I OSK 759/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Ż. M. od wyroku WSA w Bydgoszczy, który oddalił jej skargę na decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Ż. M. była ustanowiona niespokrewnioną rodziną zastępczą dla swojego siostrzeńca I. N., który był osobą niepełnosprawną wymagającą stałej opieki. Organy administracji oraz WSA uznały, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje jedynie rodzinie zastępczej spokrewnionej, co wykluczało Ż. M. z kręgu uprawnionych. NSA, analizując sprawę, zwrócił uwagę na szczególne okoliczności faktyczne, w tym na fakt, że Ż. M. od lat sprawowała opiekę nad dziećmi siostry, która sama była niepełnosprawna, a inne babcie były w podeszłym wieku. Sąd podkreślił, że choć instytucja pieczy zastępczej ma charakter tymczasowy, w tym konkretnym przypadku relacja między Ż. M. a I. N. miała charakter trwały. NSA uznał, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wpisuje się w intencje ustawodawcy i cel ustawy, zwłaszcza w kontekście ochrony rodziny i wsparcia dla osób w trudnej sytuacji. W związku z tym, NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz decyzje organów administracji obu instancji, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz Ż. M.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych w kontekście niespokrewnionych rodzin zastępczych, podkreślenie znaczenia indywidualnej oceny sytuacji faktycznej i intencji ustawodawcy w sprawach o świadczenia socjalne.
Orzeczenie opiera się na specyficznych okolicznościach faktycznych sprawy, co może ograniczać jego bezpośrednie zastosowanie do innych przypadków bez podobnych uwarunkowań.
Zagadnienia prawne (2)
Czy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia przysługuje osobie będącej niespokrewnioną rodziną zastępczą?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w szczególnych okolicznościach, gdy relacja między opiekunem a dzieckiem ma charakter trwały i wpisuje się w intencje ustawodawcy, mimo formalnego braku pokrewieństwa.
Uzasadnienie
NSA uznał, że choć ustawa o świadczeniach rodzinnych w art. 17 ust. 1 pkt 3 wskazuje na rodzinę zastępczą spokrewnioną, to intencją ustawodawcy było objęcie wsparciem opiekunów osób niepełnosprawnych pozostających z nimi w trwałych relacjach. W tej konkretnej sprawie, ze względu na długotrwałą opiekę i szczególne uwarunkowania faktyczne, relacja Ż. M. z I. N. miała charakter trwały, co uzasadniało przyznanie świadczenia.
Czy błędna wykładnia art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez organy administracji i WSA narusza konstytucyjne zasady równości i sprawiedliwości społecznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przyjęcie wąskiej interpretacji przepisu, która wyklucza opiekunów w niespokrewnionych rodzinach zastępczych, może być sprzeczne z konstytucyjnymi zasadami.
Uzasadnienie
Skarżąca kasacyjnie zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 3 u.ś.r. poprzez błędną wykładnię, która jest sprzeczna z konstytucyjną zasadą równości (art. 32 Konstytucji RP) oraz zasadą ochrony rodziny (art. 18 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP). NSA, uchylając zaskarżony wyrok, pośrednio potwierdził zasadność tych zarzutów w kontekście konkretnej sprawy.
Przepisy (25)
Główne
u.ś.r. art. 17 § ust. 1 pkt 3
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną. NSA zinterpretował ten przepis szerzej, uwzględniając trwałość relacji i intencje ustawodawcy w szczególnych przypadkach.
Pomocnicze
u.w.s.i.p.z. art. 9
Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
u.w.s.i.p.z. art. 14
Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
u.w.s.i.p.z. art. 15
Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
u.w.s.i.p.z. art. 21
Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
u.w.s.i.p.z. art. 23 § ust. 1 i 2
Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
u.w.s.i.p.z. art. 24 § ust. 1-4
Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
u.ś.r. art. 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 2 § pkt 2
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 3
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 41 § pkt 2
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
k.r.o. art. 61 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 128
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.p.a. art. 104
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107
Kodeks postępowania administracyjnego
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 176
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 209
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c oraz pkt 2 lit. b
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna wykładnia art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, która wykluczała niespokrewnioną rodzinę zastępczą z prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, mimo trwałości relacji i potrzeby wsparcia. • Naruszenie konstytucyjnych zasad równości i sprawiedliwości społecznej poprzez wąską interpretację przepisu.
Godne uwagi sformułowania
w sprawach dotyczących świadczeń pielęgnacyjnych szczególne znaczenie ma rozważenie okoliczności faktycznych - konkretnej - sprawy i uważne rozpatrzenie ich przez pryzmat intencji ustawodawcy. • nie sposób formułować uniwersalne wskazówki i przyjmować założenie, że zawsze (tj. bez żadnych wyjątków) będą one adekwatne do danych kategorii stanów faktycznych. • nie do pogodzenia natomiast z istotą wymiaru sprawiedliwości [...] byłoby przyjęcie interpretacji znajdujących w sprawie przepisów, w sposób, który prowadziłby do pozbawienia skarżącej kasacyjnie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. • jakkolwiek instytucja pieczy zastępczej ma z założenia charakter tymczasowy, to w badanym stanie faktycznym, z uwagi na szczególne uwarunkowania faktyczne, ta konkretna relacja ma charakter trwały.
Skład orzekający
Zygmunt Zgierski
przewodniczący
Maria Grzymisławska-Cybulska
sprawozdawca
Maciej Dybowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych w kontekście niespokrewnionych rodzin zastępczych, podkreślenie znaczenia indywidualnej oceny sytuacji faktycznej i intencji ustawodawcy w sprawach o świadczenia socjalne."
Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na specyficznych okolicznościach faktycznych sprawy, co może ograniczać jego bezpośrednie zastosowanie do innych przypadków bez podobnych uwarunkowań.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sąd potrafi wyjść poza literalne brzmienie przepisu, aby zapewnić sprawiedliwość społeczną i ochronę rodziny w trudnych sytuacjach życiowych, co jest interesujące z perspektywy praktyki prawniczej i społecznej.
“Czy rodzina zastępcza niespokrewniona może dostać świadczenie pielęgnacyjne? NSA odpowiada.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.