I OSK 778/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Wojewody [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który oddalił skargę Wojewody na uchwałę Rady Gminy M. z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w sprawie podwyższenia kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania nieodpłatnej pomocy w ramach programu "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023. Uchwała ta, w § 2, dopuszczała realizację pomocy w formie gotowego posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności oraz świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. Wojewoda zarzucił sprzeczność tej części uchwały z art. 8 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej (u.p.s.), który zezwala radzie gminy na podwyższenie kryterium dochodowego jedynie w odniesieniu do zasiłków okresowych i celowych, które są świadczeniami pieniężnymi. WSA uznał, że zasiłek celowy może mieć zróżnicowany charakter, a także odwołał się do treści programu rządowego, który nie rozróżniał form świadczeń pod kątem kryterium dochodowego. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał, że art. 8 ust. 2 u.p.s. odnosi się wyłącznie do świadczeń pieniężnych. Podkreślił, że zasiłek celowy jest świadczeniem pieniężnym (art. 36 pkt 1 lit. c u.p.s.), a wyjątek w postaci biletu kredytowanego (art. 39 ust. 4 u.p.s.) nie zmienia tej zasady. Ponadto, formy pomocy takie jak "gotowy posiłek" i "świadczenie rzeczowe w postaci produktów żywnościowych" są odrębnymi świadczeniami niepieniężnymi, uregulowanymi w art. 48 i 48b u.p.s. W związku z tym, NSA uchylił wyrok WSA i stwierdził nieważność § 2 zaskarżonej uchwały w zakresie wyrazów "gotowego posiłku" i "oraz świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych", uznając to za istotne naruszenie prawa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 8 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej w kontekście podwyższania kryterium dochodowego dla świadczeń pieniężnych i niepieniężnych.
Dotyczy specyficznej sytuacji podwyższania kryterium dochodowego w ramach programu "Posiłek w szkole i w domu", ale zasady interpretacji przepisów o pomocy społecznej mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy art. 8 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, zezwalający na podwyższenie kryterium dochodowego dla zasiłków okresowego i celowego, może stanowić podstawę do podwyższenia kryterium dla świadczeń niepieniężnych (gotowy posiłek, świadczenie rzeczowe)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 8 ust. 2 u.p.s. odnosi się wyłącznie do świadczeń pieniężnych. Świadczenia w formie gotowego posiłku i świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych są odrębnymi świadczeniami niepieniężnymi, uregulowanymi w innych przepisach.
Uzasadnienie
NSA uznał, że art. 8 ust. 2 u.p.s. dotyczy wyłącznie świadczeń pieniężnych, ponieważ zasiłek celowy i okresowy są z definicji świadczeniami pieniężnymi (art. 36 pkt 1 lit. c u.p.s.). Wyjątek w postaci biletu kredytowanego nie zmienia tej zasady. Formy pomocy takie jak gotowy posiłek czy świadczenie rzeczowe są odrębnymi świadczeniami niepieniężnymi (art. 36 pkt 2 lit. j, art. 48, 48b u.p.s.) i nie mogą być objęte podwyższonym kryterium dochodowym na podstawie art. 8 ust. 2 u.p.s.
Czy uchwała Rady Gminy podwyższająca kryterium dochodowe dla świadczeń niepieniężnych w ramach programu "Posiłek w szkole i w domu" jest zgodna z prawem, jeśli podstawą prawną jest art. 8 ust. 2 u.p.s. oraz uchwała Rady Ministrów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, podwyższenie kryterium dochodowego dla świadczeń niepieniężnych na podstawie art. 8 ust. 2 u.p.s. jest sprzeczne z prawem. Uchwała Rady Ministrów, jako akt wewnętrzny, nie może stanowić podstawy do naruszenia przepisów ustawy.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że naruszenie art. 8 ust. 2 u.p.s. poprzez objęcie uchwałą niepieniężnych świadczeń z pomocy społecznej stanowi istotne naruszenie prawa, wyznaczające zakres upoważnienia ustawowego. Uchwała Rady Ministrów nie może zastąpić lub modyfikować przepisów ustawy.
Przepisy (19)
Główne
u.p.s. art. 8 § ust. 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Pozwala radzie gminy na podwyższenie kwot kryterium dochodowego uprawniającego do zasiłków okresowego i celowego (świadczenia pieniężne).
p.p.s.a. art. 147 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli stwierdzi ich nieważność z innych przyczyn niż określone w art. 145.
u.s.g. art. 91 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Podstawa stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy z powodu istotnego naruszenia prawa.
u.s.g. art. 91 § ust. 4
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Określa, że nieistotne naruszenia prawa nie powodują nieważności uchwały.
Pomocnicze
u.p.s. art. 8 § ust. 1 pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Określa kryterium dochodowe dla świadczeń pieniężnych.
u.p.s. art. 36 § pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Zasiłek okresowy i celowy są świadczeniami pieniężnymi.
u.p.s. art. 36 § pkt 2 lit. b
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Bilet kredytowany jest świadczeniem niepieniężnym.
u.p.s. art. 36 § pkt 2 lit. j
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Posiłek (w tym w formie rzeczowej) jest świadczeniem niepieniężnym.
u.p.s. art. 39 § ust. 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Określa cele, na jakie może być przyznany zasiłek celowy (pokrycie kosztów zakupu żywności, leków, itp.).
u.p.s. art. 39 § ust. 4
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Stanowi, że zasiłek celowy może być przyznany w formie biletu kredytowanego.
u.p.s. art. 48
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Reguluje świadczenia w formie posiłku.
u.p.s. art. 48b
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Reguluje świadczenia w formie posiłku.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zwrot kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zwrot kosztów postępowania.
u.s.g. art. 94 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Stwierdzenie nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
Konstytucja RP art. 87 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Źródła powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 8 ust. 2 u.p.s. zezwala na podwyższenie kryterium dochodowego jedynie dla świadczeń pieniężnych (zasiłków okresowego i celowego). • Świadczenia w formie gotowego posiłku i świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych są odrębnymi świadczeniami niepieniężnymi, uregulowanymi w innych przepisach (art. 48, 48b u.p.s.). • Naruszenie art. 8 ust. 2 u.p.s. poprzez objęcie uchwałą niepieniężnych świadczeń stanowi istotne naruszenie prawa.
Odrzucone argumenty
Argument WSA, że zasiłek celowy ma zróżnicowany charakter i może obejmować świadczenia niepieniężne. • Argument WSA, że uchwała Rady Ministrów może być podstawą do interpretacji przepisów u.p.s. w zakresie form świadczeń. • Argument Gminy, że program rządowy nie rozróżnia świadczeń pieniężnych i niepieniężnych pod kątem kryterium dochodowego.
Godne uwagi sformułowania
Delegacja ustawowa wyrażona w art. 8 ust. 2 u.p.s. odnosi się wyłącznie do świadczeń pieniężnych w formie zasiłków okresowego i celowego. • Naruszenie art. 8 ust. 2 u.p.s. przy podejmowaniu zaskarżonej uchwały przez objęcie uchwałą niepieniężnych świadczeń z pomocy społecznej stanowi naruszenie przepisu wyznaczającego zakresu upoważnienia ustawowego.
Skład orzekający
Jolanta Rudnicka
przewodniczący
Arkadiusz Blewązka
sprawozdawca
Mariola Kowalska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 8 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej w kontekście podwyższania kryterium dochodowego dla świadczeń pieniężnych i niepieniężnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podwyższania kryterium dochodowego w ramach programu "Posiłek w szkole i w domu", ale zasady interpretacji przepisów o pomocy społecznej mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu pomocy społecznej i interpretacji przepisów, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i socjalnym. Pokazuje, jak ważne jest precyzyjne stosowanie delegacji ustawowych.
“Czy gmina może podwyższyć kryterium dochodowe dla darmowych posiłków? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.