I OSK 770/10

I OSK 770/10 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2010-05-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-04-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Izabella Kulig - Maciszewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6219 Inne o symbolu podstawowym 621
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
I SA/Wa 1168/09 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2010-02-12
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 53 § 1 i 2; art. 54 § 1; art. 113 § 1 w zw. z art. 106 § 3; art. 247; art. 184 w zw. z art. 182
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. Z. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 1168/09 odrzucającego skargę P. Z. na uchwałę Zarządu Dzielnicy Wola m.st. Warszawy z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do zawarcia umowy najmu lokalu p o s t a n a w i a: oddalić skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 12 lutego 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 1168/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) odrzucił skargę P. Z. na uchwałę Zarządu Dzielnicy Wola m.st. Warszawy z dnia [...] grudnia 2008 r. w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do zawarcia umowy najmu lokalu.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśniając stan sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, iż skarżący w piśmie z dnia 31 grudnia 2008 r. Naczelnika w Wydziale Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy Wola został poinformowany o treści zaskarżonej uchwały, której zasadność zakwestionował w piśmie skierowanym do Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 13 stycznia 2009 r., na które odpowiedzi udzielił Naczelnik w Wydziale Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy Wola w piśmie z dnia 23 stycznia 2009 r. W kwestii daty jego otrzymania wypowiedział się skarżący na rozprawie w dniu 12 lutego 2010 r. oświadczając, że pismo z 23 stycznia 2009 r. zostało doręczone mu na początku lutego 2009 r. Oświadczenie, to, zdaniem Sądu I instancji, znajduje potwierdzenie w aktach sprawy administracyjnej, bowiem w piśmie z 5 lutego 2009 r. skarżący wniósł ponownie o usunięcie naruszenia prawa.
Mając na uwadze powyższe, Sąd I instancji stanął na stanowisku, iż pismo z dnia 13 stycznia 2009 r. stanowiło wezwanie do usunięcia naruszenia prawa dokonanego uchwałą z dnia 23 grudnia 2008 r., na które skarżący uzyskał odpowiedź w piśmie z dnia 23 stycznia 2009 r. odebranego na początku lutego 2009 r. Ustalając termin do wniesienia skargi Sąd I instancji wskazał, iż P. Z. wniósł skargę (z datą 5 marca 2009 r.) na w/w uchwałę bezpośrednio do Sądu, który następnie przekazał ją do właściwego organu w dniu 25 marca 2009 r. i tę datę Sąd uwzględnił przy ocenie dochowania 30 – dniowego terminu, powołując się przy tym na stosowne orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym w przypadku wniesienia przez stronę skargi bezpośrednio do Sądu zamiast za pośrednictwem organu przyjmuje się, iż data przekazania skargi przez Sąd do właściwego organu jest brana pod uwagę przy ocenie dochowania terminu do jej wniesienia.
Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd stwierdził, że przedmiotowa skarga została wniesiona z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 53 § 2 P.p.s.a. i jako taką odrzucił na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a.
Od powyższego wyroku, P. Z. złożył skargę kasacyjną, w której zarzucono:
- naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
1. art. 58 § 1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. oraz art. 134 p.p.s.a. i art. 107 § 1 K.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż skarga Pawła Zięciaka została wniesiona z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 53 § 2 p.p.s.a. pomimo, że skarżący nie został pouczony o terminie i trybie zaskarżenia uchwały, co powinno skutkować przyjęciem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że 30 – dniowy termin do wniesienia skargi nie rozpoczął biegu,
2. art. 113 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz art. 247 p.p.s.a., mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, poprzez zamknięcie rozprawy pomimo, że nie wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy zostały dostatecznie wyjaśnione, a w szczególności nie wyjaśniono wszystkich okoliczności, pozwalających na stwierdzenie, iż skarga P. Z. na uchwałę Zarządu Dzielnicy Wola m. st. Warszawy nr [...] została wniesiona z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 53 § 2 p.p.s.a., co skutkowało odrzuceniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny skargi, pomimo, iż Sąd w postanowieniu z dnia 21 września 2009 r. nie uznał skargi za oczywiście bezzasadnej przyznając skarżącemu prawo pomocy.
Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o przyznanie, zgodnie z art. 250 p.p.s.a. wynagrodzenia za zastępstwo procesowe według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, podniesiono, iż zaskarżona uchwała z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...], zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I OPS 4/08 jako akt z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a. podlegający zaskarżeniu, nie została skarżącemu doręczona, choć w całości znajduje się w aktach sprawy. Natomiast skarżący przebywając w zakładzie karnym nie miał możliwości zapoznania się z jej treścią. Ponadto zwrócono uwagę, iż w piśmie z dnia 31 grudnia 2008 r. Naczelnika w Wydziale Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy Wola, które nie zawiera informacji na temat uzasadnienia zaskarżonej uchwały oraz w piśmie z dnia 23 stycznia 2009 r., będącym odpowiedzią na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, skarżący nie został pouczony o możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego na uchwałę, w tym o terminie i sposobie zaskarżenia. Co więcej w obydwu pismach podano nieprawidłowo nr uchwały [...], co dodatkowo wprowadziło w błąd skarżącego w zakresie oznaczenia aktu. Skarżący powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt II SA 505/81 wskazał, iż brak pouczenia o terminie i sposobie zaskarżenia uchwały spowodował, iż termin 30 – dniowy do wniesienia skargi na tę uchwałę nie upłynął. Pełnomocnik organu również w odpowiedzi na skargę nie podniósł w tym zakresie zarzutu.
Zdaniem skarżącego, termin do wniesienia skargi nie został przekroczony, a Sąd pomijając tę okoliczność i odrzucając skargę dopuścił się naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 134 § 1 p.p.s.a., a ponadto konstytucyjne prawo skarżącego do sądu, gdyż Wojewódzki Sąd Administracyjny winien był uwzględnić wszystkie istotne okoliczności proceduralne, w tym brak pouczenia o sposobie i terminie wniesienia skargi.
Odnośnie zarzutu zawartego w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej tj. naruszenia art. 113 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 106 § 2 p.p.s.a. skarżący upatruje w tym, iż z treści oświadczenia skarżącego złożonego na rozprawie, nie można było wywieść kategorycznie faktycznej daty doręczenia korespondencji, gdyż sam skarżący nie był pewny daty wskazując, iż "doręczenie z tego co pamięta nastąpiło na początku lutego 2009 r." Zatem Sąd, bez szczegółowego wyjaśnienia wątpliwości w zakresie daty doręczenia korespondencji nie mógł uznać, iż sprawa została dostatecznie wyjaśniona i zamknąć rozprawę. Sąd powinien zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. przeprowadzić dowód uzupełniający z dokumentów zwracając się chociażby do zakładu karnego o informację odnośnie doręczenia w/w pisma, które nastąpiło w dniu 28 stycznia 2009 r. Dlatego nie można zgodzić się z argumentacją Sądu, iż oświadczenie złożone na rozprawie "znajduje potwierdzenie w aktach sprawy administracyjnej, gdyż w piśmie z dnia 5 lutego 2009 r. skarżący wniósł ponowie o usunięcie naruszenia prawa", bowiem Sąd nie wskazał przy tym, na podstawie jakiego dokumentu wyprowadził powyższy wniosek.
Ponadto zgodnie z art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuję w razie oczywistej bezzasadności skargi, z którą mamy do czynienia wówczas, gdy przepisy jednoznacznie wykluczają możliwość uwzględnienia żądania skarżącego. Powołując się na orzeczenie NSA z dnia 15 lipca 2008 r. sygn. akt II GZ 146/08 uznano, iż potrzeba zastosowania tegoż przepisu istnieje zwłaszcza, jeżeli skarga podlega odrzuceniu i wtedy prawo pomocy nie przysługuje. Wojewódzki Sąd przyznając skarżącemu prawo pomocy postanowieniem z dnia 21 września 2009 r. naruszył art. 247 p.p.s.a., skoro następnie na rozprawie skargę odrzucił jako wniesioną po terminie. Skoro zatem przyznano skarżącemu prawo pomocy, a tym samym nie uznano skargi za oczywiście za bezzasadną, pewną niekonsekwencją ze strony Sądu było odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, iż Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym postępowaniu ocenia jedynie prawidłowość wydanego postanowienia o odrzuceniu skargi z powodu przekroczenia ustawowego terminu do jej wniesienia.
W niniejszej sprawie skarga P. Z. z dnia 5 marca 2009 r. wniesiona została na uchwałę Zarządu Dzielnicy Wola m. st. Warszawy Nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r., którą odmówiono w/w zakwalifikowania go do najmu lokalu socjalnego, o której treści skarżący dowiedział się z pisma z dnia 31 grudnia 2008 r. Następnie pismem z dnia 13 stycznia 2009 r. skarżący wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa, na które udzielono mu odpowiedzi w piśmie z dnia 23 stycznia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż odbiór odpowiedzi nastąpił – zgodnie ze złożonym oświadczeniem na rozprawie w dniu 12 lutego 2010 r. przez P. Z. na początku lutego 2009 r. zatem od tego momentu należało liczyć 30 – dniowy termin do wniesienia skargi. Dodatkowo, z uwagi na wniesienie skargi bezpośrednio do Sądu, zamiast za pośrednictwem organu, Wojewódzki Sąd przesłał ją do organu w dniu 25 marca 2009 r. – (zarządzenie karta 13 akt WSA) i uwzględniając tę datę przy ocenie dochowania terminu do wniesienia skargi – zgodnie z obowiązującym orzecznictwem - uznał, że skarga została wniesiona po terminie.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż wobec tak przedstawionego stanu faktycznego sprawy zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, bowiem zgodnie z treścią art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej P.p.s.a., termin do wniesienia skargi wynosi 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie, zaś stosownie do § 2 art. 53 P.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa.
O zachowaniu tego terminu świadczy data nadania skargi zaadresowanej do właściwego organu administracyjnego, za pośrednictwem którego należy ją wnieść do sądu administracyjnego, co wynika z art. 54 § 1 P.p.s.a. Zasada wnoszenia skargi za pośrednictwem organu administracji publicznej oznacza, że w przypadku wniesienia skargi bezpośrednio do sądu administracyjnego, Sąd przekazuje ją właściwemu organowi administracji publicznej, co w niniejszej sprawie uczyniono. Wówczas w takim przypadku o zachowaniu terminu do wniesienia skargi decyduje data nadania skargi przez Sąd na adres właściwego organu administracji publicznej, gdyż to właśnie poprzez złożenie skargi do organu następuje wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego. Takie stanowisko jest przyjęte i utrwalone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide: postanowienie NSA z dnia 16 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1983/09, postanowienie NSA z dnia 25 maja sygn. akt II OSK 575/09), na co słusznie zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny. W niniejszej sprawie datą tą był 25 marca 2009 r. – o czym była mowa powyżej.
Zatem postawiony zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a., w związku z art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a. oraz art. 134 P.p.s.a. i art. 107 § 1 K.p.a. jest nietrafny. Ponadto do postępowania sądowoadministracyjnego stosuje się przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a nie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, których Sąd nie stosuje, a tym bardziej nie może naruszyć.
Nie jest również uzasadniony podnoszony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 113 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 106 § 3 P.p.s.a., iż Sąd nie wyjaśniając dostatecznie sprawy tj. terminu doręczenia odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zamknął rozprawę, opierając się na niezbyt precyzyjnym określeniu daty jej odbioru przez skarżącego, podczas, gdy powinien przeprowadzić postępowanie uzupełniające z dokumentów tj. zwrócić się do zakładu karnego o udzielenie informacji, to wówczas dowiedziałby się, iż zakład karny doręczył odpowiedź skarżącemu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w dniu 28 stycznia 2009 r. Otóż po pierwsze, Sąd nie miał wątpliwości ani podstaw do kwestionowania złożonego oświadczenia, co do terminu otrzymania pisma, który został określony przez samego skarżącego na początek lutego 2009 r., tym bardziej, iż pełnomocnik w tym zakresie nie zgłaszał żadnych zastrzeżeń będąc obecnym na rozprawie. Po drugie, dla oceny zachowania terminu do wniesienia skargi fakt odbioru pisma w niniejszej sprawie nie jest kluczowy, gdyż skarżący wniósł skargę dopiero w dniu 25 marca 2009 r., z uwagi na konieczność odesłania przez Sąd do właściwego organu zgodnie z art. 54 § 1 P.p.s.a. i w tym należy upatrywać przyczyny niedochowania terminu z art. 53 § 2 P.p.s.a. Nawet jeśliby przyjąć argumentację skarżącego, iż pismo otrzymał w dniu 28 stycznia 2009 r. a nie jak przyjął Sąd na początku lutego 2009 r., tym bardziej termin do wniesienia skargi został przekroczony, bowiem upływał w dniu 27 lutego 2009 r. a sama skarga została sporządzona z przekroczeniem terminu tj. 5 marca 2009 r., nie wliczając konieczności przekazania jej do organu.
Natomiast inną kwestią pozostaje podniesiona okoliczność, iż zarówno w piśmie z dnia 31 grudnia 2008 r. informującym o treści uchwały jak również w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z dnia 23 stycznia 2009 r. - co bezsprzecznie wynika z akt sprawy - nie pouczono skarżącego o prawie złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, w tym o trybie oraz terminie, która mogłaby być podniesiona we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.
Wskazana okoliczność, nie może wywrzeć, wbrew oczekiwaniu skarżącego, skutku w postaci uwzględnienia skargi kasacyjnej mogłaby być ewentualnie podstawą do przywrócenia terminu do wniesienia skargi, jako skuteczna okoliczność wyłączająca winę w dochowaniu terminu - stosownie do treści art. 86 § 1 P.p.s.a. oraz przyjętego w tym przedmiocie orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide: postanowienie NSA z dnia 29 maja 2009 r. sygn. akt II OZ 417/09). Taki wniosek w niniejszej sprawie nie został złożony, choć skarżący działa przez profesjonalnego pełnomocnika. Zatem nie można przyjąć, iż Sąd I instancji pozbawił skarżącego prawa do sądu, bowiem nadal je posiada mając możliwość skorzystania z innych środków prawnych.
Należy stwierdzić, iż Naczelny Sąd Administracyjny nie może w sposób merytoryczny odnieść się do kwestii naruszenia art. 247 P.p.s.a. w zakresie nieprzyznawania prawa pomocy w razie oczywistej bezzasadności skargi, bowiem skargę odrzucono z powodu przekroczenia terminu a nie z uwagi na bezzasadność skargi.
Jak już wyżej wspomniano Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym postępowaniu ograniczył się do zbadania prawidłowości postanowienia dotyczącego odrzucenia skargi i stwierdza, że niniejsze postanowienie jest prawidłowe.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 182 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji postanowienia. Wniosek pełnomocnika o przyznanie wynagrodzenia z tytułu udzielonej pomocy prawnej będzie rozpatrywać Wojewódzki Sąd Administracyjny.