I OSK 765/09
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając, że prawo do odsetek od uposażenia żołnierza zawodowego powstaje od momentu stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby, a nie od daty jej wydania.
Sprawa dotyczyła prawa żołnierza zawodowego do odsetek od uposażenia, które zostało wypłacone po stwierdzeniu nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby. Sąd pierwszej instancji uchylił decyzje organów, uznając prawo do odsetek od daty wymagalności. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że roszczenie o uposażenie i odsetki powstaje dopiero od momentu stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu, a nie wcześniej, co oznacza brak zwłoki w wypłacie.
Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła prawa żołnierza zawodowego, C. J., do odsetek od uposażenia, które zostało mu wypłacone po stwierdzeniu nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby wojskowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzje organów niższych instancji, uznając, że prawo do odsetek przysługuje od daty wymagalności świadczeń, a organy pozostawały w zwłoce. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego, uchylił wyrok WSA. Sąd kasacyjny uznał, że decyzja stwierdzająca nieważność decyzji o zwolnieniu z służby działa wstecz, ale nie odwraca skutków prawnych, które nastąpiły w międzyczasie, takich jak uzyskanie statusu żołnierza w rezerwie i związane z tym świadczenia. W związku z tym, roszczenie o uposażenie i odsetki powstaje dopiero od momentu stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu, a nie wcześniej. W okresie, gdy obowiązywała wadliwa decyzja o zwolnieniu, nie istniał administracyjnoprawny stosunek obligacyjny do wypłaty uposażenia, co wykluczało zwłokę i prawo do odsetek. Sąd kasacyjny wskazał, że WSA błędnie zinterpretował przepis dotyczący odsetek, nie uwzględniając specyfiki skutków stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Odsetki ustawowe od uposażenia przysługują żołnierzowi zawodowemu od dnia, w którym uposażenie stało się wymagalne, ale roszczenie o wypłatę uposażenia i odsetek powstaje dopiero od momentu stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby, a nie wcześniej.
Uzasadnienie
Decyzja stwierdzająca nieważność decyzji o zwolnieniu z służby działa wstecz, ale nie odwraca skutków prawnych, które nastąpiły w międzyczasie, takich jak uzyskanie statusu żołnierza w rezerwie. W okresie, gdy obowiązywała wadliwa decyzja o zwolnieniu, nie istniał administracyjnoprawny stosunek obligacyjny do wypłaty uposażenia, co wykluczało zwłokę i prawo do odsetek.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (7)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
p.p.s.a. art. 185 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzeczenia przez NSA.
s.w.z.z. art. 75 § ust. 3
Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych
Przepis określający prawo do odsetek ustawowych w razie zwłoki w wypłacie uposażenia.
s.w.z.z. art. 81 § ust. 1 - 3
Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych
Przepisy dotyczące terminów wypłaty uposażenia i innych należności.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej.
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji.
s.w.z.z. art. 8 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych
Określa sposób załatwiania spraw uregulowanych w ustawie, w tym spraw należności pieniężnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Roszczenie o uposażenie i odsetki powstaje dopiero od momentu stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby, a nie wcześniej, co wyklucza zwłokę w wypłacie. Decyzja stwierdzająca nieważność decyzji o zwolnieniu z służby działa wstecz, ale nie odwraca skutków prawnych, które nastąpiły w międzyczasie, takich jak uzyskanie statusu żołnierza w rezerwie.
Odrzucone argumenty
Prawo do odsetek od uposażenia przysługuje od daty wymagalności świadczeń, a organy pozostawały w zwłoce. Sąd pierwszej instancji błędnie zastosował art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.
Godne uwagi sformułowania
Decyzja stwierdzająca nieważność jest aktem o charakterze deklaratoryjnym działającym ex tunc. Trzeba również mieć na względzie, że decyzja stwierdzająca nieważność nie stanowi wyłącznie deklaracji stanu istniejącego wcześniej, lecz tworzy również elementy nowego stanu prawnego, wywiera skutki w obrocie prawnym. W tym czasie w stosunku do skarżącego zaktualizowały się inne uprawnienia wynikające z instytucji prawnych uruchamianych po rozwiązaniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Wobec tego w tym okresie zachodziła przedmiotowa niemożność świadczeń z tytułu stosunku zawodowej służby wojskowej, a zatem nie można przyjąć, aby doszło do zwłoki w wypłacie uposażenia.
Skład orzekający
Joanna Runge-Lissowska
przewodniczący
Wojciech Chróścielewski
sprawozdawca
Iwona Kosińska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja skutków prawnych stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, zwłaszcza w kontekście roszczeń o świadczenia i odsetki."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji żołnierzy zawodowych i przepisów o służbie wojskowej, ale zasady dotyczące skutków stwierdzenia nieważności mogą mieć szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonej kwestii prawnej związanej z odsetkami i skutkami stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, co jest istotne dla prawników procesowych i administracyjnych.
“Kiedy żołnierzowi należą się odsetki od uposażenia po unieważnieniu decyzji o zwolnieniu? NSA wyjaśnia.”
Sektor
administracja publiczna
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 765/09 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2010-01-29 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2009-06-01 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Iwona Kosińska Joanna Runge - Lissowska /przewodniczący/ Wojciech Chróścielewski /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6191 Żołnierze zawodowi Hasła tematyczne Żołnierze zawodowi Sygn. powiązane IV SA/Po 555/08 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2009-04-01 Skarżony organ Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 145 § 1 pkt 1 i 2, art. 183 § 1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071 art. 156 § 1 pkt 1 i 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity Dz.U. 2003 nr 179 poz 1750 art. 75 ust 3 Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska, Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski (spr.), Sędzia WSA del. do NSA Iwona Kosińska, Protokolant Piotr Baryga, po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2010r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 1 kwietnia 2009r. sygn. akt IV SA/Po 555/08 w sprawie ze skargi C. J. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu z dnia [...] października 2008r. nr [...] w przedmiocie odsetek od uposażenia 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od C. J. na rzecz Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu kwotę 180 zł (sto osiemdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2009 r. sygn. akt IV SA/Po 555/08, po rozpoznaniu skargi C. J. , uchylił decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu z dnia [...] października 2008 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień w L. nr [...]z dnia 13 sierpnia 2008 r.. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. Swoją decyzją Wojskowy Komendant Uzupełnień w L. odmówił C. J. przyznania świadczenia pieniężnego w postaci odsetek od wypłaconego uposażenia. W uzasadnieniu wskazał, że Dowódca Wojsk Lądowych decyzją nr [...] z [...] kwietnia 2006 r. stwierdził nieważność decyzji zwalniającej skarżącego z pełnienia zawodowej służby wojskowej. Organ wskazał, że w od dnia zwolnienia ze służby do dnia przywrócenia do służby, skarżącemu przyznano zwaloryzowane należności wynikające z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej. Podniesiono też, że art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2003 r., nr 179, poz. 1750 ze zm., dalej: s.w.z.z.) przewiduje odsetki tylko w razie zwłoki w wypłacie uposażenia żołnierzowi zawodowemu, od dnia, w którym uposażenie stało się wymagalne. Organ przyjął, że pojęcie zwłoki wiąże się z winą, a zważywszy na okoliczności sprawy nie można przypisać tej winy organowi zobowiązanemu do wypłaty uposażenia. Za niezasadne uznano żądanie skarżącego odnośnie odsetek, co do zasady, a ponadto w szczególności, co do odsetek od świadczenia, które pobrane zostało z góry. Odsetki zdaniem organu mogą być naliczane dopiero od chwili, kiedy decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji o zwolnieniu stała się wykonalna. W odwołaniu od decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie w całości, podnosząc, że prawo do określonych świadczeń powstało w terminach określonych w przepisach prawa, a nie z chwilą wykonalności decyzji stwierdzającej nieważność. Odsetki zdaniem skarżącego należą się od nieterminowo wypłaconych składników uposażenia z okresu od dnia 1 sierpnia 2003 r. do dnia 31 maja 2006 r. Organ odwoławczy orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji podtrzymując w całości argumentację organu I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zarzucono między innymi naruszenie art. 75 ust. 3 i art. 81 ust. 3 s.w.z.z. polegające na przyjęciu błędnej daty wymagalności roszczeń i skutkujące odmową wypłacenia tych odsetek. Uzasadniając skargę podano, że prawo do uposażenia ma charakter stały i powstaje z mocy prawa i wobec tego roszczenie o odsetki jest zasadne od chwili nieterminowej wypłaty tego uposażenia. Skarżący wyraził również wątpliwości, co do właściwości administracyjnej drogi postępowania w przedmiocie roszczenia o odsetki. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylając zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą stwierdził, że w pierwszej kolejności należy podkreślić, iż od 1 lipca 2004 r. zaczęła obowiązywać ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Ustawa w art. 1 pkt 4 s.w.z.z. określa zasady otrzymywania uposażenia i innych należności pieniężnych przez żołnierzy zawodowych, a w art. 8 ust. 1 ustanawia sposób załatwiania wszystkich spraw uregulowanych w ustawie. Ponieważ należności pieniężne nie zostały wymienione w art. 8 ust. 2 s.w.z.z., który to przepis wyklucza spod kontroli Sądu administracyjnego sprawy wymienione w pkt od 1 do 4, należy uznać, że świadczenia odsetkowe, o których mowa w art. 75 ust. 3 ustawy należą do drogi administracyjnej. Pogląd ten, który znalazł wyraz w orzecznictwie Sądu Najwyższego, uchwała SN z dnia 29.11. 2007 r., III CZP 106/07, OSNC 2008/12/134, wyrok SN z 2.07.2008 r., II PK 10/08, LEX nr 442828, wyrok SN z 02.07.2008 r. II PK 8/08, LEX nr 442834) i podzielił również skład orzekający w rozpoznawanej sprawie. Podobna interpretacja zaprezentowana została także w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2006 r., I OPS 3/06, ONSAiWSA z 2006 r., z. 3, poz. 69). Zdaniem organów obu instancji rozstrzygających w przedmiocie żądania odsetek - odsetki od zaległego roszczenia należy uznać za uzasadnione od momentu, kiedy decyzja o stwierdzeniu nieważności w przedmiocie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej stała się wykonalna. W ocenie Sądu pogląd ten jest chybiony. Jakkolwiek spór o odsetki ma przymiot sprawy cywilnej, to z mocy przepisu szczególnego został przekazany do rozpoznania organom administracji publicznej (art. 8 ust. 1 s.w.z.z.). Stąd też organy rozstrzygające sprawę mają obowiązek rozważenia całokształtu zagadnień w niej występujących nie tylko w kontekście pojęć cywilnoprawnych, ale również przy uwzględnieniu przepisów postępowania administracyjnego. Przepis art. 75 ust. 3 s.w.z.z. stanowi, że w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73, żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne. Stwierdzając nieważność decyzji organ administracyjny jednoznacznie wskazał na kwalifikowaną wadliwość decyzji ze skutkiem ex tunc. Argumentacja organów byłaby prawidłowa, gdyby doszło do uchylenia decyzji, a nie stwierdzenia jej nieważności. Stwierdzenie nieważności decyzji wypowiadającej skarżącemu stosunek służbowy oznacza, że wypowiedzenie nie było skuteczne. Organy winne więc przyjąć, że skarżący nie został skutecznie zwolniony. Uposażenie zasadnicze i dodatki o charakterze stałym są wypłacane miesięcznie z góry w pierwszym dniu roboczym miesiąca, za który przysługują art. 81 ust. 1 s.w.z.z., z kolei ust. 2 określa, że dodatki do uposażenia zasadniczego inne niż wymienione w ust. 1 wypłaca się nie później niż do dziesiątego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym żołnierz zawodowy spełnił warunki uzasadniające ich przyznanie. Wreszcie art. 81 ust. 3 ustala termin wypłaty innych należności, o których mowa w art. 73. Zestawienie powyższego przepisu z art. 75 ust. 3 s.w.z.z. skutkuje przyjęciem, że organy zobowiązane do wypłaty świadczeń skarżącemu pozostawały w zwłoce. Sąd zgodził się z wywodami organów, że zwłoka jest szczególnego rodzaju opóźnieniem kwalifikowanym przez winę. Biorąc pod rozwagę decyzję nr [...] z [...] kwietnia 2006 r. stwierdzającą nieważność decyzji wypowiadającej stosunek służbowy, Sąd zwrócił uwagę organów na podstawę prawną tego rozstrzygnięcia. Oparto ją na art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., W ocenie Sądu spowodowało to sytuację, w której ustanie stosunku służbowego, a co za tym idzie i podstaw do wypłaty określonych świadczeń pieniężnych, było skutkiem działań organów administracji naruszających w istotny sposób przepisy prawa. Sąd podniósł, że jego ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), wiążą zarówno sąd jak i oraz organy. Z tych wszystkich względów Sąd orzekł jak w punkcie 1 wyroku zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uznając, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszaniem przepisów art. 81 ust. 1 - 3 i art. 75 ust. 3 s.w.z.z. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Od powyższego wyroku Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu wniósł skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości, zarzucając: 1. naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.; - art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez wadliwe przyjęcie, że stronie przysługują odsetki ustawowe, bowiem organy zobowiązane do wypłaty świadczeń skarżącemu pozostawały w zwłoce; - art. 81 ustawy z dnia 11 września 2003 r., poprzez wadliwe przyjęcie, że stronie przysługuje uposażenie, dodatki i inne należności oznaczone w art. 73 od momentu stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby wojskowej wraz z odsetkami ustawowymi; 2. naruszenie przepisów postępowania przez błędne zastosowanie: - art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., i przyjęcie tych przepisów jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia w wyroku. Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd I instancji błędnie przyjął, że pojęcia cywilnoprawne przy pojęciu winy przy zwłoce są zbędne wobec regulacji lex specialis art. 75 ust 3, choć Sąd ten jednocześnie wyraźnie oznaczył, że spór o odsetki ma przymiot sprawy cywilnej, co determinuje rozważenie sprawy również w kontekście pojęć cywilnoprawnych. Art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, stanowi, że tylko w razie zwłoki w wypłacie uposażenia żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie stało się wymagalne. Instytucja zwłoki (art. 476 k.c.), w odróżnieniu od opóźnienia (art. 481 k.c. ) warunkowana jest winą. W tym przypadku nie sposób przypisać tej winy organowi zobowiązanemu do zapłaty uposażenia. Nadto choć decyzja Dowódcy Wojsk Lądowych o nieważności decyzji Dowódcy POW wywiera skutki ex tunc, to wydana została w określonym czasie, a realizacja wynikających stąd świadczeń została spełniona bez zwłoki (wypłata zwaloryzowanych świadczeń). Poza dyskusją jest, że w spornym okresie strona nie pełniła służby wojskowej, ale w tym czasie jednak otrzymywała od resortu MON należności pieniężne związane ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej. W szczególności w związku ze zwolnieniem ze służby wojskowej żołnierz otrzymał od Skarbu Państwa - jednostki organizacyjnej Ministerstwa Obrony Narodowej - przewidziane przepisami ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz ustawy o uposażeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych, następujące świadczenia: dwunastomiesięczne uposażenie, emeryturę wojskową i odprawę wojskową. W spornym okresie do chwili przywrócenia do służby wojskowej od resortu Obrony Narodowej otrzymywał też emeryturę. A więc ten sam reprezentant Skarbu Państwa, od którego domaga się on odsetek, regularnie, co miesiąc wypłacał mu pieniądze, które po unieważnieniu decyzji o zwolnieniu okazały się być świadczeniem nienależnym. Po przywróceniu odmówił on zwrotu świadczenia emerytalnego i innych nienależnych świadczeń. Stąd roszczenia o odsetki nie mają żadnego uzasadnienia. Najbardziej nieuzasadnione wydaje się roszczenie o odsetki za świadczenie, które pobrał żołnierz z góry (roczne uposażenie przez pierwszy rok po zwolnieniu). Dopiero w chwili, kiedy decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby wojskowej stała się wykonalna, roszczenia o odsetki można naliczać od tego właśnie momentu, ale nie wstecz, lecz po tej dacie. Prawo żołnierza do uposażenia powstaje pod warunkiem faktycznego stawienia się w celu pełnienia służby i rzeczywistej realizacji tej służby. W niniejszej sprawie nie miała miejsce kontynuacja pełnienia służby, gdyż żołnierz służby nie pełnił. Zaprzestał on pełnienia służby wojskowej i korzystał z praw socjalnych oraz ubezpieczeniowych dla zwolnionych ze służby żołnierzy, do czego uzyskał tytuł na podstawie ostatecznych, wykonalnych decyzji: Ministra oraz wojskowego organu emerytalnego. Skutku polegającego na niepełnieniu służby nie uchyla z mocą wsteczną ani wyrok uwzględniający skargę na decyzję zwalniającą ze służby, ani decyzja o stwierdzeniu jej nieważności, ani też kolejne decyzje organu emerytalnego orzekające częściowy zwrot świadczenia emerytalnego, za okres pozostawania w stosunku służbowym. Stąd stronę należy traktować jako pozostającego w spornym okresie w stosunku służbowym, ale nie jako taktycznie pełniącego wówczas czynną służbę wojskową. Zbliżone stanowisko do przedstawionego zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 kwietnia 2001 r., sygn. akt II SA 94/01, Lex nr 53775, w którym wyrażono stanowisko, że samo pozostawanie w stosunku służbowym nie jest wystarczające, aby domagać się za ten okres uposażenia. Prawo do uposażenia powiązane bowiem zostało z faktycznym podejmowaniem służby. Dalszym uzasadnieniem takiego stanowiska jest to, że względem żołnierza nastąpiło szereg skutków prawnych, wynikających z nakazu traktowania go jako pozostającego w stosunku służbowym. W szczególności okres pozostawania w służbie, w którym nie pełnił służby z powodu niezgodnego z prawem zwolnienia, dodatkowo zaliczono mu do stażu służby uprawniającego do wojskowej emerytury. Takie stanowisko znajduje pełne odzwierciedlenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 czerwca 2006 r. (I OSK 1298/05 - LEX nr 266495). Wskazane naruszenia przepisów postępowania, jakich dopuścił się Sąd I instancji, w tym również naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 152, art. 119 pkt 2, art. 120 p.p.s.a. poprzez wadliwe przyjęcie za podstawę do uchylenia decyzji organu przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., miało istotny wpływ na wynik sprawy. Gdyby Sąd prawidłowo dokonał wykładni i zastosowania art. 75 ust. 3 i art. 81 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, wówczas decyzja organu II instancji zostałaby utrzymana w mocy. Zwrócono uwagę, że rozpatrując analogiczną sprawę, WSA w Poznaniu w sprawie IV SA/Po 42/09 stwierdził nieważność decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych o stwierdzeniu nieważności decyzji o wypowiedzeniu z zawodowej służby wojskowej. A zatem podstawa roszczenia odpadła, i roszczenie stało się nieuzasadnione. W odpowiedzi na skargę kasacyjną C. J. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, co następuje: Skarga kasacyjna wniesiona w rozpoznawanej sprawie posiada usprawiedliwione podstawy Kwestią sporną w tej sprawie jest prawo do odsetek za zwłokę w wypłacie uposażenia, które zostało wypłacone w wyniku stwierdzenia nieważności decyzji wypowiadającej stosunek zawodowej służby wojskowej. Rację ma Sąd I instancji twierdząc, że decyzja stwierdzająca nieważność jest aktem o charakterze deklaratoryjnym działającym ex tunc. Jednakże trzeba również mieć na względzie, że decyzja stwierdzająca nieważność nie stanowi wyłącznie deklaracji stanu istniejącego wcześniej, lecz tworzy również elementy nowego stanu prawnego, wywiera skutki w obrocie prawnym. Są to elementy konstytutywne decyzji nieważnościowej (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 5 Wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck, s. 737-738; M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, Wydanie II, s. 1000-1002). Decyzja nieważna wiąże do czasu stwierdzenia jej nieważności. Dopiero od dnia doręczenia stronom decyzji stwierdzającej nieważność ustaje okres obowiązywania decyzji dotkniętej nieważnością i obowiązywania domniemania jej legalności. Jednakże należy mieć na względzie okoliczność, iż nie wszystkie skutki wywołane przez decyzję nieważną są odwracalne. Trzeba zauważyć, że decyzja wypowiadająca stosunek zawodowej służby wojskowej wywołała skutek prawny w postaci rozwiązania stosunku służbowego. W efekcie skarżący został przeniesiony do rezerwy, a więc uzyskał status, z którym wiąże się prawo do odprawy i po spełnieniu odpowiednich przesłanek prawo do emerytury wojskowej, który można ogólnie określić jako status przeniesionego do rezerwy. Oczywistym jest, że w tym samym czasie skarżący nie mógł mieć statusu żołnierza zawodowego jak i statusu przeniesionego do rezerwy. Zatem dopóki w obrocie prawnym pozostawała decyzja wypowiadająca stosunek zawodowej służby wojskowej, dopóty nie powstawało roszczenie o zapłatę uposażenia za okres, który nastąpił po rozwiązaniu stosunku służbowego i uzyskania statusu przeniesionego do rezerwy. W tym czasie w stosunku do skarżącego zaktualizowały się inne uprawnienia wynikające z instytucji prawnych uruchamianych po rozwiązaniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Wobec tego w tym okresie zachodziła przedmiotowa niemożność świadczeń z tytułu stosunku zawodowej służby wojskowej, a zatem nie można przyjąć, aby doszło do zwłoki w wypłacie uposażenia. Roszczenie o wypłatę takiego uposażenia w tym okresie nie powstawało, gdyż nie istniał administracyjnoprawny stosunek obligacyjny, stanowiący podstawę do wypłaty tego typu należności. Wprawdzie decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wypowiadającej stosunek zawodowej służby wojskowej wywołała skutek wsteczny w zakresie stosunku zawodowej służby wojskowej, jednakże poza zaktualizowaniem z dniem, gdy stała się ona ostateczna prawa do uposażenia za okres od dnia rozwiązania stosunku służbowego nie mogła odwrócić skutku upływu czasu w zakresie prawa do tych świadczeń. W czasie pozostawania w obrocie prawnym decyzji wypowiadającej stosunek zawodowej służby wojskowej nie istniał między stronami administracyjnoprawny stosunek obligacyjny. Dopiero stwierdzenie nieważności tej decyzji spowodowało, że powstało roszczenie o wypłatę uposażenia za okres od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Jest to skutek prawny decyzji stwierdzającej nieważność, będący elementem konstytutywnym decyzji nieważnościowej. W rezultacie należy stwierdzić, że skoro roszczenie o wypłatę uposażenia za okres od rozwiązania stosunku zawodowej służby wojskowej do dnia przywrócenia tego stosunku ze skutkiem ex tunc powstało po stwierdzeniu nieważności decyzji wypowiadającej ten stosunek administracyjnoprawny, to brak jest podstaw uzasadniających przyjęcie, iż zostały spełnione przesłanki prawa do odsetek, o których mowa w art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, za każdy miesiąc okresu, w którym skarżący miał statusu przeniesionego do rezerwy. Zatem Sąd I instancji błędnie odczytał przepis art. 75 ust. 3 cytowanej ustawy i w konsekwencji niewłaściwe go zastosował w ustalonym stanie faktycznym. Stanowisko takie zajął już Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyrokach: z dnia 22 lipca 2009 r., I OSK 1455/08, I OSK 1426/08; z dnia 16 listopada 2009 r., I OSK 409/09; z dnia 4 listopada 2009 r., I OSK 327/09. Skoro wymagalność uposażenia wpłaconego skarżącemu za okres od 1 sierpnia 2003 r. do 31 maja 2006 r. jest skutkiem decyzji stwierdzającej nieważność decyzji wypowiadającej stosunek zawodowej służby wojskowej rzeczą Sądu I instancji będzie - przy uwzględnieniu powyższych rozważań - dokonanie ustalenia dokładnej daty wymagalności należności i dopiero rozstrzygnięcie czy organ dopuścił się zwłoki w wypłacie uposażenia oraz w jakiej wysokości należne są odsetki. Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. okazał się jednak być całkowicie bezzasadny. Po pierwsze Sąd I instancji nie stwierdził nieważności zaskarżonej decyzji, ale ją, a także decyzje organu I instancji uchylił, a więc nie stosował art., 145 § 1 pkt 2, lecz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.. Po drugie w sprawie nie przewijała się nawet kwestia przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., bowiem nawet w decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych nr [...] z [...] kwietnia 2006 r. stwierdzono nieważność decyzji zwalniającej skarżącego ze służby na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Naczelny Są Administracyjny związany jest na podstawie art. 183 § 1 p.p.s.a. granicami skargi kasacyjnej. Nie może więc przyjmować, iż w istocie składającemu skargę kasacyjną chodziło o naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., które to przepisy zostały powołane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, jednak, bez jakiegokolwiek umotywowania. Gdyby jednak przyjąć, iż w istocie o rodzaju sformułowanego zarzutu przesądza uzasadnienie skargi kasacyjnej, to zarzut taki należałoby uznać za zasadny, gdyż w istocie, o naruszeniu przez Sąd I instancji prawa materialnego przesądził błędny pogląd na temat skutków stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 25 kwietnia 2006 r., a zwłaszcza tych skutków w zakresie zwłoki w wypłacie uposażenia. Mając na uwadze podniesione wyżej względy na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na mocy art. 203 pkt 2 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI