I OSK 753/12

Naczelny Sąd Administracyjny2012-10-23
NSAAdministracyjneWysokansa
żołnierze zawodowidodatek specjalnysłużba wojskowaprawo pracyuposażenieNSAprawo administracyjneorzecznictwo

NSA oddalił skargę kasacyjną Ministra Obrony Narodowej, potwierdzając prawo żołnierza do dodatku specjalnego w ostatnim miesiącu służby, uwzględniając okresy pobierania różnych dodatków.

Sprawa dotyczyła prawa żołnierza M. N. do dodatku specjalnego w ostatnim miesiącu służby wojskowej. Minister Obrony Narodowej kwestionował możliwość sumowania okresów pobierania różnych dodatków specjalnych, argumentując, że każdy dodatek ma odrębną podstawę prawną. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów, uznając możliwość sumowania okresów. NSA oddalił skargę kasacyjną MON, potwierdzając, że wysokość dodatku specjalnego w ostatnim miesiącu służby zależy od łącznego okresu jego otrzymywania, niezależnie od tytułu czy podstawy prawnej, o ile są to dodatki specjalne w rozumieniu ustawy.

Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej Ministra Obrony Narodowej od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzje w przedmiocie przyznania M. N. dodatku specjalnego w ostatnim miesiącu pełnienia zawodowej służby wojskowej. Sporna była kwestia, czy okresy pobierania różnych dodatków specjalnych (np. za służbę w Wojskowych Służbach Informacyjnych i Służbie Kontrwywiadu Wojskowego) mogą być sumowane w celu ustalenia wysokości dodatku w ostatnim miesiącu służby. Minister Obrony Narodowej twierdził, że każdy dodatek ma odrębną podstawę prawną i nie można ich sumować, powołując się na literalną wykładnię przepisów. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał jednak, że wykładnia systemowa i celowościowa przemawiają za możliwością sumowania okresów, gdyż dodatek specjalny jest przyznawany za szczególne właściwości lub warunki pełnienia służby, a jego wysokość w ostatnim miesiącu zależy od łącznego okresu jego otrzymywania. NSA oddalił skargę kasacyjną MON, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że przepisy płacowe muszą być stosowane ściśle, a wszelkie ograniczenia uprawnień muszą wynikać z wyraźnego przepisu. NSA stwierdził, że art. 80 ust. 5b ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wiąże wysokość dodatku w ostatnim miesiącu służby z okresem jego otrzymywania, a nie z konkretnym tytułem czy podstawą prawną. Sąd uznał, że różne dodatki specjalne, mimo odmiennych podstaw prawnych, są dodatkami specjalnymi w rozumieniu ustawy, a okresy ich pobierania mogą być sumowane. Dotyczy to również okresów przed i po zmianach przepisów, a także okresów pobierania dodatków na podstawie różnych rozporządzeń, o ile są to dodatki specjalne za szczególne właściwości lub warunki służby.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, okresy pobierania różnych dodatków specjalnych, które są dodatkami specjalnymi w rozumieniu art. 80 ust. 1 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, mogą być sumowane dla ustalenia wysokości dodatku specjalnego w ostatnim miesiącu służby, niezależnie od tytułu czy podstawy prawnej ich przyznania.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że przepisy płacowe muszą być stosowane ściśle, a ograniczenia uprawnień muszą wynikać z wyraźnego przepisu. Ustawa wiąże wysokość dodatku w ostatnim miesiącu służby z okresem jego otrzymywania, a nie z konkretnym tytułem. Różne dodatki specjalne, mimo odmiennych podstaw prawnych, są dodatkami specjalnymi w rozumieniu ustawy, a ich okresy pobierania mogą być sumowane.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (18)

Główne

u.s.w.ż.z. art. 71 § 1

Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych

u.s.w.ż.z. art. 72 § 1

Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych

u.s.w.ż.z. art. 80 § 4

Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych

u.s.w.ż.z. art. 80 § 5

Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych

u.s.w.ż.z. art. 80 § 1

Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych

u.s.w.ż.z. art. 80 § 5b

Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

rozp. MON art. 18

Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych

rozp. MON art. 18a

Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych

rozp. MON art. 27 § 1

Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych

rozp. MON art. 7 § 1

Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych

rozp. MON art. 4

Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych

rozp. MON

Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy

zarz. MON

Zarządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 kwietnia 1990 r. Nr 30/MON

Argumenty

Skuteczne argumenty

Okresy pobierania różnych dodatków specjalnych mogą być sumowane dla ustalenia wysokości dodatku w ostatnim miesiącu służby. Wysokość dodatku specjalnego w ostatnim miesiącu służby zależy od łącznego okresu jego otrzymywania, a nie od konkretnego tytułu czy podstawy prawnej. Przepisy płacowe wymagają ścisłego stosowania, a ograniczenia uprawnień muszą wynikać z wyraźnego przepisu.

Odrzucone argumenty

Dodatki specjalne przyznawane na podstawie odrębnych przepisów mają odrębny charakter i nie mogą być sumowane. Okres pobierania dodatku specjalnego za służbę w Służbie Kontrwywiadu Wojskowego nie może być sumowany z okresami pobierania innych dodatków specjalnych.

Godne uwagi sformułowania

przepisy płacowe [...] muszą być stosowane ściśle Niedopuszczalna jest nie tylko ich wykładnia rozszerzająca. Nie można w tym zakresie stosować interpretacji zawężającej. Zamiar wszelkich takich ograniczeń powinien być rozważany i realizowany już na etapie redagowania tekstu prawnego, nie zaś wywodzony w drodze wykładni przepisu prawnego już ustanowionego. W państwie prawa obowiązuje bowiem generalna zasada, zgodnie z którą pozbawienie lub ograniczenie uprawnień określonej kategorii osób może nastąpić wyłącznie na podstawie wyraźnego uregulowania.

Skład orzekający

Jolanta Rajewska

przewodniczący-sprawozdawca

Jan Paweł Tarno

sędzia

Zygmunt Zgierski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości dodatku specjalnego dla żołnierzy zawodowych w ostatnim miesiącu służby, interpretacja przepisów płacowych w służbach mundurowych, zasada ścisłego stosowania przepisów prawa."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji żołnierzy zawodowych i ich dodatków specjalnych; zasady ogólne dotyczące wykładni przepisów płacowych mogą mieć szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy interpretacji przepisów płacowych w służbach mundurowych, co jest istotne dla wąskiego grona odbiorców, ale zawiera ważne zasady wykładni prawa.

NSA: Sumowanie dodatków specjalnych dla żołnierzy – kluczowa interpretacja przepisów płacowych.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 753/12 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2012-10-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-03-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Paweł Tarno
Jolanta Rajewska /przewodniczący sprawozdawca/
Zygmunt Zgierski
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Sygn. powiązane
II SA/Wa 1315/11 - Wyrok WSA w Warszawie z 2011-11-30
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 141 par. 4 w zw. z art. 3 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Dz.U. 2010 nr 90 poz 593
art. 71 ust. 1, art. 72 ust. 1, art. 80 ust. 4 i 5 b
Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rajewska (spr.) sędzia NSA Jan Paweł Tarno sędzia del. NSA Zygmunt Zgierski Protokolant sekretarz sądowy Małgorzata Kamińska po rozpoznaniu w dniu 23 października 2012 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Ministra Obrony Narodowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 1315/11 w sprawie ze skargi M. N. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie przyznania dodatku specjalnego w ostatnim miesiącu pełnienia zawodowej służby wojskowej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Ministra Obrony Narodowej na rzecz M. N. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 1315/11 po rozpoznaniu skargi M. N. uchylił decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2011 r. w przedmiocie dodatku specjalnego.
Wyrok zapadł w następujących okolicznościach prawnych i faktycznych sprawy.
Dyrektor Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] przyznał M. N. w ostatnim miesiącu pełnienia zawodowej służby wojskowej, tj. w styczniu 2011 r., dodatek specjalny za wykonywanie czynności operacyjno –rozpoznawczych lub zabezpieczenia operacyjnego w Wojskowych Służbach Informacyjnych w wysokości 600,00 zł., wskazując, że kwota ta została ustalona proporcjonalnie do okresu pobierania przedmiotowego świadczenia. W odwołaniu M. N. zarzucił, że dodatek specjalny w ostatnim miesiącu służby przyznano mu w niewłaściwej wysokości, a mianowicie w kwocie odpowiadającej wysokości dodatku otrzymywanego w czasie pełnienia służby w Wojskowych Służbach Informacyjnych, mimo iż powinien otrzymać przedmiotowy dodatek w pełnej wysokości i w kwocie, jaką otrzymywał w czasie pełnienia służby w Służbie Kontrwywiadu Wojskowego. Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] marca 2011 r., zaskarżone przez M. N. rozstrzygnięcie organu I instancji utrzymał w mocy. W uzasadnieniu wskazał, że żołnierzowi zawodowemu, który spełnia równocześnie warunki do otrzymania dodatków specjalnych o charakterze stałym z kilku tytułów, przysługuje jeden dodatek specjalny w wyższej stawce miesięcznej. Zatem jeżeli żołnierzowi w czasie pełnienia zawodowej służby wojskowej wypłacano dodatki specjalne na podstawie różnych tytułów, to należy przyjąć, że otrzymywał on w istocie nie jeden lecz różne dodatki specjalne. W ocenie organu nieuprawnione jest utożsamianie dodatku specjalnego za wykonywanie określonych czynności w Wojskowych Służbach Informacyjnych z dodatkiem specjalnym za pełnienie służby w Służbie Kontrwywiadu Wojskowego. Ten ostatni dodatek jest nowym dodatkiem, niewiążącym się z dodatkiem dla żołnierzy Wojskowych Służb Informacyjnych. Dodatek specjalny za pełnienie służby w Służbie Kontrwywiadu Wojskowego lub Służbie Wywiadu Wojskowego, przewidziany obecnie w § 18 a rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 141, poz. 1497 ze zm.- dalej powoływane jako rozporządzenie), wypłacany jest każdemu żołnierzowi zawodowemu pełniącemu służbę we wskazanych instytucjach. Natomiast dodatek specjalny, związany ze służbą w Wojskowych Służbach Informacyjnych, przysługiwał tylko żołnierzom wykonującym czynności operacyjno-rozpoznawcze, a także nadzorującym lub zabezpieczającym wykonywanie tych czynności. Skoro M. N. otrzymywał w istocie różne dodatki specjalne wypłacane mu z kilku różnych tytułów, to nie powinno budzić wątpliwości, że pobierany przez niego do dnia 30 czerwca 2004 r. dodatek dla żołnierzy Wojskowych Służbach Informacyjnych i Żandarmerii Wojskowej może być wliczony jedynie do okresu otrzymywania dodatku specjalnego za wykonywanie czynności operacyjno-rozpoznawczych lub zabezpieczenia operacyjnego w Wojskowych Służbach Informacyjnych oraz do okresu otrzymywania dodatku specjalnego za wykonywanie czynności operacyjno-rozpoznawczych lub analityczno-informacyjnych w Służbie Kontrwywiadu Wojskowego lub Służbie Wywiadu Wojskowego. Powyższe wynika z § 27 ust. 1 pkt 1 i 18 rozporządzenia. W ocenie organu nie można natomiast sumować powyższych okresów z okresem pobierania dodatku specjalnego przewidzianego w § 18 a rozporządzenia. Ostatnio wymienione świadczenie wypłacane jest bowiem na odrębnej podstawie prawnej i stanowi ono dodatek specjalny inny od poprzednio wypłacanych dodatków specjalnych. Sumowania takich okresów mogłoby być dopuszczalne tylko wówczas, gdyby na taką możliwość wyraźnie wskazano w przepisie § 27 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Jednakże takich regulacji tam nie zawarto. Ponieważ kwota dodatku specjalnego za wykonywanie czynności operacyjno – rozpoznawczych lub zabezpieczenia operacyjnego w Wojskowych Służbach Informacyjnych (600,00 zł) jest wyższa od kwoty dodatku specjalnego za pełnienie służby w Służbie Kontrwywiadu Wojskowego lub Służbie Wywiadu Wojskowego (375,00 zł), to w tej sytuacji M. N. w ostatnim miesiącu pełnienia zawodowej służby wojskowej prawidłowo przyznano dodatek specjalny za wykonywanie czynności operacyjno – rozpoznawczych lub zabezpieczenia operacyjnego w Wojskowych Służbach Informacyjnych, a kwotę tego dodatku zasadnie obliczono w wysokości proporcjonalnej do okresu otrzymania tego właśnie świadczenia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. N. domagał się uchylenia decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2011 r. oraz decyzji organu I instancji z dnia [...] stycznia 2011 r. Decyzjom tym zarzucił naruszenie art. 80 ust. 4 i 5b ustawy z dnia 11 września 2003 o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2010 r, nr 90, ze zm. dalej w określanej w skrócie jako ustawa) w związku z § 26 a w związku z § 5, § 7 i § 8 oraz § 27 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. i w związku z art. 7 i art. 8 k.p.a. oraz art. 2, art. 7, art. 32 ust. 1 i 2, art. 64 w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP. Skarżący podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko. Dodał ponadto, że przepis § 27 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, na który powołały się organy, został ulokowany w przepisach przejściowych i ma on zastosowania w innych sytuacjach niż analizowany przypadek. Ponadto przepisu tego w żaden sposób nie można traktować jako wyjątku od reguły zapisanej w § 7 ust. 1 rozporządzenia.
W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 – dalej powoływana jako P.p.s.a.), uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2011 r.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji stwierdził, że zgodnie z art. 80 ust. 5b w związku z ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892 ze zm. – dalej powoływana jako ustawa o służbie wojskowej bądź ustawa pragmatyczna) żołnierzowi zawodowemu, który otrzymywał dodatek specjalny za szczególne właściwości lub warunki pełnienia zawodowej służby wojskowej przyznaje się ten dodatek w ostatnim miesiącu pełnienia służby, w wysokości uzależnionej od okresu jego otrzymywania. Stosownie zaś § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych żołnierzowi zawodowemu, który otrzymuje dodatek specjalny o charakterze stałym, w ostatnim miesiącu pełnienia zawodowej służby wojskowej dodatek ten przysługuje: a/ w pełnej wysokości - jeżeli żołnierz otrzymywał dodatek specjalny o charakterze stałym przez okres co najmniej 10 lat; b/ w wysokości 1/10 ostatnio pobranej kwoty dodatku specjalnego za każdy rok, w którym żołnierz otrzymywał dodatek specjalny o charakterze stałym - jeżeli żołnierz otrzymywał go przez okres krótszy niż 10 lat, z tym że okres przekraczający sześć miesięcy traktuje się jako pełny rok.
W niniejszej sprawie skarżący w okresie pełnienia służby w latach 1992 – 2010 otrzymywał dodatki specjalne za szczególne właściwości lub warunki pełnionej zawodowej służby wojskowej, łącznie przez ponad 10 lat.
Minister Obrony Narodowej opierając się na wykładni literalnej przepisów powołanego rozporządzenia, wywiódł, iż okres otrzymywania przez skarżącego dodatku specjalnego na podstawie § 18a rozporządzenia za pełnienie służby w Służbie Kontrwywiadu Wojskowego nie może być sumowany z okresem pobierania przez niego dodatku specjalnego za wykonywanie czynności operacyjno-rozpoznawczych lub zabezpieczenia operacyjnego w Wojskowych Służbach Informacyjnych, gdyż dodatek specjalny przyznawany na podstawie § 18a rozporządzenia jest zupełnie nowym świadczeniem, na co wskazuje zarówno jego nazwa, jak i wysokość. W ocenie WSA w Warszawie takie stanowisko organu jest błędne, zwłaszcza w świetle wykładni systemowej i celowościowej przepisów ustawy pragmatycznej oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. Przepisy te ustanawiają zasadę, że dodatek specjalny przysługuje za szczególne właściwości lub warunki pełnienia zawodowej służby wojskowej, natomiast jego wysokość w ostatnim miesiącu pełnienia zawodowej służby wojskowej jest uzależniona od okresu otrzymywania przedmiotowego świadczenia w czasie pełnienia zawodowej służby wojskowej. M. N. w okresie od 1 lipca 2004 r. do 30 września 2006 r. oraz w okresie pozostawania w rezerwie kadrowej od dnia 1 października 2006 r. do dnia 11 września 2008 r. otrzymywał dodatek specjalny na podstawie § 18 rozporządzenia. Ostatnio powołany przepis regulował kwestie przyznawania dodatków specjalnych dla żołnierzy Żandarmerii Wojskowej, Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego. Na skutek zmiany przepisów rozporządzenia z dniem 1 kwietnia 2009 r. do powyższego rozporządzenia dodany został sporny § 18a, który reguluje aktualnie kwestie przyznawania dodatków specjalnych wyłącznie dla żołnierzy zajmujących stanowiska służbowe w Służbie Kontrwywiadu Wojskowego lub Służbie Wywiadu Wojskowego. Jednocześnie zmieniony został dotychczasowy § 18 rozporządzenia, który odnosi się obecnie tylko do żołnierzy Żandarmerii Wojskowej. Nowelizacja wprowadzona rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej z dnia 4 marca 2009 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 42, poz. 343) rozdzieliła więc dotychczasową wspólną regulację dotyczącą przyznawania dodatków specjalnych dla żołnierzy Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego oraz Żandarmerii Wojskowej.
Z przepisu § 27 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że dla celów ustalenia prawa do dodatku specjalnego w ostatnim miesiącu pełnienia zawodowej służby wojskowej okres pobierania przez skarżącego dodatku specjalnego dla żołnierzy Wojskowych Służb Informacyjnych i Żandarmerii Wojskowej, przed dniem 30 czerwca 2004 r. (przyznawanego na podstawie rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy, a wcześniej na podstawie zarządzenia z dnia 10 kwietnia 1990 r. Nr 30/MON) podlega zsumowaniu z okresem otrzymywania dodatku specjalnego na podstawie § 18 tego rozporządzenia. Dlatego też nie do zaakceptowania jest wykładnia dokonana przez organ, jakoby okres otrzymywania przez skarżącego dodatku specjalnego za służbę w Służbie Kontrwywiadu Wojskowego nie podlegał zsumowaniu, dla potrzeb ustalenia prawa do dodatku specjalnego w ostatnim miesiącu pełnienia zawodowej służby wojskowej, z wcześniejszymi okresami pobierania przez niego dodatków specjalnych, w tym także z dodatkiem specjalnym otrzymywanym za służbę w Służbie Kontrwywiadu Wojskowego na podstawie § 18 tego rozporządzenia.
W skardze kasacyjnej Minister Obrony Narodowej zaskarżył powyższy wyrok w całości, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:
1/ naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
a/ art. 80 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 80 ust. 5a i 5b ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz w związku z § 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych, poprzez błędną ich wykładnię polegającą na przyjęciu, że okres otrzymywania dodatku specjalnego z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej w Służbie Kontrwywiadu Wojskowego dla potrzeb ustalenia prawa do dodatku specjalnego, w ostatnim miesiącu pełnienia zawodowej służby wojskowej podlega zsumowaniu z wcześniejszymi okresami pobierania przez oficera dodatku specjalnego za wykonywanie czynności operacyjno- rozpoznawczych lub zabezpieczenia operacyjnego w Wojskowych Służbach Informacyjnych;
b/ § 27 ust. 1 pkt 1 w związku z § 18a rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że okres otrzymywania dodatku specjalnego z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej w Służbie Kontrwywiadu Wojskowego traktuje się jako okres otrzymywania dodatku specjalnego, o którym jest mowa odpowiednio w § 9, 11, 15, 18 albo 20 wymienionego rozporządzenia oraz jako jednego z dodatków za szczególne właściwości lub warunki służby wojskowej, wypłacanych do dnia 30 czerwca 2004 r., bowiem brak jest przepisu, z którego wynikałoby, że okresu otrzymywania dodatku specjalnego za służbę w Służbie Kontrwywiadu Wojskowego lub służbę w Służbie Wywiadu Wojskowego na podstawie § 18 a powołanego rozporządzenia nie zalicza się z innymi okresami otrzymywania wymienionych dodatków dla celów ustalenia prawa do dodatku specjalnego w ostatnim miesiącu pełnienia służby;
c/ art. 80 ust. 1 pkt. 1 w związku z art. 80 ust. 5a i 5b ustawy z dnia 11 września 2003r. oraz w związku z § 4 i § 27 ust. 1 pkt. 1 w związku z § 18a rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, będące następstwem ich wcześniejszej błędnej wykładni, polegające na przyjęciu, że okres otrzymywania dodatku specjalnego z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej w Służbie Kontrwywiadu Wojskowego podlega zsumowaniu dla potrzeb ustalenia prawa do dodatku specjalnego w ostatnim miesiącu pełnienia zawodowej służby wojskowej z wcześniejszymi okresami pobierania przez oficera dodatku specjalnego z innego tytułu, przez co okres otrzymywania dodatku specjalnego z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej w Służbie Kontrwywiadu Wojskowego traktuje się jako okres otrzymywania dodatku specjalnego, o którym jest mowa odpowiednio w § 9, 11, 15, 18 albo 20 wymienionego rozporządzenia i dodatków za szczególne właściwości lub warunki służby wojskowej i wypłacanych dnia 30 czerwca 2004 r., bowiem brak jest przepisu, z którego wynikałoby, że okresu otrzymywania dodatku specjalnego za służbę w Służbie Kontrwywiadu Wojskowego lub służbę w Służbie Wywiadu Wojskowego na podstawie § 18 a powołanego rozporządzenia nie zalicza się z innymi okresami otrzymywania wymienionych dodatków dla celów ustalenia prawa do dodatku specjalnego w ostatnim miesiącu pełnienia służby;
2/ naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
a/ art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku z art. 3 § 1 P.p.s.a. poprzez wadliwe wskazanie ustaleń faktycznych, polegające na uznaniu, że okres otrzymywania dodatku specjalnego z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej w Służbie Kontrwywiadu Wojskowego podlega zsumowaniu dla potrzeb ustalenia prawa do dodatku specjalnego w ostatnim miesiącu pełnienia zawodowej służby wojskowej z wcześniejszymi okresami pobierania przez oficera dodatków specjalnych z innych tytułów, a tym samym skutkowało to wydaniem wadliwego wyroku, uwzględniającego skargę;
b/ art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 3 § 1 P.p.s.a. poprzez ich zastosowanie wobec uznania przez Sąd I Instancji, iż organ w toku prowadzonego postępowania naruszył przepisy prawa materialnego, co w ocenie tego Sądu miało wpływ na podjęte przez organ rozstrzygnięcie, co skutkowało uchyleniem decyzji wydanych w obu instancjach;
c/ art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 3 § 1 P.p.s.a. poprzez brak ich zastosowania w sytuacji, gdy w sprawie nie doszło do naruszenia przez organ wojskowy przepisów prawa materialnego, a zatem skarga na decyzje w przedmiocie przyznania oficerowi w ostatnim miesiącu pełnienia zawodowej służby wojskowej dodatku specjalnego za pełnienie służby w Służbie Kontrwywiadu Wojskowego winna zostać oddalona.
W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podkreślił, że art. 80 ust 5 a cyt. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych stanowi, że żołnierzowi zawodowemu spełniającemu równocześnie warunki do otrzymywania dodatków specjalnych o charakterze stałym z kilku tytułów, przysługuje jeden dodatek specjalny w wyższej stawce miesięcznej. Ustawodawca dopuścił zatem możliwość ustanowienia kilku (kilkunastu tytułów) wypłaty dodatku specjalnego, w zależności od występowania w danym środowisku służby żołnierza zawodowego warunków szczególnych. W § 4 powołanego rozporządzenia określono 11 tytułów do otrzymywania dodatku specjalnego. Z powyższych względów zdaniem skarżącego kasacyjnie organu każdy tytuł do wypłaty dodatku specjalnego należy traktować jako odrębny dodatek. Nie można więc uznać, że żołnierz zawodowy, któremu w różnych okresach pełnienia zawodowej służby wojskowej wypłacano dodatek specjalny z kilku tytułów, otrzymywał jeden dodatek specjalny. Pozwala to przyjąć, że na gruncie rozporządzenia nie istnieje możliwość łączenia okresów różnych tytułów otrzymywania dodatku specjalnego i traktowania ich jako okresu otrzymywania jednego dodatku specjalnego.
Dlatego w ocenie Ministra Obrony Narodowej skoro brak jest podstaw do sumowania okresów pobierania dodatków specjalnych z różnych tytułów, to również niedopuszczalne jest sumowanie okresu pobierania przez żołnierza dodatku specjalnego za pełnienie służby w Służbie Kontrwywiadu Wojskowego i okresu pobierania do dnia 30 czerwca 2004 r. dodatku dla żołnierzy Wojskowych Służb Informacyjnych. Nie istnieje bowiem norma prawna, na podstawie której takie sumowanie byłoby możliwe. W przepisie § 27 rozporządzenia postanowiono, że okres pobierania przez żołnierza zawodowego przed dniem 30 czerwca 2004 r. dodatku o charakterze stałym dla personelu latającego, za służbę na morzu, desantowego, dla żołnierza Wojskowych Służb Informacyjnych i Żandarmerii Wojskowej albo za służbę w warunkach szkodliwych dla zdrowia lub uciążliwych, traktuje się jako okres otrzymywania dodatku specjalnego, o którym jest mowa odpowiednio w § 9, 11, 15, 18 albo 20 rozporządzenia. Był to przepis o charakterze jednorazowym, związanym z wejściem w życie nowych zasad wynagradzania żołnierzy zawodowych. Z tego incydentalnego przepisu Sąd I instancji, dokonując jego wadliwie wykładni celowościowej i funkcjonalnej, bezzasadnie uczynił zasadę zgodnie z którą okresy pobierania dodatków specjalnych po dniu 1 lipca 2004 r. oraz okresy wypłacanych do dnia 30 czerwca 2004 r. dodatków za szczególne warunki lub właściwości służby, o ile były wypłacane z podobnych tytułów, podlegają zsumowaniu.
W wyniku likwidacji z dniem 30 września 2006 r. Wojskowych Służb Informacyjnych oraz utworzenia Służby Kontrwywiadu i Służby Wywiadu Wojskowego zaistniała konieczność uchylenia dodatku specjalnego wypłacanego z tytuły wykonywania czynności operacyjno- rozpoznawczych lub zabezpieczenia operacyjnego w Wojskowych Służbach Informacyjnych. Z dniem 1 października 2006 r. wprowadzono nowy tytuł prawny do wypłaty dodatku specjalnego, tj. wykonywanie czynności operacyjno-rozpoznawczych lub analityczno-informacyjnych w Służbie Kontrwywiadu Wojskowego lub Służbie Wywiadu Wojskowego. Zdaniem organu był to nowy dodatek niewiążący się z dodatkiem specjalnym dla żołnierzy Wojskowych Służb Informacyjnych. Taka zamiana dodatku została wymuszona likwidacją WSI oraz powstaniem nowych Służb. Służba Kontrwywiadu Wojskowego i Służba Wywiadu Wojskowego powstały po likwidacji WSI a nie wyniku przekształcenia Wojskowych Służb Wojskowych w nowe instytucje. Dlatego przepisy regulujące ten proces nie zawierały unormowań (wzorowanych np. na art.231 k.p.), na podstawie, których możliwe było "przejście" wszystkich żołnierzy zawodowych pełniących służbę w WSI do nowo powstałych Służb, z zachowaniem uprawnień nabytych w okresie pełnienia służby w WSI.
W wyniku kolejnej zmiany rozporządzenia, dokonanej z dniem 1 kwietnia 2009 r., zniesiono dodatek specjalny za wykonywanie czynności operacyjno-rozpoznawczych lub analityczno-informacyjnych w Służbie Kontrwywiadu Wojskowego i Służbie Wywiadu Wojskowego. Gdyby istota zmiany sprowadzała się tylko do podwyższenia dodatku specjalnego, to można było tego dokonać wskutek nowelizacji § 18 rozporządzenia. Prawodawca zdecydował się natomiast na wyodrębnienie z § 18 rozporządzenia spraw żołnierzy pełniących służbę w SKW i SWW oraz utworzenie całkiem nowego dodatku dla tych żołnierzy, ujętego w nowej jednostce redakcyjnej § 18 a rozporządzenia. Taki zabieg prawodawcy potwierdza brak możliwości zliczenia okresów pobierania dodatków specjalnych z omówionych tytułów.
Zgodnie z § 26 i § 26 a rozporządzenia istnieje możliwość przyznania, w ostatnim miesiącu pełnienia służby wojskowej, zarówno dodatku dla żołnierzy WSI, jak też dodatku za wykonywanie za wykonywanie czynności operacyjno-rozpoznawczych lub analityczno-informacyjnych w Służbie Kontrwywiadu Wojskowego i Służbie Wywiadu Wojskowego, wypłacanego na podstawie § 18 rozporządzenia. Nie ma jednakże podstaw do sumowania okresów otrzymywania takich dodatków z okresem pobierania dodatku specjalnego przysługującego, na mocy § 18 a rozporządzenia, żołnierzom pełniącym służbę Służbie Kontrwywiadu Wojskowego i Służbie Wywiadu Wojskowego.
W związku z powyższym stanowisko Sądu I instancji w tym zakresie jest całkowicie błędne. Przyjęta przez ten Sąd wykładnia prowadzi do niedopuszczalnej sytuacji, w której, w razie zaliczenia okresu służby w Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, oficer który służbę w tej instytucji pełnił przez okres krótszy niż 10 lat, otrzymywałby dodatek specjalny za pełnienie służby w Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, tak jakby pełnił tam służbę przez okres ponad 10 lat. Dla stworzenia takiej fikcji prawnej- zdaniem Ministra Obrony Narodowej- niezbędne byłoby istnienie normy prawnej, z której wprost wynikałoby takie uprawnienie. Do takiego rozwiązania nie może natomiast prowadzić dokonana przez WSA w Warszawie błędna wykładnia przepisów art. 80 ust.1 pkt.1 w zw. z art.80 ust.5a i 5b ustawy w zw. z § 4, § 27 ust.1 pkt.1 i § 18 a rozporządzenia.
Bezpośrednią konsekwencją dokonania przez WSA w Warszawie błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, było ich niewłaściwe zastosowanie przy rozpoznawaniu skargi złożonej przez oficera. To niewłaściwe zastosowanie polegało na przyjęciu, że okres otrzymywania dodatku specjalnego z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej w Służbie Kontrwywiadu Wojskowego podlega zsumowaniu dla potrzeb ustalania prawa do dodatku specjalnego w ostatnim miesiącu pełnienia zawodowej służby wojskowej z wcześniejszymi okresami pobierania przez skarżącego dodatków specjalnych z innych tytułów oraz, że okres otrzymywania dodatku specjalnego z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej w Służbie Kontrwywiadu Wojskowego traktuje się jako okres otrzymywania dodatku specjalnego, o którym jest mowa odpowiednio w § 9, 11,15,18 albo 20 wymienionego rozporządzenia.
Sąd I instancji naruszył również art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku z art. 3 § 1 P.p.s.a. poprzez wadliwe wskazanie ustaleń faktycznych, polegające na uznaniu, że okres otrzymywania dodatku specjalnego z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej w Służbie Kontrwywiadu Wojskowego podlega zsumowaniu dla potrzeb ustalenia prawa do dodatku specjalnego w ostatnim miesiącu pełnienia zawodowej służby wojskowej z wcześniejszymi okresami pobierania przez skarżącego dodatków z innych tytułów. Sąd pominął przy tym istotną okoliczność, że dodatek otrzymywany na podstawie § 18 rozporządzenia przyznawany był wyłącznie żołnierzom w związku z wykonywaniem przez nich czynności dochodzeniowo – śledczych lub operacyjno – rozpoznawczych. Tak więc nie każdy żołnierz pełniący do dnia 31 marca 2009 r. zawodową służbę wojskową w strukturach Żandarmerii Wojskowej lub Służby Wywiadu Wojskowego czy też Służby Kontrwywiadu Wojskowego otrzymywał ten dodatek specjalny. Dotyczyło to wyłącznie tych żołnierzy, którzy z uwagi na zajmowane stanowiska służbowe, wykonywali czynności uprawniające do otrzymywania tego dodatku specjalnego.
Naruszenie przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego, skutkujące dokonaniem błędnych ustaleń, zdeterminowało podjęcie przez ten Sąd błędnego rozstrzygnięcia na podstawie art.145 § 1 pkt.1 lit.a w zw. z art.3 § 1 P.p.s.a. i w rezultacie uchylenie decyzji organów obu instancji, mimo że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy zachodziły podstawy do oddalenia skargi na podstawie art.151 P.p.s.a.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną M. N. reprezentowany przez radcę prawnego domagał się oddalenia skargi kasacyjnej jako bezzasadnej i pozbawionej usprawiedliwionych podstaw.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej powoływana jako P.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę zgodnie z zarzutami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna rozpoznawana w tych granicach nie mogła zostać uwzględniona, gdyż podniesione w niej przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzuty są nietrafne.
Rozpatrywana skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. W takiej sytuacji jako pierwsze podlegają rozpoznaniu zarzuty naruszenia prawa procesowego, bowiem dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo że nie został skutecznie podważony, można przejść do kontrolowania dokonanej przez Sąd I instancji wykładni przepisów prawa materialnego (por. wyrok NSA z 21 października 2011 r., II FSK 775/10).
W ramach drugiej podstawy kasacyjnej jako naruszone przepisy postępowania powołano art.141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a., argumentując przy tym, że sygnalizowane uchybienia miały polegać na wadliwym wskazaniu ustaleń faktycznych poprzez uznanie, że okres otrzymywania dodatku specjalnego z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej w Służbie Kontrwywiadu Wojskowego dla potrzeb ustalenia prawa do dodatku specjalnego w ostatnim miesiącu pełnienia zawodowej służby wojskowej podlega zsumowaniu z wcześniejszymi okresami pobierania przez oficera dodatków specjalnych z innych tytułów. Zauważyć zatem należy, że art.141 § 4 P.p.s.a. określa elementy konstrukcyjne uzasadnienia wyroku, stanowiąc, że pisemne motywy takiego orzeczenia powinny zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zarzut złamania art.141 § 4 P.p.s.a. może być zatem co do zasady skuteczny tylko wtedy, gdy uzasadnienie wyroku uniemożliwia kontrolę instancyjną zaskarżonego orzeczenia, w szczególności gdy nie zawiera ono któregokolwiek z elementów konstrukcyjnych, o którym mowa w powołanym przepisie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wszystkim wymogom przewidzianym w art.141 § 4 P.p.s.a. i zostało tak skonstruowane, że pozwoliło na sformułowanie zarzutów kasacyjnych, jak również na kontrolę instancyjną kwestionowanego orzeczenia. To, że skarżący kasacyjnie nie zgadza się z przyjętą przez Sąd I instancji podstawą rozstrzygnięcia nie oznacza, że doszło do naruszenia art.141 § 4 w zw. z art.3 § 1 P.p.s.a. Zarzut naruszenia tych przepisów nie stanowi skutecznego instrumentu do polemiki ze stanowiskiem Sądu I instancji, przedstawionym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Kwestie te mogą podlegać kontroli instancyjnej, jednakże w ramach innych zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej.
Usprawiedliwionych podstaw nie mają również zarzuty dotyczące art. 145 § 1 pkt.1 lit.a oraz art.151 P.p.s.a. Sądowi I instancji można zarzucić naruszenie art. 145 § 1 pkt.1 lit.a P.p.s.a. tylko wówczas, gdy Sąd ten stwierdzi istotne naruszenie przepisów prawa materialnego, a mimo tego nie spełni dyspozycji powołanej normy i nie uchyli zaskarżonej decyzji. Jeżeli Sąd I instancji dopatrzy się istotnego naruszenia prawa materialnego i uchyli zaskarżoną decyzję, to nie można mu skutecznie postawić omawianego zarzutu. Podobna sytuacja zachodzi z naruszeniem art.151 P.p.s.a. Do złamania tego przepisu może dojść wówczas, gdy Sąd oddali skargę, pomimo stwierdzenia uchybień, które powinny skutkować podjęciem przez Sąd określonych rozstrzygnięć. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła. Skoro WSA w Warszawie dopatrzył się istotnego naruszenia przez organy przepisów prawa materialnego, to nie miał jakichkolwiek podstaw do oddalenia rozpatrywanej skargi, lecz zobowiązany był ją uwzględnić, co też w zaskarżonym wyroku uczynił.
W ramach podstawy przewidzianej w art.174 pkt.1 P.p.s.a. wnoszący skargę kasacyjną Minister Obrony Narodowej wytknął Sądowi I instancji złamanie licznych przepisów prawa materialnego dotyczących ustalania wysokości dodatku specjalnego przysługującego żołnierzom zawodowym w ostatnim miesiącu pełnionej przez nich zawodowej służby wojskowej.
Przed dokonaniem oceny takich zarzutów w pierwszej kolejności należy przypomnieć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych i Sądu Najwyższego od wielu lat prezentowany jest pogląd, że przepisy płacowe, w tym dotyczące uposażenia żołnierzy zawodowych i funkcjonariuszy innych służb mundurowych muszą być stosowane ściśle. Niedopuszczalna jest nie tylko ich wykładnia rozszerzająca. Nie można w tym zakresie stosować interpretacji zawężającej. Jeżeli zatem ustawodawca zamierza z jakichkolwiek przyczyn zróżnicować uprawnienia finansowe określonej grupy osób, to powinien to uczynić wyraźnym przepisem. Nie można w drodze wykładni przypisywać ustawodawcy intencji co do zawężenia podmiotowego lub przedmiotowego zakresu danej regulacji płacowej, jeżeli on sam takiej woli wprost nie wyraził. Zamiar wszelkich takich ograniczeń powinien być rozważany i realizowany już na etapie redagowania tekstu prawnego, nie zaś wywodzony w drodze wykładni przepisu prawnego już ustanowionego.
Powyższe uwagi zachowują swą aktualność nie tylko w odniesieniu do stosowania przepisów płacowych. W państwie prawa obowiązuje bowiem generalna zasada, zgodnie z którą pozbawienie lub ograniczenie uprawnień określonej kategorii osób może nastąpić wyłącznie na podstawie wyraźnego uregulowania. Konieczne jest więc istnienie jasnego przepisu wyłączającego lub ograniczającego prawa do pewnych świadczeń w związku z zaistnieniem określonego zdarzenia.
Zarzuty sformułowane w skardze kasacyjnej oparte są na założeniu, że przepisy pragmatyki służbowej przewidują 11 różnych dodatków specjalnych. W związku z tym dodatek specjalny przewidziany w § 18 a rozporządzenia, wypłacany od kwietnia 2009 r. żołnierzom pełniącym służbę w Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, jest zupełnie innym rodzajowo świadczeniem niż dodatki specjalne, które żołnierze ci otrzymywali wcześniej, w tym dodatki specjalne przyznawane im na mocy § 18 rozporządzenia. W konsekwencji oznaczać to ma, że wysokość dodatku specjalnego w ostatnim miesiącu służby zależy nie od łącznego okresu pobierania przez żołnierza dodatków specjalnych lecz wyłącznie od tego przez ile lat otrzymywał on dodatek specjalny przyznany mu na ściśle określonej podstawie prawnej. Takie założenia skarżącego kasacyjnie organu nie są trafne.
Żołnierz z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej, zgodnie z art. 71 ust.1 i art. 72 ust.1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, otrzymuje uposażenie składające się z uposażenia zasadniczego i dodatków do uposażenia, a ponadto inne należności określone ustawą. Ustawa ta przewiduje w art.80 ust.1 trzy podstawowe dodatki do uposażenia, a mianowicie: dodatek specjalny - za szczególne właściwości lub warunki pełnienia zawodowej służby wojskowej (pkt.1), dodatek służbowy - za pełnienie zawodowej służby wojskowej na określonych stanowiskach dowódczych i kierowniczych lub samodzielnych albo w określonych jednostkach wojskowych (pkt.2) i dodatek za długoletnią służbę wojskową (pkt.3). Z kolei art. 80 ust. 5b ustawy stanowi, że żołnierzowi zawodowemu, który otrzymywał dodatki, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, przyznaje się te dodatki w ostatnim miesiącu pełnienia służby, w wysokości uzależnionej od okresu ich otrzymywania. Skoro art. 80 ust.5 b ustawy odsyła wprost między innymi do art. 80 ust.1 pkt.1, to Sąd I instancji prawidłowo uznał, że przepisy te należy odczytywać łącznie, przyjmując, że żołnierzowi, który otrzymywał dodatek specjalny za szczególne właściwości lub warunki pełnienia zawodowej służby wojskowej, przyznaje się ten dodatek w ostatnim miesiącu pełnienia służby, w wysokości uzależnionej od okresu otrzymywania takiego świadczenia. Tym samym jedynym kryterium pozwalającym na zróżnicowanie wysokości dodatku specjalnego należnego w ostatnim miesiącu pełnienia służby powinien stanowić okres otrzymywania przedmiotowego dodatku specjalnego. Pogląd ten utrwalony jest w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyroki NSA z dnia 11 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 2/11 oraz z dnia 30 marca 2012 sygn. akt I OSK 1821/11 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe stanowisko podziela również Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę.
W związku z powyższym nie ma podstaw do obrony tezy, na której wspiera się rozumowanie skargi kasacyjnej, że o wysokości dodatku specjalnego w ostatnim miesiącu służby ma decydować nie łączny okres pobierania dodatku specjalnego lecz wyłącznie okres otrzymywania dodatku specjalnego z ściśle określonego tytułu i wypłacanego na identycznej podstawie prawnej. Takie ograniczenia musiałyby wynikać z wyraźnego przepisu, a tymczasem unormowania takiego brak. Sugerowanych przez autora skargi kasacyjnej twierdzeń nie wspiera przede wszystkim treść art. 80 ust.5a zdanie pierwsze ustawy. Z przepisu tego wynika bowiem jedynie to co zostało w nim wprost ustanowione, czyli że żołnierzowi zawodowemu, który spełnia równocześnie warunki do otrzymywania dodatków specjalnych o charakterze stałym z kilku tytułów, przysługuje jeden dodatek specjalny w wyższej stawce miesięcznej. Art. 80 ust.5a ustawy nie może być zatem uznany za regulację ograniczającą uprawnienia wynikające z art. 80 ust.5b ustawy. Gdyby ustawodawca rzeczywiście chciał dokonać takiego zawężenia, wyraźnie musiałby to stwierdzić. Jeżeli tego nie uczynił, to należy uznać, że brak jest podstaw do takiego rozumienia omawianej normy. Sugerowana przez Ministra Obrony Narodowej interpretacja, która zmieniałaby w istotny sposób treść art.80 ust.5 b ustawy, nie wytrzymuje zatem krytyki i musi być odrzucona. Wykładnia musi opierać się na założeniu racjonalnego i prawidłowego działania ustawodawcy. Tam gdzie określonych ograniczeń nie wprowadza sam prawodawca, tam nie wolno ich wyprowadzać interpretatorowi tekstu prawnego. Jeżeli więc w art.80 ust.5 b ustawy ustawodawca kwotę dodatku przysługującego w ostatnim miesiącu służby powiązał wprost z okresem otrzymywania takiego świadczenia, to nie można domniemywać, że w istocie jego wolą było uzależnienie wysokości świadczenia od okresu, w jakim żołnierzowi zawodowemu dodatek specjalny wypłacano tylko z jednego tytułu i na identycznej podstawie prawnej.
Omawiane zasady należy uwzględnić również przy interpretacji przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych. Zauważyć przy tym należy, że rozporządzenie to zostało wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 80 ust.6 ustawy. Powyższy przepis zobowiązywał Ministra Obrony Narodowej, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw pracy, do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowych warunków otrzymywania dodatków do uposażenia zasadniczego oraz ich wysokość. Upoważnienie to uprawniało organ między innymi do określenia szczególnych właściwości lub warunków pełnienia zawodowej służby wojskowej uprawniających żołnierzy zawodowych do otrzymywania dodatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, a także szczegółowych warunków i trybu przyznawania, zawieszania, obniżania i wstrzymywania dodatków do uposażenia, nie zaś do ustalania różnych rodzajów dodatków specjalnych. Nie można zatem uznać by § 4 omawianego rozporządzenia- jak sugeruje skarżący kasacyjnie organ- zwierał katalog różnych rodzajów dodatków specjalnych, co w jego ocenie ma dodatkowo wspierać tezę o odrębnym charakterze każdego dodatku specjalnego i niedopuszczalności sumowania poszczególnych okresów pobierania przez żołnierza dodatku specjalnego. Tymczasem przepis § 4 rozporządzenia wymienia jedynie, jakie zadania i pełnienie jakiej służby należy uznawać za pełnienie służby o szczególnych właściwościach i warunkach, uprawniających żołnierza do otrzymywania dodatku specjalnego. Przepis ten w różnych okresach jego obowiązywania do okresów uprawniających do dodatku specjalnego zaliczał między innymi wykonywanie czynności operacyjno-rozpoznawczych lub zabezpieczenia operacyjnego w Wojskowych Służbach Informacyjnych, następnie po likwidacji tej jednostki- wykonywanie czynności operacyjno-rozpoznawczych lub analityczno-informacyjnych w Służbie Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służbie Wywiadu Wojskowego, zaś po kolejnej nowelizacji- pełnienie służby w Służbie Kontrwywiadu Wojskowego lub Służbie Wywiadu Wojskowego.
Szczegółowe warunki ustalania wysokości dodatku specjalnego w ostatnim miesiącu służby reguluje § 7 ust.1 omawianego rozporządzenia. Normę zawarta w powyższym akcie wykonawczym nie zawiera samodzielnej regulacji w tym zakresie. Należy ją niewątpliwie traktować jako dopełnienie normy zawartej w art.80 ust.5b ustawy. Z treści obu tych przepisów w powiązaniu z § 4, § 18 i § 18a rozporządzenia wynika, że dodatek specjalny przysługuje za szczególne warunki i właściwości pełnionej służby. O charakterze dodatku specjalnego przesadza nie tyle sama podstawa prawna, w oparciu o którą takie świadczenie jest przyznawane, ale charakter wykonywanych zadań i specyfika pełnionej przez żołnierza służby. W związku z tym chybione są twierdzenia organu, że dodatek specjalny wypłacany na podstawie art.18 a rozporządzenia jest odrębnym rodzajowo dodatkiem od dodatku wypłacanego na podstawie między innymi § 18 rozporządzenia. Mimo innego tytułu do przyznania i wypłacania takich świadczeń, są one dodatkami specjalnymi w rozumieniu art.80 ust.1 pkt.1 w zw. z art.80 ust.5b ustawy. W tej sytuacji i skoro w art.80 ust.5 b ustawy i § 7 ust.1 jest mowa ogólnie o okresie otrzymywania dodatku specjalnego, to nie ma podstaw by okresu pobierania dodatku specjalnego dla żołnierzy WSI oraz SKW i SWW, przed zmianą i po zmianie wojskowych przepisów pragmatycznych, nie można było sumować dla celów ustalania wysokości omawianego dodatku w ostatnim miesiącu pełnienia zawodowej służby wojskowej.
Powyższa uwaga dotyczy również dodatku wypłacanego żołnierzom WSI przed 30 czerwca 2004 r. Z przepisu § 27 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wynika bowiem że okres pobierania przed dniem 30 czerwca 2004 r. przez żołnierzy WSI dodatku o charakterze stałym (przyznawanego na podstawie rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy, a wcześniej na podstawie zarządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 kwietnia 1990 r. nr 30/MON),traktuje się jako okres otrzymywania dodatku specjalnego, o którym mowa między innymi w § 18 tego rozporządzenia. Jeżeli wspomniany okres traktowany jest jako okres otrzymywania wprowadzonego z dniem 1 lipca 200 4 r. dodatku specjalnego, to nie może budzić wątpliwości, że także ten okres podlega zaliczeniu do okresów otrzymywania dodatku specjalnego w celu ustalenia wysokości dodatku specjalnego należnego w ostatnim miesiącu służby.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty sformułowane w skardze kasacyjne nie zawierają usprawiedliwionych podstaw. Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt.2 P.p.s.a

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI