I OSK 757/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-06-26
NSAnieruchomościŚredniansa
ewidencja gruntówoperat opisowo-kartograficznyprawo geodezyjneprawo administracyjneskarżącyskarga kasacyjnaNSAWSAnieruchomościaktualizacja danych

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą zarzutu do operatu opisowo-kartograficznego, uznając, że prawomocny wyrok sądu administracyjnego nie zawsze stanowi podstawę do wpisu w ewidencji gruntów, jeśli nie dotyczy bezpośrednio stanu prawnego nieruchomości.

Skarżący wnieśli skargę kasacyjną od wyroku WSA, który oddalił ich skargę na decyzję MWINGIK w sprawie zarzutu do operatu opisowo-kartograficznego. Zarzucali naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym niewłaściwe zastosowanie przepisów dotyczących aktualizacji ewidencji gruntów i budynków oraz niezastosowanie się do ustaleń poprzedniego wyroku WSA. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że nie każde orzeczenie sądu jest podstawą do wpisu w ewidencji gruntów, a sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez A. S. i J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił ich skargę na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w przedmiocie zarzutu do operatu opisowo-kartograficznego. Skarżący zarzucili naruszenie prawa materialnego, w tym § 12 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków w związku z ustawą Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz ustawą Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez przyjęcie, że prawomocny wyrok WSA z 2015 r. nie może stanowić podstawy wpisu w ewidencji gruntów, mimo zgodności z księgą wieczystą. Zarzucili również naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c k.p.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd wskazał, że nie każde prawomocne orzeczenie sądu jest podstawą do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków – muszą to być orzeczenia dotyczące własności, zasiedzenia, działu spadku itp. Wyrok WSA z 2015 r. nie miał takiego charakteru. Sąd podkreślił również, że ocena prawna wyrażona w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego wiąże organy i sądy na mocy art. 153 p.p.s.a., chyba że nastąpiła zmiana stanu prawnego lub istotnych okoliczności faktycznych. W niniejszej sprawie organy podjęły działania zgodne z wytycznymi sądu, zlecając opracowania geodezyjne, które pozwoliły na wyjaśnienie spornej kwestii obniżenia powierzchni nieruchomości. Sąd uznał również, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jest niezasadny, ponieważ uzasadnienie wyroku WSA umożliwiało kontrolę instancyjną. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów k.p.a. dotyczących postępowania wyjaśniającego i oceny dowodów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, podstawą do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów mogą być tylko takie orzeczenia sądowe, których przedmiotem jest stwierdzenie, ustalenie lub ukształtowanie stanu prawnego nieruchomości.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że art. 23 i 24 Prawa geodezyjnego i kartograficznego precyzują, jakie rodzaje orzeczeń sądowych są podstawą do aktualizacji ewidencji. Wyrok WSA z 2015 r. w tej sprawie nie mieścił się w tej kategorii, ponieważ nie dotyczył bezpośrednio stanu prawnego nieruchomości.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (17)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 181 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 193 § zdanie drugie

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 176 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.g.i.k. art. 24 § ust. 2b pkt 1 c

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

p.g.i.k. art. 24 § ust. 2a pkt 1 lit. b

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

p.g.i.k. art. 23 § ust. 1-4

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

p.g.i.k. art. 23 § ust. 1

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

rozporządzenie art. 12 § ust. 1 pkt 1 i 2

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków

k.p.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nie każde prawomocne orzeczenie sądu administracyjnego jest podstawą do aktualizacji ewidencji gruntów i budynków; musi ono dotyczyć stanu prawnego nieruchomości. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił materiał dowodowy i działania organów po wydaniu wyroku z 2015 r. Uzasadnienie wyroku WSA spełnia wymogi art. 141 § 4 p.p.s.a. i umożliwia kontrolę instancyjną.

Odrzucone argumenty

Prawomocny wyrok WSA z 2015 r., zgodny z księgą wieczystą, powinien stanowić podstawę wpisu w ewidencji gruntów. Naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c k.p.a. oraz art. 7, 77, 80 k.p.a. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wybiórcze przedstawienie stanu sprawy i brak szczegółowego uzasadnienia.

Godne uwagi sformułowania

nie każde prawomocne orzeczenie sądu jest podstawą do wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów i budynków ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy uzasadnienie wyroku nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia

Skład orzekający

Marian Wolanin

przewodniczący

Piotr Niczyporuk

sprawozdawca

Dariusz Chaciński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących aktualizacji ewidencji gruntów i budynków na podstawie orzeczeń sądowych oraz zasady związania oceną prawną wyrażoną w wyrokach sądów administracyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie wyrok sądu administracyjnego nie dotyczył bezpośrednio stanu prawnego nieruchomości, a także kwestii formalnych związanych z konstrukcją skargi kasacyjnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii praktycznej dla właścicieli nieruchomości – jakie orzeczenia sądowe wpływają na dane w ewidencji gruntów. Wyjaśnia też zasady postępowania przed NSA.

Kiedy wyrok sądu nie wystarczy do zmiany wpisu w ewidencji gruntów?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 757/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-06-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-04-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Chaciński
Marian Wolanin /przewodniczący/
Piotr Niczyporuk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I SA/Wa 2174/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-07-08
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marian Wolanin Sędziowie: sędzia NSA Piotr Niczyporuk (spr.) sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant starszy sekretarz sądowy Dariusz Bociarski po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. S. i J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lipca 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 2174/19 w sprawie ze skargi A. S. i J. S. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 8 lipca 2019 r. nr 132/2019 w przedmiocie zarzutu do operatu opisowo-kartograficznego oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 8 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 2174/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji") oddalił skargę A. S. i J. S. (dalej: Skarżące) na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej: "MWINGIK") z 8 lipca 2019 r. nr 132/2019 w przedmiocie zarzutu do operatu opisowo-kartograficznego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosły Skarżące, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:
1. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. § 12 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2019 r., poz. 393 ze zm., dalej: "rozporządzenie"), w zw. z art. 24 ust. 2b pkt 1 c ustawy z 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2019 r. poz. 725 ze zm., dalej: "p.g.i.k.") oraz 24 a w zw. z 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm., dalej: "p.p.s.a.") poprzez niewłaściwe zastosowanie, tj. poprzez przyjęcie, że prawomocny wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 grudnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 2081/15, który jest zgodny z treścią KW [...] księgi wieczystej urządzonej dla nieruchomości nie może stanowić podstawy wpisu w ewidencji gruntów oraz nie zastosowanie się do ustaleń faktycznych poczynionych w powyższym orzeczeniu;
2. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci:
a) art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c. w zw. z art. 7. art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, ze zm., dalej: "k.p.a."), poprzez oddalenie skargi i nieuchylenie decyzji WINGIK, pomimo że została ona wydana bez podjęcia przez organ II instancji wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego i prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz bez rozważania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, w szczególności w zakresie przedstawienia przez Skarżących dokumentu prywatnej mapy działki sporządzonej - przez geodetę (w piśmie z 17 lutego 2019 r.), w związku z tym organ powinien wyznaczyć geodetę który ponownie zmierzyłby działkę i dokonał obliczeń, brak przekazania pełnej dokumentacji do sporządzenia Analizy Stanu Prawnego Nieruchomości, tj. braku przekazania i analizy prawomocnego wyroku WSA o sygn. IV SA/Wa 2081/15, który miał moc wiążącą w tej sprawie;
b) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., poprzez wybiórcze przedstawienie stanu sprawy i nie odniesienie się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze oraz uchylenie się od dokonania szczegółowego uzasadnienia decyzji o oddaleniu skargi.
Wobec powyższego wniosły o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie zaskarżonej decyzji. Nadto, wniosły o zasądzenie kosztów postępowania oraz o przeprowadzenie rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Skarga kasacyjna została rozpoznana na rozprawie stosownie do art. 181 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na rozprawie w składzie trzech sędziów, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należało wspomnieć, że według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu I instancji.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła. Granice skargi są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten uprawniony jest bowiem jedynie do zbadania, czy postawione w skardze kasacyjnej zarzuty polegające na naruszeniu przez wojewódzki sąd administracyjny konkretnych przepisów prawa materialnego czy też procesowego w rzeczywistości zaistniały. Nie ma on natomiast prawa badania, czy w sprawie wystąpiły inne niż podniesione w skardze kasacyjnej naruszenia prawa, które mogłyby prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. Zakres kontroli wyznacza zatem sam autor skargi kasacyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone.
Z powyższego wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Na wstępie należy zaznaczyć, że zarzut naruszenia art. 77 k.p.a. zawarty w petitum skargi kasacyjnej został wadliwie skonstruowany. Przepis ten dzieli się na mniejsze jednostki redakcyjne. Skarżące kasacyjnie nie wskazały konkretnego przepisu, z podaniem numeru właściwej jednostki redakcyjnej aktu prawnego, który, w ich ocenie, naruszył Sąd I instancji. Zatem nie sprecyzowały zarzutu, nie przytoczyły właściwie podstaw kasacyjnych, a tym samym uniemożliwiły ustalenie granic zaskarżenia. Skoro zatem art. 77 k.p.a. dzieli się na mniejsze jednostki redakcyjne, to Skarżące kasacyjnie muszą wskazać chociażby konkretny paragraf, który - zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną - został naruszony przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Pogląd ten jest obecnie powszechnie akceptowalny w orzecznictwie (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1997 r., sygn. akt III CKN 29/97, OSNC 1997 nr 6-7, poz. 96; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 2034/06; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 2520/10; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 2360/19; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 2362/19, źródło CBOSA).
Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na dyspozycję art. 183 § 1 p.p.s.a., nie może, we własnym zakresie korygować, konkretyzować czy też uściślać zarzutów skargi kasacyjnej. Natomiast to autor skargi kasacyjnej winien przywołać podstawy kasacyjne (art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), a mianowicie wskazać konkretne przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania, które jego zdaniem naruszył Sąd I instancji. Stanowi to jego powinność, gdyż jest on profesjonalnym pełnomocnikiem strony (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 sierpnia 2008 r., sygn. akt II FSK 557/07; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1669/12; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1799/12; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 1977/12; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1151/21, źródło CBOSA). Podobne uwagi należy odnieść do art. 24 a ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne.
Przechodząc do oceny zarzutów kasacyjnych wypada stwierdzić, iż przedmiotowe skargi kasacyjne oparto na obu podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., co generalnie wymusza rozpoznanie w pierwszej kolejności zarzutów prezentowanych w ramach podstawy naruszenia przepisów postępowania. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż uchybienia tym przepisom były wynikiem wadliwej wykładni przepisów prawa materialnego, dlatego w pierwszej kolejności zajął się oceną zasadności tej podstawy.
Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną (środek odwoławczy) stwierdzić należy, iż nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw.
Przechodząc do zarzutów skargi kasacyjnej, należy wskazać, iż zarzut dotyczący naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. § 12 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia, w zw. z art. 24 ust. 2b pkt 1 c p.g.i.k. oraz art. 24 a w zw. z art. 153 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, tj. poprzez przyjęcie, że prawomocny wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 grudnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 2081/15, który jest zgodny z treścią KW [...] księgi wieczystej urządzonej dla nieruchomości nie może stanowić podstawy wpisu w ewidencji gruntów oraz nie zastosowanie się do ustaleń faktycznych poczynionych w powyższym orzeczeniu, jest niezasadny.
Powołany przepis art. 24 ust. 2b pkt 1 c p.g.i.k. stanowi, że aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje: w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie: prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu, jest rzeczą bezsporną, że w okolicznościach niniejszej sprawy powyższa przesłanka nie została spełniona. Należy zauważyć, że do naruszenia tego przepisu nie doszło, gdyż podstawą wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów mogą być tylko takie orzeczenia sądowe, których przedmiotem jest stwierdzenie, ustalenie lub ukształtowanie stanu prawnego nieruchomości, a powołany wcześniej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 grudnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 2081/15 nie ma takiego charakteru. Jak bowiem wynika z art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. b ustawy informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji z urzędu jeżeli zmiany tych informacji wynikają z dokumentów o których mowa w art. 23 ust. 1-4. Z kolei art. 23 w ust. 1 ustawy wskazuje jakie prawomocne orzeczenia sądu są podstawą do wprowadzenia zmian są to odpisy prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - odpisy orzeczeń sądu, w sprawach o:
a) własność nieruchomości lub jej części, w szczególności dotyczących: stwierdzenia nabycia prawa własności do nieruchomości przez zasiedzenie, nabycia praw do spadku, działu spadku, zniesienia współwłasności, podziału majątku wspólnego, potwierdzenia nabycia prawa własności w wyniku uwłaszczenia,
b) wydanie nieruchomości lub jej części,
c) rozgraniczenie nieruchomości.
Tym samym nie każde prawomocne orzeczenie sądu jest podstawą do wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów i budynków.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 153 p.p.s.a., który to przepis stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Piśmiennictwo i praktyka sądowa jednolicie przyjmują, że w świetle treści art. 153 p.p.s.a. ocena prawna wyrażona w niezaskarżonym wyroku sądu pierwszej instancji, uchylającym zaskarżoną decyzję, wiąże nie tylko ten sąd oraz organ, lecz także Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający skargę kasacyjną od kolejnego wyroku wydanego w tej sprawie, albowiem ustanowiona w art. 153 p.p.s.a. zasada związania tą oceną powoduje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak i wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 16 maja 2007 r., sygn. akt IFSK 857/06; 16 października 2014 r., sygn. akt II FSK 2506/12, źródło CBOSA). Związanie sądu administracyjnego oceną prawną w warunkach określonych przepisem art. 153 p.p.s.a. oznacza więc, że nie może on ponownie orzekając w tej samej sprawie, formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem prawnym, lecz jest zobowiązany pogląd ten uwzględnić w pełnym zakresie. W tym - co oczywiste - w zakresie odnoszącym się do zgodności z nim ponownie zaskarżonego działania organu administracji, albowiem w równym i takim samym stopniu - jeżeli nie przede wszystkim - adresatem ocen prawnych oraz wskazań co do dalszego postępowania zawartych w uzasadnieniu pierwotnie wydanego prawomocnego wyroku, jest również organ.
Co przy tym nie mniej istotne, związanie oceną prawną traci moc wiążącą w przypadku zmiany stanu prawnego powodującej zdezaktualizowanie się (pierwotnie) wyrażonego poglądu prawnego - co może nastąpić również w związku z tzw. derogacją trybunalską - a ponadto, podjęcia w innej sprawie, w trybie art. 269 p.p.s.a., uchwały zawierającej odmienną wykładnię prawa niż wynikająca z wydanego wyroku (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2008 r., sygn. akt I FPS 1/08, źródło CBOSA), jak również w przypadku zmiany istotnych okoliczności faktycznych zaistniałych po wydaniu orzeczenia sądowego.
Jeżeli przy tym - co również należy podkreślić - ocena prawna, o której mowa w art. 153 p.p.s.a., może dotyczyć wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, jak i stanu faktycznego sprawy, to z perspektywy przedstawionych uwag, zarzut naruszenia wymienionego przepisu prawa należy uznać za nieusprawiedliwiony.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że prawomocne orzeczenie sądu administracyjnego ma istotne znaczenie dla rozpoznawanej sprawy z uwagi treść art. 153 p.p.s.a., tj.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 grudnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 2081/15. Ponadto z zarzutów skargi kasacyjnej, które oparte zostały na podstawie określonej w art. 174 § 2 p.p.s.a. wynika, że istota sporu prawnego w rozpoznawanej sprawie, dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji w zakresie kontroli decyzji organów w kwestii ich zastosowania się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w tym prawomocnym orzeczeniu Sądu I instancji.
Zatem niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a., gdyż akta sprawy potwierdzają, że po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 grudnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 2081/15, Starosta podjął działania mające na celu szczegółowe wyjaśnienie stanu faktycznego w sprawie, w tym wyjaśnienie i odzwierciedlenie chronologii zmian w zakresie wszystkich wpisów w ewidencji, które odnosiły się do działki Skarżących. W szczególności, organ zlecił wykonanie opracowań geodezyjnych, w których wyniku materiał dowodowy został uzupełniony o operat techniczny "Rozliczenie powierzchni do wywłaszczenia zgodnie z dec. Nr SW.III-1/26/62" (przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 2 stycznia 2017 r. pod nr P.1408.2017.39) oraz operat techniczny "Analiza stanu prawnego nieruchomości opisanej w KW [...]" (przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 20 listopada 2018 r. pod nr P.1408.2018.5114). Sąd I instancji zasadnie przyjął, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwolił organom wyjaśnić, zgodnie z wytycznymi zawartymi w powołanym wyroku z 1 grudnia 2015 r., w sposób przekonywujący i oparty na dokumentach, sporną kwestię obniżenia powierzchni przedmiotowej nieruchomości o 1/3.
Na uwzględnienie nie zasługują również pozostałe zarzuty postawione w ramach drugiej podstawy kasacyjnej.
Odnosząc się do podnoszonego w skardze kasacyjnej naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku zwłaszcza z innymi przepisami p.p.s.a. wskazać należy, że zarzut ten może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny ustalił lub przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 2687/21, źródło CBOSA). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a samo uchybienie musi uniemożliwiać kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 28 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1605/09; z 13 października 2010 r., sygn. akt II FSK 1479/09, źródło CBOSA). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku Skarżącego kasacyjnie, Sąd I instancji nie naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a.
Natomiast do sytuacji, kiedy wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć tę, gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Sytuacja ta nie ma miejsca w rozpoznawanej sprawie. Natomiast to, że WSA wydał orzeczenie, które nie jest po myśli Skarżących kasacyjnie, nie oznacza, że uzasadnienie orzeczenia nie odpowiada warunkom określonym w 141 § 4 p.p.s.a. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 2023 r., sygn. akt III OSK 2775/21, źródło CBOSA).
Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób umożliwiający kontrolę instancyjną, zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne wymienione w omawianym przepisie i pozwala jednoznacznie ustalić przesłanki, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny podejmując zaskarżone orzeczenie. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika także, jaki stan faktyczny ustalił i przyjął za podstawę zaskarżonej decyzji. Wskazał wyraźnie, jakimi okolicznościami faktycznymi kierował się podejmując orzeczenie w przedmiotowej sprawie. Z tych względów zarzut ten nie mógł zostać uznany za uzasadniony. Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie podziela stanowisko judykatury, że wojewódzki sąd administracyjny w uzasadnieniu wyroku wypełniając przesłanki wynikające z treści art. 141 § 4 p.p.s.a. nie ma obowiązku odnosić się osobno do każdego z zarzutów skargi i do każdego z argumentów na ich poparcie, może je oceniać całościowo.
Najistotniejsze jest to, aby z wywodów wynikało, dlaczego w sprawie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 702/15, źródło CBOSA). Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynikają powody, dla których skarga nie została uwzględniona. Powyższe czyni chybionym zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. i pozostałych wskazywanych w środku odwoławczym naruszeń przepisów postępowania.
Nie doszło do naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c. w zw. z art. 7. art. 77 i art. 80 k.p.a.
Nietrafne jest oparcie skargi kasacyjnej na zarzucie naruszenia art. art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a., gdyż przepis ten bowiem ma charakter regulacji ustrojowej. To, czy ocena legalności zaskarżonej decyzji (postanowienia) była prawidłowa, czy też błędna, nie może być utożsamiane z naruszeniem tego przepisu. Jedynie w drodze wyjątku, np. gdy sąd dokonał kontroli zaskarżonej decyzji (postanowienia) w oparciu o inne kryterium niż kryterium legalności, czy też orzekał w sprawie, która nie podlegała rozpoznaniu przez sąd administracyjny, przepis ten mógłby stanowić podstawę kasacyjną (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 1264/15, źródło CBOSA). Żadna z tych sytuacji nie miała miejsca w niniejszej sprawie.
Podzielając zatem stanowisko Sądu I instancji, odnoszące się do prawidłowego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, zważyć nadto trzeba, iż w myśl naczelnej zasady postępowania administracyjnego tj. zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 i skonkretyzowanej przepisem art. 77 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej prowadzące postępowanie mają każdorazowo obowiązek dokonać wszechstronnej oceny konkretnej sprawy, jak i podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia jej stanu faktycznego. Działania podejmowane w ramach wskazanych wyżej obowiązków mają na celu dokonanie ustaleń, pozwalających na prawidłowe zastosowanie prawa materialnego. Oznacza to, że to normy prawa materialnego wskazują, jakie fakty mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, wyznaczają tym samym zakres postępowania dowodowego i zakres ustaleń faktycznych koniecznych dla załatwienia sprawy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2022 r., sygn. akt II GSK 2443/21, źródło CBOSA).
Sąd I instancji zasadnie uznał, że analiza akt sprawy potwierdza, że organy podjęły w sprawie niezbędne czynności mające na celu wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla jej rozstrzygnięcia. Przeprowadzona przez organy ocena zebranego materiału dowodowego, w tym operatów technicznych P.1408.2017.39 i P.1408.2018.5114, nie nosi cech dowolności, a przyjęte stanowisko zostało należycie umotywowane poprzez wskazanie dowodów, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcie oraz przyczyn, dla których organy nie podzieliły argumentacji Skarżących. Organy wyjaśniły również w należyty sposób podstawę prawną wydanych decyzji. Prawidłowości zaskarżonej decyzji nie mogła również, w ocenie Sądu I instancji, podważyć argumentacja Skarżących dotycząca wadliwości orzeczenia z 4 maja 1962 r. o wywłaszczeniu i odszkodowaniu. Legalność powołanego orzeczenia nie może podlegać ocenie w przedmiotowym postępowaniu, którego przedmiotem jest wyłącznie rozpatrzenie zarzutów zgłoszonych do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków ujawnionych w operacie opisowo - kartograficznym.
Sąd Wojewódzki odniósł się do istniejącego materiału dowodowego i z tą oceną należy się zgodzić. W tej sytuacji nie mógł przynieść skutku zarzut naruszenia art. 80 k.p.a. Skuteczne zarzucenie naruszenia przepisu art. 80 k.p.a. wymaga wykazania, że uchybiono zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Jedynie to, bowiem może być przeciwstawione uprawnieniu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie o innej niż przyjęta doniosłości poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie. Dokonana ocena materiału dowodowego może być, bowiem skutecznie podważona tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami, lub gdy rozumowanie wykracza poza reguły logiki albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia związku przyczynowo-skutkowego. Taka sytuacja nie ma jednak miejsca w niniejszej sprawie.
Reasumując, przeprowadzona przez Sąd odwoławczy sądowoadministracyjna kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że wyrok Sądu I instancji jest zgodny z prawem.
Wobec uznania, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI