I OSK 769/07

I OSK 769/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2008-04-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-05-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Izabella Kulig -Maciszewska /przewodniczący/
Janina Antosiewicz
Jerzy Krupiński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Siły zbrojne
Sygn. powiązane
II SA/Wa 2189/06 - Wyrok WSA w Warszawie z 2007-03-08
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 41 poz 398
art. 36 ust. 1
Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jedn.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 106 § 5, art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 227, art. 156 § 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Izabella Kulig - Maciszewska Sędziowie NSA Janina Antosiewicz Jerzy Krupiński (spr.) Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2008r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 2189/06 w sprawie ze skargi H. Ł. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przydziale osobnej kwatery stałej 1. oddala skargę kasacyjną 2. odstępuje od obciążenia skarżącego H. Ł. kosztami postępowania kasacyjnego na rzecz Ministra Obrony Narodowej
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 8 marca 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 2189/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę H. Ł. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...], nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...], stwierdzającą nieważność decyzji - imiennego nakazu przydziału osobnej kwatery stałej nr [...] z dnia [...], wydanej przez szefa Garnizonowej Administracji Mieszkań (GAM) nr [...] W. - W.
Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy:
Decyzją z dnia [...] lutego 1965 r. H. Ł. otrzymał pomoc z funduszu mieszkaniowego Ministerstwa Obrony Narodowej (MON), dodatkową ulgę w formie zwrotnej, z przeznaczeniem na uzupełnienie wkładu mieszkaniowego i spłatę bieżących należności na uzyskane mieszkanie spółdzielcze w W. Decyzją z [...] lutego 1967 r. pomoc ta została zamieniona na pomoc bezzwrotną. Następnie po przeprowadzonym rozwodzie otrzymał on w ramach rozkwaterowania lokal przy ul. [...], a jego żona przy ul. [...] w W. W dniu [...] września 1972 r. skarżący otrzymał zgodę na przyznanie osobnej kwatery stałej. Imiennym nakazem z dnia [...] listopada 1973 r. Szef Garnizonowej Administracji Mieszkań nr [...] W. - W. przydzielił skarżącemu osobną kwaterę stałą przy ul. [...] w W. Nakaz ten wydano na podstawie ustawy z 31 stycznia 1961 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych (Dz. U. Nr 6, poz. 38 ze zm.). Organ (Prezes WAM) ustalił, że pomoc finansowa z funduszu mieszkaniowego MON została udzielona skarżącemu także na podstawie ustawy z 31 stycznia 1961 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych. Art. 36 ust. 1 tej ustawy w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania nakazu z dnia [...] listopada 1973 r. stanowił, że żołnierz zawodowy tracił prawo do osobnej kwatery stałej w przypadku posiadania lub uzyskania w miejscowości, w której pełnił służbę, mieszkania w trybie przewidzianym w przepisach o pomocy Państwa dla budownictwa mieszkaniowego ze środków własnych ludności. Organ podkreślił też, że skarżący otrzymał pomoc finansową z funduszu mieszkaniowego - przyznano mu dodatkową ulgę w formie bezzwrotnej na uzyskanie lokalu przy ul. [...] oraz na spłatę kredytu. Uzyskał więc i pomoc finansową, i lokal przy ul [...]. Zdaniem organu w ten sposób zrealizował swoje prawo do kwatery. Tym samym w Garnizonie W. nie mógł ubiegać się o kolejną kwaterę stałą. Stąd też przydzielenie mu kwatery przy ul. [...] w W. rażąco naruszało art. 36 ust. 1 ustawy z 1961 r. Prezes WAM podkreślił, że organy wojskowe miały świadomość bezprawności przyznania skarżącemu kwatery [...], ale mimo tego kwaterę tę przyznały. W konkluzji organ stwierdził, że nakaz z 1973 r. rażąco naruszał prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.
W odwołaniu do powyższej decyzji H. Ł. podniósł brak kompetencji Prezesa WAM do stwierdzenia nieważności nakazu z 1973 r. Ponadto uznał, że organ bezpodstawnie odmówił przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków na okoliczność, na jakiej zasadzie, został przez inną osobę przejęty lokal przy ul. [...] w W. Podniósł, że lokal ten został przejęty przez osobę skierowaną przez Garnizonową Administrację Mieszkań i taki sposób rozliczenia pomocy finansowej został uzgodniony pomiędzy skarżącym, a Szefem GAM. Podkreślił też, że wydana przez 33 latami decyzja wytworzyła aktualnie nieodwracalne skutki prawne, a powstały w jej wyniku stosunek najmu może być rozwiązany tylko na drodze postępowania cywilnego.
Decyzją z dnia [...] Minister Obrony Narodowej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ dokonując analizy byłego i aktualnego stanu prawnego ocenił, że organem właściwym do stwierdzenia nieważności nakazu z 1973 r. był Prezes WAM. Organ odwoławczy powtórzył argumentację Prezesa WAM co do merytorycznych podstaw stwierdzenia nieważności nakazu z 1973 r. oraz nie zgodził się z oceną, że w sprawie zaistniały nieodwracalne skutki prawne. Dodatkowo wskazał, iż ewentualne wykazanie, że skarżący zwrócił pomoc finansową, nie miałoby znaczenia dla sprawy, gdyż art. 36 ustawy z 1961 r. wykluczał przydzielenie kolejnej kwatery już w razie posiadania lub uzyskania innego mieszkania w trybie przepisów o pomocy państwa dla budownictwa mieszkaniowego ze środków własnych ludności.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie H. Ł. wskazał, że mieszkanie przy ul. [...] zwrócił niezwłocznie po otrzymaniu lokalu przy ul. [...]. Natomiast przepis art. 36 ust. 1 ustawy z 1961 r. należy interpretować rozsądnie, jako mający na celu przeciwdziałać posiadaniu dwóch lokali. Podał, że zadeklarował gotowość zwrotu pomocy finansowej tylko dlatego, że nie mógł odnaleźć dokumentów potwierdzających fakt jej zwrotu. Odmowa przeprowadzenia dowodu ze świadków na okoliczność zwrotu przez niego pomocy finansowej narusza art. 75 i następne K.p.a. Ponadto powtórzył zarzut braku właściwości Prezesa WAM do stwierdzenia nieważności nakazu z 1973 r. Skarżący podniósł też aspekt humanitarny swojej sprawy wskazując, że po 33 latach, będąc starym i chorym, dowiaduje się, że nie ma prawa do zajmowanego lokalu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Sąd odnosząc się do kwestii właściwości Prezesa WAM do działania w sprawie jako organ I instancji podzielił stanowisko organów, że obowiązujące przepisy wyznaczają dyrektorów oddziałów regionalnych WAM jako organy rzeczowo właściwe w sprawach prowadzonych do dnia 1 lipca 2004 r. przez oddziały terenowe WAM (art. 18 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. Nr 116, poz. 1203 ze zm.). Wobec braku wyraźnego wskazania w ustawie organów właściwych i nadrzędnych nad byłymi organami kwaterunkowymi, organem "odpowiednim" jest terytorialnie właściwy dyrektor oddziału regionalnego WAM, a organem wyższego stopnia w rozumieniu art. 157 § 1 K.p.a. - Prezes WAM. W tej sytuacji organem odwoławczym od decyzji stwierdzającej nieważność nakazu przydziału osobnej kwatery stałej jest Minister Obrony Narodowej jako organ wyższego stopnia nad Prezesem WAM (art. 13 ust. 7 in fine aktualnej ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP). Sąd uznał za bezzasadny zarzut skargi dotyczący wywołania przez nakaz z dnia [...] listopada 1973 r. nieodwracalnych skutków prawnych, skoro istnieje organ o ustalonych ustawowo kompetencjach, który może i powinien stwierdzić nieważność tego nakazu. Uzyskanie przez skarżącego kwatery stałej w sposób oczywisty naruszyło art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Bezsporne jest bowiem to, że skarżący uzyskał mieszkanie przy ul. [...] w W. oraz pomoc finansową, a z punktu widzenia przywołanego przepisu kwestią obojętną były dalsze losy uzyskanego mieszkania oraz udzielonej pomocy. Poza tym skarżący nigdy nie kwestionował faktu otrzymania pomocy i uzyskania mieszkania przy ul. [...], zaś zdarzenia te nastąpiły przed zwrotem mieszkania przy ul. [...]. Sąd podzielił ocenę organów, że zaniechanie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków na okoliczność zwrotu udzielonej skarżącemu pomocy finansowej nie mogło mieć wpływu na wynik postępowania. Na zaniechanie tego dowodu pozwalał a contrario art. 78 ust. 1 K.p.a. W ocenie Sądu nie ma także prawnego znaczenia w sprawie ewentualne przekształcenie się stosunku prawnego łączącego skarżącego oraz organy WAM w cywilnoprawny stosunek najmu, w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 1998 r., nr 120, poz. 787 ze zm.). Przedmiotem zaskarżonej decyzji było bowiem jedynie ustalenie, czy w chwili wydania nakazu z [...] listopada 1973 r. w sposób rażący naruszał on obowiązujące wówczas prawo. Sąd zauważając podniesiony w skardze pozaprawny aspekt zaskarżonej decyzji uznał, iż pomimo że decyzja ta ingeruje i zmienia sytuację życiową skarżącego, to nie stanowi to podstawy do odstąpienia od stwierdzenia, iż nakaz o przydzieleniu mu kwatery stałej rażąco naruszył art. 36 ust. 1 powoływanej ustawy, i jako taki jest nieważny.
Skargę kasacyjną wniósł pełnomocnik H. Ł., zaskarżając wyrok w całości i wnosząc o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, względnie o uchylenie wyroku i rozpoznanie skargi. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił błędną wykładnię art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych w związku z art. 2 ust. 2 tej ustawy (w brzmieniu ustalonym przez ustawę z dnia 21 sierpnia 1997 r. - Dz. U. Nr 111, poz. 723), nieuwzględnienie zmiany art. 29 ustawy o zakwaterowaniu sił zbrojnych z dnia 20 maja 1976 r. dokonanej przez ustawę z dnia 12 września 1989 r. (Dz. U. Nr 52, poz. 509) oraz ograniczenie powoda w prawie do obrony przez aprobatę odmowy przesłuchania świadków na okoliczność rozliczenia się z mieszkania spółdzielczego - stanowiące m.in. obrazę art. 106 § 5 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (P.p.s.a.) w związku z art. 227 K.p.c.
W uzasadnieniu skargi wskazano, iż zmieniony w sierpniu 1997 r. art. 2 ust. 2 ustawy o najmie lokali mieszkalnych - jako regułę zaleca stosować przepisy tej ustawy również do lokali będących w gestii WAM, jeżeli przepisy odrębne nie stanowią inaczej. Zdaniem wnoszącego skargę Sąd winien dokonać analizy ustawy o zakwaterowaniu sił zbrojnych i ustalić jakie ewentualnie przepisy tej ustawy wyraźnie przeciwstawiają się treści omawianego art. 56 ust. 1 powoływanej ustawy w odniesieniu do lokali (kwater) wynajmowanych przez Wojskową Agencję Mieszkaniową, czego nie uczynił uchybiając art. 134 P.p.s.a. Podniesiono także, iż skarżącemu bezzasadnie odmówiono w postępowaniu administracyjnym przeprowadzenia dowodu ze świadków zgłoszonych na okoliczność zwrócenia przez niego lokalu przy ul. [...] Spółdzielni bez odzyskania wniesionego wkładu (art. 75 § 1 K.p.a.). Natomiast Sąd aprobując to stanowisko organów dopuścił się uchybień proceduralnych, a zwłaszcza art. 134 § 1 i art. 106 § 3 P.p.s.a.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik Ministra Obrony Narodowej wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej w skrócie P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania sądowoadministracyjnego. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym uchybił Sąd I instancji, zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wykazania dodatkowo, że to uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy, obowiązkiem wnoszącego skargę kasacyjną jest zarówno precyzyjne wskazanie przepisów prawa materialnego lub procesowego, które jego zdaniem zostały naruszone, wykazanie na czym to naruszenie polegało oraz uzasadnienie, że skutki naruszenia prawa procesowego były na tyle istotne, że wpłynęły na kształt rozstrzygnięcia, a nie tylko np. na kształt uzasadnienia.
Ponadto należało mieć na względzie, że o zakresie kontroli zaskarżonego orzeczenia decyduje wnoszący skargę kasacyjną, chyba że zachodzi nieważność postępowania.
W pierwszym zatem rzędzie należało rozważyć kwestię nieważności postępowania przed sądem I instancji. Zarzut taki nie został wprawdzie w kasacji postawiony, ale Naczelny Sąd Administracyjny winien go brać pod rozwagę z urzędu, tym bardziej, że wnosił o to pełnomocnik skarżącego na rozprawie kasacyjnej. Nieważności postępowania dopatrywał się on w tym, że w składzie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zasiadali asesorowie.
Zarzut naruszenia przepisów P.p.s.a. polegającego na tym, że skład sądu I instancji był sprzeczny z prawem, gdyż uczestniczył w nim asesor sądowy, dotyczy w istocie zgodności z Konstytucją RP tych przepisów ustaw ustrojowych, które dopuszczają możliwość orzekania asesorów sądowych. Trybunał Konstytucyjny dokonał już pod takim kątem analizy przepisów ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. nr 98, poz. 1070 ze zm.) i co do zasady zgadzając się z niekonstytucyjnością przyjętych rozwiązań prawnych w wyroku z dnia 24 października 2007 r., sygn. SK 7/06 orzekł m. in. że art. 135 § 1 ustawy o ustroju sądów powszechnych traci moc z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. Do tego czasu rozstrzygnięcia wydawane przez asesorów w sądach powszechnych z konstytucyjnego punktu widzenia są dopuszczalne. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego kształtuje wprawdzie instytucję asesora sądu powszechnego, rodzajowo i ustrojowo odmienną niż instytucja asesora przewidziana ustawą z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) ale w uzasadnieniu swego stanowiska zawarł m. in. pogląd, iż nawet stwierdzenie niezgodności z Konstytucją przepisu przyznającego kompetencję do powierzania asesorowi sądowemu pełnienia czynności sędziowskich na czas oznaczony, nie może stanowić podstawy do kwestionowania udziału asesora w wydawaniu wyroków w okresie obowiązywania niekonstytucyjnego przepisu. W związku z tym - analogicznie - udział w składzie orzekającym asesora sądowego, któremu na podstawie art. 26 § 2 Prawa o ustroju sądów powszechnych powierzono pełnienie czynności sędziowskich nie powinien być traktowany jako sprzeczny z przepisami prawa. Stanowisko takie znalazło swój wyraz m. in. w orzecznictwie NSA (zob. wyrok z dnia 27 lutego 2008 r., sygn. I OSK 1447/07 - nie publ.).
Spośród zarzutów kasacyjnych w pierwszym rzędzie, jako najdalej idący należało rozpoznać zarzut naruszenia prawa procesowego w postępowaniu sądowoadministracyjnym poprzez obrazę przepisu art. 106 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 227 K.p.c. Naruszenia tych przepisów skarżący dopatrywał się w akceptacji braku przeprowadzenia tego rodzaju dowodu w postępowaniu administracyjnym oraz odmowie przesłuchania zgłoszonych świadków na okoliczności związane ze zdaniem do dyspozycji spółdzielni mieszkaniowej posiadanego lokalu.
Wywody zawarte w tej mierze w skardze kasacyjnej dowodzą błędnego postrzegania postępowania sądowoadministracyjnego jako kolejnego etapu, służącego ustalaniu stanu faktycznego sprawy. Skarżący chce, aby Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzygał merytorycznie sprawę administracyjną w oparciu o ustalenia poczynione przed tym sądem. Tymczasem podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny bada tylko ten stan faktyczny, który stanowił podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyjaśnił dlaczego zaakceptował pominięcie przez organ administracyjny dowodu z zeznań świadków zawnioskowanych na okoliczność zwrotu udzielonej skarżącemu pomocy finansowej, szeroko wykazując, iż kwestia zwrotu otrzymanej pomocy pozostaje bez wpływu na możliwość zastosowania przepisu art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych RP (Dz. U. nr 6, poz. 38 ze zm.). Skarżący nie wykazał w kasacji jak okoliczność zwrotu pomocy miałaby wpływać na treść rozstrzygnięcia, a tym samym nie może skutecznie na tak sformułowanej podstawie zarzucać naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania. Pozbawionym podstaw prawnych jest wywód skargi kasacyjnej co do konieczności przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków, który to dowód powinien być według skarżącego przeprowadzony przez sąd, a na co wskazuje zarzut naruszenia przepisu art. 106 § 5 P.p.s.a w zw. z art. 227 K.p.c. Zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a. sąd administracyjny może jedynie przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, które ograniczone zostało z woli ustawodawcy tylko do dowodu z dokumentu. Powyższa regulacja wyklucza zatem w postępowaniu sądowoadministracyjnym dowód z zeznań świadków. Skoro zatem zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przepisów postępowania opiera się na nie przeprowadzeniu wnioskowanego dowodu z zeznań świadków to, nie może ona być uznany za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną.
Nieskuteczna próba podważenia ustaleń faktycznych przyjęta przez Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia nie pozostawia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu jakiegokolwiek marginesu wyboru w zakresie odstąpienia od tych ustaleń faktycznych. Ustaleniami tymi Naczelny Sąd Administracyjny po prostu jest związany.
W tym kontekście należało rozpoznać podniesione przez skarżącego zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego.
W tej mierze należało w pierwszym rzędzie zauważyć, że postępowanie w sprawie toczyło się w trybie szczególnym, a mianowicie w trybie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej administracyjnym, która to decyzja posiadała przymiot ostateczności. Oznacza to, że przedmiotem rozpoznania organów i Sądu I instancji nie były zagadnienia dotyczące obecnego statusu mieszkania zajmowanego przez skarżącego, ale ocena z punktu widzenia materialnoprawnych przesłanek zawartych w przepisie art. 156 § 1 K.p.a. prawidłowości decyzji z dnia [...] listopada 1973 r., której przedmiotem było przyznanie skarżącemu osobnej kwatery stałej pod wskazanym adresem w W. W doktrynie przyjmuje się, że nieważność decyzji administracyjnej musiała istnieć już w dacie orzekania o niej, natomiast samo stwierdzenie nieważności decyzji autorytatywnie wskazuje na jej ciężką wadliwość, obarczającą ją od dnia wydania czyli ze skutkiem ex tunc. Ocena stanu prawnego jest określona samą konstrukcją stwierdzenia nieważności. W wyroku NSA z dnia 28 listopada 1997 r., sygn. III SA 1134/96 (ONSA z 1998 r., nr 3, poz. 101) stwierdzono, iż rozstrzygający dla oceny, czy zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa jest stan prawa z dnia wydania tej decyzji; na taką ocenę nie może mieć wpływu ani późniejsza zmiana prawa ani tym bardziej zmiana interpretacji tego prawa. Pogląd ten spotkał się z akceptacją doktryny, m. in. J. Borkowskiego w: B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Wyd. C. H. Beck, Warszawa 2006, str. 721. Autor wskazuje przy tym na możliwe uwzględnienie okoliczności późniejszych na podstawie art. 156 § 2 K.p.a. (nieodwracalny skutek prawny lub upływ terminu), ale wobec nie sformułowania w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 156 § 2 K.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest upoważniony do kontroli rozstrzygnięcia Sądu I Instancji pod kątem ewentualnego naruszenia tego przepisu.
Opierając się na tak ujętym stanowisku w zakresie możliwości stwierdzania nieważności decyzji ostatecznych, nie sposób uznać za trafny zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej, a dotyczących przepisów prawa materialnego wynikających z ustaw, które weszły w życie już po wydaniu zaskarżonej decyzji. Autor skargi kasacyjnej główny nacisk położył na przepisy ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 1998 r., nr 120, poz. 787 ze zm.) oraz na przepis art. 29 ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych w brzmieniu wynikającym z ujednoliconego tekstu ustawy z dnia 12 września 1989 r. (Dz. U. Nr 52, poz. 309). Nawiasem mówiąc w skardze kasacyjnej powołano Dziennik Ustaw z 1989 r., nr 52, poz. 509, chociaż w tym Dzienniku Ustaw taka pozycja w ogóle nie występuje. Skarżący wskazuje zatem na akty prawne i przepisy, które weszły w życie już po wydaniu decyzji, co do której orzeczono nieważność, i z tego chociażby względu należało przyjąć, że nie mogły one mieć zastosowania do oceny ważności lub nieważności zaskarżonej decyzji. Nie były one, bo nie mogły być, przez Sąd I instancji stosowane, a wobec tego podniesiony w kasacji zarzut ich naruszenia nie mógł w żadnym wypadku stanowić uzasadnionej podstawy kasacyjnej.
Podkreślenia wymaga przy tym, że skarżący w kasacji nie dostrzegł, że sprawa toczyła się w trybie nadzwyczajnym i nie zarzucił naruszenia żadnego z przepisów regulujących to postępowanie. W istocie wykluczyło to możliwość weryfikacji prawidłowości wyroku sądu I instancji z tego punktu widzenia w postępowaniu kasacyjnym.
Jeżeli warunek przytoczenia prawidłowych podstaw zaskarżenia i ich właściwego uzasadnienia nie jest spełniony, a skarga zawiera wywody odnoszące się do stanu faktycznego sprawy toczącej się w 1973 r., a zakończonej wydaniem decyzji z dnia [...] listopada 1973 r., przy jednoczesnym sformułowaniu zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, które weszły w życie po tej dacie, a które w sprawie nie miały zastosowania, bez przywołania przepisów, na których zostało oparte rozstrzygnięcie, to skarga taka implicite zmusza Naczelny Sąd Administracyjny do domyślania się, który faktycznie przepis prawa materialnego skarżący miał na uwadze, podnosząc zarzuty naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania. Taka redakcja skargi kasacyjnej sprzeczna jest z powołanymi na wstępie regułami postępowania kasacyjnego i nie może prowadzić skutecznie do uwzględnienia wniosków kasacyjnych.
Błędne powołanie podstaw rozpatrywanej skargi kasacyjnej musiało prowadzić do jej oddalenia, zgodnie z art. 184 P.p.s.a.