I OSK 748/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i decyzje administracyjne, uznając, że służba w Wojskach Obrony Terytorialnej nie wyklucza prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Sprawa dotyczyła prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla osoby, która w okresie jego pobierania pełniła terytorialną służbę wojskową. Organy administracji i WSA uznały, że służba ta stanowiła 'inną pracę zarobkową', wykluczającą przyznanie świadczenia. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił te rozstrzygnięcia, stwierdzając, że służba w WOT ma charakter specyficzny, nie zarobkowy i nie wyklucza prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną K.A. od wyroku WSA w Krakowie, który oddalił jej skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Spór dotyczył odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres, w którym skarżąca pełniła terytorialną służbę wojskową. Organy administracji oraz WSA uznały, że służba ta stanowiła 'inną pracę zarobkową' w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, co wykluczało prawo do świadczenia. NSA, analizując przepisy ustawy o obronie Ojczyzny oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych, doszedł do odmiennego wniosku. Stwierdził, że stosunek służbowy w WOT ma charakter specyficzny, dobrowolny, niezarobkowy i nie jest tożsamy z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Podkreślono, że ustawodawca zakładał możliwość pogodzenia służby w WOT z cywilną aktywnością zawodową. W związku z tym NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz decyzje administracyjne, uznając zarzuty skargi kasacyjnej za zasadne.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, pełnienie terytorialnej służby wojskowej nie stanowi 'zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej' w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ ma ono specyficzny, dobrowolny i niezarobkowy charakter, a ustawodawca dopuszcza jego pogodzenie z cywilną aktywnością zawodową.
Uzasadnienie
NSA uznał, że służba w WOT jest odrębnym stosunkiem prawnym, który nie jest tożsamy z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ustawa o obronie Ojczyzny traktuje tę służbę jako działalność uboczną, za którą przysługuje świadczenie pieniężne, a nie wynagrodzenie. Dlatego też, osoba pełniąca służbę w WOT może jednocześnie spełniać warunek rezygnacji z zatrudnienia lub niepodejmowania innej pracy zarobkowej na potrzeby świadczenia pielęgnacyjnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (27)
Główne
u.ś.r. art. 17 § 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
u.ś.r. art. 3 § 22
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Definicja 'zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej' obejmuje wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą, umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło, członkostwa w spółdzielniach lub prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.
Dz.U. 2020 poz 111 art. 3 § pkt 22
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Dz.U. 2020 poz 111 art. 17 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Pomocnicze
Ustawa o obronie Ojczyzny art. 171 § 1
Terytorialna służba wojskowa może być pełniona dyspozycyjnie albo rotacyjnie.
Ustawa o obronie Ojczyzny art. 172 § 1
Stosunek służbowy terytorialnej służby wojskowej powstaje w drodze powołania na podstawie dobrowolnego zgłoszenia się do tej służby.
Ustawa o obronie Ojczyzny art. 303 § 1
Ochrona trwałości stosunku pracy pracowników odbywających czynną służbę wojskową.
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
pkt 6
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 75
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
Dz. U. z 2023 r. poz. 1429 art. 63
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym
Wskazanie na konieczność rozważenia zmiany stanu prawnego.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
pkt 1 lit. a
p.p.s.a. art. 174 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Służba w Wojskach Obrony Terytorialnej nie jest 'zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową' w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Stosunek służbowy w WOT ma charakter specyficzny, dobrowolny i niezarobkowy. Ustawodawca dopuszcza pogodzenie służby w WOT z cywilną aktywnością zawodową.
Odrzucone argumenty
Pełnienie służby w WOT stanowi 'inną pracę zarobkową', co wyklucza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Pobieranie świadczenia pieniężnego za służbę w WOT jest przesłanką negatywną do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Godne uwagi sformułowania
ustawodawca nie połączył definicji 'zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej' z żadnym zakresem, np: etatowym, czasowym, godzinnym czy zadaniowym istotne jest natomiast to, czy osoba starająca się o świadczenie rodzinne pozostaje w zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 u.ś.r. należy opowiedzieć się, za szerokim rozumieniem pojęcia 'zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej' stosunek służbowy terytorialnej służby wojskowej powstaje w drodze powołania, na podstawie dobrowolnego zgłoszenia się do tej służby ustawodawca z góry założył, że osoby będące żołnierzami obrony terytorialnej, a więc żołnierzami niezawodowymi, będą jednocześnie podejmować zatrudnienia u innych pracodawców, gdyż wojsko takim pracodawcą nie jest. pełnienie służby przez żołnierza obrony terytorialnej, ma charakter uboczny w stosunku do cywilnej pozasłużbowej jego aktywności do tego stopnia, że w zamiarze ustawodawcy możliwe jest pogodzenie tej służby z pracą zawodową. nie można zatem stawiać przedmiotowej służby na równi z podjęciem zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne jest skierowane do osób, które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, lub też rezygnują z tych form aktywności zawodowej.
Skład orzekający
Karol Kiczka
przewodniczący
Iwona Bogucka
członek
Joanna Skiba
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'zatrudnienie lub inna praca zarobkowa' w kontekście świadczeń rodzinnych i specyfiki służby w Wojskach Obrony Terytorialnej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji pełnienia służby w WOT i może wymagać analizy w kontekście zmian prawnych (np. ustawa o świadczeniu wspierającym).
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia socjalnego i jego relacji z aktywnością obywatelską, co może być interesujące dla szerszego grona odbiorców.
“Czy służba w WOT odbiera prawo do świadczenia pielęgnacyjnego? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 748/24 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-04-01 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-04-08 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Iwona Bogucka Joanna Skiba /sprawozdawca/ Karol Kiczka /przewodniczący/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane III SA/Kr 489/23 - Wyrok WSA w Krakowie z 2023-08-24 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 111 art. 3 pkt 22, art. 17 ust. 1 Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka Sędziowie: sędzia NSA Iwona Bogucka sędzia del. WSA Joanna Skiba (spr.) po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 sierpnia 2023 r. sygn. akt III SA/Kr 489/23 w sprawie ze skargi K.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Nowego Sącza z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu na rzecz K.A. kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2023 r. sygn. akt III SA/Kr 489/23, oddalił skargę K.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Decyzją z [...] listopada 2022 r., uzupełnioną (w zakresie 2. punktu) postanowieniem z [...] listopada 2022 r. Prezydent Miasta Nowego Sącza przyznał K.A. (dalej: skarżąca) świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad synem K.A.2, na okres od 23 sierpnia 2022 r. do 31 października 2024 r. (pkt 1 decyzji). Organ odmówił natomiast skarżącej wskazanego świadczenia za okres od 1 października 2021 r. do 22 sierpnia 2022 r. (pkt 2 decyzji). Organ ustalił, że syn skarżącej legitymuje się wydanym do dnia 31 października 2024 r. orzeczeniem o niepełnosprawności - z koniecznością stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku z ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz koniecznością stałego współdziałania na co dzień opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Fakt sprawowania opieki został potwierdzony wywiadem środowiskowym z 10 listopada 2022 r. Dołączone do wniosku dokumenty potwierdzały rezygnację skarżącej z zatrudnienia od 23 sierpnia 2022 r. - w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem. Natomiast w związku z tym, że w okresie od 9 marca 2019 r. do 22 sierpnia 2022 r. skarżąca nawiązała stosunek pracy, na podstawie powołania, w 11 Małopolskiej Brygadzie Obrony Terytorialnej, to za ten okres nie przysługiwało jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nie spełniała przesłanki "rezygnacji czy też niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", o której mowa w 17 ust.1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 390) - dalej: "u.ś.r.". Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 68 § 1 Kodeksu pracy, stosunek pracy nawiązuje się na podstawie powołania w przypadkach określonych odrębnymi przepisami. I takim przepisem jest art. 98k ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej. Skarżąca nawiązała stosunek pracy w drodze powołania, na podstawie dobrowolnego zgłoszenia się do tej służby, co w ocenie organu nalży zakwalifikować jako "inną pracę zarobkową", o której mowa w art. 17 ust.1 u.ś.r. Skarżąca odwołała się od decyzji organ I w zakresie w jakim organ odmówił jej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj. w zakresie pkt 2 decyzji. Zarzuciła organowi I instancji naruszenia: art. 17 ust.1 w zw. z art. 3 pkt 22 u.ś.r., art. 23 ust. 4a, art. 24 ust.2a oraz art. 7, art. 8, art. 9, art.11, art. 75, art. 77, art. 107 § 3, art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U z 2023 r., poz. 775) – dalej: "k.p.a." oraz art. 2 i 32 Konstytucji RP. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu decyzją z [...] grudnia 2022 r., utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Kolegium zwróciło uwagę, że ustawodawca nie połączył definicji "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", o której mowa art. 3 pkt 22 u.ś.r., z żadnym zakresem, np: etatowym, czasowym, godzinnym czy zadaniowym. Ponadto spełnienie tej definicji jest niezależne nie tylko od wysokości uzyskiwanych dochodów, ale również od tego czy dochód w ogóle jest uzyskiwany. Istotne jest natomiast to, czy osoba starająca się o świadczenie rodzinne pozostaje w zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 u.ś.r. Stąd należy opowiedzieć się, za szerokim rozumieniem pojęcia "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", z punktu widzenia rodzajów stosunków prawnych, na podstawie których to zatrudnienie lub inna praca zarobkowa mogą być wykonywane. Skarżąca oświadczyła, że sprawuje stałą i osobistą opiekę nad synem. Pomaga mu przy higienie osobistej, przyrządza i podaje posiłki, załatwia sprawy w placówkach zdrowia i urzędach. Jej syn wymaga diety sensorycznej, którą realizuje w domu, co pochłania wiele czasu. Dziecko wymaga sprawowania nieustannej pieczy. Na podstawie wywiadu środowiskowego ustalono, że rodzina skarżącej składa się z trzech osób. Konkubent pracuje, natomiast skarżąca opiekuje się dzieckiem. Syn skarżącej jest dzieckiem specjalnej troski, wymagającym stałej, całodobowej opieki i długotrwałej pomocy oraz rehabilitacji. Ojciec dziecka mieszka w USA, nie utrzymuje z nim kontaktu i nie wywiązuje się z alimentów. Na podstawie kserokopii książeczki wojskowej Kolegium ustaliło, że skarżąca 22 sierpnia 2022 r. została zwolniona z odbywania Terytorialnej Służby Wojskowej TSW 11 Małopolskiej Brygady Obrony Terytorialnej. Mając zatem na uwadze, że w myśl art. 172 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny stosunek służbowy terytorialnej służby wojskowej powstaje w drodze powołania, na podstawie dobrowolnego zgłoszenia się do tej służby, oraz biorąc pod uwagę definicję legalną zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej opisaną w art. 3 pkt 22 u.ś.r. Kolegium doszło do przekonania, że nawiązany przez skarżącą od 9 marca 2019 r. do 22 sierpnia 2022 r. stosunek służbowy realizuje negatywną przesłankę do przyznania prawa do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego w postaci podjęcia przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a tym samym zarzuty odwołania nie znajdują uzasadnienia. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca domagała się uchylenia decyzji Kolegium. Wniosła też o zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. We wspomnianym na wstępie wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę. Zdaniem Sądu, błędne było stanowisko skarżącej, wedle którego mając zawarty stosunek służbowy terytorialnej służby wojskowej, nie wykonywała ona żadnej pracy i stąd spełnia przesłankę "niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Sąd I instancji uzasadniając swoje stanowisko stwierdził, że sprawowanie opieki nad dzieckiem jest jedną z koniecznych przesłanek, ale nie przesłanką wystarczającą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Istotne jest czy osoba starająca się o świadczenie rodzinne nie pozostaje w zatrudnieniu lub nie wykonuje innej pracy zarobkowej w rozumieniu definicji z art. 3 pkt 22 u.ś.r., czyli nie pozostaje w jednym ze stosunków prawnych wskazanych w art. 3 pkt 22 u.ś.r. Skoro zatem, zdaniem Wojewódzkiego Sądu, w rozpoznawanej sprawie w okresie od 1 października 2021 r. do 22 sierpnia 2022 r. skarżąca pozostawała w stosunku zatrudnienia pełniąc terytorialną służbę wojskową, to słusznie organ stwierdził, że za ten okres nie przysługuje jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie miało więc znaczenia, czy skarżąca faktycznie otrzymywała w tym czasie uposażenie z funduszy MON-u. Skarżąca została zwolniona ze służby 22 sierpnia 2022 r., stąd organ przyznał wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne od dnia 23 sierpnia 2022 r. Sąd I instancji podkreślił też, że świadczenie pielęgnacyjne jest skierowane do osób, które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, lub też rezygnują z tych form aktywności zawodowej. Świadczenie to ma bowiem na celu wsparcie tych osób, które pomimo możliwości pozostawania w zatrudnieniu, rezygnują z niego bądź to nie podejmują ze względu na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną osobą. Również względy systemowe nie dają podstaw do przyjęcia, że zamiarem ustawodawcy było utożsamienie utraty dochodów z tytułu zatrudnienia z faktycznym zaprzestaniem pracy. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła K.A. zaskarżając wyrok w całości. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 ustawy z 2003 r. o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż bycie żołnierzem obrony terytorialnej i pobieranie świadczenia z tego tytułu jest zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, w sytuacji kiedy ustawa o obronie Ojczyzny traktuje stosunek żołnierzy obrony terytorialnej w sposób szczególny i osobliwy, w tym znaczeniu, że ten specyficzny stosunek służbowy nie wyklucza zatrudnienia, czy innego niewojskowego stosunku służbowego, a za wykonywanie służby nie przysługuje żołnierzowi wynagrodzenie, tylko świadczenie pieniężne, i to zarówno dla pracodawcy żołnierza (który w tym czasie nie wykonuje pracy), jak i dla samego żołnierza, stąd nie sposób twierdzić, że pełnienie tej służby ma zarobkowy charakter, co w konsekwencji doprowadziło Sąd do błędnego przekonania, iż Skarżącej w okresie od 1.10.2021 do 22.08.2022 nie przysługiwało świadczenie pielęgnacyjne, bowiem nie spełniła ona warunków, o których mowa w tych przepisach prawa materialnego, w sytuacji kiedy Skarżąca spełniła warunki wskazane w tych przepisach, doprowadzając finalnie przez Sąd do oddalenia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, 2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 ustawy z 2003 r. o świadczeniach rodzinnych poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie, z pominięciem specyficznej sytuacji Skarżącej, której honorowa służba w wojskach obrony terytorialnej miała charakter gotowości i nie sposób uznać tej gotowości za pracę zarobkową w rozumieniu powyższych przepisów, co skutkowało oddaleniem skargi, oraz poprzez bezpodstawne uznanie, iż pobieranie przez Skarżącą świadczenia pieniężnego za bycie żołnierzem OT stanowiło przesłankę negatywną w rozumieniu art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r., 3) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy Skarżąca wykazała, iż postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które powinny skutkować uchyleniem decyzji obu organów w całości. W oparciu o powyższe wniesiono o: 1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, 2. zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego według norm prawem przepisanych względnie o: 3. zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie decyzji obu organów, celem wydania decyzji zgodnej z prawem oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego według norm prawem przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., ponieważ skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia odpisu środka zaskarżenia, nie zażądała jej przeprowadzenia. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W analizowanej sprawie przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., nie występują. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany jest granicami środka zaskarżenia, wyznaczonymi wskazanymi w nim podstawami: naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 ppsa); naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ppsa). W skardze kasacyjnej postawiono zarzuty w obrębie obu ww. podstaw kasacyjnych. Wskazano w szczególności na dokonanie przez Sąd I instancji błędnej wykładni art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz oddalenie skargi, mimo wykazania, iż postępowanie organów administracji dotknięte było wadami. W sprawie nie budzi żadnych wątpliwości, że skarżąca spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest natomiast to czy okres, gdy skarżąca pełniła służbę w Wojskach Obrony Terytorialnych można uznać za pozostawanie przez nią w zatrudnieniu. Z ustalonego w niniejszej sprawie stanu faktycznego wynika, że skarżąca w okresie od 9 marca 2019 r. do 22 sierpnia 2022 r. pełniła terytorialną służbę wojskową. Pełnomocni wyjaśnił, że w przedmiotowym okresie pełniła tę służbę co najmniej raz, ale na pewno miała ona charakter sporadyczny. Stosownie do art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, świadczenie pielęgnacyjne przysługiwało określonemu gronu osób, po spełnieniu m.in. warunku rezygnacji z zatrudnienia. Powołany przepis u.ś.r. określa przesłanki podmiotowe i przedmiotowe, których spełnienie jest konieczne, by danej osobie mogło być przyznane świadczenie pielęgnacyjne. Opisywana norma formułuje warunek rezygnacji (zaprzestania) lub niepodejmowania zatrudnienia (bądź innej pracy zarobkowej), który należy brać pod uwagę przy ocenie spełnienia przesłanek koniecznych do ustalenia prawa do ww. świadczenia. Przepis art. 3 ust. 22 u.ś.r. zawiera definicję zatrudnienia i stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej - oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Przepis ten definiując pojęcie "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" wiąże te pojęcia z określonymi stosunkami prawnymi, a nie z okolicznościami faktycznymi, a przy tym nie definiuje pojęcia "wykonywania pracy". Z połączenia powołanych w skardze kasacyjnej przepisów art. 17 ust. 1 i art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika zatem wniosek, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - a więc w przypadku rezygnacji ze świadczenia pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą, umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło, członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Pozostawanie w stanie zatrudnienia w oparciu o którąś z wyżej wymienionych podstaw z całą pewnością wyklucza kwalifikowanie tego stanu jako rezygnacji z zatrudnienia. Analizując natomiast przepisy dotyczące pełnienia służby w OT wskazać należy w szczególności na następujące kwestie. Zgodnie z art. 171 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t.j. Dz. U. poz. 2305 z późn. zm.) terytorialna służba wojskowa może być pełniona dyspozycyjnie albo rotacyjnie. Z kolei terytorialną służbę wojskową żołnierz OT pełni rotacyjnie w jednostce wojskowej albo innym miejscu określonym przez dowódcę jednostki wojskowej w określonych przez dowódcę jednostki wojskowej dniach służby, co najmniej raz w miesiącu przez okres 2 dni w czasie wolnym od pracy. W pozostałe dni żołnierz OT pełni służbę dyspozycyjnie. Terytorialną służbę wojskową żołnierz OT może pełnić rotacyjnie również w inne dni, stosownie do potrzeb Sił Zbrojnych, po uzgodnieniu z tym żołnierzem lub na jego wniosek. Natomiast z ust. 4 powołanego przepisu ustawy o obronie Ojczyzny wynika, że terytorialną służbę wojskową żołnierz OT pełni dyspozycyjnie poza jednostką wojskową, pozostając w gotowości do stawienia się do służby pełnionej rotacyjnie w terminie i miejscu wskazanych przez dowódcę jednostki wojskowej. Art. 172 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny wskazuje, że stosunek służbowy terytorialnej służby wojskowej powstaje w drodze powołania na podstawie dobrowolnego zgłoszenia się do tej służby. W świetle art. 175 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny żołnierze OT mogą być wezwani do stawienia się w trybie natychmiastowego stawiennictwa do pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie w celu: 1) sprawdzenia gotowości mobilizacyjnej i bojowej jednostek wojskowych; 2) udziału jednostek wojskowych w zwalczaniu klęsk żywiołowych i likwidacji ich skutków, działaniach antyterrorystycznych i z zakresu ochrony mienia, akcjach poszukiwawczych oraz ratowania lub ochrony zdrowia i życia ludzkiego, oczyszczaniu terenów z materiałów wybuchowych i niebezpiecznych pochodzenia wojskowego oraz ich unieszkodliwianiu, a także w realizacji zadań z zakresu zarządzania kryzysowego; 3) przeciwdziałania zagrożeniu bezpieczeństwa państwa, jeżeli jest to niezbędne do wykonywania zadań Sił Zbrojnych w tym zakresie. Z kolei z art. 177 ustawy o obronie Ojczyzny wynika, że dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierze OT pełnią terytorialną służbę wojskową, ustala - w formie zbiorowego wykazu dla jednostki wojskowej - dni, w których w danym roku kalendarzowym służba jest pełniona rotacyjnie. Dni, w których służba jest pełniona rotacyjnie w trybie natychmiastowego stawiennictwa, są uwzględniane w wykazie po zakończeniu pełnienia tej służby, w formie załącznika do wykazu. Dalej z ust. 5 powołanego przepisu wynika, iż żołnierz OT po zapoznaniu się z wykazem zawiadamia niezwłocznie swojego pracodawcę o dniach, w których będzie pełnił terytorialną służbę wojskową rotacyjnie, oraz o zmianach tych terminów, a także zawiadamia pracodawcę o wezwaniu go do pełnienia tej służby w innych dniach, z wyjątkiem przypadku pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie w trybie natychmiastowego stawiennictwa. W przypadku bowiem wezwania żołnierza OT do pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie w trybie natychmiastowego stawiennictwa dowódca jednostki wojskowej, do której żołnierz został wezwany, niezwłocznie po jego stawieniu się do służby zawiadamia o tym fakcie pracodawcę tego żołnierza. Jak z powyższego wynika, ustawodawca z góry założył, że osoby będące żołnierzami obrony terytorialnej, a więc żołnierzami niezawodowymi, będą jednocześnie podejmować zatrudnienia u innych pracodawców, gdyż wojsko takim pracodawcą nie jest. Co więcej, w art. 303 ust. 1 wyżej powołanej ustawy zawarto regulację dotyczącą ochrony trwałości stosunku pracy pracowników odbywających czynną służbę wojskową (także w formie służby w WOT). Ustawodawca wskazał bowiem, iż stosunek pracy z osobą powołaną do pełnienia zasadniczej służby wojskowej albo terytorialnej służby wojskowej może być rozwiązany tylko za zgodą pracownika. Analiza ww. przepisów wskazuje wyraźnie, że pełnienie służby przez żołnierza obrony terytorialnej, ma charakter uboczny w stosunku do cywilnej pozasłużbowej jego aktywności do tego stopnia, że w zamiarze ustawodawcy możliwe jest pogodzenie tej służby z pracą zawodową. Wprawdzie żołnierz OT ma obowiązek stawiać się w jednostce, a więc pozostaje w ciągłej gotowości, jak również odbywa szkolenia, tym niemniej nie jest to taki stosunek, który wiąże się z konieczności ciągłego wykonywania określonej pracy, czy służby na rzecz wojska. Z tego też względu ustawodawca nie przewidział za ten stosunek wynagrodzenia, a jedynie świadczenie pieniężne za te dni, w których taki żołnierz pełni tę służbę rotacyjnie. Za pozostawanie jedynie w dyspozycji żadne świadczenie żołnierzowi obrony terytorialnej się nie należy. Pozwala to wnioskować, że zgodnie z celami przyświecającymi celom tej służby, skarżąca ma możliwość podejmowania innej pracy zarobkowej, z której to możliwości zrezygnowała na rzecz pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, w związku ze sprawowaniem opieki nad własnym niepełnosprawnym dzieckiem. Nie można zatem stawiać przedmiotowej służby na równi z podjęciem zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 u.ś.r. Reasumując, zastosowanie art. 17 ust. 1 ustawy wymaga rezygnacji z aktywności zawodowej przynoszącej określony dochód, bowiem świadczenie pielęgnacyjne ma choćby częściowo zrekompensować jego utratę. Natomiast pełnienie służby w WOT- jak wskazano wyżej - nie jest formą aktywności zawodowej uprawianą dla celów zarobkowych. Nie sposób więc przyjąć, że jest to zatrudnienie lub inna praca zarobkowa, o której mowa w ustawie o świadczeniach rodzinnych, a z której skarżąca musiałaby zrezygnować w celu otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, tak to przyjął w zaskarżonym wyroku Sąd Wojewódzki. Tak więc zarzuty skargi kasacyjnej uznać należy za usprawiedliwione. Ponownie rozpoznając wniosek skarżącej kasacyjnie organ uwzględni wyżej wskazane przez Naczelny Sąd Administracyjny okoliczności, będzie przy tym zobowiązany do rozważenia zmiany stanu prawnego w związku z art. 63 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429). Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzekł jak w pkt I wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI