I OSK 737/21

II SA/Łd 586/20 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2020-11-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-08-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska /przewodniczący/
Anna Dębowska
Robert Adamczewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne
Ochrona zdrowia
Sygn. powiązane
I OSK 737/21 - Wyrok NSA z 2024-06-12
Skarżony organ
Lekarz Weterynarii
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1855
art. 41 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski (spr.) Asesor WSA Anna Dębowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 listopada 2020 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Ł. z dnia [...] nr [...] znak [...] w przedmiocie nakazów i zakazów z zakresu nadzoru weterynaryjnego dotyczących fermy drobiu oddala skargę. m. d.
Uzasadnienie
II SA/Łd 586/20
Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła skarga J. S. na decyzję Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Ł. z [...] r. (nr [...]) utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w B. nr [...] z [...] r. (znak: [...]).
Z akt sprawy wynika następujący przebieg postępowania:
W dniu 11 maja 2017 r. w gospodarstwach K.S. oraz J. S. w miejscowości T. 12, gmina D., utrzymujących kury nioski towarowe (produkcja jaj konsumpcyjnych) przeprowadzono kontrolę interwencyjną. W trakcie kontroli pobrano próby wody przeznaczonej do pojenia kur w kierunku wykrywania obecności substancji przeciwbakteryjnych, paszy w kierunku wykrywania pałeczek Salmonella, jaj w kierunku obecności substancji przeciwbakteryjnych oraz kału w kierunku wykrywania pałeczek Salmonella. Próbki przekazano do badań do Zakładu Higieny Weterynaryjnej w Ł. przy Wojewódzkim Inspektoracie Weterynarii w Ł. – laboratorium urzędowego, akredytowanego, o którym mowa w art. 25 ustawy z 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (tj.: Dz.U. z 2016 r., poz. 1077 ze zm.) [dalej: ustawa o Inspekcji Weterynaryjnej].
Wyniki badań przeprowadzonych w Zakładzie Higieny Weterynaryjnej w Ł. wskazały na brak obecności pałeczek Salmonella spp. w badanych próbkach paszy pochodzących z kurników TK1, TK2, TK3, TK4, brak pozostałości antybiotyków lub innych substancji o działaniu przeciwbakteryjnym w wodzie pobranej z kurników TK1, TK2, TK3, TK4, a także brak pozostałości antybiotyków lub innych substancji o działaniu przeciwbakteryjnym w jajach pobranych z kurników TK1,TK2, TK3, TK4. Wynik badania z 16 maja 2017 r. (sprawozdanie z badań [...]), przeprowadzonego przez Wojewódzki Inspektorat Weterynarii w Ł. Zakład Higieny Weterynaryjnej na próbce kału z kurnika TK 3 wskazał natomiast na obecność Salmonella Enteritidis w badanej próbie. Jednocześnie w próbkach kału pobranych z kurników TK1, TK2, TK4 nie stwierdzono obecności drobnoustrojów Salmonella.
Z uwagi na dodatni wynik badania laboratoryjnego, wskazujący na zakażenie stada kur znajdującego się w kurniku TK3 pałeczkami Salmonella Enteritidis 18 maja 2017 r. Powiatowy Lekarz Weterynarii w B. przeprowadził dochodzenie epizootyczne, udokumentowane protokołem z dochodzenia epizootycznego i badania zwierząt znak: [...] sporządzony 18 maja 2017 r. przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w B.
Powiatowy Lekarz Weterynarii w B. w decyzji z [...] r. (nr [...]) w pkt I nakazał J. S. prowadzącemu działalność rolniczą pod firmą B w D., właścicielowi kurnika TK3 zlokalizowanego w miejscowości T. 12, gmina D., [...]:
1. Niezwłoczny ubój wszystkich sztuk drobiu ze stada zakażonego kur niosek w wieku 97 tygodni, utrzymywanego w chowie klatkowym w kurniku nr TK3;
2. Unieszkodliwienie zwłok wszystkich sztuk drobiu padłego ze stada kur niosek, utrzymywanego w kurniku TK3, zgodnie z przepisami rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 z 21 października 2009 r. określającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1774/2002 (rozporządzenie o produktach ubocznych pochodzenia zwierzęcego) (Dz.Urz. UE L 300 z 14.11.2009, str. 1) oraz środkami wykonawczymi przyjętymi zgodnie z art. 40 tego rozporządzenia;
3. Zniszczenie jaj pochodzących z zakażonego stada, utrzymywanego w kurniku TK3, zgodnie z przepisami rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 z 21 października 2009 r. określającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1774/2002 oraz środkami wykonawczymi przyjętymi zgodnie z art. 40 tego rozporządzenia lub poddanie jaj obróbce cieplnej gwarantującej zabicie wszystkich pałeczek Salmonella;
4. Zniszczenie lub zagospodarowanie odchodów ze stada kur niosek utrzymywanego w kurniku TK3, które mogły ulec skażeniu, w sposób, który wyklucza zanieczyszczenie pałeczkami Salmonella, zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 z 21 października 2009 r. określającym przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi i uchylającym rozporządzenie (WE) nr 1774/2002 oraz środkami wykonawczymi przyjętymi zgodnie z art. 40 ww. rozporządzenia;
5. Zniszczenie lub poddanie odkażaniu innych przedmiotów znajdujących się w kurniku TK3, które mogły ulec skażeniu, oczyszczanie i odkażanie kurnika, w którym był przetrzymywany drób ze stada zakażonego w odniesieniu do celu wspólnotowego, otoczenia kurnika, środków transportu oraz pozostałych przedmiotów, które mogły ulec skażeniu pod nadzorem Powiatowego Lekarza Weterynarii oraz udostępnienie tego obiektu do pobrania próbek w celu stwierdzenia skuteczności wykonanego oczyszczania i odkażania, po wykonaniu czynności, o których mowa w pkt 1-5 powyżej,
6. Izolację drobiu znajdującego się w kurnikach o numerach: TK1, TK2 oraz TK4, w których utrzymywane są stada kur niosek.
W pkt II zakazał J.S.:
1. Wprowadzania drobiu do gospodarstwa oraz wyprowadzania z gospodarstwa, z wyjątkiem drobiu ze stada zakażonego lub podejrzanego o zakażenie, który na wniosek hodowcy, może być przemieszczony do rzeźni;
2. Wywożenia jaj zniesionych przez kury nioski utrzymywane w kurniku nr TK3 z wyłączeniem przemieszczania bezpośrednio do zakładu wytwarzającego lub przetwarzającego produkty jajeczne, o których mowa w przepisach o wymaganiach weterynaryjnych dla produktów pochodzenia zwierzęcego.
Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 44 ust. 2 ustawy z 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (tj. Dz.U. z 2020, poz. 1421 z późn. zm.) [dalej: ustawa o ochronie zdrowia zwierząt], natomiast biorąc pod uwagę treść art. 10 § 2 k.p.a. ze względu na niebezpieczeństwo dla życia i zdrowia ludzkiego, jakie stanowi salmonelloza drobiu, Powiatowy Lekarz Weterynarii odstąpił od zasady zapewnienia czynnego udziału stronie w każdym stadium postępowania.
W odwołaniu od ww. decyzji organu I instancji J.S. zarzucił:
1. Naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez ich niezastosowanie i niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego, niezebranie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, nieprzeprowadzenie ponownego badania kału pochodzącego od kur z kurnika TK3 w ramach dochodzenia epizootycznego, odmowę przeprowadzenia dodatkowego badania próbek kału z kurnika TK3 przez Laboratorium w Zakładzie Mikrobiologii Państwowego Instytutu Weterynaryjnego – Państwowego Instytutu Badawczego w P. w sytuacji, gdy wszystkie pozostałe wyniki badań przeprowadzonych przez ZHW, wyniki badań z kontrprób oraz przebieg dochodzenia epizootycznego wskazują na brak obecności Salmonelli w stadzie kur zasiedlających kurnik TK3;
2. Naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 80 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie pozwala przyjąć obecność Salmonella w stadzie kur zasiedlających kurnik TK3, podczas gdy wszelkie inne dowody (w tym wykonane przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w B. badania wody, paszy i jaj) i okoliczności sprawy – poza wątpliwym i kwestionowanym przez stronę wynikiem z badań [...] – świadczą o braku zakażenia stada kur z kurnika TK3 Salmonellozą;
3. Naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 8 w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i odmowę przeprowadzenia dodatkowego badania próbek kału z kurnika TK3 przez Laboratorium w Zakładzie Mikrobiologii Państwowego Instytutu Weterynaryjnego – Państwowego Instytutu Badawczego w P. w sytuacji, gdy wszystkie pozostałe wyniki badań przeprowadzonych przez ZHW, wyniki badań z kontrprób oraz przebieg dochodzenia epizootycznego wskazują na brak obecności Salmonelli w stadzie kur zasiedlających kurnik TK3, poddając jednocześnie w wątpliwość wiarygodność jedynego wyniku badania podmiotu, na którym oparł się organ wydając skarżoną decyzję;
4. Naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i nienależyte uzasadnienie decyzji z [...] r., a to poprzez nieodniesienie się do zastrzeżeń zgłoszonych w protokole z przebiegu dochodzenia epizootycznego numer [...], nie wskazanie przyczyn, z powodu których innym dowodom, między innymi w postaci pozostałych badań, które dały wynik negatywny, odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej, okoliczności, że przedmiotowe stado było szczepione, pomimo że prowadziły one do wniosku, że stado kur zasiedlających kurnik TK3 nie jest zakażone Salmonellozą;
5. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. ust. 3.2. Programu, poprzez zastosowanie tego przepisu w sytuacji, gdy sprawozdanie z badań będące podstawą zastosowania nakazu uboju nie wskazuje, że wyizolowane szczepy Salmonella nie są pochodzenia szczepionkowego, a ponadto nakazanie podjęcia działań określonych w ust. 3.1.4. Programu (zgodnie z ust. 3.2. pkt 2 Programu), a niepodjęcie działań opisanych w ust. 3.1.2. pkt 3 i 4 Programu (zgodnie z ust. 3.2. pkt 1 in fine Programu);
6. Naruszenie prawa materialnego, tj. ust. 3.1.2. pkt 3 i 4 Programu, poprzez niepobranie w toku postępowania epizootycznego próbek do badań laboratoryjnych we wszystkich pozostałych stadach, a także niepobranie próbek paszy w celu ustalenia źródła rzekomego zakażenia stada kur zasiedlającego kurnik TK3 serotypami Salmonella;
7. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. ust. 3.1.4. Programu, poprzez zastosowanie nakazu niezwłocznego uboju wszystkich sztuk drobiu ze stada zasiedlającego kurnik TK3 w sytuacji, gdy dodatni wynik badań laboratoryjnych w próbkach kału pobranych z kurnika TK3 nie został uzyskany w ramach dochodzenia epizootycznego, a w badaniach przed jego wszczęciem, a ponadto w sytuacji, gdy sprawozdanie z badań będące podstawą zastosowania nakazu uboju nie wskazuje, że wyizolowane szczepy Salmonella nie są pochodzenia szczepionkowego;
8. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 44 ust. 1 ustawy o ochronie zdrowia zwierząt poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nakazanie niezwłocznego uboju wszystkich sztuk drobiu z rzekomo zakażonego stada zasiedlającego kurnik TK3 w sytuacji, gdy szereg dowodów i okoliczności faktycznych sprawy wskazujących na brak obecności Salmonella w kurniku TK3 uzasadniał zastosowanie mniej surowych środków zaradczych wymienionych w art. 44 ust. 1 powołanej ustawy - do czasu wyjaśnienia w drodze badania przeprowadzonego przez Laboratorium w Zakładzie Mikrobiologii Państwowego Instytutu Weterynaryjnego – Państwowego Instytutu Badawczego w P. wątpliwości związanych z jedynym pozytywnym wynikiem badania kału.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania administracyjnego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.
W piśmie z 26 lipca 2017 r. zatytułowanym "Pismo skarżącego w toku postępowania odwoławczego wraz z wnioskiem dowodowym" J. S. przedstawił swoje stanowisko procesowe w sprawie, odnosząc się do stanowiska organu I instancji zawartego w korespondencji przesyłanej do skarżącego oraz dołączył sześć sprawozdań z badań obejmujących: 1) sprawozdanie z badań nr [...] z 31 maja 2017 r. przeprowadzonych przez C sp. z o.o. z siedzibą w T. na padłym zwierzęciu pochodzącym z kurnika TK3, w którym nie stwierdzono pałeczek Salmonella; 2) sprawozdanie z badań nr [...] z 1 czerwca 2017 r. przeprowadzonych przez D z siedzibą w B. na próbce jaj pochodzących od kur zasiedlających kurnik TK3, w którym nie wykryto obecności "specyficznego DNA Salmonella spp.[A]"; 3) sprawozdanie z badania nr [...] z 2 czerwca 2017 r. przeprowadzonego przez E z siedzibą we W. na próbce kału pobranego z kurnika TK3, w którym stwierdzono nieobecność pałeczek Salmonelli i nie wykryto efektu hamującego wzrost bakterii; 4) sprawozdanie z badania nr [...] z 2 czerwca 2017 r. przeprowadzonego przez E z siedzibą we W. na padłym zwierzęciu pochodzącym z kurnika TK3, w którym stwierdzono nieobecność pałeczek Salmonelli i nie wykryto efektu hamującego wzrost bakterii; 5) sprawozdanie z badania nr [...] z 3 czerwca 2017 r. przeprowadzonego przez D z siedzibą w B. na próbce jaj pochodzących od kur zasiedlających kurnik TK3, w którym nie wykryto obecności Salmonella spp. [A]; 6) sprawozdanie z badania nr [...] z 5 czerwca 2017 r. przeprowadzonego przez D z siedzibą w Br. na próbce narządów wewnętrznych kur pochodzących z kurnika TK3, w którym nie wykryto obecności pałeczek rodzaju "Salmonella sp".
W piśmie z 26 lipca 2017 r. skarżący podniósł, że wszystkie ww. wyniki badań, przeprowadzone przez akredytowane laboratoria weterynaryjne, dowodzą, że poddane ubojowi kury ze stada zasiedlającego kurnik TK3 nie były zakażone Salmonellozą. Skarżący w piśmie z 26 lipca 2017 r. wniósł o przeprowadzenie przez Łódzkiego Lekarza Weterynarii dowodu z dokumentów w postaci sprawozdań z ww. badań.
W decyzji z [...] r. (nr [...])[...] Wojewódzki Lekarz Weterynarii w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., ust. 3.2., ust. 3.1.3., ust. 3.1.4. w zw. z ust. 3.2 załącznika do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 20 grudnia 2016 r. w sprawie wprowadzenia "Krajowego programu zwalczania niektórych serotypów Salmonella w stadach niosek gatunku kura (Gallus gallus) na 2017 r." (Dz.U. z 2016 r., poz. 2235) [dalej: Program] oraz art. 41 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie zdrowia zwierząt utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z [...]r.
Na tę decyzję organu II instancji J.S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi , którą następnie oddalono wyrokiem z 30 listopada 2017 r., II SA/Łd 805/17.
W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej J.S. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 28 stycznia 2020 r., II OSK 668/18 uchylił zaskarżony wyrok sądu I instancji oraz uchylił decyzję organu odwoławczego. W uzasadnieniu NSA wskazał, że uzyskanie ujemnego wyniku z kontrpróby, powinno skłaniać oba organy do uznania konieczności zweryfikowania stanu faktycznego. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że organ odwoławczy lakonicznie stwierdził, na str. 17 uzasadnienia decyzji nr [...] z [...] r., że bez znaczenia dla sprawy są wyniki badań właścicielskich dołączonych przez stronę do akt sprawy wraz z pismem z 26 lipca 2017 r. NSA stanął jednak na stanowisku, że w uzasadnieniu decyzji Wojewódzki Lekarz Weterynarii, poza stwierdzeniem na str. 17, w żaden inny sposób nie odniósł się do treści pisma skarżącego z 26 lipca 2017 r., które w istocie stanowiło uzupełnienie odwołania. Organ odwoławczy na str. 15-16 uzasadnienia decyzji nr [...] z [...] r. wymienił cztery badania przeprowadzone na zlecenie strony w innych laboratoriach, z których wynika, że kury z kurnika TK3 zakażone są pałeczkami salmonella enteritidis. W uzasadnieniu decyzji z [...] r. Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii brak jest oceny stanowiska procesowego skarżącego przedstawionego w piśmie z 26 lipca 2017 r. oraz załączonych do niego wyników badań wykazujących brak obecności pałeczek salmonelli enteritidis.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, niedokonanie ustaleń we wskazanym powyżej zakresie świadczy o naruszeniu przez organy art. 7, art. 8. art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 80 k.p.a. Do obowiązków organu odwoławczego należało wyjaśnienie powodów, dla których nie dano wiary twierdzeniom stron. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, iż niedopuszczalna jest odmowa dopuszczenia dowodów tylko z tego względu, że z innych przeprowadzonych w sprawie dowodów wynikają odmienne fakty, decydujące o ostatecznym wyniku.
W toku ponownie prowadzonego postępowania odwoławczego Wojewódzki Lekarz Weterynarii decyzją z [...] r. (nr [...]) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Zważywszy na przyjęty przez prawodawcę sposób regulacji - w ocenie organu II instancji - w niniejszej sprawie nie można automatycznie stosować przepisów nowego (aktualnego) rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 8 lutego 2019 r. w sprawie wprowadzenia "Krajowego programu zwalczania niektórych serotypów Salmonella w stadach kur niosek gatunku Gallus gallus na lata 2019 i 2020" albowiem dotyczy ono zdarzeń, które zaistnieją w latach 2019 i 2020, lecz należy przyjąć regułę tempus regit actum oznaczającą, że zdarzenie prawne należy oceniać wedle stanu prawnego obowiązującego w dacie, gdy miało ono miejsce. Zważywszy na powyższe organ przyjął , iż należy zastosować rozporządzenie obowiązujące w dniu tego zdarzenia, tj. rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 20 grudnia 2016 r. w sprawie wprowadzenia "Krajowego programu zwalczania niektórych serotypów Salmonella w stadach niosek gatunku kura (Gallus gallus) na 2017 r.").
W uzasadnieniu decyzji organ w szczególności wskazał, iż Powiatowy Lekarz Weterynarii po otrzymaniu sprawozdania z badań z 16 maja 2017 r. o numerze [...] wskazującego na wykrycie Salmonella Enteritidis we wszystkich trzech próbkach kału pobranych w kurniku TK3 przeprowadził dochodzenie epizootyczne, udokumentowane protokołem dochodzenia epizootycznego i badań zwierząt [...] z 18 maja 2017 r. Organ podkreślił, że celem badania epizootycznego jest ustalenie źródeł zakażenia, zwierząt chorobą zakaźną, a skarżący błędnie przypisuje mu walor dowodu potwierdzającego brak salmonelli w stadzie kur z kurnika TK3. W chwili przystąpienia do tego dochodzenia, tj. 18 maja 2017 r. obecność salmonelli w kurniku TK3 była potwierdzona sprawozdaniem z badań urzędowych z 16 maja 2017 r. o numerze [...].
W przedmiocie zarzutu skarżącego oparcia decyzji organu I instancji na "wątpliwym i kwestionowanym przez stronę" sprawozdaniu badań [...] i twierdzeniu, że "wszelkie inne dowody i okoliczności sprawy (...) świadczą o braku zakażenia stada kur z kurnika TK3 salmonellozą organ II instancji podniósł, iż w aktach sprawy oprócz sprawozdania badań o numerze [...] znajdują się także sprawozdania z badań przeprowadzonych na zlecenie strony w innych laboratoriach, z których wynika, że kury z kurnika TK3 zakażone są pałeczkami Salmonella Enteritidis:
1. Sprawozdanie z badań [...] z 31 maja 2017 r. z Zakładu Higieny Weterynaryjnej w W. stwierdzające obecność pałeczek Salmonella Enteritidis w próbce kału nr l (próbka zbiorcza 2x150g kału) pobranej od kur niosek towarowych, wiek 97 tyg, z kurnika TK3, [...], należącego do J.S. 23.05.2017 r.,
2. Sprawozdanie z badań [...] z 31 maja 2017 r. z Zakładu Higieny Weterynaryjnej w W. stwierdzające obecność pałeczek Salmonella Enteritidis w próbce kału nr 2 (próbka zbiorcza 2x150g odchodów) pobranej od kur niosek towarowych, wiek 97 tyg, z kurnika TK3, [...], należącego do J.S. 23.05.2017 r.,
3. Sprawozdanie z badań 1775/1 - 2/17/CHD z 31 maja 2017 r. z Zakładu Higieny Weterynaryjnej w W. stwierdzające obecność pałeczek Salmonella Enteritidis w próbce narządów wewnętrznych od 5 sztuk kur (próbka nr 1) pobranej od kur niosek towarowych, wiek 97 tyg, próbka nr 2 - jelita ślepe oraz węzły chłonne od 5 sztuk kur - kury nioski towarowe, wiek 97 tyg. chów klatkowy, [...], pobranej z kurnika należącego do J. S. 23.05.2017 roku,
4. Sprawozdanie z badań nr [...] dotyczy próbki nr [...] z [...] w P. z 30.05.2017 r. stwierdzające obecność Salmonella Enteritidis w dwóch próbkach kału (bateria nr 6 TK3 - kał - próbka zbiorcza, z 2 próbek oraz bateria nr 2 TK3 - kał) pobranych w A.
Organ II instancji stwierdził, iż zgodnie z ust. 3.2 Programu wystarczającym dla wydania przez Powiatowego Lekarza Weterynarii decyzji administracyjnych wskazanych w ust. 3.1.2 (m.in. decyzji nakazującej ubój zwierząt) jest uzyskanie dodatniego wyniku badań urzędowych. Takim badaniem urzędowym było badanie przeprowadzone przez Zakład Higieny Weterynaryjnej w Ł., z którego sporządzone zostało sprawozdanie [...] z 16 maja 2017 r. Organ zaakcentował, iż program nie nakłada na Powiatowego Lekarza Weterynarii obowiązku powtarzania badań po otrzymaniu pozytywnego dla urzędowego próbkobrania wyniku badania, celem uzyskania wyniku negatywnego.
Pozytywny wynik badania urzędowego przeprowadzonego przez Zakład Higieny Weterynaryjnej w Łodzi pozwolił na zakończenie laboratoryjnego trybu badania stada w ramach krajowego programu zwalczania niektórych serotypów Salmonella w stadach niosek gatunku kura.
Ponadto organ zauważył, że w istocie poza badaniem urzędowym przeprowadzonym w ramach krajowego programu zwalczania niektórych serotypów Salmonella w stadach niosek gatunku kura (Gallus gallus) które - jak wspomniano - jest wystarczające do wydania decyzji na podstawie ust. 3.1.4 Programu w związku z ust. 3.2 pkt 2 Programu, w niniejszej sprawie wykonano dodatkowe badania, które również potwierdziły zainfekowanie kurnika TK3.
Następnie przystępując do oceny dowodów przedstawionych przez stronę przy piśmie z 26 lipca 2017 roku organ zgodził się ze skarżącym, że badania przeprowadzone były przez akredytowane laboratoria, ale już sprawozdanie z badań nr [...] z 31 maja 2017 przeprowadzonych przez D B. wskazuje, że badanie to nie zostało przeprowadzone wg akredytowanej metody (norma PN-EN ISO 6579:2003+A1: 2007) wykrywania Salmonella spp. w kale zwierząt i próbkach środowiskowych z etapu produkcji pierwotnej, a ponadto sprawozdanie to nie posiada logo akredytacji. Również sprawozdanie z badań nr [...] z 5 czerwca 2017 r. przeprowadzonych przez D B. wskazuje, że badanie nie zostało przeprowadzone wg akredytowanej metody, a sprawozdanie z tych badań nie posiada logo akredytacji. Organ uznał zatem, że sprawozdania te nie spełniają wymogów określonych w Programie i nie mogą być uznane za wiarygodne.
Ponadto organ podkreślił, że procedura poboru i transportu próbek została określona w Załączniku do rozporządzenia Komisji (UE) nr 517/2011. Z treści sprawozdania z badań nr [...] oraz nr [...] wynika, iż laboratorium nie posiadało informacji na temat procedury pobrania próbek. W sprawozdaniu z badań [...] znajduje się zapis "klient nie zidentyfikował procedury pobierania próbek". Biorąc pod uwagę te okoliczności organ stwierdził, że tak naprawdę nie wiadomo czy osoba pobierająca próbki właścicielskie robiła to zgodnie z procedurami opisanymi w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 517/2011. Także ta okoliczność powoduje, że przedstawione przez stronę w toku postępowania odwoławczego sprawozdania badań są w ocenie organu II instancji niewiarygodne.
Według organu II instancji badanie urzędowe przeprowadzone przez Zakład Higieny Weterynaryjnej w Ł. (udokumentowane sprawozdaniem z badań w Ł. z 16 maja 2017 r. o nr. [...]) jest badaniem wiarygodnym, ponieważ wykonanym przez specjalistyczne laboratorium weterynaryjne, posiadające wymaganą prawem akredytację do przeprowadzania badań tego rodzaju. Badania uzyskane przez skarżącego w późniejszym terminie (wpływ do PIW B. 31 maja 2017 r.) potwierdziły wynik badania urzędowego. Ponadto dokument uzyskany w ramach przeprowadzonych badań urzędowych (sprawozdanie z badań [...]) ma - stosownie do art. 76 k.p.a. - walor dokumentu urzędowego. Pozytywny wynik badania urzędowego udokumentowany sprawozdaniem z badań z 16 maja 2017 r., znak: [...] obligował Powiatowego Lekarza Weterynarii do wydania w drodze decyzji administracyjnej stosownych nakazów (ustęp 3.2 pkt 2 Programu) tym samym organ prawidłowo postąpił wydając decyzję z [...] r nakazującą m.in. niezwłoczny ubój wszystkich sztuk kur niosek towarowych ze stada zakażonego, o czym mowa w ust. 3.1.4 , pkt. 1) lit. a Programu w związku z ust. 3.2 pkt 2 Programu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J.S. podniósł następujące zarzuty:
1. obrazę przepisów postępowania, które mogło mleć istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 40 § 2 k.p.a. przez jego niezastosowanie i doręczenie zaskarżonej decyzji wyłącznie stronie z pominięciem ustanowionego przez nią pełnomocnika, do którego były wcześniej kierowane przez organ zawiadomienia, przez co nie został zapewniony czynny udział pełnomocnika w postępowaniu, a w konsekwencji także strony, co stanowi o naruszeniu przez organ art. 10 § 1 k.p.a.;
b) art. 7, art. 8 § 1, art. 9 i art. 10 § 1 k.p.a. przez ich niezastosowanie i niezapewnienie stronie możliwości wypowiedzenia się co do "zarzutów" organu względem wniesionych przez stronę na etapie postępowania odwoławczego wraz z pismem z 26 lipca 2017 r. dokumentów (dotyczących przeprowadzenia badań z pominięciem akredytowanej normy PN-EN ISO 6579:2003+A21: 2007 wykrywania Salmonella spp. w kale zwierząt i próbkach środowiskowych z etapu produkcji pierwotnej, czy też braku posiadania logo akredytacji w sprawozdaniu z tych badań lub sposobu poboru i transportu próbek do badań), tj. do okoliczności mających wpływ na wiarygodność przedstawionych przez stronę sprawozdań, w sytuacji gdy tego rodzaju "zarzuty" winny stronie zostać przedstawione jeszcze na etapie postępowania odwoławczego (a nie w treści decyzji organu odwoławczego, jak miało to miejsce w sprawie niniejszej), przez co doszło do naruszenia zasady praworządności, zasady informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, zasady czynnego udziału strony w postępowaniu a także zasady pogłębiania zaufania do władzy publicznej,
c) art. 7, 8, 77 § 1, 78 § 1 i 80 k.p.a. i ust. 4.1. załącznika do Rozporządzenia Komisji (UE) nr 517/2011 z 25 maja 2011 r. w sprawie wykonywania rozporządzenia (WE) nr 2160/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do unijnego celu ograniczenia częstości występowania niektórych serotypów salmonelli w stadach kur niosek gatunku Gallus gallus oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 2160/2003 i rozporządzenie Komisji (UE) nr 200/2010 przez ich niezastosowanie, polegającą na ograniczeniu zebrania materiału dowodowego wyłącznie do wyniku badania urzędowego przeprowadzonego w ramach krajowego programu zwalczania niektórych serotypów Salmonella w stadach niosek gatunku kura (Gallus gallus) jako wystarczającego do wydania decyzji, w sytuacji gdy tego rodzaju postępowanie nie odpowiada wymogowi wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, w sytuacji gdy strona kwestionuje wynik badania urzędowego przeprowadzonego w ramach krajowego programu zwalczania niektórych serotypów Salmonella w stadach niosek gatunku kura (Gallus gallus), przedstawia ujemny wynik z kontrpróby, składa sprawozdania z wyników innych badań potwierdzających swoje stanowisko (wykluczające stanowisko organu), a Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 stycznia 2020 r., II OSK 668/18, wydanym w niniejszej sprawie, uznaje tego rodzaju postępowanie organu za niezgodne z art. 7, 8, 77 § 1, 78 § 1 i 80 k.p.a., co stanowi również naruszenie przez organ art. 153 ustawy p.p.s.a.
d) art. 138 § 1 k.p.a. w zw. z art. 105 k.p.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegającą na utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji w mocy w sytuacji zaniechania przez organy meritii dokonania wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie, a w konsekwencji wydaniu rozstrzygnięcia w sprawie z pominięciem istotnych okoliczności - w szczególności polegających na nieprzeprowadzeniu ponownego badania kału pochodzącego od kur z kurnika TK3 w ramach dochodzenia epizootycznego, odmowie przeprowadzenia dodatkowego badania próbek kału z kurnika TK3 przez Laboratorium w Zakładzie Mikrobiologii Państwowego Instytutu Weterynaryjnego - Państwowego Instytutu Badawczego w P. w sytuacji, gdy organ zarówno I jak i II instancji dysponował niejednoznacznym materiałem dowodowym w sprawie, który nie pozwalał na sformułowanie kategorycznego wniosku o istnieniu ogniska Salmonelli w kurniku skarżącego TK3, gdyż wszystkie pozostałe wyniki badań przeprowadzonych przez Zakład Higieny Weterynaryjnej (w tym wykonane przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w B. badania wody, paszy i jaj), wyniki badań z kontrprób pobranych z tych samych miejsc i okresu, co próbki Powiatowego Lekarza Weterynarii oraz przebieg dochodzenia epizootycznego wskazywały na brak obecności Salmonelli w stadzie kur zasiedlających ww. kurnik, a tym samym nie sposób było przyjąć, że całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie pozwala na ustalenie obecności Salmonella w stadzie kur zasiedlających kurnik TK3 i wydaniu całkowicie dowolnej decyzji administracyjnej, w sytuacji gdy rozstrzygnięcie organu odwoławczego, jako organu meritii wymaga szczególnej staranności w podejściu do materiału dowodowego i jego oceny, dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący;
2. obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 44 ust. 1 ustawy o ochronie zdrowia zwierząt poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nakazanie niezwłocznego uboju wszystkich sztuk drobiu z rzekomo zakażonego stada zasiedlającego kurnik TK3 w sytuacji, gdy szereg dowodów i okoliczności faktycznych sprawy wskazujących na brak obecności Salmonella w kurniku TK3 uzasadniał umorzenie postępowania, a ewentualnie zastosowanie mniej surowych środków zaradczych wymienionych w art. 44 ust. 1 powołanej ustawy - do czasu wyjaśnienia w drodze badania przeprowadzonego przez Laboratorium w Zakładzie Mikrobiologii Państwowego Instytutu Weterynaryjnego - Państwowego Instytutu Badawczego w P. wątpliwości związanych z pozytywnym wynikiem badania kału kur z kurnika TK3.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie zaś o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania, a ponadto o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wyjaśnić należy, iż sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 z późn. zm.). Zgodne z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Stosownie do treści rozporządzenia Rady Ministrów z 16 października 2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r., poz. 1829) począwszy od 17 października 2020 r. miasto na prawach powiatu Łódź, będące siedzibą tutejszego Sądu, zostało objęte strefą czerwoną. Powyższe oznacza, że odpowiednie zastosowanie ma również zarządzenie nr 39 Prezesa NSA z 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w NSA działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym (§ 1 w zw. § 3 tego rozporządzenia). Reasumując powyższe, z dniem 17 października 2020 r. w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odwołuje się rozprawy, kontynuując działalność orzeczniczą Sądu w trybie rozpoznawania spraw na posiedzeniach niejawnych, zaś sprawy wyznaczone do rozpatrzenia na rozprawie kieruje się do załatwienia na posiedzeniu niejawnym, co też uczyniono w niniejszej sprawie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W zakresie swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. W wyniku takiej kontroli decyzja (postanowienie) może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.]. Dokonując kontroli Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, powinien jednak rozstrzygać w granicach danej sprawy, co wynika wprost z treści art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.
W pierwszej kolejności należy przypomnieć, iż stosownie do art. 153 ustawy p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże ich w sprawie.
W kontekście powyższego podkreślić należy, że w uzasadnieniu wyroku z 28 stycznia 2020 roku, II OSK 668/18, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż naruszeniem procedury było uchylenie się przez organ odwoławczy od oceny stanowiska procesowego skarżącego przedstawionego w piśmie z 26 lipca 2017 r. oraz załączonych do niego wyników badań wykazujących brak obecności pałeczek salmonelli enteritidis. Powyższe uchybienie zaś spowodowało naruszenie pkt 4.1. załącznika do rozporządzenia Komisji UE nr 517/2011 z 25 maja 2011 r. w sprawie wykonania rozporządzenia (WE) nr 2160/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do unijnego celu ograniczenia częstości występowania niektórych serotypów salmonelli w stadach kur niosek gatunku Gallus gallus oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 2160/2003 i rozporządzenie Komisji (UE) nr 200/2010 (Dz.U.UE.L.2011.138.45). Według pkt 4. 1., lit. a rozporządzenia Komisji UE nr 517/2011 stado nieśne jest uważane za stado z wynikiem dodatnim w odniesieniu do oceny realizacji celu unijnego, jeżeli: a) wykryto obecność przedmiotowych serotypów salmonelli (innych niż szczepy szczepionki) w jednej lub większej liczbie próbek pobranych w stadzie, nawet jeżeli przedmiotowy serotyp salmonelli wykryto tylko w próbce kurzu lub na tamponie. Zasada ta nie ma zastosowania w wyjątkowych przypadkach opisanych w załączniku II część D pkt 4 rozporządzenia (WE) nr 2160/2003, gdy wstępny dodatni wynik badania w kierunku salmonelli nie został potwierdzony w ramach odpowiedniej procedury pobierania próbek. Naczelny Sąd Administracyjny zaakcentował, że skoro w niniejszej sprawie pobrano do badań określoną ilość próbek, to organ miał obowiązek ocenić wszystkie te próbki. Ocena wszystkich próbek pobranych do badań, w których w części z nich wykryto obecność serotypów salmonelli jest elementem dokładnego ustalenia stanu faktycznego.
W toku ponownie prowadzonego postępowania odwoławczego (w wyniku którego wydano decyzję objętą niniejszą skargą) organ II instancji ocenił - zgodnie ze wskazaniami NSA - także dokumenty złożone przez stroną przy piśmie z 26 lipca 2017 roku (strona 19 decyzji II instancji). Dokonując analizy przedstawionych dowodów organ administracji wyraźnie umotywował z jakich powodów odmówił tymże sprawozdaniom wiarygodności powołując się na zastosowanie nieakredytowanej metody badań lub brak informacji o zastosowaniu prawidłowej metody pobrania i transportu próbek.
W kontekście powyższego należy dostrzec, że obecność salmonelli w kurniku TK3 potwierdzona była nie tylko sprawozdaniem z badań urzędowych z 16 maja 2017 r. o numerze [...], ale również sprawozdaniami z badań przeprowadzonych na zlecenie strony skarżącej w innych laboratoriach, z których wynika, że kury z kurnika TK3 zakażone są pałeczkami Salmonella Enteritidis:
1. Sprawozdanie z badań [...] z 31 maja 2017 r. z Zakładu Higieny Weterynaryjnej w W. stwierdzające obecność pałeczek Salmonella Enteritidis w próbce kału nr l (próbka zbiorcza 2x150g kału) pobranej od kur niosek towarowych, wiek 97 tyg, z kurnika TK3, [...], należącego do J.S.23.05.2017 r.,
2. Sprawozdanie z badań [...] z 31 maja 2017 r. z Zakładu Higieny Weterynaryjnej w W. stwierdzające obecność pałeczek Salmonella Enteritidis w próbce kału nr 2 (próbka zbiorcza 2x150g odchodów) pobranej od kur niosek towarowych, wiek 97 tyg, z kurnika TK3, [...], należącego do J.S. 23.05.2017 r.,
3. Sprawozdanie z badań [...] z 31 maja 2017 r. z Zakładu Higieny Weterynaryjnej w W. stwierdzające obecność pałeczek Salmonella Enteritidis w próbce narządów wewnętrznych od 5 sztuk kur (próbka nr 1) pobranej od kur niosek towarowych, wiek 97 tyg, próbka nr 2 - jelita ślepe oraz węzły chłonne od 5 sztuk kur - kury nioski towarowe, wiek 97 tyg. chów klatkowy, [...], pobranej z kurnika należącego do J.S. 23.05.2017 roku.,
4. Sprawozdanie z badań nr [...] dotyczy próbki nr [...] z PIW-PIB w P. z 30.05.2017 r. stwierdzające obecność Salmonella Enteritidis w dwóch próbkach kału (bateria nr 6 TK3 - kał - próbka zbiorcza, z 2 próbek oraz bateria nr 2 TK3 - kał) pobranych w A.
Zgodnie z pkt 4.1. lit. a załącznika do rozporządzenia Komisji UE nr 517/2011 z 25 maja 2011 r. w sprawie wykonania rozporządzenia (WE) nr 2160/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do unijnego celu ograniczenia częstości występowania niektórych serotypów salmonelli w stadach kur niosek gatunku Gallus gallus oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 2160/2003 i rozporządzenie Komisji (UE) nr 200/2010 (Dz.U.UE.L.2011.138.45) stado nieśne jest uważane za stado z wynikiem dodatnim w odniesieniu do oceny realizacji celu unijnego, jeżeli: a) wykryto obecność przedmiotowych serotypów salmonelli (innych niż szczepy szczepionki) w jednej lub większej liczbie próbek pobranych w stadzie, nawet jeżeli przedmiotowy serotyp salmonelli wykryto tylko w próbce kurzu lub na tamponie. Zasada ta nie ma zastosowania w wyjątkowych przypadkach opisanych w załączniku II część D pkt 4 rozporządzenia (WE) nr 2160/2003, gdy wstępny dodatni wynik badania w kierunku salmonelli nie został potwierdzony w ramach odpowiedniej procedury pobierania próbek.
W świetle przytoczonych przepisów przyjąć należy, że nie było potrzeby ponawiania kontrpróby skoro w niniejszej sprawie wstępny wynik dodatni (badanie urzędowe z 16 maja 2017 r. ) został potwierdzony następnie wynikami badań zleconymi przez stronę, również w maju 2017 r., również w akredytowanych laboratoriach - Zakładzie Higieny Weterynaryjnej w Warszawie i Państwowym Instytucie Weterynaryjnym - Państwowy Instytut Badawczy. Biorąc więc pod rozwagę całokształt zebranego materiału w sprawie wykazano obecność Salmonella Enteritidis w stadzie kur niosek w kurniku TK3. Fakt, że nie wszystkie badania były negatywne nie świadczy o braku zakażenia w danym stadzie, skoro materiał pobierany do badań ze swej istoty nie będzie nigdy jednorodny a badania polegały na pobraniu losowo próbek ze stada ponad 85 tysięcy sztuk drobiu.
Jak wyjaśnił organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zgodnie z ust. 3.2 Programu w przypadku uzyskania dodatniego wyniku badań laboratoryjnych w kierunku serotypow Salmonella objętych programem (innych niż szczepy szczepionkowe) w próbkach pobranych zgodnie z pkt 2.1 lit. a-c i e załącznika do rozporządzenia nr 517/2011, w stadzie niosek gatunku kura (Gallus gallus), powiatowy lekarz weterynarii podejmuje działania opisane w ust. 3.1.2 pkt 1 Programu (przeprowadza dochodzenie epizootyczne) oraz w pkt 3 i 4 Programu (pobiera próbki do badań laboratoryjnych we wszystkich pozostałych stadach niosek gatunku kura w gospodarstwie i przeprowadza badania laboratoryjne w celu ustalenia źródła zakażenia stada serotypami Salmonella objętymi programem paszy oraz wody z ujęć własnych gospodarstwa).
W kontekście powyższych przepisów wskazać należy, iż badanie epizootyczne jest konsekwencją stwierdzenia w stadzie wystąpienia salmonelli i podejmowane jest w chwili gdy wystąpienie choroby zakaźnej jest potwierdzone wynikiem badań. Zatem prawidło Powiatowy Lekarz Weterynarii po otrzymaniu sprawozdania z badań z 16 maja 2017 r. o numerze [...] wskazującego na wykrycie Salmonella Enteritidis we wszystkich trzech próbkach kału pobranych w kurniku TK3 przeprowadził dochodzenie epizootyczne, udokumentowane protokołem badania epizootycznego [...] z 18 maja 2017 r. Dochodzenie epizootyczne podejmowane jest w celu uzyskania informacji dotyczących źródła choroby (pkt 3.1 ppkt 2 lit. a Programu). Skoro badanie epizootyczne podejmowane jest po otrzymaniu przez powiatowego lekarza weterynarii dodatniego wyniku badań laboratoryjnych w kierunku serotypow Salmonella objętych programem, a jego celem jest wykrycie źródeł zakażenia w żaden sposób nie może ono stać "w sprzeczności z uzyskanym przez ZHW pozytywnym wynikiem badania kału z kurnika TK3" ani też "wprost zaprzeczać możliwości obecności salmonelli w kurniku TK3". Także brak obecności salmonelli w pobranej w trakcie badania epizootycznego próbce wody nie jest dowodem na to, że "nie stwierdzono w kurniku TK3 ogniska choroby", a dowodzi, że to nie woda była źródłem zakażenia stada. Ta sama sytuacja dotyczy paszy.
Organ II instancji wyjaśnił także dlaczego podnoszona przez stronę okoliczność zaszczepienia kur w kurniku TK3 przeciwko Salmonellozie drobiu nie podważa ustaleń, że to stado było zakażone: odporność kur zasiedlających kurnik TK3 w związku z podaniem szczepionki wygasła zanim przystąpiono do pobierania spornych próbek materiału.
Bezpodstawny okazał się zarzut naruszenia art. 7, art. 8 § 1, art. 9 i art. 10 § 1 k.p.a. przez ich niezastosowanie i niezapewnienie stronie możliwości wypowiedzenia się co do zarzutów organu względem wniesionych przez stronę na etapie postępowania odwoławczego wraz z pismem z 26 lipca 2017 r. dokumentów, bowiem z akt wynika, że pełnomocnik skarżącego - wbrew twierdzeniom skargi - został zawiadomiony w trybie art. 10 k.p.a. pismem z 28 maja 2020 r. Strona zatem miała ponownie możliwość wypowiedzenia się i nie skorzystała z tego uprawnienia. Wobec powyżej wskazanego zawiadomienia pełnomocnika strony w trybie art. 10 k.p.a. okoliczność doręczenia zaskarżonej decyzji wyłącznie stronie z pominięciem ustanowionego przez nią pełnomocnika - choć niewątpliwie naganna - nie miała już wpływu na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Odnosząc się do zarzutu skargi, iż zaskoczeniem dla strony jest kwestionowanie metody badań dopiero teraz, chociaż wcześniej nie była kwestionowana oraz okoliczność, że organ nie poinformował o tych wątpliwościach przed wydaniem decyzji tak, aby skarżący mógł je wyjaśnić, stwierdzić należy przede wszystkim, że dokonanie oceny materiału dowodowego w sposób odmienny od stanowiska strony nie oznacza, że organ przekroczył granice swobodnej oceny dowodów. Artykuł 9 k.p.a. nie nakłada na organy administracji obowiązku udzielenia porad prawnych, czy też doradztwa. Nie jest również równoznaczny z obowiązkiem zawiadamiania strony o powszechnie obowiązujących, publikowanych aktach prawnych i wynikających z nich obowiązkach, czy konsekwencjach niedostosowania się do konkretnych przepisów. Określony w tym przepisie obowiązek nie może być utożsamiony z udzielaniem stronom pomocy prawnej, czy zastępowaniem ich aktywności przez instruowanie o wyborze optymalnego sposobu postępowania. Oczekiwania strony, aby informować ją o ocenie przedłożonych przez nią dokumentów przed wydaniem decyzji byłoby niedopuszczalnym rozszerzeniem stosowania art. 9 k.p.a.: w takiej sytuacji organ byłby zmuszony do oceny materiału dowodowego sprawy jeszcze przed faktycznym jej rozstrzygnięciem w formie decyzji z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a.
Ponadto, to właśnie w uzasadnieniu władczego rozstrzygnięcia jakim jest decyzja organ powinien ujawnić stronom postępowania ocenę zebranego materiału dowodowego oraz wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek, jakimi kierował się organ w procesie decyzyjnym. W ocenie składu orzekającego kontrolowana w niniejszym postępowaniu decyzja została sporządzona z poszanowaniem reguł wynikających z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., a jej uzasadnienie przekonuje zarówno co do prawidłowości oceny stanu faktycznego i prawnego, jak i co do zasadności samej treści podjętej decyzji. W tym miejscu należy zauważyć, że postępowanie dowodowe nie jest celem samym w sobie, a przyjęta w postępowaniu administracyjnym zasada zupełności materiału dowodowego nie oznacza, że należy prowadzić postępowanie dowodowe nawet wówczas, gdy całokształt okoliczności ujawnionych w sprawie wystarcza do podjęcia rozstrzygnięcia.
Zauważyć również należy, iż skoro skarżący (reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika z wyboru) zmierzał do poddania w wątpliwość dokumentu urzędowego, to powinien był przedstawić dokument odpowiadający wymogom urzędowego badania a zatem oświadczenia strony, które miałyby uzupełnić lub objaśnić ten dokument, nie miałyby już tego waloru i nie mogłyby wywołać skutku oczekiwanego przez stronę.
Odnosząc się zaś do zarzutu skargi w zakresie naruszenia prawa materialnego warto przypomnieć rozważania, które już w niniejszej sprawie wcześniej poczynił Naczelny Sąd Administracyjny: zauważyć należy, że zasadniczym celem art. 44 ust. 1 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt jest zapewnienie skutecznej akcji prewencyjnej skierowanej na ochronę zdrowia zwierząt. Wyrazem tego jest występowanie w ww. przepisie słów "w celu zwalczania". Organ w zależności od okoliczności konkretnej sprawy jest uprawniony do zastosowania jednej z władczych prawnych form działania prewencyjnego przewidzianych w tym przepisie. Na fakultatywność decyzji wydawanej na podstawie art. 44 ust. 1 pkt 4 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt wskazuje użycie w tym przepisie sformułowania "lekarz weterynarii, w drodze decyzji może". Z treści tego przepisu wynika, że powiatowy lekarz weterynarii ma możliwość, a nie obowiązek, wyboru władczej formy działania uregulowanej w art. 44 ust. 1 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt. Fakultatywność działania powiatowego lekarza weterynarii należy rozumieć jako wybór pomiędzy władczymi formami działania wymienionymi w art. 44 ust. 1 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt. Użycie przez ustawodawcę w przepisie art. 44 ust. 1 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt zwrotu "może" oznacza, że realizacja celu w postaci zwalczania chorób zakaźnych zwierząt podlegających obowiązkowi zwalczania, nie obliguje, a jedynie uprawnia organ do wydania decyzji. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że środki przewidziane w art. 44 ust. 1 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt należy stosować stopniowo, zgodnie z kolejnością ich wymienienia w treści art. 44 ust. 1 tej ustawy.
Konkludując, Sąd uznał działanie organów administracji w przedmiotowej sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się również naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec czego, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł w wyroku o oddaleniu skargi w całości.
dc