I OSK 721/06

I OSK 721/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-12-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-05-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Runge - Lissowska /przewodniczący/
Małgorzata Pocztarek /sprawozdawca/
Zbigniew Rausz
Symbol z opisem
6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne
Bezrobocie
Sygn. powiązane
III SA/Lu 610/05 - Wyrok WSA w Lublinie z 2006-01-24
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge - Lissowska Sędziowie NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Zbigniew Rausz Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 24 stycznia 2006 r. sygn. akt III SA/Lu 610/05 w sprawie ze skargi D. O. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uznania za osobę bezrobotną oraz odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od Wojewody Lubelskiego na rzecz D. O. kwotę 120 zł (sto dwadzieścia), tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 3.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 24 stycznia 2006 r., sygn. akt III SA/Lu 610/05 oddalił skargę D. O. wniesioną na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy uznania za osobę bezrobotną oraz odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych.
W uzasadnieniu wyroku zawarto następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną.
Decyzją z dnia [...], nr [...] wydaną z upoważnienia Wojewody Lubelskiego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Ńr 98, poz. 1071 ze zm.) w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 33 ust. 4 pkt 1 i art. 71 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. Ńr 99, poz. 1001 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania D. O. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] z dnia [...], nr [...] w sprawie uchylenia decyzji ostatecznej wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] znak [...] dotyczącej nabycia przez D. O. statusu bezrobotnego z dniem 29 października 2004 r. oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych do dnia 6 listopada 2004 r. i odmowy uznania D. O. za bezrobotnego od dnia 29 października 2004 r. oraz odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 6 listopada 2004 r., utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W zaskarżonej decyzji podniesiono, że D. O. został zarejestrowany jako bezrobotny w Miejskim Urzędzie Pracy w [...] w dniu 29 października 2004 r. Decyzją z dnia [...] orzeczono o nabyciu przez niego statusu bezrobotnego od dnia 29 października 2004 r. oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 6 listopada 2004 r. D. O. pobierał zasiłek w okresie od 6 listopada 2004 r. do 5 maja 2005 r., a od 6 maja 2005 r. utracił prawo do zasiłku, po wyczerpaniu ustawowego okresu jego pobierania, nadal zachowując status bezrobotnego.
W dniu 3 sierpnia 2005 r. do Miejskiego Urzędu Pracy w [...] wpłynęło pismo z dnia 29 lipca 2005 r., znak [...] z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] – Wydział Zmiany Uprawnień Emerytalno-Rentownych informujące, że od dnia 1 października 2004 r. została przyznana renta inwalidzka dla D. O.
Na tej podstawie wznowiono postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] jako podstawę prawną powołując art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. i decyzją z dnia 9 sierpnia 2005 r. uchylono decyzję ostateczną z dnia [...].
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy za bezrobotnego uznawana jest osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej (...), jeżeli nie nabyła prawa do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy.
Pismem z dnia 29 lipca 2005 r. ZUS O/[...] poinformował Miejski Urząd Pracy w [...] o tym, że od dnia 1 października 2004 r. została D. O. przyznana renta inwalidzka. Tym samym więc jako osoba uprawniona od 1 października 2004 r. do renty z tytułu niezdolności do pracy, od tego samego dnia przestał on spełniać przesłanki ustawowe do posiadania statusu osoby bezrobotnej i w konsekwencji prawa do zasiłku, który przysługuje tylko osobom posiadającym status bezrobotnego.
Organ pierwszej instancji, wydając w dniu 9 sierpnia 2005 r. decyzję podjętą w wyniku wznowienia postępowania, oparł na nowym w sprawie dowodzie, jaki stanowiło pismo ZUS z dnia 29 lipca 2005 r.
W trakcie postępowania odwoławczego ZUS za pismem z dnia 30 września 2005 r. przesłał organowi kopię decyzji z dnia 19 września 2005 r., znak [...] o przeliczeniu renty, w uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po rozpatrzeniu wniosku D. O. z dnia 7 czerwca 2005 r. wobec orzeczenia przez lekarza orzecznika okresowej całkowitej niezdolności do pracy, ustala – przelicza od 1 października 2004 r., tj. od miesiąca, w którym wstrzymano wypłatę świadczenia, rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy.
Organ odwoławczy stwierdził, że decyzję wydał w oparciu o stan prawny i faktyczny obowiązujący w dniu wydania decyzji ostatecznej. Stąd też oparł swe rozstrzygnięcie również o decyzję ZUS z dnia 19 września 2005 r. oraz wcześniejsze pismo ZUS z dnia 29 lipca 2005 r.
Odpowiadając na zarzuty strony dotyczące podstawy wznowienia postępowania, organ wyjaśnił, że w sprawie niniejszej zaistniały nowe okoliczności faktyczne dotyczące ustalenia D. O. w 2005 r. przez ZUS renty z tytułu niezdolności do pracy od 1 października 2004 r., które potwierdziły pewien stan faktyczny (okresową, całkowitą niezdolność strony do pracy, datującą się od 1 października 2004 r.), istniejący w dniu rejestracji strony w MUP [...], tj. w dniu 29 października 2004 r.
Na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia [...] D. O. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 33 ust. 4 pkt 1 i art. 71 ustawy o promocji zatrudnienia i przeciwdziałaniu bezrobociu, art. 7, 77, 138 § 1 pkt 2, ewentualnie art. 138 § 2 k.p.a. oraz błąd w ustaleniach faktycznych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko jak w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) oddalił skargę. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja wydana została w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa materialnego i bez naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd uznał, że zarzut skarżącego, iż w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. nie zasługuje na uwzględnienie. Okresowa całkowita niezdolność skarżącego do pracy oraz nabycie przez niego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy – istniejące na dzień uzyskania statusu osoby bezrobotnej – stanowią wypełnienie przesłanek art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., tj. ujawnienie istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych, które istniały w dniu wydania decyzji, lecz nie były znane organowi, który wydał decyzję. W związku z powyższym w świetle stwierdzenia istnienia podstaw do uchylenia decyzji dotychczasowej, organ prawidłowo ją uchylił i wydał nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Sąd podniósł, że tryb wznowienia postępowania jest nadzwyczajnym trybem wzruszania decyzji ostatecznych i jako wyjątek od ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych w postępowaniu administracyjnym powoduje ten skutek, że niedopuszczalne jest zarówno wznowienie postępowania w oparciu o wadliwość nie wyliczoną w art. 145 § 1 K.p.a., jak i rozszerzająca wykładnia tych podstaw (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lipca 2004 r., sygn. akt V SA 1855/03, cyt. za Legalis).
Sąd podkreślił, że zaskarżoną decyzję wydano na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. po wznowieniu postępowania zakończonego decyzją ostateczną wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] znak [...] o nabyciu przez D. O. statusu bezrobotnego z dniem 29 października 2004 r. oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 6 listopada 2004 r.
Wznowienie postępowania na podstawie określonej w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. ograniczone jest kumulatywnym wystąpieniem trzech warunków: ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody istotne dla sprawy muszą być nowe, tj. nowo odkryte lub po raz pierwszy zgłoszone przez stronę; nowe okoliczności faktyczne (nowe dowody) muszą istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej; nowe okoliczności faktyczne (nowe dowody) nie były znane organowi, który wydał decyzję.
Sąd podkreślił, że w przesłance określonej w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. występują dwa odrębne człony: ujawnienie nowych okoliczności faktycznych i ujawnienie nowych dowodów, zatem istnienie podstawy wznowienia może dotyczyć zarówno ujawnienia nowych okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, istniejących w dniu wydania decyzji oraz nieznanych organowi, który ją wydał, jak i nowych dowodów istotnych dla sprawy, istniejących w dniu wydania decyzji oraz nieznanych organowi, który ją wydał (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 marca 2002 r., sygn. akt III RN 75/01, opubl. OSNP 2002/17/401; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2000 r., sygn. akt III RN 125/99, opubl. Prok. i Pr. 2000/5/36; B. Adamiak w Komentarzu do Kodeksu postępowania administracyjnego (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2005, s. 647).
Ponadto Sąd zwrócił uwagę, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ prawidłowo podniósł, że postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] wznowiono na skutek ujawnienia nowych okoliczności faktycznych. Wzmianka organu o oparciu wznowienia postępowania przez organ pierwszej instancji na nowym dowodzie, jakim jest pismo organu rentowego z dnia 29 lipca 2005 r., stanowi nieścisłość i błąd uzasadnienia – niebędące jednakże naruszeniami przepisów postępowania mogącymi mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem nie powodują uchylenia zaskarżonej decyzji.
W ocenie Sądu pierwszej instancji organy wznawiając postępowanie zakończone decyzją ostateczną z dnia [...] na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. i uchylając tę decyzję – pozostawały w zgodzie z przepisami postępowania administracyjnego. Wyjściem na jaw istotnych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji, nie znanych organowi, który wydał decyzję – jest w przedmiotowej sprawie ujawnienie faktu, że skarżący D. O. na dzień 29 października 2004 r. był okresowo całkowicie niezdolny do pracy, co zostało stwierdzone orzeczeniem lekarskim, a z tego tytułu przyznano mu świadczenie rentowe. Zatem spełnieniem warunków przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. nie było, jak podnosi w skardze skarżący wydanie w dniu 19 września 2005 r. decyzji o przyznaniu renty, lecz ujawnienie okoliczności faktycznej całkowitej niezdolności skarżącego do pracy występującej na dzień wydania decyzji dotychczasowej i nabycia przez niego prawa do renty od dnia 1 października 2004 r.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2004 r. nr 99, poz. 1001 ze zm.) przez pojęcie "bezrobotnego" ustawodawca rozumie osobę niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, nieuczącą się w szkole, zarejestrowaną w powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia, jeżeli spełnia ona wymogi przewidziane w lit. a–k punktu 2 tego artykułu, w tym zgodnie z lit. c – jeżeli nie nabyła prawa do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy (...).
Stosownie do art. 100 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) prawo do świadczeń określonych w ustawie (w tym do renty z tytułu niezdolności do pracy – art. 3 pkt 2 cyt. ustawy) powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa. Warunki dotyczące renty z tytułu niezdolności do pracy wymieniono w art. 57 ust. 1: prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który jest niezdolny do pracy, ma wymagany okres składkowy i rentowy, niezdolność do pracy powstała w wymienionych w art. 57 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy okresach. Organ rentowy wydaje decyzję o przyznaniu renty z tytułu okresowej niezdolności do pracy na okres wskazany w orzeczeniu lekarza orzecznika lub w orzeczeniu komisji lekarskiej (art. 119 ust. 1 cyt. ustawy), przy czym orzeczenie lekarza orzecznika stanowi dla organu rentowego podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, dla których prawo uzależnione jest od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji (art. 14 ust. 3 cyt. ustawy). Zatem decyzja wydawana w sprawie świadczenia ma charakter deklaratoryjny, a nie prawotwórczy – por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 11 grudnia 1997 r., sygn. akt III AUa 411/97, opubl. Apel.-Lub. 1998/1/5). Oznacza to, że warunki przysługiwania prawa do renty skarżący D. O. spełniał od dnia 1 października 2004 r. (zatem również na dzień 29 października 2004 r.), natomiast decyzję deklaratoryjną organu rentowego znak [...] o przyznaniu renty D. O. od dnia 1 października 2004 r. wydano w dniu 19 września 2005 r., jednakże istotne jest to, że przyznano nią rentę skarżącemu od dnia 1 października 2004 r.
Zatem w świetle powyżej przytoczonych przepisów i wydania deklaratoryjnej decyzji przez organ rentowy ze skutkami prawnymi odnoszącymi się wstecz o przyznaniu świadczenia, stan faktyczny na dzień wydania decyzji o nabyciu statusu bezrobotnego jest taki, że skarżący miał nabyte prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy. Dlatego jako osoba całkowicie niezdolna do pracy, któremu przysługiwała na dzień 29 października 2004 r. renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy – nie spełniał on przesłanek koniecznych do nabycia statusu bezrobotnego. Okoliczność ta, okresowa całkowita niezdolność do pracy skarżącego i posiadanie na dzień wydania decyzji z dnia [...] – nabytego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, stanowi przesłankę wymienioną w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. jako jedna z podstaw wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną.
Sąd podzielił zdanie organu, że również okresowa całkowita niezdolność skarżącego do pracy, która to okoliczność została ujawniona po zakończeniu postępowania decyzją z dnia [...], i która nie była znana organowi wydającemu decyzję – wypełnia przesłanki podstawy wznowienia postępowania określonej w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. – w świetle jednego z elementów definicji "bezrobotnego", dotyczącego "zdolności i gotowości bezrobotnego do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy" (art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy).
Sąd podkreślił, że we wznowionym postępowaniu nie kwestionowano faktu, iż rejestrując się w urzędzie pracy skarżący nabył pierwotnie status bezrobotnego. Decyzję z dnia [...] wydano w oparciu o okoliczności faktyczne, znane organowi. Po zakończeniu postępowania decyzją ostateczną, wyszła na jaw nowa okoliczność faktyczna uprawniająca do wzruszenia owej decyzji ostatecznej w postępowaniu nadzwyczajnym.
Ustawodawca tworząc system wspierania zatrudnienia oraz system zabezpieczenia społecznego wprowadził mechanizmy uniemożliwiające jednoczesne korzystanie przez danego obywatela ze wsparcia dla bezrobotnych i świadczeń z tytułu niezdolności do pracy (czego wyrazem jest m. in. przepis art. 78 przewidujący w przypadku przyznania bezrobotnemu renty z tytułu niezdolności do pracy – zaliczanie pobranych zasiłków dla bezrobotnych na poczet przyznanego przez organ rentowy świadczenia). W zamiarze prawodawcy było zatem niedopuszczenie do sytuacji, gdy jedna osoba korzysta ze statusu bezrobotnego oraz statusu osoby całkowicie niezdolnej do pracy, której przysługuje renta.
W ocenie Sądu organ pierwszej instancji prawidłowo zatem wznowił postępowanie oraz stosując art. 151 § 1 pkt 2 uchylił decyzję dotychczasową z dnia [...] i wydał nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy, co zostało zasadnie utrzymane w mocy w postępowaniu odwoławczym.
Od powyższego wyroku D. O. wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W ramach pierwszej z podstaw kasacyjnych przewidzianych w art. 174 P.p.s.a. zarzucił naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 33 ust. 4 pkt 1 i art. 71 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe ich zastosowanie.
W ramach drugiej z podstaw kasacyjnych przewidzianych w art. 174 P.p.s.a. skarżący zarzucił naruszenie przez Sąd przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nieuwzględnienie skargi pomimo rażącego naruszenia przez organ administracji przepisów art. 7, 10, 77 § 1, 80 i 104, 145 § 1 ust. 5, 149 § 2 K.p.a. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi pomimo naruszenia przez organ administracji przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy tj. art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 33 ust. 4 pkt 1 i art. 71 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe ich zastosowanie.
Skarżący zarzucił ponadto błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, iż w dniu rejestracji w Miejskim Urzędzie Pracy strona miała orzeczone przez organ rentowy prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, a także uznana była za osobę niezdolną do pracy i nie była zdolna do podjęcia zatrudnienia. W ocenie skarżącego w dniu rejestracji w Miejskim Urzędzie Pracy w [...], tj. 29 października 2004 r. spełniał wszystkie ustawowe wymogi niezbędne do nabycia statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku. W dniu nabycia statusu bezrobotnego organ rentowy nie wydał w sprawie żadnej decyzji w przedmiocie przyznania renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. W tej dacie nie zostało wydane również orzeczenie lekarza orzecznika uznającego stronę za osobę niezdolną do pracy. Natomiast w orzeczeniu lekarza orzecznika z dnia 23 czerwca 2005 r. nie została wskazana data powstania niezdolności do pracy. Organ administracji nie badał natomiast czy strona zdolna jest do podjęcia zatrudnienia w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Zgodnie z art. 145 § 2 K.p.a. postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. W postępowaniu administracyjnym organ badał jedynie treść pisma ZUS z dnia 29 lipca 2005 r. W takiej sytuacji naruszony został również art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez pozbawienie statusu bezrobotnego osoby, która spełniała w dacie 29 października 2004 r. warunki dla uznania jej za osobę bezrobotną. W ocenie skarżącego po otrzymaniu decyzji ZUS przyznającej mu prawo do renty z powodu niezdolności do pracy i uzyskaniu przez nią przymiotu ostateczności winno być wszczęte nowe postępowanie.
Ponadto skarżący podkreślił, iż pojęcia używane w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz w ustawie z dnia o emeryturach i rentach z FUS nie używają tożsamych pojęć "niezdolności do pracy" (ustawa o emeryturach i rentach z FUS), i "zdolności do podjęcia zatrudnienia" (ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy). Organy administracji nie prowadziły postępowania dowodowego i nie czyniły własnych ustaleń co do zdolności do podjęcia zatrudnienia przez stronę, istniejącą w dniu 29 października 2004 r. Nie było to przedmiotem postępowania administracyjnego objętego wznowieniem. Organy administracji ograniczyły się do zbadania pisma ZUS z 29 lipca 2005 r., w którym była mowa o przyznaniu renty.
W konkluzji skargi kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna złożona w rozpoznawanej sprawie oparta została na obu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a.
W ramach pierwszej z nich zarzucono naruszenie prawa materialnego przede wszystkim poprzez błędną wykładnię art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.), zaś w ramach drugiej podstawy kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi pomimo naruszenia zaskarżoną decyzją przepisów art. 7, 10, 77 § 1, 80, 104, 145 § 1 pkt 5 i art. 149 § 2 K.p.a. oraz naruszenie wyżej wskazanych przepisów prawa materialnego.
Skarga kasacyjna jest uzasadniona w całości.
W rozpoznawanej sprawie kontrola legalności zaskarżonej decyzji przez Sąd I instancji determinowana była oceną kwestii procesowej sprowadzającej się do tego, czy ujawnienie faktu przyznania skarżącemu renty z tytułu niezdolności do pracy stanowiło przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., uzasadniającą wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] o przyznaniu skarżącemu prawa do zasiłku dla bezrobotnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie przeprowadzając właściwe rozważania w kwestii wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 K.p.a. doszedł do nieprawidłowych wniosków.
Sąd I instancji uznał, że nową okolicznością uzasadniającą wznowienie postępowania na mocy ww. przepisu jest przyznanie skarżącemu renty decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 września 2005 r., poczynając od dnia 1 października 2004 r., a więc jeszcze przed przyznaniem prawa do zasiłku dla bezrobotnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stanął na stanowisku, że w dacie wydania decyzji o przyznaniu skarżącemu statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych, tj. w dniu 29 października 2004 r. skarżący posiadał ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy i dlatego nie spełniał warunków niezbędnych do uzyskania statusu bezrobotnego.
Stanowisko takie jest błędne.
Stosownie do art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.
Na gruncie niniejszej sprawy niewątpliwie fakt przyznania skarżącemu renty z tytułu niezdolności do pracy był okolicznością nową i nieznaną organowi w dniu wydania decyzji ostatecznej.
Powyższa okoliczność wbrew twierdzeniom Sądu I instancji nie istniała jednak w dniu wydania decyzji ostatecznej.
W dniu 29 października 2004 r. skarżący nie posiadał prawa do renty inwalidzkiej i spełniał wszystkie przesłanki do przyznania mu statusu bezrobotnego.
Nowa okoliczność jaką w sprawie było przyznanie skarżącemu prawa do renty inwalidzkiej zaistniała dopiero w dniu 19 września 2005 r., kiedy to Zakład Ubezpieczeń Społecznych w [...] przyznał skarżącemu rentę z tytułu niezdolności do pracy.
To, że renta ta została przyznana poczynając od dnia 1 października 2004 r. nie oznacza, że już w tym dniu istniała nowa okoliczność uzasadniająca wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. Skoro nowa okoliczność wynikała dopiero z decyzji organu emerytalno-rentowego z dnia 19 września 2005 r., to nie można przyjąć, że istniała wcześniej.
W dacie wydania ostatecznej decyzji przyznającej skarżącemu status osoby bezrobotnej i prawo do zasiłku nie istniała jeszcze decyzja ZUS przyznająca skarżącemu prawo do renty inwalidzkiej, a tym samym wyłączająca go na podstawie art. 2 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z grona osób bezrobotnych. W wyroku z dnia 8 czerwca 2000 r. NSA 1885/99, Lex nr 50152, Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że przez nową okoliczność istotną dla sprawy (art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.) należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza iż w sprawie zapadłaby decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego.
W dacie wydania decyzji ostatecznej nie istniały jeszcze żadne inne nowe okoliczności, które uzasadniałyby wydanie przez organ administracji rozstrzygnięcia odmiennego od tego, które zapadło. Brak było zatem przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania. Pojawienie się nowej okoliczności po wydaniu ostatecznej decyzji, może stanowić jedynie podstawę do wszczęcia postępowania w nowej sprawie, nie można natomiast w tej sprawie wznawiać postępowania. Wznowienie postępowania na podstawie okoliczności, które miały miejsce po wydaniu decyzji, stanowi rażące naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 i art. 203 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.