I OSK 757/06

Naczelny Sąd Administracyjny2007-04-19
NSAAdministracyjneŚredniansa
dodatek mieszkaniowyprawo administracyjnestan majątkowydochodyrażąca dysproporcjaprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymisamorządowe kolegium odwoławczewniosek o świadczenie

NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że organy administracji nie wykazały w sposób przekonujący 'rażącej dysproporcji' między niskimi dochodami wnioskodawcy a jego stanem majątkowym, co uzasadniałoby odmowę przyznania dodatku mieszkaniowego.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego A. Ś. z powodu rzekomej 'rażącej dysproporcji' między jego niskimi dochodami a stanem majątkowym (posiadanie gospodarstwa rolnego, samochodów, nieruchomości). Organy administracji obu instancji uznały, że posiadany majątek świadczy o możliwości samodzielnego pokrywania kosztów mieszkaniowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił te decyzje, uznając brak wystarczających dowodów na rażącą dysproporcję. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając, że organy nie wykazały w sposób przekonujący, iż wnioskodawca jest w stanie uiszczać wydatki mieszkaniowe z własnych środków.

Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego od wyroku WSA w Szczecinie, który uchylił decyzje odmawiające A. Ś. przyznania dodatku mieszkaniowego. Organy administracji argumentowały, że występuje 'rażąca dysproporcja' między niskimi dochodami wnioskodawcy a jego stanem majątkowym, obejmującym gospodarstwo rolne, budynki, maszyny rolnicze, dwa samochody (w tym Mercedesa MB 124 kupionego za pożyczkę i sprzedanego Mercedesa 240) oraz dwa lokale mieszkalne. Wnioskodawca twierdził, że dochody z działalności gospodarczej (taxi) są niskie, a gospodarstwo rolne, przejęte nieodpłatnie, stanowi główne źródło utrzymania rodziny. WSA uznał, że organy nie wykazały w sposób przekonujący, iż dysproporcja ta ma charakter 'rażący', a sposób nabycia majątku (np. nieodpłatne przejęcie gospodarstwa, pożyczka na samochód) nie uzasadnia odmowy przyznania dodatku. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną SKO, zgodził się z WSA, podkreślając, że pojęcie 'rażącej dysproporcji' wymaga wykazania oczywistej i niewątpliwej dysproporcji. Stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala na wykazanie, iż wnioskodawca jest w stanie uiszczać wydatki mieszkaniowe z własnych środków, a jedynie zakup samochodu czy remont instalacji CO nie są wystarczające do takiej oceny. W konsekwencji NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, ale tylko jeśli dysproporcja ta jest oczywista, niewątpliwa i bardzo duża, co musi zostać przekonująco wykazane przez organ administracji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że pojęcie 'rażącej dysproporcji' wymaga wykazania oczywistej i niewątpliwej różnicy między niskimi dochodami a faktycznym stanem majątkowym. Samo posiadanie majątku, zwłaszcza nabytego nieodpłatnie lub sfinansowanego z pożyczki, nie jest wystarczające do odmowy przyznania dodatku, jeśli nie udowodniono, że wnioskodawca jest w stanie pokrywać wydatki mieszkaniowe z własnych środków.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (6)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.d.m. art. 7 § ust. 3 pkt 1

Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych

Organ odmawia przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli w wyniku wywiadu środowiskowego ustali, że występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe.

Pomocnicze

u.d.m. art. 2 § ust. 1

Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy administracji nie wykazały w sposób przekonujący, że występuje 'rażąca dysproporcja' między niskimi dochodami wnioskodawcy a jego stanem majątkowym. Posiadanie majątku, zwłaszcza nabytego nieodpłatnie lub sfinansowanego z pożyczki, nie jest automatycznie podstawą do odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego. Wykładnia pojęcia 'rażącej dysproporcji' wymaga wykazania oczywistej i niewątpliwej różnicy, a nie jedynie potencjalnej możliwości pokrycia wydatków mieszkaniowych.

Odrzucone argumenty

Istnienie 'rażącej dysproporcji' między niskimi dochodami a stanem majątkowym wnioskodawcy (posiadanie gospodarstwa rolnego, samochodów, nieruchomości). Możliwość pokrycia wydatków mieszkaniowych przez wnioskodawcę z własnych środków i posiadanych zasobów majątkowych. Niewłaściwe zastosowanie art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych przez WSA.

Godne uwagi sformułowania

rażąca dysproporcja między niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy pojęcie nieoznaczone wykładnia językowa wyraźny, oczywisty, niewątpliwy, bezsporny, bardzo duży

Skład orzekający

Barbara Adamiak

sprawozdawca

Janina Antosiewicz

przewodniczący

Tomasz Zbrojewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'rażącej dysproporcji' w kontekście przyznawania dodatków mieszkaniowych oraz wymogi dowodowe stawiane organom administracji przy ocenie stanu majątkowego wnioskodawców."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wnioskodawcy i jego stanu majątkowego, a ocena 'rażącej dysproporcji' jest zawsze indywidualna.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje, jak sądy interpretują pojęcia nieoznaczone w prawie administracyjnym i jakie dowody są potrzebne do odmowy przyznania świadczenia socjalnego. Jest to ciekawe dla prawników procesowych i administracyjnych.

Czy posiadanie Mercedesa i gospodarstwa rolnego oznacza, że nie należą Ci się dodatki mieszkaniowe? Sąd wyjaśnia, co to 'rażąca dysproporcja'.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 757/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-04-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-05-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Barbara Adamiak /sprawozdawca/
Janina Antosiewicz /przewodniczący/
Tomasz Zbrojewski
Symbol z opisem
6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne
Dodatki mieszkaniowe
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Janina Antosiewicz Sędziowie NSA Barbara Adamiak (spr.) Tomasz Zbrojewski Protokolant Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 8 marca 2006r. sygn. akt II SA/Sz 1278/05 w sprawie ze skargi A. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] nr: [...], wydaną z upoważnienia Burmistrza [...] przez Kierownika Ośrodka pomocy Społecznej w [...], po rozpatrzeniu wniosku złożonego w dniu 6 lutego 2003 r., odmówiono A. Ś. przyznania dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu decyzji podkreślono, że występuje rażąca dysproporcja miedzy dochodami rodziny wykazanymi z złożonej przez A. Ś. deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, bowiem wykazane dochody rodziny wynoszą 1 213,36 zł miesięcznie, co przy uwzględnieniu jedynie wydatków mieszkaniowych w kwocie 425,94 zł nie pozwalałoby na utrzymanie pięcioosobowej rodziny, jak również na ponoszenie wydatków na utrzymanie maszyn rolniczych, budynków gospodarczych, dojazdy do gospodarstwa rolnego oraz płacenie składek na ubezpieczenie społeczne za wnioskodawcę, jego żonę i szwagra. Organ I instancji wskazał też, że mimo wykazywania tak niskich dochodów rodziny, wnioskodawca zaciągnął pożyczkę w kwocie 4 100 DEM, aby zakupić samochód marki Mercedes MB 124 z 1994 r., mając samochód Mercedes Ben 240, do prowadzenia działalności gospodarczej, która przynosi bardzo niski dochód (293,82 zł miesięcznie w okresie analizowanym). Organ uznał w związku z tym, że interes społeczny i słuszny interes obywateli nie pozwala na przekazanie pieniędzy podatników do osób, które stać na zakup i codzienną eksploatację takiego samochodu osobowego, posiadających dwa budynki mieszkalne, budynki gospodarcze wraz z całym osprzętem, gospodarstwo rolne oraz prowadzących działalność gospodarczą (taxi osobowe).
Po rozpatrzeniu sprawy w wyniku wniesionego przez A. Ś. odwołania, decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 7 ust. 3 oraz art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że zaskarżona decyzja organu I instancji jest kolejną decyzją odmawiającą przyznania dodatku mieszkaniowego A. Ś., na jego wniosek złożony w dniu 6 lutego 2003 r. Poprzednia decyzja nr OPS [...] z dnia 23 marca 2003 r. w wyniku wniesionego odwołania, została przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymana w mocy decyzją nr: [...] z dnia 8 kwietnia 2003 r. Po rozpoznaniu skargi A. Ś. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, wyrokiem z dnia 18 marca 2005 r. (sygn. akt SA/Sz 832/03) uchylił obie te decyzje, nakazując w uzasadnieniu wyroku uzupełnienie akt administracyjnych o dokumenty dotyczące zakupu, remontu i sprzedaży samochodu, oraz o dowody o posiadanych środkach na zakup i remont mieszkania. W aktach sprawy zostały zebrane takie dokumenty i zostały one wzięte pod rozwagę przez organy orzekające w ponownym rozpoznaniu sprawy. Organ odwoławczy stwierdził w związku z tym, że z dokumentów tych wynika, iż A. Ś. posiadał środki finansowe na zakup samochodu osobowego marki Mercedes MB 124 otrzymane na podstawie umowy pożyczki z dnia 27 sierpnia 2000 r. na kwotę 4000 DM – spłata pożyczki została dokonana po sprzedaży posiadanego samochodu Mercedes Ben 240 w dniu 31marca 2001 r. – natomiast koszty remontu instalacji centralnego ogrzewania wynoszące ok. 3 000 zł zostały pokryte przez jego ojca – T. Ś. Ustalono przy tym, że A. Ś. nie posiada rachunków za te roboty i dlatego nie korzystał z ulg podatkowych z tytułu dokonanych nakładów na remont centralnego ogrzewania.
Organ odwoławczy podkreślił, że dodatek mieszkaniowy jest świadczeniem dla osób, które tego potrzebują ze względu na swój stan majątkowy – otrzymują więc go jedynie te osoby, które nie stać na pokrycie czynszu, kosztów eksploatacyjnych mieszkania, opłat za media. W związku z tym przepis art. 7 ust. 3 i ust. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych daje organowi możliwość przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i odmowy przyznania dodatku w przypadku, gdy ustali on, że występuje rażąca dysproporcja między niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy. Wskazując, że przepis ten posługuje się tzw. pojęciem nieoznaczonym, tj. "rażącą dysproporcją", organ odwoławczy stwierdził, że ustawodawca upoważnił organy administracji do wiążącego ustalania w drodze wykładni treści znaczeniowej tego pojęcia w konkretnym przypadku. Dokonując tej wykładni organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie ze Słownikiem języka polskiego – "rażący" to tyle, co wyraźny, oczywisty, niewątpliwy, bezsporny, bardzo duży. Omawiana dysproporcja powinna być widoczna przez proste zestawienie deklarowanych dochodów i poczynionych wydatków – przy czym powinno się brać pod uwagę zarówno niskie dochody wykazane w złożonej deklaracji gospodarstwa domowego, jak również faktyczny stan majątkowy istniejący na dzień złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, niezależnie od daty nabycia danego majątku.
Organ II instancji wskazał dalej w uzasadnieniu, że z załączonej do wniosku A. Ś. z dnia 6 lutego 2003 r. deklaracji o wysokości dochodów wynika, że gospodarstwo domowe składa się z pięciu osób, zaś dochody gospodarstwa za okres od listopada 2002 r. do stycznia 2003 r. wynoszą 3 640,09 zł, co w miesięcznym przeliczeniu daje kwotę 1 213,36 zł. Ponadto w wywiadzie środowiskowym ustalono, że wnioskodawca w okresie pobierania dodatku mieszkaniowego zakupił w dniu 9 listopada 2000 r. samochód osobowy marki Mercedes MB 124 (rok prod. 1994), za cenę 4 100 DEM (ówczesna wartość księgowa 22 000 zł). Zgodnie z oświadczeniem strony, samochód jest jego warsztatem pracy, jednakże wobec tego, iż dochody z prowadzonej działalności nieraz pokrywają tylko koszt utrzymania samochodu – w ocenie Kolegium – ulokowanie tak dużych środków finansowych na zakup i eksploatację samochodu nie odzwierciedla korzyści, jakie winna przynosić prowadzona działalność gospodarcza. Organ odwoławczy zauważył przy tym, że A. Ś. kupując samochód marki Mercedes MB 124, posiadał drugi samochód marki Mercedes Ben 240, który został sprzedany za kwotę 6 000 zł, już po zakupie nowego samochodu, co – zdaniem organu – oznacza, że wnioskodawca posiadał duże zasoby pieniężne, które umożliwiły zakup nowego samochodu, niezależnie od wykazanej kwoty otrzymanej pożyczki.
Wobec takich faktów organ II instancji stwierdził, że stan majątkowy odwołującego się wskazuje, iż występuje rażąca dysproporcja między dochodami rodziny wykazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 8 marca 2006 r. sygn. akt II SA/Sz 1278/05, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z [...] nr [...]. W uzasadnieniu Sąd wywodzi, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, mającym wpływ na wynik sprawy.
Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 7 ust. 3 oraz art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734 ze zm.). Zgodnie ze wskazanym art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych właściwy organ "odmawia przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustali, że:
1) występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, o której mowa w ust. 1, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego) wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe lub
2) faktyczna liczba wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą jest mniejsza niż wykazana w deklaracji, o której mowa w ust. 1".
W postępowaniu administracyjnym ustalono, że skarżący A. Ś. spełnia formalne wymagania do przyznania dodatku mieszkaniowego określone w ustawie o dodatkach mieszkaniowych, jednak organy obu instancji uznały, że dodatek taki nie może być przyznany z powodu "rażącej dysproporcji", o której mowa w powoływanym przepisie art. 7 ust. 3 (obecnie art. 7 ust. 3 pkt 1) ustawy.
Zgodzić się należy z wyrażonym przez organ odwoławczy poglądem, iż użyte w tym przepisie określenie "rażąca dysproporcja" jest tzw. pojęciem nieoznaczonym, wobec czego organy administracji są upoważnione do wiążącego ustalania w drodze wykładni treści znaczeniowej tego określenia w konkretnym przypadku. Uzasadnione jest też sięganie do słownika języka polskiego przy dokonywaniu tej wykładni, także z tego powodu, że wykładnia językowa jest podstawową metodą wykładni przepisów prawa. Przytoczone w zaskarżonej decyzji słownikowe znaczenia wyrażenia "rażący", tj.: wyraźny, oczywisty, niewątpliwy, bezsporny, bardzo duży – nie budzą więc wątpliwości. Omawiany przepis – jak to słusznie stwierdził organ odwoławczy – pozwala zatem organom administracji na weryfikowanie składanych wniosków o przyznanie dodatków mieszkaniowych, właśnie w sytuacjach, gdy wnioskodawcy formalnie spełniają pozostałe wymogi ustawy, a więc gdy ich niskie dochody wykazane we wniosku przemawiają za przyznaniem im takiego wsparcia finansowego. Dotyczy to więc osób, które wykazują niskie dochody, nieprzekraczające limitów określonych ustawą, zatem odmowa przyznania dodatku osobowego na podstawie tego przepisu musi być poprzedzona wnikliwą i przekonującą oceną ich stanu majątkowego.
Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma więc stwierdzenie, czy dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej przez skarżącego deklaracji, a faktycznym jego stanem majątkowym, wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe – ma charakter "rażący", czyli "wyraźny, oczywisty, niewątpliwy, bezsporny, bardzo duży, rzucający się w oczy" itp. Słusznie w związku z tym organ odwoławczy stwierdził, że dysproporcja ta powinna być widoczna przez proste zestawienie deklarowanych dochodów i poczynionych wydatków, jak również poprzez wskazanie posiadanego majątku i zasobów pieniężnych – przy czym powinno się brać pod uwagę zarówno niskie dochody wykazane w złożonej deklaracji gospodarstwa domowego, jak również faktyczny stan majątkowy istniejący na dzień złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, niezależnie od daty nabycia danego majątku.
Dokonując zatem analizy stanu majątkowego skarżącego stwierdzić należy, że posiadane przez niego gospodarstwo rolne o powierzchni 9,11 ha przeliczeniowych wraz z budynkami gospodarczymi, maszynami rolniczymi i ciągnikiem, dwa lokale mieszkalne, samochód osobowy nabyty w 2000 r. (w okresie pobierania dodatku mieszkaniowego) niewątpliwie odbiega od przeciętnego stanu majątkowego osób ubiegających się o przyznanie dodatku mieszkaniowego – ze swej istoty przeznaczonego dla osób o niskich dochodach, które nie są w stanie w pełni ponosić wydatków mieszkaniowych. Zasadnie zatem organy obu instancji rozważały, czy w odniesieniu do skarżącego nie występuje rażąca dysproporcja, o której mowa w art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, nakazująca odmowę przyznania dodatku mieszkaniowego.
Zasadnie też organ odwoławczy stwierdził, że dla tych rozważań, nie ma znaczenia data nabycia danego składnika majątku, jednak zdaniem Sądu istotne znaczenie ma sposób jego nabycia. Niewątpliwie odpłatne nabywanie z własnych środków finansowych istotnych składników majątku, bądź dokonywanie z takich środków innych nakładów (np. budowlanych), świadczy o posiadaniu wolnych środków pieniężnych, które mogłyby być przeznaczone na pokrywanie wydatków mieszkaniowych – zatem w takiej sytuacji nieuzasadnione (niedopuszczalne) byłoby przyznanie dodatku mieszkaniowego, gdyż oznaczałoby to w istocie, iż takie nakłady są współfinansowane ze środków społecznych. Nawet jednak w sytuacji nieodpłatnego nabycia składników majątku, przyznanie dodatku mieszkaniowego byłoby niedopuszczalne w razie uznania (przy wystąpieniu omawianej rażącej dysproporcji), że ten majątek pozwala na uiszczanie wydatków związanych z zajmowaniem lokalu mieszkalnego.
Odnosząc te uwagi do stanu majątkowego skarżącego ustalonego w postępowaniu administracyjnym, należy wskazać, że gospodarstwo rolne skarżący przejął nieodpłatnie od rodziców w 1989 r., a w należącym do gospodarstwa lokalu mieszkalnym zamieszkiwał dożywotnio ojciec skarżącego (także w czasie złożenia wniosku o przedmiotowy dodatek). Wykazywane w deklaracji dochody z tego gospodarstwa (2 345,82 zł za ostatnie 3 miesiące) stanowiły zasadnicze źródło dochodu rodziny (wynoszącego we wspomnianym okresie 3 640,09 zł). Niezależnie od tego płody rolne uzyskiwane z tego gospodarstwa (ziemniaki, warzywa, owoce) pozwalały rodzinie na przeżycie, mimo posiadanych niskich dochodów pieniężnych. Wobec tego, iż przy prowadzeniu tego gospodarstwa pomocy udzielał szwagier skarżącego (zwłaszcza z uwagi na brak uprawnień skarżącego do prowadzenia ciągnika), zdaniem Sądu, nie można – przy ustalaniu stanu majątkowego – czynić zarzutu skarżącemu, iż opłacał za szwagra składki ubezpieczeniowe do KRUS (w wysokości ok. 220 zł miesięcznie – jak je określiła na rozprawie sądowej żona skarżącego). Nie można też racjonalnie wymagać, aby skarżący dla pokrycia wydatków mieszkaniowych sprzedawał np. posiadane maszyny rolnicze, skoro gospodarstwo to stanowiło główne źródło utrzymania rodziny.
Także w odniesieniu do zakupu w 2000 r. samochodu osobowego stwierdzić należy, że organ odwoławczy nie podważył w sposób przekonujący wiarygodności twierdzeń skarżącego, iż prowadząc działalność gospodarczą (taxi osobowe) zmuszony był wymienić (także ze względów bezpieczeństwa) posiadany dziewiętnastoletni samochód na nowszy (sześcioletni), przy czym nowy samochód nabyty za cenę 4.100 DEM pożyczonych od znajomego, a pożyczkę spłacił po sprzedaży dotychczas posiadanego pojazdu. Zdaniem Sądu dla oceny faktu nabycia pojazdu (pod względem przesłanek z art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych) nie mają istotnego znaczenia podnoszone przez organy argumenty: wykazana przez skarżącego wartość księgowa nabytego pojazdu (22 000 zł), ani też deklarowany we wniosku o dodatek niski dochód uzyskiwany z tej działalności (881,47 zł w okresie 3 ostatnich miesięcy) – który też nie został przez organy przekonująco zakwestionowany.
Oceniając podnoszony w decyzjach organów obu instancji fakt dokonania przez skarżącego remontu instalacji centralnego ogrzewania należy wskazać, że organy nie wykazały, iż remont ten został dokonany ze środków finansowych skarżącego, wobec czego nieuzasadniony jest zarzut organów, iż nieracjonalne było nieskorzystanie przez skarżącego z ulgi podatkowej z tytułu tego remontu. Wprawdzie w odpowiedzi na skargę organ odwoławczy zarzut ten odnosi do ojca skarżącego (który finansował remont), jednak i ten zarzut nie może mieć istotnego znaczenia przy rozważaniu omawianej rażącej dysproporcji, bowiem ojciec skarżącego nie posiadając tytułu prawnego do remontowanego lokalu nie mógł korzystać z ulgi remontowej, a racjonalność wydatkowania środków finansowych przez osoby niezamieszkujące w lokalu, którego dotyczy wniosek o dodatek mieszkaniowy co do zasady nie może mieć wpływu na wynik sprawy. Przy czym nie budzi zastrzeżeń cel dokonanej inwestycji, także z uwagi na planowane oszczędności w wydatkach na ogrzewanie mieszkania.
Mając wszystko powyższe na względzie Sąd uznał, że stwierdzona w decyzjach organów obu instancji rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi przez skarżącego w złożonej deklaracji, a faktycznym jego stanem majątkowym, pozwalającym mu na uiszczanie wydatków związanych z zajmowaniem lokalu mieszkalnego przy wykorzystaniu własnych środków i posiadanych zasobów majątkowych, nie została w sposób przekonujący wykazana, a zdaniem Sądu dysproporcja ta nie ma charakteru rażącego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Zarzucono naruszenie prawa materialnego: art. 7 ust. 3 ustawy z 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.
Na tej podstawie wnosiło o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi oraz zasądzenie na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Zarzut błędnej wykładni art. 7 ust. 3 ustawy z 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) nie jest usprawiedliwiony. Według art. 7 ust. 3 pkt 1 "Organ, o którym mowa w ust. 1, odmawia przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli w wyniku wywiadu środowiskowego ustali, że występuje dysproporcja między niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, o której mowa w ust. 1, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego) wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe". Zarówno w zaskarżonej decyzji jak i wyroku Sądu do wykładni "rażąca dysproporcja" zastosowano wykładnię językową przyjmując, że "rażący" to tyle, co wyraźny, oczywisty, niewątpliwy, bezsporny, bardzo duży. Nie jest zatem usprawiedliwiony zarzut wadliwej wykładni.
Zarzut niewłaściwego zastosowania art. 7 ust. 3 pkt 1 powołanej ustawy o dodatkach mieszkaniowych należy rozważyć w ujęciu prawidłowej wykładni pojęcia "rażąca dysproporcja". Wprowadzenie pojęcia "rażąca dysproporcja" wymaga uwzględnienia, że tylko w razie wyraźnej, oczywistej, niewątpliwej dysproporcji można mówić o "rażącej dysproporcji". Zawężenie zatem odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego przesłanką wystąpienia "rażącej dysproporcji" nakłada na organ orzekający wykazanie w sposób oczywisty dysproporcji pomiędzy niskimi dochodami a faktycznym stanem majątkowym, wskazującym, że wnioskodawca jest w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego) wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe. Zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala na wykazanie, że wnioskodawca może wykorzystać własne środki i posiadane zasoby majątkowe. Brak jest ustalenia w sposób niebudzący wątpliwości dochodów rodziny, a zwłaszcza z uwzględnieniem dochodów z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Uwzględnienie tylko takich zdarzeń jak kupno samochodu, czy przeprowadzony remont nie może być podstawą do wykazania, że wnioskodawca jest w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego wykorzystując własne środki. W zaskarżonym wyroku Sąd w pełni prawidłowo zastosował art. 7 ust. 3 pkt 1 powołanej ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala bowiem na wykazanie "rażącej dysproporcji".
W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI