzględnione i decyzją z dnia 21 maja 2004 r. Dyrektor Izby Celnej utrzymał ją w mocy.
W uzasadnieniu decyzji ostatecznej organ odwoławczy powołał się na art. 40b ust. 1 ustawy o drogach publicznych, zgodnie z którym osoby upoważnione przez naczelnika urzędu celnego uprawnione są do kontroli pojazdów wykonujących międzynarodowy transport drogowy w zakresie masy, nacisków osi lub wymiarów określonych przepisami ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Art. 40b ust. 2 nakazuje pobieranie przez urzędy celne opłat drogowych i kar pieniężnych za przekroczenie dopuszczalnej masy, nacisków osi lub wymiarów pojazdów. W świetle par. 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, dopuszczalny nacisk na oś składową osi wielokrotnej pojazdu, przy rozstawie osi powyżej 1,30 m, wynosi 80 kN, natomiast w przedmiotowej sprawie nacisk na czwartą oś wyniósł w trakcie ważenia 101,43 kN, a więc o 21,43 kN więcej niż wynosi dopuszczalna norma. Zgodnie z art. 13g ust. 2 ustawy o drogach publicznych, wysokość kar pieniężnych, o którym mowa w ust. 1, określa załącznik do ustawy. Według tego załącznika za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach /gdzie jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 100 kN/, w przypadku przekroczenia nacisku osi składowej, wielokrotnej ponad 100 kN do 112 kN, kara pieniężna wynosi 7.560 zł. Czynności ważenia dokonano wagą samochodową do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdów typu RPT 98 233 o znaku fabrycznym ASM 4301, posiadającą ważne świadectwo legalizacji nr 700/2003 z dnia 18 kwietnia 2003 r. wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w S. Wagi tego typu zostały zatwierdzone do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdów przez Prezesa Głównego Urzędu Miar na mocy decyzji (...) z 14 września 1998 r. W sprawie niniejszej dokonano prawidłowego ważenia, o czym świadczy uzyskany z wagi wydruk komputerowy, a więc strona niezasadnie kwestionuje prawidłowość dokonanego ważenia. Co do zarzutu awarii poduszki powietrznej pod naczepą pojazdu, którą to awarię zgłosił kierowca podczas kontroli, organ stwierdził, że obowiązek prawidłowego umieszczenia ładunku obciąża przewoźnika i jego obciążają skutki takiego załadunku, który powoduje nacisk na osie ponad dopuszczalne normy. Ponadto na wynik ważenia dynamicznego wywierają wpływ inne czynniki jak: zły stan techniczny pojazdu, awarie zawieszenia, za które odpowiedzialność ponosi przewoźnik. Ponowne ważenie, po usunięciu usterki nie oddawałoby stanu faktycznego. Nie mają wpływu na ustalenie czynniki ważenia przez białoruską służbę drogową wobec braku umowy co do wzajemnego uznawania wyników pomiarów, zaś zarzut niedopuszczenia do powtórnego ważenia nie jest usprawiedliwiony, gdyż ważenie odbyło się ponownie, a do protokołu przyjęto korzystniejszy dla strony wynik.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego St. Z. zarzuciła rażące naruszenie art. 68 par. 1, art. 77, art. 78, art. 79, art. 80 oraz art. 107 par. 1 i par. 3 Kpa, a także naruszenie art. 42 Konstytucji i art. 7, art. 10, art. 105 par. 1, art. 97 par. 1 pkt 4, art. 100 par. 1 Kpa podnosząc, że na gruncie procedury administracyjnej pełnomocnictwa nie można domniemywać, natomiast w niniejszej sprawie organ administracyjny wszczął i prowadził postępowanie nie informując o tym skarżącej. Zarzucono ponadto błędy formalne protokołu z kontroli pojazdu. Skarga zarzuca, że w sprawie tej nie można ustalić, czy proces ważenia odbył się w sposób prawidłowy, tj. czy przeprowadzony był przez osobę posiadającą odpowiednie upoważnienie, na odpowiednio zainstalowanej i obsługiwanej wadze, czy jego wynik został we właściwy sposób odczytany.
Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielając poglądy organu co do charakteru prawnego decyzji o wymierzeniu kary, będących w istocie decyzjami związanymi uznał, iż w sprawie tej organy dopuściły się istotnych naruszeń przepisów prawa procesowego w rozumieniu - art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, uzasadniających uchylenie decyzji organów obu instancji.
Zdaniem Sądu organy administracji nie wykazały na podstawie jakich uregulowań prawnych dokonano pomiaru dynamicznego obciążenia osi pojazdu, co umożliwiałoby weryfikację poczynionych ustaleń. Dokonywanie takiego pomiaru, mogące skutkować wymierzeniem kary pieniężnej, nie może być czynione według kryteriów przyjętych w sposób dowolny przez organ dokonujący pomiaru. Pomiar taki powinien odpowiadać kryteriom wyznaczonym przez odpowiedni akt normatywny wydany przez właściwy organ administracji rządowej.
Obecnie obowiązującym aktem prawnym regulującym prawną kontrolę metrologiczną przyrządów pomiarowych jest ustawa z dnia 11 maja 2001 r. Prawo o miarach /Dz.U. 2001 nr 63 poz. 636/, które weszła w życie w dniu 1 stycznia 2003 r. Zdefiniowano w niej pojęcie prawnej kontroli metrologicznej, jako działanie zmierzające do wykazania, że przyrząd pomiarowy spełnia wymagania metrologiczne określone we właściwych przepisach. W art. 8 ust. 1 w brzmieniu obowiązującym do dnia 5 lipca 2004 r. powołanej ustawy postanowiono, że prawnej kontroli metrologicznej podlegają przyrządy pomiarowe, stosowane między innymi przy pobieraniu opłat, podatków i niepodatkowych należności budżetowych oraz ustalaniu opustów kar umownych, wynagrodzeń i odszkodowań, a także przy pobieraniu i ustalaniu podobnych należności i świadczeń, oraz przy dokonywaniu kontroli celnej. Jak wskazano w par. 1 ust. 6 lit. "e" rozporządzenia z dnia 20 lutego 2003 r. Ministra Gospodarki, pracy i Polityki Społecznej w sprawie przyrządów pomiarowych podlegających prawnej kontroli metrologicznej oraz rodzajów przyrządów pomiarowych, które są legalizowane bez zatwierdzenia typu /Dz.U. nr 41 poz. 351 ze zm./ prawnej kontroli metrologicznej podlegają przyrządy pomiarowe służące do pomiaru masy - wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu.
W wykonaniu delegacji ustawowej zawartej w art. 9 pkt 3 powołanej ustawy Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wydał w dniu 10 lutego 2004 r. rozporządzenie w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów ruchu /Dz.U. 2004 nr 35 poz. 316/. Rozporządzenie to weszło w życie w dniu 13 marca 2004 r., zatem obowiązywało w dniu dokonywania pomiaru obciążenia osi przedmiotowego pojazdu, tj. w dniu 27 marca 2004 r. i miało zastosowanie do urządzenia użytego do dokonania pomiaru.
Przepisy te precyzują wymogi metrologiczne odnoszące się do wag samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu, od których spełnienia uzależnione jest prawidłowe określenie masy przewożonego ładunku oraz oznaczenie obciążenia osi pojazdu w ruchu.
Sąd stwierdził, że w protokole z kontroli pojazdu dokonanej 27 marca 2004 r. oraz w wydruku komputerowym, wygenerowanym w trakcie ważenia przedmiotowego pojazdu brak jest elementarnych danych pozwalających na pozytywne zweryfikowanie tych dowodów, uznanie ich za miarodajne do ustalenia stanu faktycznego i rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności na stwierdzenie, czy waga, której użyto do ważenia pojazdu, odpowiadała wymogom określonym w rozporządzeniu z dnia 10 lutego 2004 r. Z protokołu kontroli, ani z innych dokumentów, w tym z dokumentu legalizującego pomiary wagi, nie wynika, czy dla wagi ustalono minimalną prędkość pojazdu podczas ważenia /par. 4 rozporządzenia/, czy pomost wagi umieszczony jest w dole fundamentowym /par. 5 rozporządzenia/, czy pochylenie powierzchni jezdni w strefie ważenia względem poziomu nie przekracza przewidzianych w par. 6 ust. 3 wielkości, czy waga spełnia wymagania określone w par. 22 rozporządzenia.
Zgodność z powyższymi wymogami metrologicznymi powinien potwierdzać dokument legalizacyjny. W dacie dokonywania pomiaru w tej sprawie brak było przepisów dotyczących legalizacji wag samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu. Świadectwo legalizacji wagi, na której dokonano ważenia wydane zostało 18 kwietnia 2003 r., na podstawie zarządzenia nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu /Dz.Urz. Miar i Prob. 2000 nr 6 poz. 40/ na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 8 pkt 1 ustawy - Prawo o miarach w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 marca 2000 r.
Okoliczność ta w ocenie Sądu pozostaje bez wpływu na ocenę legalności działania organów administracji w tej sprawie z uwagi na to, że zgodnie z art. 87 ust. 1 oraz art. 92 ust. 1 w zw. z art. 93 Konstytucji RP zarządzenia Prezesa Rady Ministrów i ministrów nie są źródłami powszechnie obowiązującego prawa, mają charakter wewnętrzny i obowiązują tylko jednostki organizacyjne podległe organowi wydającemu te akty; zarządzenia mogą być wydawane tylko na podstawie ustawy i nie mogą stanowić podstawy decyzji wobec obywateli, osób prawnych oraz innych podmiotów. Nie można zatem uznać zarządzenia, o którym mowa, za normy wystarczające do dokonania weryfikacji, czy waga spełnia określone wymogi metrologiczne, skoro prawo o miarach odsyła w tym zakresie do aktów wykonawczych, a więc mających moc powszechnie obowiązujących. Stosowne przepisy dotyczące prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych zostały wydane w formie rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2 kwietnia 2004 r. w sprawie prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych /Dz.U. nr 77 poz. 730/, które weszło w życie 28 kwietnia 2004 r., a więc po dokonaniu pomiaru. Z faktu późniejszego wejścia w życie rozporządzenia Sąd wnioskuje, że użyta waga nie została i nie mogła zostać zweryfikowana metrologicznie w zakresie ustalonych przepisami kryteriów.
Organy administracji uznały natomiast, że do czasu wydania stosownych przepisów wagi zatwierdzone świadectwami legalizacji wydanymi na podstawie nieobowiązującego aktu jakim jest zarządzenie nr 39, mogą być wykorzystane do wiążących pomiarów. Wobec braku przepisów dot. legalizacji wag samochodowych wszelkie ustalenia organów administracji w zakresie ważenia noszą cechy dowolności, zatem nie jest możliwe stosowanie normy o charakterze sankcjonującym, a więc nałożenie kary za przejazd pojazdem nienormatywnym.
Prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy uzależnione jest od uprzedniego dokładnego ustalenia stanu faktycznego, zgromadzenia materiału dowodowego oraz jego wszechstronnego rozważenia i oceny w myśl art. 7, 77 par. 1 i 80 Kpa. W tej sprawie ustalenia te polegały na dokonaniu prawidłowego pomiaru urządzeniem spełniającym przewidziane przepisami prawa wymogi. Dopiero wyniki prawidłowego pomiaru mogły stanowić przedmiot rozważań i oceny dokonywanej przez organ administracji.
Ponadto w sprawie tej miały miejsce inne istotne uchybienia organów administracji. Organ pierwszej instancji wydał decyzje bez zapewnienia stronie czynnego udziału i bez umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań /art. 10 par. 1 Kpa/, a brak było przesłanek określonych w art. 10 par. 2 Kpa, aby organ mógł odstąpić od tej zasady. Organy obu instancji naruszyły więc - zdaniem Sądu - podstawowe zasady określone w art. 10 par. 1 i 61 par. 4 Kpa.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Dyrektor Izby Celnej w B. reprezentowany przez radcę prawnego Jarosława K. i zaskarżając wyrok w całości zarzucił naruszenie prawa materialnego:
- art. 13 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 13g ust. 1-4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych w zw. z art. 8 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. - Prawo o miarach w brzmieniu obowiązującym do 29.03.2001 r. przez niewłaściwe zastosowanie ww. przepisów polegające na błędnym przyjęciu braku związku pomiędzy ustaleniami faktycznymi a normą prawna zawartą w naruszonych przepisach, art. 27 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach poprzez błędną wykładnię polegającą na tym, że przepis ten nie miał zastosowania, naruszenie przepisów postępowania - art. 145 par. 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 7, 77, 80 i 10 Kpa oraz art. 40b ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych poprzez przyjęcie, iż uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga domaga się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i oddalenia skargi, względnie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podnosi się, iż waga użyta w tym przypadku spełniała wymagania prawne, posiadała ważną legalizację, a jej konstrukcja nie stwarza możliwości ingerowania w wynik ważenia bez uszkodzenia cechy legalizacyjnej.
Błędne jest stanowisko WSA kwalifikujące zarządzenie nr 39 Prezesa GUM z dnia 22 grudnia 2000 r. poza źródłami obowiązującego prawa w rozumieniu art. 92 ust. 2 Konstytucji. Bezspornym jest, że zarządzenie to wydano na podstawie art. 8 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 3.04.1993 r. - Prawo o miarach, a przepis ten nowelizowany był dwukrotnie: pierwszy raz ustawą z dnia 22 grudnia 2000 r., która w art. 47 upoważniła Radę Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia wymagań technicznych i metrologicznych jakim powinny odpowiadać specjalistyczne wagi, a drugi raz ustawą z dnia 21 grudnia 2001 r. /Dz.U. nr 154 poz. 1800/, która zamieniła upoważnienie przyznane Radzie Ministrów na rzecz ministra właściwego do spraw gospodarki. Delegacji tej organy nie wykonały.
Sąd wydając wyrok całkowicie pominął to, że do dnia 29 marca 2001 r. pozostawał w obrocie art. 8 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 3.04.1993 r. - Prawo o miarach, upoważniający Prezesa GUM do wydania zarządzenia określającego wymagania jakim powinny odpowiadać urządzenia pomiarowe, podlegające kontroli metrologicznej. Tak więc zarządzenie nr 39 z dnia 22 grudnia 2000 r. posiadało delegację ustawową i zostało wydane w wyniku jej wykonania. Zarządzenie to zachowało nadal swą moc. Art. 75 ust. 2 ustawy z dnia 22 grudnia 2002 r. o zmianie niektórych upoważnień ustawowych do wydawania aktów normatywnych oraz o zmianie niektórych ustaw stanowi o ustaniu mocy aktów normatywnych organów administracji rządowej jeżeli zawierają normy prawne o charakterze powszechnie obowiązującym lub wewnętrznym z wyjątkami rozporządzeń. Wśród aktów prawnych ogłoszonych w obwieszczeniu Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 1991 r. /M.P. nr 47 poz. 782/ nie zostało wymienione zarządzenie nr 39. Poza tym art. 78 ww. ustawy stanowił, że akty prawne wydane na podstawie upoważnień ustawowych zmienionych tą ustawą zachowują moc do czasu zastąpienia ich przez akty prawne wydane na podstawie tej ustawy. Podobne stanowisko wyraża art. 29 nowej ustawy - Prawo o miarach, zgodnie z którym do czasu wejścia w życie przepisów wykonawczych prawna kontrola metrologiczna odbywa się na podstawie przepisów dotychczasowych nie dłużej niż rok od dnia wejścia w życie ustawy, co oznacza, że okres obowiązywania zarządzenia skończył się 1 stycznia 2004 r.
W demokratycznym państwie prawa akty prawne posiadają swój byt prawny, polegający na ich obowiązywaniu przez ściśle określony czas. Zasada praworządności, legalizmu prawnego i racjonalizmu ustawodawcy nakazują do stanów faktycznych stosować dany akt prawny do momentu wyczerpania uregulowanego danym aktem, stanu prawnego. Jeśli więc instalacja specjalistycznych urządzeń pomiarowych została dokonana na podstawie zarządzenia nr 39 to w dalszym ciągu kontrola warunków stanowiących wymagania jakim powinny odpowiadać urządzenia pomiarowe, podlegające kontroli metrologicznej, warunki właściwego ich stosowania, okresy ważności dowodów kontroli, winny odbywać się na tych samych zasadach. Potwierdzeniem tego jest treść art. 27 ustawy z dnia 11 maja 2001 r., stanowiącego, że przyrządy pomiarowe, zalegalizowane lub uwierzytelnione przed dniem wejścia w życie ustawy, niespełniające jej przepisów mogą być nadal legalizowane o ile spełniają wymagania dotychczasowych przepisów, lecz nie dłużej niż 10 lat od dnia wejścia w życie ustawy. Błędnie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny zastosował art. 51 ustawy z dnia 21 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy zmieniającej kompetencję, zgodnie z którym do czasu wydania przepisów wykonawczych, nie dłużej niż do 30 czerwca 2002 r. zachowują moc przepisy dotychczasowe jeżeli nie są sprzeczne z ustawą. Skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny warunkowo zakwalifikował zarządzenie nr 39 do źródeł prawa to powinien skargę oddalić. Zarządzenie nr 39 stanowiło podstawę wydania świadectwa legalizacji z dnia 18 kwietnia 2002 r., co potwierdza jego obowiązywanie w świetle art. 27 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. Ponadto zgodnie z art. 29a obowiązującym od 6 lipca 2004 r. przyrządy pomiarowe zalegalizowane do 31 grudnia 2002 r., zgodnie z zasadami określonymi w art. 29, mogą być nadal legalizowane do 31 grudnia 2012 r. Skarżący wywodzi, iż organ celny nie ma obowiązku wskazywania w decyzjach uregulowań prawnych dot. urządzeń pomiarowych i techniki dokonywania pomiaru i tego nie czyni. Ewentualne naruszenie przepisów postępowania art. 7, 77 i 80 Kpa nie miało wpływu na wynik sprawy, tym bardziej na naruszenie prawa materialnego.
Naruszenie art. 40b ust. 1 ustawy o drogach wiąże się z tym, iż zgodnie z tym przepisem osoby upoważnione przez Naczelnika Urzędu Celnego uprawnione są do kontroli pojazdów wykonujących międzynarodowy transport drogowy w zakresie masy, nacisków osi lub wymiarów określonych przepisami Prawa o ruchu drogowym. W ocenie organu uprawnionym jest taki funkcjonariusz, który posiada upoważnienie do kontroli pojazdów, z racji pełnienia służby na danym stanowisku. Zakres obowiązków wynika z indywidualnych dokumentów, w których znajduje się, upoważnienie, bez którego funkcjonariusz nie mógłby wykonywać obowiązków. Każda pieczęć "POLSKA CŁO" z oznaczeniem cyfrowym, jest przyporządkowane konkretnemu funkcjonariuszowi i umożliwia identyfikację indywidualną. Nie są zasadne zastrzeżenia Sądu i wątpliwości jakiej wagi użyto skoro ważenie odbywa się na jednej wadze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał swobodnej oceny dowodów dyskwalifikując je ze względów formalnych, a także tych które znajdują się w protokole z kontroli ważenia pojazdu i wydruku komputerowym. Na obu dokumentach znajduje się opis pojazdu i godzina ważenia, które to dane pokrywają się, co wyklucza możliwość ważenia tego samego pojazdu na dwóch różnych wagach. Zarzut Sądu pod adresem decyzji naruszenia art. 7, 77 i 80 Kpa nie jest uzasadniony. Podobnie należy ocenić zarzut naruszenia art. 10 par. 2 Kpa, gdy literalne zastosowanie go uniemożliwiałoby prowadzenie przez stronę działalności gospodarczej. Zastosowanie art. 61 par. 4 Kpa przez zawiadomienie strony pocztą połączone z zatrzymaniem pojazdu z kierowcą przypadku towarów ulegających zepsuciu powodowałoby powstawanie szkód narażających Skarb Państwa na straty w wyniku procesów odszkodowawczych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona.
Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie przyjmuje, że zarządzenie nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych /Dz.Urz. Miar i Prob. nr 6 poz. 40/, wydane na podstawie delegacji ustawowej z art. 8 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. - Prawo o miarach /Dz.U. nr 55 poz. 248 ze zm./, w myśl przepisów Konstytucji RP, jest aktem o charakterze wewnętrznym. Zwarte w nim przepisy nie mogą więc stanowić podstawy do wydania decyzji kierowanych do obywateli, osób prawnych i innych podmiotów. Przepisy zarządzenia nr 39 nie stanowiły podstawy prawnej do wydania decyzji w tej sprawie, regulowały one bowiem zasady prawnej kontroli metrologicznej jakiej poddawane były przyrządy pomiarowe przez organy administracji w formie legalizacji, uwierzytelnienia bądź zatwierdzenia typu. Zważyć należy, że zarówno pod rządami ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. - Prawo o miarach, jak i obecnie obowiązującej ustawy z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach /Dz.U. 2004 nr 243 poz. 2441/ mogły być użytkowane tylko te przyrządy pomiarowe, które posiadały ważną legalizację. W sprawie tej istotne jest czy waga, której użyto do ważenia w dniu 27.03.2004 r. pojazdu stanowiącego własność Stanisławy Z. odpowiadała tym wymaganiom. Ze znajdującego się w aktach sprawy świadectwa legalizacji wagi nieautomatycznej, elektronicznej, samochodowej do wyznaczenia dynamicznego obciążenia osi pojazdów z dnia 18 kwietnia 2003 r. wynika, iż waga ASM 4301 typu RPT 98233 posiadała ważną legalizację do dnia 30 kwietnia 2004 r. Świadectwo to zostało wystawione przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w S. a jako użytkownika urządzenia wskazano Zarząd Drogowych Przejść Granicznych w C. Oddział K. Terminal K. Podstawę świadectwa stanowiło omówione zarządzenie nr 39 Prezesa GUM, które obowiązywało w dacie legalizacji. Zważyć bowiem należy, iż obowiązujący od dnia 1 stycznia 2003 r. przepis art. 27 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach stanowił, iż przyrządy pomiarowe zalegalizowane przed dniem wejścia w życie ustawy, niespełniające jej przepisów, mogą być nadal legalizowane, o ile spełniają wymagania dotychczasowych przepisów, lecz nie dłużej niż przez 10 lat od dnia wejścia w życie ustawy.
W świetle powyższej regulacji należy przyjąć, iż waga, do której odnosiło się omawiane świadectwo legalizacji, spełniała od strony formalnoprawnej wymagania warunkujące dopuszczenie jej do użytkowania. Błędnie więc Wojewódzki Sąd Administracyjny z naruszeniem prawa materialnego przyjął, iż brak było przepisów dotyczących legalizacji wag samochodowych i z tego powodu ustalenia organów w zakresie ważenia noszą cechy dowolności.
Kolejny błąd Sądu stanowiło w związku z tym przyjęcie, że w sprawie tej miało zastosowanie rozporządzenie Ministra Gospodarki, pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 lutego 2004 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu /Dz.U. nr 35 poz. 316/ i zamieszczone w nim wymagania metrologiczne powinny być uwzględniane przy dokonywaniu kontroli i sporządzaniu protokołu.
Ze względu na powołany wcześniej przepis art. 27 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. nowy akt wykonawczy nie miał zastosowania do zalegalizowanych uprzednio urządzeń pomiarowych, lecz odnosił się do nowych urządzeń pomiarowych nie objętych przepisami dotychczasowymi.
Wywodów Sądu w tym zakresie zamieszczonych w uzasadnieniu wyroku nie podziela Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym tę sprawę, uznając, iż pogląd wyrażony w tym względzie w skardze kasacyjnej jest prawidłowy, zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny dopuścił się naruszenia prawa materialnego.
Zdaniem Sądu rozpoznającego skargę kasacyjną należy jednakże podzielić zastrzeżenia Sądu co do prawidłowości i wszechstronności przeprowadzonego postępowania administracyjnego.
W świetle zapisów w protokole kontroli nie ma pewności, że to na wadze, co do której załączono ważne świadectwo legalizacyjne, dokonano ważenia ciągnika z naczepą w dniu 27 marca 2004 r. oraz w dniu następnym. Danych takich nie zawierają również wydruki komputerowe, które - bez uzupełniających danych - nie mogą stanowić przekonującego dowodu.
Protokół z określonej czynności - mającej tak doniosłe znaczenie procesowe winien być sporządzony w ten sposób, aby wskazywał zarówno osobę dokonującą czynności, określał ich rodzaj, sposób wykonania, poczynione ustalenia, udział osób, ich oświadczenie i sposób odniesienia się organu do składanych oświadczeń i wniosków. Protokół z kontroli sporządzony w tej sprawie i załączniki do niego nie wyjaśniają tych kwestii, co zwłaszcza przy zgłoszeniu awarii zaworu pod naczepą przez kierowcę i rozbieżnych wynikach ważenia wymagało zarówno udokumentowania jak i odniesienia przez organ do tych okoliczności.
Decyzja organu I instancji wydana na przyjętym w tym organie druku, w którym w odpowiednich rubrykach wpisano dane odpowiadające tej sprawie nie spełnia wymagań procesowych zamieszczonych w art. 7, 77 par. 1 i 107 par. 3 Kpa. W tym też aspekcie postępowanie prowadzono z naruszeniem zasady czynnego udziału strony, która nie uczestnicząc w postępowaniu z doręczonej decyzji również nie mogła powziąć wiadomości o sposobie dokonania ustaleń i wyjaśnienia, zgłoszonych w toku czynności ważenia, zastrzeżeń.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego sformułowanego w skardze kasacyjnej, a mianowicie art. 145 par. 1 pkt 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, będąc związanym granicami skargi kasacyjnej na podstawie art. 183 par. 1 tej ustawy, Sąd stwierdza, iż naruszenie tego przepisu nie mogło mieć miejsca, bowiem odnosi się on do przypadków wydania decyzji z naruszeniem prawa /art. 151 par. 2 i 158 par. 2 Kpa/, które w sprawie przedmiotowej nie miały miejsca. Ocena stosowania przez organy przepisów art. 7, 77, 80 Kpa - jak zaznaczono wyżej - była prawidłowa i to te właśnie naruszenia prawa w zakresie prowadzenia, dokumentowania i udziału strony w postępowaniu, mogące mieć wpływ na wynik sprawy, wywoływały konieczność uchylenia decyzji.
Wobec powyższego Sąd uznając, iż wyrok mimo błędnego uzasadnienia w zakresie wykładni prawa materialnego odpowiada prawu, oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 2 powołanej ustawy.