I OSK 767/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i decyzje administracyjne dotyczące ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, uznając, że spadek uzyskany po przyjęciu do DPS nie może być wliczany do dochodu przy ustalaniu odpłatności.
Sprawa dotyczyła ustalenia opłaty za pobyt R.B. w domu pomocy społecznej. Organy administracji wliczyły do dochodu R.B. kwotę uzyskaną ze spadku po matce, mimo że spadek został otrzymany po przyjęciu do DPS. WSA utrzymał w mocy decyzje organów, uznając spadek za dochód jednorazowy podlegający rozliczeniu. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że spadek uzyskany po przyjęciu do DPS nie może być wliczany do dochodu przy ustalaniu odpłatności, ponieważ nie spełnia przesłanek z art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej.
Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła ustalenia opłaty za pobyt R.B. w domu pomocy społecznej. Kluczowym zagadnieniem było wliczenie do dochodu R.B. kwoty uzyskanej ze spadku po matce. Organy administracji, a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, uznały, że spadek ten stanowi dochód jednorazowy, który należy rozliczyć na 12 miesięcy, zwiększając tym samym odpłatność za pobyt w DPS. R.B. argumentował, że spadek został uzyskany po jego przyjęciu do domu pomocy społecznej, a zatem nie powinien być uwzględniany przy ustalaniu opłaty. Naczelny Sąd Administracyjny przychylił się do stanowiska skarżącego kasacyjnie. Sąd wskazał, że przepis art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej, który reguluje rozliczanie dochodu jednorazowego, wymaga, aby dochód został uzyskany w ciągu 12 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku lub w okresie pobierania świadczenia. W niniejszej sprawie spadek został uzyskany po przyjęciu do DPS, co wyklucza zastosowanie tego przepisu. NSA podkreślił, że pojęcie 'pobierania świadczenia' należy utożsamiać z faktycznym korzystaniem z niego, a nie tylko z samym prawem do niego. W konsekwencji, NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz wszystkie wcześniejsze decyzje administracyjne, uznając, że spadek nie powinien wpływać na ustalenie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, spadek uzyskany po przyjęciu do domu pomocy społecznej nie może być wliczany do dochodu przy ustalaniu odpłatności za pobyt w DPS na podstawie art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej, ponieważ nie spełnia przesłanek czasowych określonych w tym przepisie.
Uzasadnienie
NSA uznał, że art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej dotyczy dochodu jednorazowego uzyskanego w ciągu 12 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku lub w okresie pobierania świadczenia. W przypadku spadku otrzymanego po przyjęciu do DPS, nie zachodzi żadna z tych przesłanek. Pojęcie 'pobierania świadczenia' należy rozumieć jako faktyczne korzystanie z niego, a nie tylko posiadanie prawa do niego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (6)
Główne
u.p.s. art. 8 § ust. 11
Ustawa o pomocy społecznej
Dochód jednorazowy uzyskany po przyjęciu do domu pomocy społecznej nie może być wliczany do dochodu przy ustalaniu odpłatności za pobyt.
Pomocnicze
u.p.s. art. 8 § ust. 3
Ustawa o pomocy społecznej
Definicja dochodu, który podlega uwzględnieniu przy ustalaniu odpłatności.
u.p.s. art. 8 § ust. 4
Ustawa o pomocy społecznej
Wyłączenia z dochodu.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie skargi kasacyjnej przez NSA.
p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. a
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia zaskarżonej decyzji przez NSA.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Spadek uzyskany po przyjęciu do domu pomocy społecznej nie może być wliczany do dochodu przy ustalaniu odpłatności za pobyt, ponieważ nie spełnia przesłanek czasowych z art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej. Pojęcie 'pobierania świadczenia' oznacza faktyczne korzystanie z niego, a nie tylko posiadanie prawa do niego.
Odrzucone argumenty
Spadek uzyskany przez R.B. stanowi dochód jednorazowy, który należy rozliczyć na 12 miesięcy, zwiększając odpłatność za pobyt w DPS. Organ prawidłowo ustalił i wyliczył wysokość dochodu osiągniętego przez skarżącego, w konsekwencji zasadnie ustalając wysokość opłaty za przyznane świadczenie.
Godne uwagi sformułowania
Sąd I instancji nie wyjaśnił dokonanej wykładni pojęcia 'pobierania świadczenia' w sposób pozwalający przyjąć, że pojęcie to należy utożsamiać z decyzją o umieszczeniu w domu pomocy społeczne pomimo faktycznego braku korzystania z przyznanego nią prawa. Wynikająca z literalnego brzmienia przepisu art. 8 ust. 11 u.p.s. wykładnia pojęcia 'pobierania świadczenia' prowadzi do wniosku, że warunkiem koniecznym uznania świadczenia w formie pobytu w domu pomocy społecznej, za który można ustalić odpłatność za świadczenie uzyskiwane, jest rozpoczęcie konsumowania tego świadczenia a nie wyłącznie nabycie prawa do niego.
Skład orzekający
Wojciech Jakimowicz
przewodniczący sprawozdawca
Marek Stojanowski
sędzia
Katarzyna Matczak
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, w szczególności w sytuacji uzyskania dochodu jednorazowego (np. ze spadku) po dacie przyjęcia do placówki."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której dochód jednorazowy został uzyskany po dacie przyjęcia do DPS. Interpretacja pojęcia 'pobierania świadczenia' może mieć szersze zastosowanie w sprawach dotyczących świadczeń z pomocy społecznej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu pomocy społecznej – ustalania opłat za pobyt w DPS, co ma bezpośrednie przełożenie na sytuację finansową wielu osób. Wyjaśnienie, kiedy dochód jednorazowy wpływa na odpłatność, jest kluczowe dla praktyków.
“Spadek po mamie nie zwiększy opłaty za dom pomocy społecznej? NSA wyjaśnia kluczowe zasady.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 767/18 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2018-09-24 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2018-02-27 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Katarzyna Matczak Marek Stojanowski Wojciech Jakimowicz /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej Hasła tematyczne Pomoc społeczna Sygn. powiązane IV SA/Wr 140/17 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2017-10-30 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i decyzję II instancji oraz decyzję i postanowienie I instancji Powołane przepisy Dz.U. 2016 poz 930 art. 8 ust. 11 Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity Dz.U. 2018 poz 1302 art. 188, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia del. WSA Katarzyna Matczak po rozpoznaniu w dniu 24 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 października 2017 r., sygn. akt: IV SA/Wr 140/17 w sprawie ze skargi R.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [..] grudnia 2016 r., znak: [..] w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję, poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Wrocławia z dnia [..] października 2016 r., nr [..] oraz postanowienie Prezydenta Miasta Wrocławia z dnia [..] sierpnia 2016 r., nr [..]. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 30 października 2017 r., sygn. akt: IV SA/Wr 140/17 w punkcie pierwszym oddalił skargę R.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [..] grudnia 2016 r., znak: [..] w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, a w punkcie drugim przyznał koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Prezydent Miasta Wrocławia decyzją z dnia [..] października 2016 r., nr [..] uchylił decyzję z dnia [..] grudnia 2014 r. nr [..] "wraz z późniejszymi zmianami" i ustalił ponownie R.B. opłatę za pobyt w Domu Pomocy Społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych w [..] przy ul. [..]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że decyzją z dnia [..] grudnia 2014 r. (zmienianą następnie w wyniku zmiany aktualnej sytuacji dochodowej R.B. decyzjami z dnia [..] października 2015 r., z dnia [..] kwietnia 2016 r., z dnia [..] czerwca 2016 r.) ustalono R.B. opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej od dnia przyjęcia ([..] grudnia 2014 r.). W dniu [..] sierpnia 2016 r. wznowiono na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. postępowanie w sprawie ustalenia wysokości opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej w związku z ujawnieniem nowych, istotnych dla sprawy informacji wynikających z uzyskanego przez organ w styczniu 2016 r. postanowienia Sądu Rejonowego dla [..] w [..] Wydziału I Cywilnego z dnia[..] października 2014 r. sygn. akt [..], stwierdzającego nabycie przez R.B. spadku po W.A.S. Na mocy postanowienia Sądu R.B. otrzymał kwotę [..] zł przekazaną przelewem na konto uprawnionego w dniu [..] grudnia 2014 r. Ponieważ fakt nabycia spadku nie był wcześniej znany, organ uznał go za okoliczność faktyczną istniejącą w dniu wydawania decyzji z dnia [..] grudnia 2014 r., istotną dla rozstrzygnięcia sprawy ustalenia wysokości opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. W związku zatem z uzyskaniem przez stronę dochodu jednorazowego (z tytułu spadku) w kwocie przekraczającej pięciokrotność kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, dochód ten należało rozliczyć w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Po rozpatrzeniu odwołania R.B., wspartego także pismem kuratora, ustanowionego dla częściowo ubezwłasnowolnionego R.B., Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu decyzją z dnia [..] grudnia 2016 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium wskazało, że postępowanie wznowieniowe w sprawie zostało wszczęte w związku z uzyskaniem w dniu [..] stycznia 2016 r. informacji o nabyciu przez R.B. spadku po W.A.S., z którego to tytułu w dniu [..] grudnia 2014 r. strona uzyskała dochód w kwocie [..] zł. Skoro zatem strona, przed wydaniem decyzji w przedmiocie ustalenia jej odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, uzyskała dochód, który nie został ujawniony w wywiadzie poprzedzającym skierowanie R.B. do domu pomocy społecznej, to zachodziły w ocenie Kolegium podstawy, aby w otwartym postępowaniu wznowieniowym dokonać ustaleń w kwestii zaistnienia nowej, istotnej dla sprawy okoliczności faktycznej, istniejącej w dniu wydania decyzji, nieznanej organowi, który wydał decyzję. Powołując się na treść art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej organ wskazał, że dochód R.B., właściwy dla ustalenia jego odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, określić należało przy uwzględnieniu dochodu w kwocie [..] zł, i potwierdził, że dokonane przez organ ustalenia co do kwot odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej są prawidłowe. Nadto Kolegium podkreśliło, że powyższej oceny nie mogły zmienić argumenty podniesione w odwołaniu, jak i w piśmie kuratora strony, sprowadzające się do stwierdzenia, iż brak powiadomienia organu pierwszej instancji o uzyskaniu spadku przez R.B., był przez niego niezawiniony. Kwestie ustalania wysokości opłaty oraz zwolnienia z jej ponoszenia winny być przedmiotem odrębnych postępowań administracyjnych. Skargę na powyższą decyzję złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego R.B., wnosząc o jej uchylenie w całości. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalając skargę stwierdził, że spór dotyczył rozstrzygnięcia kwestii, czy organy zasadnie wliczyły do dochodu skarżącego spadek po matce, a więc otrzymaną w dniu [..] grudnia 2014 r. kwotę [..] zł. Zdaniem Sądu, organ ustalając odpłatność za pobyt skarżącego w domu pomocy społecznej, związany był nie tylko treścią przepisu art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, lecz także przepisem art. 8 ust. 3 tej ustawy, zgodnie z którym za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone u przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Sąd uwzględnił także brzmienie przepisu art. 8 ust. 11 ustawy, zgodnie z którym, w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty: 1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, 2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Sąd jednocześnie zauważył, że w myśl art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, do dochodu ustalonego zgodnie z powyższymi zasadami nie wlicza się jedynie jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, zasiłku celowego, pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty, wartości świadczenia w naturze oraz świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. Skoro wyłączenia od dochodu zostały przez ustawodawcę wyliczone w sposób zamknięty, to uzyskana przez skarżącego w dniu [..] grudnia 2014 r. kwota z tytułu spadku stanowiła przesłankę wznowieniową. Kwota ta stanowi dochód jednorazowy przekraczający pięciokrotnie kwotę kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, podlegający rozliczeniu zgodnie z regułą wyrażoną w art. 8 ust. 11 u.p.s. W sprawie wydano bowiem w dniu [..] maja 2014 r. decyzję o skierowaniu skarżącego do Domu Pomocy Społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych, ul. [..] w [..], następnie w dniu [..] czerwca 2014 r. decyzję o umieszczeniu skarżącego w w/w Domu Pomocy Społecznej oraz decyzję z dnia [..] grudnia 2014 r. o ustaleniu skarżącemu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej od tej daty, czyli od dnia przyjęcia. Decyzja ta została oparta na przeprowadzonym w tym samym dniu, tj. [..] grudnia 2014 r. z udziałem J.G. – opiekuna prawnego skarżącego, wywiadzie środowiskowym, w trakcie którego ustalono, że łączna wysokość dochodu zgodnie z art. 8 ustawy o pomocy społecznej stanowiła jedynie kwota [..] zł z tytułu zasiłku stałego i pielęgnacyjnego. Zdaniem Sądu, organ prawidłowo ustalił i wyliczył wysokość dochodu osiągniętego przez skarżącego, w konsekwencji zasadnie ustalając w decyzji z dnia [..] października 2016 r. wysokość opłaty za przyznane skarżącemu świadczenie w formie pobytu w domu pomocy społecznej. Żaden z powołanych przez skarżącego wydatków, a to przede wszystkim spłata zaległych zobowiązań (długów), nie został ujęty w katalogu zawartym w art. 8 ust. 3 i 4 ustawy, co powoduje, iż organy nie mogły - ustalając dochód skarżącego w przedmiotowej sprawie, odliczyć tych kwot od dochodu obliczanego przy ustalaniu przedmiotowej opłaty. Sąd ponadto wskazał, że chociaż w art. 64 ustawy ustawodawca dopuścił możliwość zwolnienia z ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy, tym niemniej przepis ten stanowi o zwolnieniu osób wnoszących opłatę, co oznacza, że opłata ta musi być prawomocnie orzeczona, a dopiero potem możliwe jest ewentualne zwolnienie z tego obowiązku. Postępowanie w tym przedmiocie, jako odrębne, może być prowadzone po prawomocnym ustaleniu opłaty. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł R.B. zaskarżając ten wyrok w części, w której oddalono skargę (punkt 1), wnosząc o zmianę wyroku przez uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [..] grudnia 2016 r., zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, zasądzenie kosztów udzielonej z urzędu pomocy prawnej, zrzekając się rozprawy oraz zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez dokonanie błędnej wykładni art. 8 ust. 11 ustawy z dnia 1 maja 2004 r. o pomocy społecznej skutkującej przyjęciem, że uzyskane w dniu [..] grudnia 2014 r. przez skarżącego pieniądze ze spadku po zmarłej mamie można zakwalifikować do dochodu uzyskanego przed złożeniem wniosku o przyjęcie do domu pomocy społecznej ([..]02.2014 r.) oraz w okresie pobierania świadczenia, w sytuacji, gdy skarżący został przyjęty do domu opieki społecznej w dniu [..] grudnia 2014 r., czyli po dacie uzyskania pieniędzy ze spadku. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że błędnie uznano, że uzyskane w dniu [..] grudnia 2014 r. pieniądze ze spadku należą do dochodu uzyskanego przed złożeniem wniosku, skoro wniosek został złożony 11 miesięcy przed uzyskaniem pieniędzy ze spadku, a ponadto dochodu skarżący nie uzyskał w trakcie pobierania świadczenia, skoro do domu opieki społecznej został przyjęty w dniu [..] grudnia 2014 r. Nie zaistniał żaden przypadek, który uzasadniałby uznanie pieniędzy ze spadku za dochód, który miałby wpływ na ustalenie opłaty za Dom Pomocy Społecznej. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do przepisu art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Z kolei według 182 § 3 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca kasacyjnie złożyła stosowny wniosek, a strona przeciwna nie przedstawiła odmiennych wniosków procesowych skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.). Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Sformułowanie podstaw kasacyjnych w prawidłowy sposób jest o tyle istotne, że – jak wyżej wskazano - stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach zakreślonych w zarzutach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki wymienione zostały w § 2 tego przepisu. Określona w art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania granicami skargi kasacyjnej oznacza również związanie wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia, które determinują zakres kontroli kasacyjnej, jaką Naczelny Sąd Administracyjny sprawuje na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP) - w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd w subsumcji, czyli niewłaściwie uznał, że stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu określonemu w hipotezie normy prawnej. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi ponadto w uzasadnieniu, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia bądź jak powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu - dlaczego powinien być zastosowany. Uzasadniając zaś naruszenie przepisów postępowania wykazać należy, że uchybienie im mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisu prawa materialnego, tj. art. 8 ust. 11 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.: Dz.U. z 2016 r., poz. 930) – dalej: u.p.s. W skardze kasacyjnej wskazano na błędną wykładnię powyższego przepisu, jednakże z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika bezspornie, że naruszenia prawa materialnego skarżący kasacyjnie upatruje w istocie w konsekwencjach błędnej wykładni, które doprowadziły do błędnego uznania przez Sąd, że otrzymany spadek można zakwalifikować do dochodu w rozumieniu przepisów u.p.s., który mógł mieć znaczenie dla ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Zarzucono zatem niewłaściwe zastosowanie powyższego przepisu w niezakwestionowanym stanie faktycznym sprawy w wyniku błędnej wykładni tego przepisu. Stawiany w skardze kasacyjnej zarzut dotyczy błędnego zastosowania powołanego wyżej przepisu w stanie faktycznym sprawy, w którym dochód z tytułu uzyskanego spadku nie wystąpił w czasie, który odpowiada dyspozycji wskazanej w art. 8 ust. 11 u.p.s. normy prawnej. Dokonanie w powyższy sposób przez Naczelny Sąd Administracyjny rekonstrukcji zarzutu skargi kasacyjnej było dopuszczalne, gdy uwzględni się pogląd wyrażony w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. (I OPS 10/09) sprowadzający się do stanowiska o możliwości, po przeanalizowaniu uzasadnienia skargi kasacyjnej, samodzielnego zidentyfikowania przez NSA zarzutu naruszenia prawa przez Sąd I instancji. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że ma ona usprawiedliwione podstawy. Przepis art. 8 ust. 11 u.p.s. stanowi, że w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty: 1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, 2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie – kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Z ustaleń dokonanych w postępowaniu przed organami, a zaakceptowanych przez Sąd I instancji wynika, że skarżący kasacyjnie złożył wniosek o skierowanie do domu pomocy społecznej w dniu [..] lutego 2014 r., zaś spadek otrzymał w dniu [..] grudnia 2014 r., bezspornie zatem dochód z tego tytułu nie mógł zostać uznany za dochód uzyskany przez skarżącego kasacyjnie w okresie poprzedzającym złożenie wniosku. Z powołanych ustaleń wynika także, że w wyniku rozpatrzenia wniosku skarżący został skierowany do domu pomocy społecznej decyzją z dnia [..] maja 2014 r., jednak pomimo wydanej następnie decyzji o umieszczeniu skarżącego w Domu Pomocy Społecznej w dniu [..] czerwca 2014 r., z przyczyn niezależnych od skarżącego kasacyjnie świadczenie to zaczął uzyskiwać w dniu [..] grudnia 2014 r., a więc nie zaszła także druga przesłanka umożliwiająca zaliczenie uzyskanego spadku do dochodu, w sposób określony w art. 8 ust. 11 u.p.s. Podkreślić bowiem należy, że Sąd I instancji nie wyjaśnił dokonanej wykładni pojęcia "pobierania świadczenia" w sposób pozwalający przyjąć, że pojęcie to należy utożsamiać z decyzją o umieszczeniu w domu pomocy społeczne pomimo faktycznego braku korzystania z przyznanego nią prawa. Wynikająca z literalnego brzmienia przepisu art. 8 ust. 11 u.p.s. wykładnia pojęcia "pobierania świadczenia" prowadzi do wniosku, że warunkiem koniecznym uznania świadczenia w formie pobytu w domu pomocy społecznej, za który można ustalić odpłatność za świadczenie uzyskiwane, jest rozpoczęcie konsumowania tego świadczenia a nie wyłącznie nabycie prawa do niego. Takiego rozumienia pojęcia "pobierania świadczenia" nie podważa też wykładnia systemowa i celowościowa u.p.s., w tym zwłaszcza jej art. 60 ust. 1 i 2 oraz art. 61 ust. 1 i 2, z których wynika, że ustawowy obowiązek ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej powstaje od chwili umieszczenia osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej (tak NSA w uzasadnieniu uchwały 7 sędziów NSA z dnia 11 czerwca 2018 r., I OPS 7/17). Dopiero zatem umieszczenie w domu pomocy społecznej rozpoczyna pobieranie tego rodzaju świadczenia skutkujące koniecznością ponoszenia z tego tytułu opłat. Skoro w realiach niniejszej sprawy Sąd I instancji w istocie nie wyjaśniając swojego stanowiska w kwestii wykładni art. 8 ust. 11 u.p.s. nietrafnie przyjął jego rozumienie odmienne od wyżej przedstawionego, to w konsekwencji wadliwe było też zastosowanie tego przepisu do stanu faktycznego niniejszej sprawy (niezależnie od wyjaśnionego przez Sąd pojęcia dochodu w rozumieniu art. 8 ust. 3 u.p.s.). W tym stanie rzeczy stwierdzając, że skarga kasacyjna ma usprawiedliwioną podstawę, przy czym istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny miał podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku i do rozpoznania skargi w oparciu o art. 188 p.p.s.a., a w następstwie tego do uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 p.p.s.a. zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Wrocławia z dnia [..] października 2016 r., nr [..] oraz postanowienia Prezydenta Miasta Wrocławia z dnia [..] sierpnia 2016 r. nr [..]. Wobec ustawowego zwolnienia skarżącego od kosztów postępowania w niniejszej sprawie, co znalazło potwierdzenie w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 lipca 2017 r., nie zachodziły podstawy do zasądzenia zwrotu poniesionych kosztów postępowania. Odnosząc się do wniosku skarżącego kasacyjnie o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej wskazać należy, że wnioski te rozpoznawane są przez wojewódzkie sądy administracyjne. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.ps.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie art. 258-261 tej ustawy. Z tego też względu wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia za czynności w postępowaniu kasacyjnym Naczelny Sąd Administracyjny pozostawił do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI