I OSK 731/23

I OSK 731/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-05-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mariola Kowalska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I SA/Wa 2055/22 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2022-10-07
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 października 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 2055/22 o odrzuceniu skargi J.S. na działania Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie odmowy świadczenia usług postanawia: oddalić skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 11 lipca 2022 r. J.S. (dalej "skarżąca"), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na działania Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie odmowy świadczenia usługi.
W uzasadnieniu skargi zarzuciła, że Prezydent m.st. Warszawy bezpodstawnie odmówił jej wykonania przez X z siedzibą w [...] czynności materialno–technicznej polegającej na świadczeniu usług asystenta osoby z niepełnosprawnością, poprzez przenoszenie jej z wózka dla osoby z niepełnosprawnością ruchową do samochodu oraz z samochodu do wózka.
Prezydent m.st. Warszawy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie podnosząc, że katalog usług świadczonych przez X z siedzibą w [...] (dalej "X"), określony Zarządzeniem Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 19 lipca 2019 r. nr 1242/2019 w sprawie ustalenia "Standardów usług asystenta osób z niepełnosprawnościami na terenie m.st. Warszawy" nie obejmuje żądanej przez skarżącą usługi. Organ podkreślił, że ww. X zostało powołane do istnienia uchwałą Rady m.st. Warszawy z dnia 16 grudnia 2016 r. nr XXVIII/982/2016. Jest jednostką organizacyjną m.st. Warszawy, do której zadań należy m.in. organizowanie i koordynowanie świadczenia usług opiekuńczych, w tym specjalistycznych oraz usług dla osób z zaburzeniami psychicznymi, w miejscu zamieszkania realizowanych na terenie m.st. Warszawy we współpracy z ośrodkami pomocy społecznej m.st. Warszawy. Usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze są świadczeniami pomocy społecznej przyznawanymi na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm.). Ponieważ katalog usług wynikających z ustawy o pomocy społecznej nie zaspokaja wszystkich potrzeb mieszkańców Warszawy, X organizuje także inne rodzaje usług w ramach tworzonych przez siebie programów. Mają one charakter dodatkowego wsparcia dla osób z niepełnosprawnością oferowanego przez m.st. Warszawa - poza świadczeniami pomocy społecznej przyznawanymi przez ośrodki pomocy społecznej. Przyznawanie usług, nie będących usługami pomocy społecznej sensu stricto - czyli w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej, nie następuje w oparciu o decyzję administracyjną, gdyż dyrektor X nie posiada upoważnień Prezydenta m.st. Warszawy do wydawania decyzji. Zasady realizacji usług spoza zakresu pomocy społecznej na rzecz zainteresowanych osób regulują odpowiednie dokumenty podane do publicznej wiadomości. Prezydent wskazał, że jednym z programów realizowanych przez X jest "Asystent osobisty osoby niepełnosprawnej" - edycja 2022. Głównym celem programu jest wprowadzenie usług asystenckich w formie ogólnodostępnego wsparcia w wykonywaniu codziennych czynności oraz funkcjonowaniu w życiu społecznym osób z niepełnosprawnościami.
Skarżąca przystąpiła do programu Asystent Osoby z Niepełnosprawnością w dniu [...] października 2020 r. Od dnia zgłoszenia zarejestrowano dla ww. 3 usługi, w tym jedna została odwołana z powodu braku potwierdzenia realizacji ze strony skarżącej, zaś dwie zostały zrealizowane. Organ podkreślił, że poza usługami, które zostały zrealizowane skarżąca wielokrotnie zamawiała usługę przenoszenia z wózka do samochodu i z samochodu do wózka osoby z niepełnosprawnością ruchową. X odmówiło ich realizacji ze względu na ich niezgodność z regulaminem programu, ponadto każdorazowo informowano skarżącą, że przedmiotowa usługa nie wchodzi w zakres czynności asystenta osoby niepełnosprawnej.
Prezydent m.st. Warszawy zaznaczył, że żądana usługa nie stanowi usługi świadczonej przez m.st. Warszawa ani w oparciu o przepisy ustawy o pomocy społecznej, ani w oparciu o inne akty prawne. Rozstrzygnięcia X nie mają charakteru indywidualnych aktów prawnych ani czynności materialno-technicznych z zakresu administracji publicznej dotyczących stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.
Postanowieniem z dnia 7 października 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 2055/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił powyższą skargę. W motywach rozstrzygnięcia Sąd przytoczył treść z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej "P.p.s.a.").
Sąd podniósł, że przedmiotem skargi J.S. jest odmowa przyznania jej przez Prezydenta m.st. Warszawy usługi asystenckiej dla osoby z niepełnosprawnością, realizowanej przez X z siedzibą w [...], polegającej na przenoszeniu jej z wózka do samochodu oraz z samochodu do wózka. Mając na uwadze treść art. 3 § 2 P.p.s.a. Sąd I instancji stwierdził, że skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu, bowiem nie dotyczy ona wskazanego wyżej katalogu aktów i czynności poddanych kognicji sądu administracyjnego. Brak też jest przepisów szczególnych, które przewidywałyby w takiej sytuacji kontrolę sądowoadministracyjną.
Sąd zauważył, że żądana przez skarżąca usługa nie mieści się w katalogu usług opiekuńczych i specjalistycznych usług opiekuńczych uregulowanych w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm.). Jak słusznie zaznaczył organ w odpowiedzi na skargę przyznawanie usług niebędących usługami opiekuńczymi w rozumieniu ww. ustawy o pomocy społecznej, w tym usług organizowanych przez X z siedzibą w [...] (jednostki organizacyjnej m.st. Warszawy) w ramach tworzonych, dodatkowych programów, nie następuje w oparciu o decyzję administracyjną. Rozstrzygnięcia takie nie mają charakteru indywidualnych aktów prawnych, nie stanowią też innych aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Sąd zaznaczył, że "inny akt lub czynność", o których mowa w tym przepisie, to taki akt lub czynność, które dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Akt lub czynność musi zatem ustalać, stwierdzać bądź potwierdzać uprawnienia lub obowiązki określone przepisami prawa. Musi istnieć ścisły związek między ustaleniem, stwierdzeniem lub potwierdzeniem (bądź ich odmową) a możliwością realizacji uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Aktem lub czynnością, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 powołanej ustawy, jest indywidualny akt lub czynność o charakterze władczym, rozstrzygająca o tym czy konkretnemu podmiotowi przysługuje określone uprawnienie wynikające z przepisu prawa albo czy ciążą na nim z mocy prawa określone obowiązki. Zdaniem Sądu przyznanie lub odmowa przyznania żądanej przez skarżącą usługi takiego charakteru nie posiada.
W ocenie Sądu złożona skarga ma charakter skargi powszechnej określonej przepisami art. 227 i nast. kodeksu postępowania administracyjnego. Sprawy ze skarg na działanie administracji publicznej określone w art. 227 k.p.a. nie podlegają zaś kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne. Sąd zaznaczył, że przedmiotem skargi powszechnej uregulowanej w Dziale VIII k.p.a. mogą być zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw.
W oparciu o powyższe Sąd I instancji uznał, że wniesiona skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożyła skarżąca reprezentowana przez adw. P.K.K. zaskarżając je w całości. Zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj.:
1) art. 50 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1508 ze zm., dalej "u.p.s.") w zw. z § 3 ust. 1 w zw. z § 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz. U. Nr 189, poz. 1598) przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że usługi asystenta osoby niepełnosprawnej nie należą do katalogu usług opiekuńczych i specjalistycznych usług opiekuńczych, podczas gdy te usługi są wprost wymienione w rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 50 ust. 7 u.p.s.;
2) art. 111 i art. 17 ust. 1 pkt 11 u.p.s. w zw. z § 2 ust. 1 Statutu X w zw. z § 1 ust. 1 uchwały nr XXXVIII/982/2016 Rady m.st. Warszawy z dnia 16 grudnia 2016 r. (Dz.Urz.Woj.Maz. 2016, poz. 11800 ze zm.) oraz aktów pochodnych tej uchwały przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że X nie jest jednostką organizacyjną pomocy społecznej w rozumieniu u.p.s., w tym usług asystenta osoby niepełnosprawnej, podczas gdy X zostało powołane aktem prawa miejscowego na podstawie przepisów u.p.s. w celu wykonywania zadań określonych w u.p.s. w sposób przewidziany w ustawie;
3) art. 106 ust. 1 u.p.s.a w zw. z p.VII.3. i p.I.4 regulaminu programu "Asystent osoby z niepełnosprawnością" (dalej "regulamin Aozn") przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skoro X nie przyznaje usług asystenckich dla osób z niepełnosprawnościami w drodze decyzji administracyjnych, to te usługi nie mają charakteru indywidualnych aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., podczas gdy zastosowanie w sprawie ma regulamin Aozn, który modyfikuje przepisy u.p.s. w zakresie zasad i trybu przyznawania i świadczenia usług asystenckich przez X dla uczestników programu "Asystent osoby z niepełnosprawnością" w ten sposób, że mają one charakter czynności materialno-technicznych z zakresu administracji publicznej objętych regulacją art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.
Na podstawie art. 174 § 2 P.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 zd. 1 w zw. z art. 166 P.p.s.a. w zw. z art. 54 § 2 zd. 1 in principio P.p.s.a. i art. 133 § 1 w zw. z art. 166 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 78 § 1 i 80 k.p.a. poprzez niedostrzeżenie, że organ ustalił stan faktyczny sprawy na podstawie niekompletnych akt administracyjnych, tj. z pominięciem istotnych dowodów wskazanych w skardze do WSA, lecz brakujących w aktach sprawy przekazanych do Sadu wraz ze skargę i odpowiedzią na skargę;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 166 § 1 w zw. z art. 166 P.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. w zw. z art. 14 u.p.s. w zw. z art. 3 ust. 1 w zw. z § 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia o usługach w zw. z art. 111, art. 50 ust. 4 oraz art. 17 § 1 pkt 11 u.p.s. przez błędy w ustaleniach faktycznych polegające na przyjęciu, że:
a) skarżąca żądała usług innych niż specjalistyczne usługi opiekuńcze w rozumieniu u.p.s., podczas gdy z p.4 uzasadniania skargi do WSA stanowiącej część akt sprawy wynika, że skarżąca ubiega się o usługi w rozumieniu § 2 ust. 1 w zw. z § 2 p.1 lit. a rozporządzenia o usługach i art. 50 ust. 4 u.p.s. świadczone przez jednostkę organizacyjną pomocy społecznej m.st. Warszawy utworzoną przez Radę m.st. Warszawy przepisami prawa miejscowego, tj. ww. uchwałą na podstawie przepisów u.p.s. w celu m.in. świadczenia takich usług dla osób z niepełnosprawnościami w sposób zgodny z modyfikacją wprowadzoną do u.p.s. przez p.VII.3. w zw. z p.I.4. Regulaminu Aozn;
b) usługi żądane przez skarżącą nie są przyznawane w drodze decyzji administracyjnych i dlatego nie stanowią czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., podczas gdy ze skargi do WSA wynika, że skarżąca ubiegała się o usługi określone w § 3 ust. 1 w zw. z § 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia o usługach i w art. 50 ust. 4 u.p.s., które są realizowane w m.st. Warszawie w drodze indywidualnych czynności materialno-technicznych wykonywanych na mocy przepisów prawa miejscowego, które modyfikują określone w art. 106 ust. 1 u.p.s. zasady i tryb świadczenia tych usług dla uczestników programu Aozn;
c) usługi wykonywane przez X dla uczestników programu Aozn nie mają charakteru indywidualnych czynności materialno-technicznych z zakresu administracji publicznej, podczas gdy są to czynności z zakresu obowiązujących zadań własnych gminy, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 11 i art. 50 ust. 4 i ust. 7 u.p.s. wykonywanych w m.st. Warszawie na mocy przepisów prawa miejscowego, które modyfikują zasady i tryb wykonywania tych czynności w sposób przewidziany w p.VII.3. i p.I.4. regulaminu Aozn, tj. w sposób odmienny od sposobu określonego w art. 106 ust. 1 u.p.s. i przez to zyskują charakter czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.;
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 zd. 1 w zw. z art. 166 P.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedostrzeżenie faktu, iż wyjaśniając podstawę prawną odmowy przez X świadczenia usług asystenta osoby z niepełnosprawnością, organ pominął obowiązujące w sprawie przepisy prawa miejscowego w rozumieniu art. 87 ust. 2 Konstytucji RP, które poprzez istotną modyfikację stosowania w sprawie art. 106 ust. 1 u.p.s. sprawiają, że wykonywanie tych usług następuje w drodze czynności materialno-technicznych, zaś ich odmowa - w drodze decyzji administracyjnej;
4) art. 141 § 4 zd. 1 w zw. z art. 166 P.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 5 P.p.s.a. poprzez nie zawarcie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wyjaśnienia podstawy prawnej przyjęcia przez Sad, że wniesienie skargi jest niedopuszczalne z przyczyn innych niż wymienione w art. 58 § 1 pkt 1-5 P.p.s.a.;
5) art. 141 § 4 zd. 1 w zw. z art. 166 P.p.s.a. poprzez niezwarcie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wyodrębnionego elementu tego uzasadnienia zawierającego wyjaśnienie jaki stan faktyczny sprawy i dlaczego Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia;
6) art. 133 § 1 zd. 1 P.p.s.a. poprzez wykroczenie poza materiał znajdujący się w aktach sprawy i przyjęcie, że skarga złożona do WSA ma charakter skargi określonej w art. 227 i nast. k.p.a., podczas gdy nie ma to żadnego odzwierciedlania w aktach sprawy przez organ do Sadu, zaś postanowienia § 2 ust. 1 Statutu X zawartego w aktach sprawy wraz z postanowieniami brakujących w aktach uchwały i regulaminu Aozn bezpośrednio przeczą temu ustaleniu;
7) art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 53 § 2 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. w zw. z art. 87 ust. 2 Konstytucji RP poprzez przyjęcie, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, podczas gdy przedmiotem skargi jest czynności materialno-techniczna, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. określona w przepisach prawa miejscowego;
8) art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 57 § 1 pkt 3 P.p.s.a. przez odrzucenie skargi na skutek nieuzasadnionego przyjęcia, że przedmiotem skargi do WSA jest skarga o charakterze skargi powszechnej określonej w art. 227 k.p.a., podczas gdy przedmiotem skargi jest naruszenie prawa skarżącej wynikającego z przepisów prawa powszechnie obowiązującego w rozumieniu art. 87 ust. 2 Konstytucji RP poprzez odmowę wykonania czynności materialno-technicznej, co zostało jednoznacznie określone w petitum skargi do WSA.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie, na podstawie art. 179a P.p.s.a. wniosła o:
– uchylenie zaskarżonego postanowienia;
– ponowne rozpoznanie sprawy i orzeczenie o uwzględnieniu w całości skargi kasacyjnej;
– orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. wniosła o:
– uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji;
– zasądzenie zwrotu kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Wniesiono o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Odnosząc się w pierwszej kolejności do wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie podać należy, iż zgodnie z art. 182 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Rozstrzygnięcie zaskarżone w niniejszej sprawie jest tego rodzaju postanowieniem. Sąd w tym zakresie nie jest jednak związany wnioskiem strony. Naczelny Sąd Administracyjny uwzględniając zasadę szybkiego i sprawnego przeprowadzenia postępowania (art. 7 P.p.s.a.) i występujący w sprawie problem prawny, rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 3 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres tej kontroli sprecyzowany został w art. 3 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996, 1579 i 2138 oraz z 2017 r. poz. 935), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, 648, 768 i 935), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947, ze zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Ponadto sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 3 § 2a P.p.s.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. (art. 3 § 3 P.p.s.a.).
Podnieść należy, że przedmiotem skargi J.S. w niniejszej sprawie są działania Prezydenta m.st. Warszawy, polegające na odmowie przyznania skarżącej usługi asystenckiej realizowanej przez X z/s w [...] polegające na przenoszeniu skarżącej z wózka do samochodu oraz z samochodu do wózka.
W rozpoznawanej sprawie należało rozważyć zatem, czy zaskarżone przez J.S. działania Prezydenta m.st. Warszawy można zakwalifikować jako czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.
Należy wskazać, że w przypadku czynności lub aktu, objęcie ich zakresem zastosowania art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. zależy od spełnienia kryterium pozytywnego (działanie dotyczy sprawy z zakresu administracji publicznej) oraz kryterium negatywnego (działanie nie jest podejmowane w formach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-3 P.p.s.a.). Przy czym ustawodawca pojęć "akt lub czynność z zakresu administracji publicznej" nie definiuje. W literaturze i orzecznictwie przyjmuje się, że akty lub czynności z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. muszą być skierowane do konkretnego, zindywidualizowanego adresata, mieć charakter zewnętrzny, co oznacza, że są one skierowane do podmiotu niepodporządkowanego organizacyjnie ani służbowo organowi wydającemu akt lub podejmującemu daną czynność, mają dotyczyć spraw z zakresu administracji publicznej, a więc obejmować władcze działania organów administracji publicznej, którymi o treści uprawnienia lub obowiązku przesądza jednostronnie podmiot wykonujący administrację publiczną, a adresat jest tym działaniem związany, a także obejmować uprawnienia lub obowiązki wynikające z przepisów powszechnie obowiązującego prawa (zob. T. Woś (red.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydanie VI, WK 2016, J.P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydanie V Lexis Nexis 2011). Szczególnego podkreślenia wymaga, że akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., podejmowane są poza postępowaniem jurysdykcyjnym z właściwą mu formą decyzji lub postanowienia, co oznacza, że odpowiadają formule nie tyle stosowania prawa, co jego wykonywania, a więc formule wykonawczej, która wyraża się w urzeczywistnianiu (realizacji) dyspozycji normy prawnej kreującej konkretny (a więc już istniejący) stosunek administracyjny i wynikające z niego uprawnienie lub obowiązek (zob. Z. Kmieciak, Glosa do uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lutego 2008 r. sygn. akt I OPS 3/07, OSP 2008, z. 5, poz. 51, s. 350 – 351).
Naczelny Sąd Administracyjny, odnosząc przedstawione rozważania do rozpoznawanej sprawy i oceniając charakter prawny działania organu w zakresie odmowy przyznania skarżącej usługi w żądanym zakresie uznał, że nie stanowi ona czynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Czynność ta nie jest bowiem władczą formą rozstrzygnięcia organu administracji o wiążących dla jej adresata konsekwencjach. Wbrew zarzutom zawartym w skardze kasacyjnej, skarżąca nie zaskarżyła czynności urzeczywistniającej przysługujące jej uprawnienia wynikające z już istniejącego stosunku administracyjnego. Zaskarżyła jedynie pismo informujące ją o odmowie przyznania usługi asystenckiej realizowanej przez X polegającej na przenoszeniu jej z wózka do samochodu jak i samochodu na wózek. Zatem zasadnie Sąd I instancji wyjaśnił, że żądana przez skarżącą usługa nie mieści się w katalogu usług opiekuńczych uregulowanych w ustawie o pomocy społecznej, a tym samym nie stwierdza bądź potwierdza uprawnienia lub obowiązki określone przepisami prawa.
Wobec powyższego, podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia powołanych w petitum skargi kasacyjnej, należało uznać za niezasadne. Wyjaśnić ponadto należy, że Sąd I instancji przed przystąpieniem do merytorycznej oceny zasadności skargi, zobowiązany był ustalić jej dopuszczalność. W myśl bowiem art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., skarga podlega odrzuceniu, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Skoro prawidłowo Sąd I instancji ustalił, że sprawa ze skargi skarżącej nie należy do właściwości sądów administracyjnych, tym samym brak jest podstaw do odnoszenia przez Naczelny Sąd Administracyjny się do powołanych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów prawa materialnego, rozporządzenia oraz przepisów k.p.a.
Oczekiwanego przez autora skargi kasacyjnej skutku nie mógł odnieść również zarzut naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 166 P.p.s.a. Przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. jest przepisem proceduralnym określającym wymogi jakie winno spełniać uzasadnienie orzeczenia. Sąd drugiej instancji, rozpoznając zarzut naruszenia tego przepisu, jest zobowiązany do kontroli jedynie zgodności uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. W rozpoznawanej sprawie uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zawiera wystarczające przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wbrew twierdzeniu autora skargi kasacyjnej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podał, jaki stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania, a także w sposób jasny i logiczny wskazał i wyjaśnił podstawę prawną rozstrzygnięcia, tj. dlaczego skargę odrzucił. Konstrukcja uzasadnienia sprawia, że zaskarżone postanowienie poddaje się kontroli instancyjnej.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 w związku z art. 182 § 1 i 3 P.p.s.a. podlega oddaleniu.