I OSK 729/17

Naczelny Sąd Administracyjny2017-10-05
NSAAdministracyjneWysokansa
policjaprzeniesienie służbowestanowisko służbowerównorzędność stanowiskkodeks postępowania administracyjnegouzasadnienie decyzjikontrola sądowazasady postępowania administracyjnegointeres służbyinteres funkcjonariusza

NSA oddalił skargę kasacyjną Komendanta Policji, uznając, że WSA prawidłowo uchylił rozkaz personalny o przeniesieniu policjanta, gdyż organy nie wykazały należycie równorzędności stanowisk i nie uzasadniły decyzji zgodnie z zasadami k.p.a.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Komendanta Policji od wyroku WSA, który uchylił rozkaz personalny o przeniesieniu policjanta na inne stanowisko służbowe. WSA uznał, że organy Policji nie wykazały wystarczająco, że nowe stanowisko jest równorzędne z poprzednim, nie badając warunków służby i zakresu obowiązków, a jedynie wysokość uposażenia. NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że organy nie uzasadniły decyzji w sposób zgodny z zasadami k.p.a., w szczególności z obowiązkiem wyważenia interesu służby i słusznego interesu funkcjonariusza.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który uchylił rozkaz personalny o przeniesieniu policjanta na inne stanowisko służbowe. WSA uznał, że organy Policji nie wykazały należycie, iż nowe stanowisko (dzielnicowego) jest równorzędne z poprzednim (kontrolera ruchu drogowego). W szczególności, organy ograniczyły się do analizy uposażenia i stopnia etatowego, pomijając kluczowe elementy takie jak warunki służby czy zakres obowiązków, co uniemożliwiło ocenę równorzędności. Ponadto, WSA wskazał na naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania przez organ odwoławczy, który nie merytorycznie rozpoznał sprawę. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał zarzuty za nieuzasadnione. Potwierdził, że choć art. 32 ustawy o Policji daje przełożonym kompetencje do przenoszenia funkcjonariuszy, to decyzje te muszą być podejmowane z poszanowaniem zasad k.p.a., w tym zasady pogłębiania zaufania do organów państwa (art. 8 k.p.a.) i obowiązku wyważania interesu społecznego (służby) oraz słusznego interesu strony (funkcjonariusza) (art. 7 k.p.a.). NSA podkreślił, że organy nie wyjaśniły wystarczająco powodów przeniesienia ani nie odniosły się do argumentów policjanta, a jedynie lakonicznie powołały się na potrzeby służby. Sąd nie przesądzał o zasadności samego przeniesienia, lecz o niewystarczającym uzasadnieniu decyzji organów. Skarga kasacyjna została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organy Policji mają obowiązek wykazać równorzędność stanowisk, uwzględniając nie tylko elementy finansowe, ale także warunki służby i zakres zadań, a uzasadnienie decyzji musi być wyczerpujące i uwzględniać interes funkcjonariusza.

Uzasadnienie

NSA potwierdził stanowisko WSA, że ocena równorzędności stanowisk służbowych policjanta wymaga analizy szerszego zakresu czynników niż tylko uposażenie, w tym warunków służby i zakresu obowiązków, co wynika z zasad k.p.a. i obowiązku należytego uzasadnienia decyzji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (18)

Główne

u.o. Policji art. 32 § 1

Ustawa o Policji

Przepis ma charakter kompetencyjny i fakultatywny, przyznaje właściwemu organowi uprawnienie do mianowania, przenoszenia i zwalniania policjantów. Kontrola sądowa ogranicza się do oceny legalności, bez wniknięcia w meritum zmian. Nie zawiera przesłanek determinujących zmiany personalne, ale nie oznacza to dowolności w korzystaniu z tego instrumentu.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada wyważania interesu społecznego i słusznego interesu strony. W kontekście art. 32 u.o. Policji, interesem społecznym jest interes Policji (potrzeby służby, optymalne funkcjonowanie), a interesem indywidualnym – sytuacja prawna i faktyczna funkcjonariusza.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Wymusza na organie obowiązek należytego uzasadnienia rozstrzygnięć i odniesienia się do argumentów strony.

k.p.a. art. 15

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy ma obowiązek merytorycznego rozpatrzenia sprawy, a nie tylko kontroli decyzji organu I instancji.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek podejmowania niezbędnych kroków w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji administracyjnej w przypadku naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Obowiązek działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa.

Pomocnicze

u.o. Policji art. 32 § 2

Ustawa o Policji

u.o. Policji art. 36 § 1

Ustawa o Policji

u.o. Policji art. 36 § 2

Ustawa o Policji

u.o. Policji art. 1 § 2

Ustawa o Policji

Określa zadania Policji jako formacji.

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 13

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 141 § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 183 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzekania przez NSA.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy Policji nie wykazały należycie równorzędności stanowisk służbowych, pomijając analizę warunków służby i zakresu obowiązków. Organ odwoławczy naruszył zasadę dwuinstancyjności, nie merytorycznie rozpatrując sprawę. Decyzje organów Policji nie były wystarczająco uzasadnione i nie uwzględniały słusznego interesu funkcjonariusza, naruszając zasady k.p.a.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 32 ust. 1 ustawy o Policji przez błędną wykładnię (skarżący kasacyjnie twierdził, że ocena równorzędności nastąpiła). Zarzut naruszenia prawa procesowego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.) poprzez uchylenie rozkazów, podczas gdy właściwym było oddalenie skargi.

Godne uwagi sformułowania

Równorzędność stanowiska służbowego nie oznacza oczywiście tożsamości ze stanowiskiem poprzednio zajmowanym. Za równorzędne mogą być jednak uznane takie stanowiska, które mają takie same elementy składowe. Dokonując analizy równorzędności stanowisk, uwzględnić należy jak najwięcej elementów pozwalających na ocenę równoważności, w tym warunki służby. Wymienione elementy, w tym warunki służby, muszą być każdorazowo rozważane w odniesieniu do konkretnego stanu faktycznego, pozwalając na dokonanie oceny równorzędności stanowisk. Zasadnicze znaczenie dla oceny równorzędności stanowisk ma bowiem charakter i rodzaj wykonywanej pracy. W związku z powyższym należy uznać, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu personalnego stwierdzenie, że zostały spełnione przesłanki równorzędności stanowisk ma charakter dowolny. Organ odwoławczy nie może bowiem ograniczyć się jedynie do kontroli zaskarżonej decyzji. Rozstrzygnięcie organu II instancji jest takim samym aktem stosowania prawa jak rozstrzygnięcie organu I instancji, a działanie organu II instancji nie ma charakteru kontrolnego, lecz jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu I instancji. Z samego faktu, iż jak ujęto to w skardze kasacyjnej 'jednym z podstawowych warunków wykonywania służby policjanta jest dyspozycyjność i zdyscyplinowanie funkcjonariusza', nie można jeszcze wyprowadzić wniosku, iż przełożony ma 'znaczną dyskrecjonalną władzę kształtowania sytuacji prawnej policjanta', co jak się wydaje sugerować autor skargi kasacyjnej oznacza nieskrępowaną dowolność w podejmowaniu decyzji personalnych względem podległych mu pracowników. Swoboda w kształtowaniu obsady kadrowej poszczególnych jednostek lub komórek organizacyjnych ograniczana jest z jednej strony interesem Policji, wyrażającym się w zapewnieniu jej optymalnego i efektywnego funkcjonowania, z drugiej zaś interesem indywidualnym poszczególnych funkcjonariuszy zatrudnionych w tych jednostkach. Na gruncie art. 32 ustawy o Policji z interesem społecznym niewątpliwie utożsamić należy interes Policji, którego atrybutami są potrzeby służby i konieczność zapewnienia optymalnego wykonywania podstawowych zadań Policji, jako formacji (art. 1 ust. 2 ustawy o Policji), natomiast interesem indywidualnym będzie kształtowanie sytuacji prawnej i faktycznej (w tym przypadku zawodowej) poszczególnych funkcjonariuszy. Nie mniej jednak nie może być to decyzja całkowicie arbitralna, pozbawiona należytego uzasadnienia, gdyż wówczas naruszona zostałaby inna z zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a mianowicie zasada zaufania obywatela (którym również jest podwładny policjant) do organu (art. 8 k.p.a.). Innymi słowy od organu orzekającego w sprawie przeniesienia policjanta na inne stanowisko służbowe należy oczekiwać wyczerpującego wyjaśnienia przesłanek takiej decyzji i odniesienia się do podnoszonych w toku postępowania argumentów jej adresata, o ile ten nie aprobuje takiego przeniesienia. W realiach niniejszej sprawy Komendant Wojewódzki Policji w [...] nie wyjaśnił w sposób przewidziany przepisami procedury administracyjnej powodów, dla których uznał, iż mianowanie skarżącego na stanowisko dzielnicowego Rewiru Dzielnicowych Wydziału Prewencji i Ruchu Drogowego stanowi w istocie przeniesienie na równorzędne stanowisko służbowe. Funkcjonariusz Policji przez sam fakt, iż podlega specyficznym regułom, normatywnie przewidzianym dla tej formacji, nie traci swych uprawnień jako obywatel, a jego stosunek służbowy, pomimo że oparty na regule podporządkowania oraz dobra służby, nie podlega całkowitej dowolności w jego kształtowaniu przez przełożonego.

Skład orzekający

Rafał Wolnik

sprawozdawca

Roman Ciąglewicz

członek

Wiesław Morys

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie decyzji o przeniesieniu policjanta na inne stanowisko służbowe, obowiązek badania równorzędności stanowisk, zasady postępowania administracyjnego w sprawach kadrowych funkcjonariuszy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przeniesienia policjanta na inne stanowisko służbowe, ale zasady interpretacji przepisów k.p.a. i wymogów uzasadnienia decyzji mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne są formalne wymogi proceduralne i uzasadnienie decyzji, nawet w sprawach dotyczących dyspozycyjności funkcjonariuszy. Pokazuje, że 'potrzeby służby' nie są wystarczającym uzasadnieniem, gdy naruszają prawa jednostki.

Czy 'potrzeby służby' usprawiedliwiają dowolność w przenoszeniu policjantów? NSA wyjaśnia.

Sektor

administracja publiczna

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 729/17 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2017-10-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-03-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Rafał Wolnik /sprawozdawca/
Roman Ciąglewicz
Wiesław Morys /przewodniczący/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
III SA/Kr 791/16 - Wyrok WSA w Krakowie z 2016-11-17
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 1782
art. 32 ust. 1
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 7 , art. 77 § 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie: Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędzia del. WSA Rafał Wolnik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 października 2017r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 listopada 2016 r. r. sygn. akt III SA/Kr 791/16 w sprawie ze skargi P.H. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie przeniesienia na inne stanowisko służbowe oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 17 listopada 2016 r., sygn. akt III SA/Kr 791/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi P. H. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...], w przedmiocie przeniesienia na inne stanowisko służbowe, uchylił zaskarżony rozkaz personalny oraz poprzedzający go rozkaz personalny organu I instancji i zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu powyższego wyroku zawarto następujące ustalenia faktyczne:
Rozkazem personalnym z dnia [...] grudnia 2015 r. Komendant Powiatowy Policji w [...] zwolnił z dniem [...] grudnia 2015 r. skarżącego – kontrolera ruchu drogowego Zespołu Kontroli Ruchu Drogowego Wydziału Prewencji - z zajmowanego stanowiska i z dniem [...] stycznia 2016 r. mianował go na stanowisko dzielnicowego Rewiru Dzielnicowych Wydziału Prewencji i Ruchu Drogowego. Organ I instancji wyjaśnił, że mianowanie skarżącego na równorzędne stanowisko następuje z uwagi na reorganizację służby prewencyjnej w KPP w [...] oraz na potrzeby służby. W wyniku bowiem zmian organizacyjnych zlikwidowano komórki organizacyjne o nazwie Wydział Prewencji oraz Wydział Ruchu Drogowego i utworzono z dniem [...] stycznia 2016 r. komórkę organizacyjną o nazwie Wydział Prewencji i Ruchu Drogowego.
Na skutek wniesionego odwołania od powyższego rozkazu personalnego, Komendant Wojewódzki Policji w [...] zaskarżonym do Sądu pierwszej instancji rozkazem personalnym utrzymał w mocy rozkaz personalny organu I instancji.
W ocenie organu odwoławczego z treści art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (obecnie: Dz. U. z 2016 r., poz. 1782), wynika kompetencyjny, a także fakultatywny charakter takiej decyzji, która pozostaje w gestii przełożonego właściwego w sprawach osobowych. W przepisie tym nie wskazano natomiast kryteriów i merytorycznych przesłanek uzasadniających, czy pozwalających na podejmowanie decyzji w tych sprawach. Tak sformułowany przepis pozwala więc uznać, że przeniesienie policjanta na inne stanowisko pozostawione zostało uznaniu organu, który kierować powinien się kryteriami potrzeb służby, jej interesem oraz koniecznością zapewnienia sprawnego i optymalnego wykonywania ustawowych zadań Policji. Ustawa o Policji nie definiuje samego pojęcia przeniesienia, a zwolnienie z zajmowanego stanowiska służbowego i mianowanie na inne równorzędne stanowisko jest faktycznie przeniesieniem służbowym, na co policjant nie musi wyrażać zgody. Powyższe prowadzi więc do wniosku, że przełożony właściwy w sprawach osobowych jest uprawniony do jednostronnego ustalenia treści stosunku służbowego, w tym mianowania funkcjonariusza w innej komórce organizacyjnej jednostki bez jego zgody i jest to decyzja uznaniowa.
W skardze na powyższy rozkaz personalny skarżący zarzucił naruszenie przepisów ustawy o Policji, a w szczególności art. 32 ust. 1 i 2 i art. 36 ust. 1 i 2 poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Zarzucił też naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności:
- art. 7 i 8 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie, na czym w ocenie organu administracyjnego polega stwierdzenie, iż w realiach przedmiotowej sprawy stanowisko asystenta kontrolera Zespołu Kontroli Ruchu Drogowego jest równorzędne ze stanowiskiem dzielnicowego Rewiru Dzielnicowych Wydziału Prewencji i Ruchu Drogowego KPP w [...];
- art. 6, 7, 8, 77 § 1, 80 i 81 k.p.a., poprzez niepodjęcie niezbędnych kroków w celu przeprowadzenia właściwego postępowania dowodowego i dokładnego wyjaśnienia motywów rozstrzygnięcia i stanu faktycznego sprawy;
- art. 11 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie w całym postępowaniu i w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy;
- art. 13 k.p.a., poprzez nie uwzględnienie prawa strony do zawarcia ugody administracyjnej,
a ponadto niewyjaśnienie wszystkich okoliczności prawnych i faktycznych sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uwzględniając skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz.U. z 2017 r., poz. 1369), zwanej dalej p.p.s.a., wskazał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Sąd pierwszej instancji przytoczył na wstępie materialnoprawną podstawę wydania kontrolowanych aktów, tj. przepisy art. 32 ust. 1 i nast. ustawy o Policji. Wskazał, że dokonywana przez sąd administracyjny kontrola legalności tego rodzaju decyzji winna zmierzać do ustalenia, czy na podstawie obowiązujących przepisów prawa jej wydanie było dopuszczalne, czy organ spełnił przesłanki ustawowe, w tym zwłaszcza dotyczące równorzędności stanowisk, czy nie przekroczył przy tym granic pozostawionej mu dyskrecjonalności oraz czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, w ten sposób, aby nie można mu było zarzucić dowolności. Poza granicami kontroli sądowej pozostaje natomiast wybór rozstrzygnięcia dokonywany przez organ na podstawie kryteriów słuszności i celowości.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że istota sporu sprowadza się do ustalenia, czy stanowisko służbowe, na które mianowano skarżącego, było stanowiskiem równorzędnym z poprzednio zajmowanym. W ocenie Sądu organy Policji obu instancji nie dokonały oceny równorzędności zajmowanych przez skarżącego stanowisk. Organ I instancji w ogóle nie odniósł się do tej kwestii, a organ II instancji ograniczył się tylko do stwierdzenia, że zostały spełnione wszystkie przesłanki równorzędności stanowisk, gdyż charakteryzują się one takimi samymi parametrami uposażenia zasadniczego, takim samym dodatkiem służbowym oraz takim samym stopniem etatowym.
W ocenie Sądu dokonana przez organ odwoławczy ocena równorzędności stanowisk, oparta wyłącznie na wymienionych przez organ elementach uposażenia i stopniu etatowym, nie może być uznana za wystarczającą. Równorzędność stanowiska służbowego nie oznacza oczywiście tożsamości ze stanowiskiem poprzednio zajmowanym. Równorzędność nie oznacza zatem takich samych obowiązków, czy też czasu służby. Za równorzędne mogą być jednak uznane takie stanowiska, które mają takie same elementy składowe. Dokonując analizy równorzędności stanowisk, uwzględnić należy jak najwięcej elementów pozwalających na ocenę równoważności, w tym warunki służby, które są jedną z cech charakterystycznych dla danego, określonego stanowiska służbowego. Warunki służby określa karta opisu stanowiska pracy. Wskazuje ona miejsce występowania oraz cel stanowiska, zakres zadań, uprawnień i odpowiedzialności na stanowisku, wymagania w zakresie wykształcenia, kwalifikacji zawodowych, stażu służby lub pracy, doświadczenia zawodowego i umiejętności koniecznych do prawidłowej realizacji zadań, warunki służby lub pracy na stanowisku oraz kryteria oceny realizacji zadań. Wymienione elementy, w tym warunki służby, muszą być każdorazowo rozważane w odniesieniu do konkretnego stanu faktycznego, pozwalając na dokonanie oceny równorzędności stanowisk. Zasadnicze znaczenie dla oceny równorzędności stanowisk ma bowiem charakter i rodzaj wykonywanej pracy.
Sąd zauważył, że w aktach sprawy znajduje się jedynie karta opisu stanowiska służbowego skarżącego - Kontrolera Ruchu Drogowego. Brak w nich natomiast karty opisu stanowiska służbowego, na które został on mianowany, tj. dzielnicowego. Oznacza to, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na ustalenie, jaki zakres obowiązków będzie obciążał skarżącego na "nowym" stanowisku służbowym i dokonanie porównania ze stanowiskiem poprzednio zajmowanym. Organy rozpoznając tę sprawę nie przeprowadziły w tym zakresie żadnych ustaleń. Organ I instancji w ogóle tę kwestię pominął, zaś organ odwoławczy ograniczył się jedynie do wskazanych powyżej elementów. W związku z powyższym należy uznać, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu personalnego stwierdzenie, że zostały spełnione przesłanki równorzędności stanowisk ma charakter dowolny.
W konsekwencji Sąd ocenił, że doszło do naruszenia art. 36 ust. 1 ustawy o Policji, a także naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji w toku postępowania doszło również do naruszenia wynikającej z art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy nie może bowiem ograniczyć się jedynie do kontroli zaskarżonej decyzji. Rozstrzygnięcie organu II instancji jest takim samym aktem stosowania prawa jak rozstrzygnięcie organu I instancji, a działanie organu II instancji nie ma charakteru kontrolnego, lecz jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu I instancji. W niniejszej sprawie organ II instancji uchybił swoim obowiązkom, gdyż ograniczył się jedynie do zatwierdzenia stanowiska organu I instancji. Organ II instancji stwierdził jedynie, że rozkaz personalny organu I instancji uwzględnia obowiązujące w tym zakresie regulacje prawne, nie ma charakteru dowolności i mieści się w granicach nadanego organowi upoważnienia ustawowego. Organ odwoławczy nie zauważył natomiast naruszenia przez organ I instancji przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania oraz w ogóle nie odniósł się do podnoszonych przez skarżącego w odwołaniu zarzutów.
Sąd zalecił, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy obu instancji uwzględniły wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku pogląd i po uzupełnieniu postępowania dowodowego przystąpiły ponownie do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Komendant Wojewódzki Policji w [...], zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. naruszenie:
- przepisów prawa materialnego w postaci art. 32 ust. 1 ustawy o Policji poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że organ przenosząc i mianując funkcjonariusza na nowe stanowisko służbowe nie dokonał oceny, czy nowe stanowisko jest "istotnie równorzędne", podczas gdy ocena taka nastąpiła i organ uznał, że stanowisko jest równorzędne;
- prawa procesowego w postaci art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) k.p.a. (chodziło prawdopodobnie o p.p.s.a.), które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez uchylenie zaskarżonych rozkazów personalnych, podczas gdy właściwym rozstrzygnięciem było oddalenie skargi.
Wskazując na powyższe skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi w całości, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydal zaskarżone orzeczenie, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor przedstawił argumenty na poparcie swoich zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Granice te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Wobec niestwierdzenia przesłanek nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał oceny podstaw i zarzutów kasacyjnych.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem podniesione w niej zarzuty okazały się bezpodstawne.
Ustalony w sprawie stan faktyczny jest bezsporny, natomiast istota sporu zawisłego między stronami sprowadza się do ustalenia zakresu władztwa właściwego organu Policji w kształtowaniu polityki personalnej podległej mu jednostki, a w szczególności do stwierdzenia, czy w okolicznościach niniejszej sprawy zaistniały przesłanki do przeniesienia policjanta na inne stanowisko służbowe.
Zgodnie z treścią art. 32 ust. 1 ustawy o Policji do mianowania policjanta na stanowiska służbowe, przenoszenia oraz zwalniania z tych stanowisk właściwi są przełożeni: Komendant Główny Policji, Komendant CBŚP, komendanci wojewódzcy i powiatowi (miejscy) Policji oraz komendanci szkół policyjnych. W orzecznictwie sądów administracyjnych istnieje ugruntowany pogląd, iż regulacja ta ma charakter kompetencyjny – a więc przyznaje właściwemu organowi określone uprawnienie, a kontrola sądów administracyjnych ograniczona jest jedynie do oceny legalności podjętej decyzji bez wnikania w meritum dokonanych zmian (por. m.in. wyrok NSA z dnia 15 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2739/13; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 17 czerwca 2016 r., sygn. akt IV SA/Gl 1107/15; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 grudnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Po 501/16). Zauważyć również trzeba, że art. 32 ust. 1 ustawy o Policji nie zawiera przesłanek determinujących zmiany personalne dokonywane przez upoważniony organ. Z powyższego nie można jednak wyprowadzić wniosku o dowolności w korzystaniu z tego instrumentu w kształtowaniu polityki kadrowej w Policji.
Trzeba bowiem pamiętać, że tego rodzaju rozstrzygnięcie zapada w ramach toczącego się postępowania, prowadzonego w trybie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: Dz. U z 2017 r., poz. 1257). To z kolei oznacza, że do decyzji wydawanych w oparciu o przepis art. 32 ustawy o Policji stosuje się wszystkie reguły dotyczące postępowania administracyjnego.
Z samego faktu, iż jak ujęto to w skardze kasacyjnej "jednym z podstawowych warunków wykonywania służby policjanta jest dyspozycyjność i zdyscyplinowanie funkcjonariusza", nie można jeszcze wyprowadzić wniosku, iż przełożony ma "znaczną dyskrecjonalną władzę kształtowania sytuacji prawnej policjanta", co jak się wydaje sugerować autor skargi kasacyjnej oznacza nieskrępowaną dowolność w podejmowaniu decyzji personalnych względem podległych mu pracowników. Swoboda w kształtowaniu obsady kadrowej poszczególnych jednostek lub komórek organizacyjnych ograniczana jest z jednej strony interesem Policji, wyrażającym się w zapewnieniu jej optymalnego i efektywnego funkcjonowania, z drugiej zaś interesem indywidualnym poszczególnych funkcjonariuszy zatrudnionych w tych jednostkach.
Rację przyznać należy Sądowi pierwszej instancji, który granic dyskrecjonalności organu upatruje w treści art. 7 k.p.a. Przepis ten, będący jedną z zasad ogólnych postępowania administracyjnego, wyznacza granice działania organu, nakładając nań obowiązek wyważania interesu społecznego oraz słusznego interesu strony. Na gruncie art. 32 ustawy o Policji z interesem społecznym niewątpliwie utożsamić należy interes Policji, którego atrybutami są potrzeby służby i konieczność zapewnienia optymalnego wykonywania podstawowych zadań Policji, jako formacji (art. 1 ust. 2 ustawy o Policji), natomiast interesem indywidualnym będzie kształtowanie sytuacji prawnej i faktycznej (w tym przypadku zawodowej) poszczególnych funkcjonariuszy. Trafnie przy tym zauważono w kwestionowanym wyroku, że poza zakresem kontroli sądu administracyjnego pozostaje kwestia słuszności i celowości podejmowanej przez organ decyzji. Nie mniej jednak nie może być to decyzja całkowicie arbitralna, pozbawiona należytego uzasadnienia, gdyż wówczas naruszona zostałaby inna z zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a mianowicie zasada zaufania obywatela (którym również jest podwładny policjant) do organu (art. 8 k.p.a.). Innymi słowy od organu orzekającego w sprawie przeniesienia policjanta na inne stanowisko służbowe należy oczekiwać wyczerpującego wyjaśnienia przesłanek takiej decyzji i odniesienia się do podnoszonych w toku postępowania argumentów jej adresata, o ile ten nie aprobuje takiego przeniesienia.
W realiach niniejszej sprawy Komendant Wojewódzki Policji w [...] nie wyjaśnił w sposób przewidziany przepisami procedury administracyjnej powodów, dla których uznał, iż mianowanie skarżącego na stanowisko dzielnicowego Rewiru Dzielnicowych Wydziału Prewencji i Ruchu Drogowego stanowi w istocie przeniesienie na równorzędne stanowisko służbowe. W uzasadnieniach rozstrzygnięć wydanych w toku postępowania administracyjnego nie odniesiono się do podnoszonych przez skarżącego kwestii poprzestając na lakonicznym stwierdzeniu, iż zmiana spowodowana została potrzebami służby. Organy Policji skoncentrowały się na wykazaniu, iż skarżący zostanie przeniesiony na stanowisko charakteryzujące się takim samym uposażeniem (co również zostało wyeksponowane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej), całkowicie pomijając kwestie dotyczące sytuacji osobistej strony. Tymczasem z kwestionowanego rozkazu personalnego nie wynika, czy poza deklarowaną równorzędnością w wynagrodzeniu, warunki pracy oraz zakres przydzielonych zadań byłyby rodzajowo tożsame (również równorzędne).
Pominięcie wskazanych wyżej kwestii jest w opisywanym stanie prawnym absolutnie niewystarczające i z punktu widzenia powołanych wyżej zasad ogólnych procedury administracyjnej stanowi jaskrawy wyraz ich niezrozumienia. Funkcjonariusz Policji przez sam fakt, iż podlega specyficznym regułom, normatywnie przewidzianym dla tej formacji, nie traci swych uprawnień jako obywatel, a jego stosunek służbowy, pomimo że oparty na regule podporządkowania oraz dobra służby, nie podlega całkowitej dowolności w jego kształtowaniu przez przełożonego. Przypomnieć bowiem należy, że na każdym organie władzy publicznej, a takim niewątpliwie jest zarówno Komendant Powiatowy Policji w [...] jak i Komendant Wojewódzki Policji, spoczywa obowiązek działania na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP). Tak jak już wyżej wskazano, pomimo że granice te w art. 32 ustawy o Policji zostały sformułowane bardzo szeroko, to jednak tryb stosowania tej regulacji, oparty o przepisy k.p.a. wymusza na właściwym organie obowiązek należytego uzasadnienia podejmowanych rozstrzygnięć i uwzględniania indywidualnego interesu funkcjonariusza. Rację więc należy przyznać Sądowi pierwszej instancji, który precyzyjnie wymienił wady rozstrzygnięć podjętych przez organy Policji orzekające w postępowaniu administracyjnym, nakładając zarazem obowiązek odniesienia się do sformułowanych przez stronę zastrzeżeń.
W świetle powołanych argumentów zarzut naruszenia art. 32 ust. 1 ustawy o Policji okazał się nieuprawniony, gdyż jak wykazano wyżej Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny kontrolowanych rozstrzygnięć, zaś wywód przeprowadzony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odpowiada wymogom, jakie w tej materii stawia przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. Wyraźnie wypada podkreślić, że ani Sąd pierwszej instancji, ani też Naczelny Sąd Administracyjny nie przesądzają o zasadności przeniesienia tego konkretnego funkcjonariusza na inne stanowisko służbowe, a jedynie wskazują, że argumentacja powołana przez organ, w świetle ustalonego stanu faktycznego i prawnego jest niewystarczająca dla prawidłowego uzasadnienia decyzji podjętych przez organy obu instancji.
Nieuprawnionym okazał się również drugi z zarzutów skargi kasacyjnej – dotyczący naruszenia prawa procesowego "art. 145 § 1 pkt 1 lit. c kpa", gdyż "kpa" – w domyśle Kodeks postępowania administracyjnego, nie zawiera takiej jednostki redakcyjnej, a wobec tego Sąd pierwszej instancji nie mógł jej naruszyć. Jeżeli natomiast założyć, że intencją autora skargi kasacyjnej było powołanie się na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., który legł u podstaw zaskarżonego wyroku – to stwierdzić przyjdzie, że z opisanych wyżej powodów decyzje organów obu instancji nie mogły się ostać, a wobec tego Sąd pierwszej instancji trafnie skorzystał z możliwości jaką daje owa regulacja.
Wskazać ponadto przyjdzie, że art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. może stanowić podstawę do formułowania zarzutów skargi kasacyjnej jedynie wespół z innymi przepisami postępowania administracyjnego czy sądowoadministracyjnego, do naruszenia których w ocenie skarżącego doszło. Ważne jest przy tym, że za pomocą zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. można podważać kwestie dotyczące ustalenia stanu faktycznego w powiązaniu z odpowiednimi przepisami postępowania administracyjnego, a nie podstawę prawną rozstrzygnięcia czy kwestie dokonanej przez sąd wykładni prawa i błędnej, czy mało wyczerpującej argumentacji sądu. Można zatem zarzucić sądowi pierwszej instancji naruszenie wyżej wymienionego przepisu tylko wówczas, gdy sąd ten stwierdził naruszenie przepisów prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mimo to nie spełnił dyspozycji tej normy prawnej i nie uchylił zaskarżonej decyzji. Jeżeli jednak sąd pierwszej instancji zasadnie nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa, to nie można mu skutecznie postawić zarzutu naruszenia wskazanego wyżej przepisu.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania nie orzeczono pomimo złożenia stosownego wniosku w odpowiedzi na skargę kasacyjną, albowiem odpowiedź ta została wniesiona po terminie określonym w art. 179 p.p.s.a. (złożona pierwotnie w terminie odpowiedź na skargę kasacyjną nie mogła zostać uznana za skutecznie złożoną z uwagi na uchybienie wymogom art. 66 § 1 p.p.s.a.).
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., ponieważ strona skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, natomiast druga strona postępowania nie zażądała jej przeprowadzenia.
Wskazać jeszcze wypadnie, że powołane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI