I OSK 715/21

I OSK 715/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-06-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-04-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Wesołowska /sprawozdawca/
Monika Nowicka /przewodniczący/
Piotr Niczyporuk
Symbol z opisem
6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Rz 799/20 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2020-11-17
Skarżony organ
Lekarz Weterynarii
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk Sędzia del. WSA Anna Wesołowska (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Marta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B.sp. z o.o. z siedzibą w R., od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, z dnia 17 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 799/20, w sprawie ze skargi B. sp. z o.o. z siedzibą w R., na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w K., z dnia [...] maja 2020 r. nr [...], w przedmiocie kary pieniężnej za prowadzenie działalności nadzorowanej bez dokonania rejestracji, , 1. oddala skargę kasacyjną;, 2. zasądza od B. sp. z o.o. z siedzibą w R. na rzecz Podkarpackiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w K. kwotę 3600 (trzy tysiące, sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.,
Uzasadnienie
Wyrokiem z 17 listopada 2020 r. II SA/Rz 799/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę B. sp. z o.o. z siedzibą w R. (Skarżący) na decyzję [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w K. (Wojewódzki Lekarz Weterynarii) z [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za prowadzenie działalności nadzorowanej bez dokonania rejestracji.
Skarżący zaskarżył wyrok Sądu pierwszej instancji skargą kasacyjną w całości zarzucając mu :
I. naruszenie przepisów postępowania to jest :
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. - poprzez oddalenie skargi oraz brak dokonania należytych ustaleń w świetle zgromadzonego materiału dowodowego przez organ wydający decyzję, a następnie wyrok WSA w Rzeszowie, co w rezultacie stanowi błędne ustalenie, że produkty nabywane przez Skarżącego pozostają produktami ubocznymi pochodzenia zwierzęcego, podlegającymi pod działalność nadzorowaną,
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 80 k.p.a.- poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów a tym samym błędne uznanie, że samo wystawienie dokumentu handlowego przesądza o uznaniu produktów nabywanych przez Skarżącego za produkty powodujące powstanie obowiązku rejestracyjnego, w sytuacji gdy z żadnego przepisu prawa taka wykładnia nie wynika,
3. art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 107 k.p.a.- a to brak wskazania faktów, które zostały uznane za udowodnione.
II. naruszenie prawa materialnego to jest :
1. art. 5 ust. 1 w związku z art. 33 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r. określającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego i produktów pochodnych, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1774/2002 (dalej Rozporządzenie nr 1069/2009) - a to niewłaściwa interpretacja przepisów,
2. art. 5 ust. 2 w zw. z art. 36 Rozporządzenia nr 1069/2009 - poprzez nieokreślenie punktu końcowego dla towarów nabywanych przez stronę skarżącą, co miało istotny wpływ na ustalenie czy Rozporządzenie nr 1069/2009 znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie,
3. art. 21 Rozporządzenia nr 1069/2009 - a to błędna interpretacja i uznanie, iż samo wystawienie dokumentu handlowego przesądza o zakwalifikowaniu nabywanego produktu jako podlegającego obowiązkowi rejestracji prowadzonej działalności,
4. art. 23 ust. 1 lit. a) i b) Rozporządzenia nr 1069/2009 oraz art. 85a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt - poprzez uznanie, że na Skarżącym ciążył obowiązek rejestracji podmiotu przed rozpoczęciem działalności i powiadomienia właściwego organu, w sytuacji gdy na żadnym etapie produkcji nie użyto produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego a jedynie produktów, które zgodnie z art. 5 ust. 1 Rozporządzenia nr 1069/2009 wyłączone są z zakresu przedmiotowego w/w Rozporządzenia.
Skarżący na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. oraz art. 188 p.p.s.a. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie spraw do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny w trybie art. 188 p.p.s.a. oraz zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Skarżący przypomniał przebieg postępowania a następnie wyjaśnił, że dla produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego (tłuszczy zwierzęcych) punkt końcowy na tym etapie łańcucha produkcyjnego został już osiągnięty, a przedmiotem dalszego obrotu pozostawał już produkt innego rodzaju, który nie wymaga zgłaszania. W chwili nabywania przez Skarżącego produkt ten był już po obróbce i stanowił towar wysoko przetworzony. Dla Skarżącego zasadniczym zarzutem pozostaje brak jednolitego ustalenia zarówno przez organy obu instancji, jak i WSA w Rzeszowie w którym momencie możemy mówić o punkcie końcowym produktu zawierającego łój wołowy oczyszczony - filtrowany.
W praktyce, tego rodzaju produkty posiadają szerokie zastosowanie. Poza wspomnianym surowcem do zniczy, mogą stanowić domieszkę do paliw silnikowych łub opałowych, do wytworzenia biokomponentów itd. W żadnym wypadku jednakże, nabywany produkt, z uwagi na jego właściwości (po przetworzeniu) lub dodatki, nie może zostać użyty do bezpośredniego stosowania w żywieniu, kosmetyce itd. Działalność gospodarcza prowadzona przez Skarżącego, wskazuje że nie jest on używany w tego typu produktach. W piśmie z [...] sierpnia 2019 roku oraz [...] października 2019 roku w sposób obszerny wskazano na zastosowanie nabywanych towarów w przedsiębiorstwie Skarżącego, w tym na jego specyfikę produkcji oraz zastosowania do działalności związanej z produkcją zniczy oraz świec. Z w/w okoliczności wynika, że zastosowanie spornych produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego przez Skarżącego nie stanowi żadnego zagrożenia dla zdrowia publicznego lub zdrowia zwierząt.
Dalej, zgodnie z art. 4 ust. 1 i 2 Rozporządzenia nr 1069/2009 "1. Podmioty, natychmiast po wytworzeniu produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego lub produktów pochodnych objętych zakresem niniejszego rozporządzenia, identyfikują je i zapewniają prowadzenie związanych z nimi czynności zgodnie z niniejszym rozporządzeniem (punkt wyjściowy). 2 Na wszystkich etapach gromadzenia, przewozu, manipulowania, obróbki, przekształcania, przetwarzania, składowania, wprowadzania do obrotu, rozprowadzania, stosowania lub usuwania produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego lub produktów pochodnych w przedsiębiorstwie pod ich kontrolą podmioty zapewniają zgodność produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego i produktów pochodnych z wymogami niniejszego rozporządzenia, mającymi zastosowanie do ich działalności. " Z przytoczonego fragmentu nie sposób czytać inaczej, jak to, że w trakcie trwania produkcji, na każdym etapie zastosowanie znajdują przepisy wskazanego Rozporządzenia. Po osiągnięciu punktu końcowego, dany przedsiębiorca który jest jedynie odbiorcą produktu już po pełnym i wysokim przetworzeniu może wykorzystywać produkt w zakresie swojej działalności, bez konieczności stosowania przepisów Rozporządzenia nr 1069/2009. Art. 5 ust. 1. Rozporządzenia: "Produkty pochodne, o których mowa w art. 33, które znalazły się na etapie produkcji regulowanym przepisami Wspólnoty, o którym mowa w tym artykule, uznaje się za produkty, które osiągnęły punkt końcowy na etapie łańcucha produkcyjnego, poza którym nie podlegają już wymogom niniejszego rozporządzenia.
W związku z tym takie produkty pochodne można wprowadzać do obrotu bez ograniczeń, o których mowa w niniejszym rozporządzeniu, i nie podlegają już one urzędowym kontrolom, zgodnie z niniejszym rozporządzeniu. "
Następnie, w myśl art. 5 ust. 2 Rozporządzenia nr 1069/2009: "W odniesieniu do produktów pochodnych, o których mowa w art. 32, 35 i 36, które nie stanowią już znaczącego zagrożenia dla zdrowia publicznego lub zdrowia zwierząt, można określić punkt końcowy w łańcuchu produkcyjnym, po osiągnięciu którego nie podlegają już one wymogom niniejszego rozporządzenia.
Takie produkty pochodne mogą następnie być wprowadzane do obrotu bez ograniczeń, o których mowa w niniejszym rozporządzeniu, i nie podlegają już one urzędowym kontrolom zgodnie z niniejszym rozporządzeniem.
W ocenie WSA w Rzeszowie brak jest przepisów odnoszących się do "łoju wołowego" jako produktu pochodnego zwierzęcego, w myśl których byłby on wyłączony spod zastosowania w/w Rozporządzenia. Dla Skarżącego wątpliwe jednak pozostaje, czy brak wyłączających przepisów powoduje automatyczne ich stosowanie, bez względu na okoliczności danej sprawy, w szczególności na ustalenia czy doszło do końcowego punktu produkcyjnego.
Skarżący zwrócił uwagę, że art. 21 ust. 3 Rozporządzenia nr 1069/2009 wprowadza obowiązek, aby produktom ubocznym pochodzenia zwierzęcego oraz produktom pochodnym podczas przewozu towarzyszyły dokumenty handlowe określonej treści. Co więcej, WSA w Rzeszowie przyznał rację Skarżącemu, że samo wystawienie przez zbywcę produktu dokumentu handlowego nie przesądza jeszcze o obowiązku rejestracji działalności. Ponadto, Sąd I instancji wskazał, że w uzasadnieniach decyzji organów administracji brak było wywodów i przytoczenia przepisów z których wynikałaby kwalifikacja łoju wołowego oczyszczonego i filtrowanego jako produktu pochodnego. Skoro brak było prawidłowego wyjaśnienia w treści decyzji obu organów administracyjnych to należałoby dokonać analizy i weryfikacji zebranego w sprawie materiału dowodowego. Może bowiem okazać się, że z przeprowadzonego postępowania dowodowego na etapie przed organami administracji doszło do uchybień, które istotnie mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Nadto, w ocenie strony skarżącej działanie organów administracji rażąco przekraczało zasadę prawdy obiektywnej a to poprzez przyjęcie, że wyjaśnienia składane w niniejszej sprawie są niepokojące oraz subiektywne. Skarżący skorzystał z przysługujących mu uprawnień w zakresie czynnego udziału w postępowaniu, w tym poprzez wskazanie swojej argumentacji, odwołującej się do znanych mu faktów oraz praktyki prowadzonej działalności. Tak zebrany materiał dowodowy winien być odpowiednio zbadany przez organ prowadzący postępowanie, a przy pojawieniu się wątpliwości powinien wzywać stronę do. wyjaśnień. Powyższe rodzi uzasadnioną konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie i ponowne rozpoznanie sprawy, dokonując szerokiej i pełnej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.
Przed przystąpieniem do ustosunkowania się do podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów przypomnieć należy istotę sprawy poddanej pod rozstrzygnięcie Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Organy obu instancji nałożyły na Skarżącego karę pieniężną w wysokości 13.700,00 zł za prowadzenie działalności nadzorowanej w zakresie produktów pochodnych bez dokonania rejestracji.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazały art. 4 ust. 1 i ust. 3, art. 26a, art. 26d ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. 2018 r. poz. 1967 ze zm.; dalej: "ustawa o ochronie zdrowia zwierząt" lub "u.o.z.z." lub "ustawa"), art. 2, art. 3 ust. 2 pkt 5 lit. b oraz art. 15 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004r. o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1557 z późn. zm.), § 3 pkt 1, lit. a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 maja 2014 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenia określone w przepisach o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt dotyczące postępowania z produktami ubocznymi pochodzenia zwierzęcego i produktami pochodnymi (Dz. U. 2014 r. poz. 629; dalej też: "rozporządzenie MR w sprawie wysokości kar pieniężnych") w związku z art. 5, art. 23 ust. 1 i 2, art. 33 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 określającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, i uchylającego rozporządzenia (WE) nr 1774/2002 Dz. U. UE.L. z 2009, str. 1, z późn. zm., dalej: "rozporządzenie nr 1069/2009"); art. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 142/2011 z dnia 25 lutego 2011 r. w sprawie wykonania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 określającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, oraz w sprawie wykonania dyrektywy Rady 97/78/WE w odniesieniu do niektórych próbek i przedmiotów zwolnionych z kontroli weterynaryjnych na granicach w myśl tej dyrektywy (Dz. U. UE.L. 2011.54.1 z 26.02.2011, dalej: "rozporządzenie wykonawcze nr 142/2011").
Podstawą faktyczną rozstrzygnięcia organów było ustalenie, że Skarżący nabywał "produkt pochodny" - tłuszcze wytopione kategorii 3 "Łój wołowy wstępnie oczyszczony - filtrowany" od podmiotu F.P.H. J. i T. Ś. w M., który to produkt wykorzystywany był następnie do produkcji zniczy i świec. W ocenie organów, nabywany przez Skarżącego produkt nie osiągnął punktu końcowego wynikającego bezpośrednio z przytoczonych powyżej przepisów prawa. Organy uznały w konsekwencji, że Skarżący jest podmiotem nadzorowanym, który ma obowiązek dopełnienia rejestracji i wszelkich innych czynności wynikających z obowiązującego prawa i który obowiązków tych nie dopełnił. Uzasadniało to nałożenie kary pieniężnej.
Ustalenia organów i dokonaną przez nie ich ocenę prawną podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalając skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
W skardze kasacyjnej podniesione zostały zarówno zarzuty naruszenia przepisów postępowania jak i prawa materialnego, co obligowało Sąd kasacyjny do odniesienia się w pierwszej kolejności do zarzutów opartych na drugiej podstawie kasacyjnej.
Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 107 k.p.a. poprzez zaniechanie brak wskazania faktów, które zostały uznane za udowodnione, jest niezasadny .
Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.
Wszystkie powyższe elementy zawiera uzasadnienie zaskarżonego wyroku. Sąd przedstawił stan faktyczny sprawy, stanowiska Skarżącego oraz Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii. Następnie wyjaśnił z jakich przyczyn podziela stanowisko Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii, co do uznania, że tłuszcz wytopiony – łój wołowy filtrowany i oczyszczony nie może być uznany za produkt, który osiągnął punkt końcowy na etapie łańcucha produkcyjnego, co oznacza, że podlega kontrolom urzędowym stosownie do rozporządzenia 1069/2009.
Sąd kasacyjny w składzie rozpoznającym niniejszą skargę kasacyjną w pełni podziela wyrażane wielokrotnie w orzecznictwie stanowisko, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. jeżeli nie wiadomo jaki stan faktyczny Sąd I instancji przyjął jako podstawę wyrokowania, a także w sytuacji, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może być podstawą uwzględnienia skargi kasacyjnej, gdy wada uzasadnienia nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia, lub gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia.
Natomiast brak przekonania strony skarżącej o trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym do przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa - którego prawidłowość, aby mogła być oceniona wymaga postawienia innych zarzutów kasacyjnych - czy też odnośnie do oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, której rezultat nie koresponduje z oczekiwaniami strony skarżącej, nie oznacza jeszcze wadliwości uzasadnienia wyroku, i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Fakt więc, że stanowisko zajęte przez sąd administracyjny pierwszej instancji jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną nie oznacza, iż uzasadnienie wyroku zawiera wady konstrukcyjne czy też, że jest wadliwe w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Zwłaszcza w sytuacji, gdy tak jak w rozpatrywanej sprawie, stanowisko to zostało umotywowane w stopniu wystarczającym, aby poddać je merytorycznej kontroli w postępowaniu wywołanym wniesioną skargą kasacyjną.
Skarżący zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. powiązał z zarzutem naruszenia art. 107 k.p.a. poprzez brak wskazania faktów, które zostały uznane za udowodnione. Jednak poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać, ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa (por. wyrok NSA z 27 sierpnia 2021 r. I OSK 474/21 i przywołane w nim orzecznictwo). Zatem również w tym zakresie zarzut objęty punktem I.3 petitum skargi kasacyjnej nie mógł być uznany za zasadny.
Sąd kasacyjny dostrzega, że w końcowej części uzasadnienia skargi kasacyjnej Skarżący podkreślał, że Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że uzasadnienia decyzji organów obu instancji nie zawierały wywodów i przepisów, z których wynikała kwalifikacja łoju wołowego jako produktu oczyszczonego.
Rzeczywiście, Sąd pierwszej instancji wskazał w uzasadnieniu, że niewątpliwym mankamentem decyzji organów obydwu instancji był brak wywodu i przytoczenia przepisów, z których wynika kwalifikacja łoju wołowego oczyszczonego i filtrowanego jako produktu pochodnego. Naruszało to w ocenie Sądu Wojewódzkiego art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 8 § 1 k.p.a. Jednakże Sąd miał na względzie, że takie stanowisko przedstawił stronie organ I instancji w piśmie z [...] września 2019 r. i było ono prawidłowe merytorycznie. W konsekwencji w ocenie Sądu Wojewódzkiego takie uchybienie nie mogło mieć żadnego wpływu na wynik sprawy.
Skarżący kasacyjnie nie wskazał w petitum skargi kasacyjnej, by Sąd pierwszej instancji naruszył przepisy p.p.s.a. w powiązaniu z art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 8 § 1 k.p.a. Sąd kasacyjny przypomina, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wskazywano, że przez podstawę kasacyjną należy rozumieć konkretny przepis prawa, którego naruszenie przez Sąd pierwszej instancji zarzuca skarga kasacyjna, a w odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu (por. wyrok NSA z 16 kwietnia 2021 r. I OSK 249/21 i powołane tam orzecznictwo). Skarżący jako wzorzec kontroli w zarzucie objętym punktem I.3 petitum skargi kasacyjnej wskazał art. 107 k.p.a. czyli przepis składający się z pięciu paragrafów, z których pierwszy dzieli się na dziewięć podpunktów. Zatem również w tym zakresie zarzut objęty punktem I.3 petitum skargi kasacyjnej sformułowany został nieprawidłowo.
Sposób sformułowania zarzutów objętych punktem I.1 i 2 petitum skargi kasacyjnej uzasadnia łączne ich rozpoznanie, przy czym z uwagi na sposób sformułowania uzasadnienia skargi kasacyjnej, za powiązany z tymi zarzutami uznać należy zarzut objęty punktem II. 3 petitum skargi kasacyjnej,
W zarzutach objętych punktem I. 1 i 2 petitum skargi kasacyjnej, to jest w zarzutach naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a Skarżący kwestionuje zaakceptowanie przez Sąd Wojewódzki ustalenia organów co do tego, że nabywane przezeń produkty pozostają produktami ubocznymi pochodzenia zwierzęcego, którymi obrót wymaga uprzedniej rejestracji.
Sąd kasacyjny zwraca w tym miejscu wskazuje, że przedstawiona wyżej uwaga dotycząca wadliwości sformułowania zarzutu objętego punktem I.3 petitum skargi kasacyjnej w zakresie art. 107 k.p.a .dotyczy również zarzutu naruszenia art. 77 k.p.a. przywołanego jako wzorzec kontroli w punkcie I.1 petitum skargi kasacyjnej Przepisu ten składa się z 4 paragrafów, o różnej treści normatywnej. Skarżący ani w petitum skargi kasacyjnej, ani w jej uzasadnieniu nie wskazał paragrafu, którego naruszenia się dopatruje, w konsekwencji w tym zakresie zarzut ten uchyla się spod kontroli kasacyjnej.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego dokonanej przez organy oceny materiału dowodowego przypomnieć należy, że dysponowały one dokumentami potwierdzającymi nabycie przez Skarżącego od zakładu przetwórczego kategorii 3 to jest F.P.H. J.i T. z S. tłuszczu wytopionego kategorii 3 "Łoju wołowego wstępnie oczyszczonego-filtrowanego". Skarżący na żadnym etapie nie kwestionował, że taki produkt był przez niego nabywany. Podnoszone przezeń zarzuty koncentrują się w istocie na prawnej kwalifikacji tegoż produktu jako produktu pochodnego, który nie osiągnął punktu końcowego na etapie łańcucha produkcyjnego.
W zarzucie objętym punktem II. 3 petitum skargi kasacyjnej Skarżący przywołał jako wzorzec kontroli art. 21 rozporządzenia 1069/2009, który składa się z wielu jednostek redakcyjnych o różnej treści normatywnej. Tak sformułowany zarzut uchyla się spod kontroli kasacyjnej. Podlega on rozpoznaniu jedynie w zakresie sprecyzowanym ostatecznie przez Skarżącego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, to jest w zakresie naruszenia art. 21 ust. 3 rozporządzenia 1069/2009. Zgodnie z tym przepisem "Towarzyszące produktom ubocznym pochodzenia zwierzęcego i produktom pochodnym podczas przewozu dokumenty handlowe i świadectwa zdrowia zawierają co najmniej informację o pochodzeniu, miejscu przeznaczenia i ilości takich produktów oraz opis produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego lub produktów pochodnych i ich oznaczenia, jeśli takie oznaczenie jest wymagane przez niniejsze rozporządzenie.
Jednakże w odniesieniu do produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego i produktów pochodnych przewożonych na terytorium państwa członkowskiego właściwy organ tego państwa członkowskiego może zezwolić na przekazanie informacji, o których mowa w akapicie pierwszym, za pomocą alternatywnego systemu."
Skarżący w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wyjaśniał, że w świetle cytowanego przepisu produktom pochodzenia zwierzęcego oraz produktom pochodnym winny towarzyszyć dokumenty handlowego określonej treści, przy czym samo wystawienie dokumentu zbywcę dokumentu handlowego nie przesądza o obowiązku rejestracji działalności.
Odnosząc się do tak uzasadnionych zarzutów sąd kasacyjny wyjaśnia, że to nie treść dokumentów handlowych wystawionych przez kontrahenta Skarżącego zadecydowała o kwalifikacji nabywanego przezeń łoju wołowego wstępnie oczyszczonego-filtrowanego, ale treść przepisów prawa unijnego. Na okoliczność tę słusznie zwrócił uwagę już Sąd Wojewódzki wyjaśniając, że to nie dokumenty handlowe przesądzają o kwalifikacji danego produktu lecz przepisy prawa, z których taka kwalifikacja wynika. W niniejszej sprawie w ocenie Sądu Wojewódzkiego ta kwalifikacja wobec braku wyłączenia łoju wołowego filtrowanego i oczyszczonego z zakresu obowiązywania rozporządzenia nr 1069/2009 spowodowała, że ostatecznie decyzja, mimo wspomnianych mankamentów nie narusza prawa w sposób, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 czy 2 p.p.s.a.
W konsekwencji, zarzuty naruszenia przepisów postępowania objęte punktem I. 1 i 2 oraz powiązany z nimi zarzut z punktu II.3 petitum skargi kasacyjnej uznać należy za niezasadne.
Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego koncentrują się na wadliwej, w ocenie Skarżącego, wykładni przywołanych przezeń przepisów prawa materialnego poprzez uznanie, że nabywany przez niego produkt jest produktem pochodnym, którym obrót wymaga uprzedniej rejestracji.
Zarzuty te są niezasadne.
Sąd pierwszej instancji prawidłowo wskazał, że w 2 ust. 1 rozporządzenia nr 1069/2009 wymieniono do jakich produktów stosuje się to rozporządzenie, wyjaśniając, że są to :
a) produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego oraz produkty pochodne, które nie mogą być przeznaczone do spożycia przez ludzi na mocy prawodawstwa wspólnotowego, oraz
b) następujące produkty, które nieodwołalną decyzją danego podmiotu zostały przeznaczone do celów innych niż spożycie przez ludzi:
i) produkty pochodzenia zwierzęcego, które mogą zostać przeznaczone do spożycia przez ludzi na podstawie prawodawstwa wspólnotowego;
ii) surowce do produkcji wyrobów pochodzenia zwierzęcego.
Sąd Wojewódzki zwrócił również uwagę, że w przepisie art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 1069/2009 wymieniono produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego, do których rozporządzenia nie stosuje się. Wytopiony łój zwierzęcy oczyszczony i filtrowany nie został tam wymieniony.
Sąd wyjaśnił następnie, że według załącznika I pkt 8 rozporządzenia Komisji (EU) 142/2011 z dnia 25 lutego 2011 r. w sprawie wykonania rozporządzenia P.E. i Rady (WE) nr 1069/2009 określającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, oraz w sprawie wykonania dyrektywy Rady 97/78/WE w odniesieniu do niektórych próbek i przedmiotów zwolnionych z kontroli weterynaryjnych na granicach w myśl tej dyrektywy (Dz.U. UE.L.2011.54.1 ze zm.) "tłuszcze wytopione" to tłuszcze otrzymywane w wyniku przetwarzania produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego lub produktów przeznaczonych do spożycia przez ludzi, które podmiot przeznaczył do celów innych niż spożycie przez ludzi.
Sąd przeanalizował następnie brzmienie art. 5 rozporządzenia 1069/2009 wyjaśniając, że określone zostały w nim produkty pochodne, które nie podlegają już wymogom rozporządzenia. Sąd wyjaśnił, że w ust. 1 tego przepisu wskazano, że produkty pochodne, o których mowa w tym artykule, uznaje się za produkty, które osiągnęły punkt końcowy na etapie łańcucha produkcyjnego, poza którym nie podlegają już wymogom niniejszego rozporządzenia. W związku z tym takie produkty pochodne można wprowadzać do obrotu bez ograniczeń, o których mowa w tym rozporządzeniu i nie podlegają już one urzędowym kontrolom, zgodnie z tym rozporządzeniem. Sąd wskazał następnie że z art. 5 ust. 2 rozporządzenia 1069/2009 wynika, że w odniesieniu do produktów pochodnych, o których mowa w art. 32, 35 i 36, które nie stanowią już znaczącego zagrożenia dla zdrowia publicznego lub zdrowia zwierząt, można określić punkt końcowy w łańcuchu produkcyjnym, po osiągnięciu którego nie podlegają już one wymogom niniejszego rozporządzenia. Takie produkty pochodne mogą następnie być wprowadzane do obrotu bez ograniczeń, o których mowa w niniejszym rozporządzeniu, i nie podlegają już one urzędowym kontrolom zgodnie z niniejszym rozporządzeniem. Komisja jest uprawniona do przyjmowana zgodnie z art. 51a aktów delegowanych uzupełniających niniejsze rozporządzenie poprzez określenie punktu końcowego w łańcuchu produkcyjnym, poza którym produkty pochodne, o których mowa w niniejszym ustępie, nie podlegają już wymogom niniejszego rozporządzenia.
Sąd Wojewódzki wyjaśnił następnie, że w art. 3 rozporządzenia nr 142/2011 wskazano jakie produkty pochodne mogą być wprowadzane do obrotu (z wyjątkiem przewozu) bez ograniczeń w myśl art. 5 ust. 2 rozporządzenia nr 1069/2009 przy czym są to następujące produkty:
a. biodiesel spełniający wymogi dotyczące usuwania i wykorzystywania produktów pochodnych, określone w załączniku IV rozdział IV sekcja 3 pkt 2 lit. b);
b. przetworzona karma dla zwierząt domowych spełniająca szczegółowe wymogi dotyczące przetworzonej karmy dla zwierząt domowych określone w załączniku XIII rozdział II pkt 7 lit. a);
c. gryzaki dla psów spełniające szczegółowe wymogi dotyczące gryzaków dla psów określone w załączniku XIII rozdział II pkt 7 lit. b);
d. skóry i skórki zwierząt kopytnych spełniające szczegółowe wymogi dotyczące punktu końcowego dla tych produktów, określone w załączniku XIII rozdział V pkt C;
e. wełna i sierść, spełniające szczegółowe wymogi dotyczące punktu końcowego dla tych produktów, określone w załączniku XIII rozdział VII pkt B;
f. pióra i pierze, spełniające szczegółowe wymogi dotyczące punktu końcowego dla tych produktów, określone w załączniku XIII rozdział VII pkt C;
g. futro spełniające wymogi szczególne dotyczące punktu końcowego dla tego produktu, określone w załączniku XIII rozdział VIII;
h. olej z ryb przeznaczony do wytwarzania produktów leczniczych spełniający wymogi szczególne dotyczące punktu końcowego dla tego produktu, określone w załączniku XIII rozdział VIII;
i. benzyna i paliwa spełniające wymogi szczególne dla produktów pochodzących z wieloetapowego procesu katalitycznego służącego do produkcji paliw odnawialnych, określone w załączniku IV rozdział IV sekcja 3 pkt 2 lit. c);
j produkty oleochemiczne uzyskane z tłuszczów wytopionych, które spełniają wymogi określone w rozdziale XI załącznika XIII;
k. odnawialny olej napędowy, odnawialne paliwo do silników odrzutowych, odnawialny propan i odnawialna benzyna, spełniające szczegółowe wymogi dotyczące produktów wielostopniowej hydrorafinacji katalitycznej do produkcji paliw odnawialnych określone w załączniku IV rozdział IV sekcja 3 pkt 2 lit. f).
Podsumowując Sąd wskazał, że z zacytowanych wyłączeń jasno wynika, że wytopiony łój wołowy wstępnie oczyszczony filtrowany nie znalazł się wśród nich. Dopiero produkty oleochemiczne uzyskane z tłuszczów wytopionych, które spełniają jeszcze dodatkowe wymogi (art. 3 lit. j rozporządzenia wykonawczego nr 142/2011) mogą być wprowadzane do obrotu bez ograniczeń i nie podlegają nadzorowi, a w konsekwencji z nabyciem takich produktów nie wiąże się obowiązek rejestracji.
Jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej w ocenie Skarżącego wątpliwe jest czy brak wyłączających przepisów powoduje automatyczne ich stosowanie bez względu na okoliczności danej sprawy w szczególności na ustalenie czy doszło do końcowego punktu produkcyjnego.
Odnosząc się tej argumentacji Sąd kasacyjny wyjaśnia, że z brzemienia przywołanego jako wzorzec kontroli art. 5 ust. 1 rozporządzenia 1069/2009 wynika wprost, że wyłącznie produkty, o których mowa w art. 33 rozporządzenia mogą być uznane za produkty, które osiągnęły punkt końcowy na etapie łańcucha produkcyjnego, poza którym nie podlegają już wymogom rozporządzenia. Natomiast w świetle art. 5 ust 2 rozporządzenia (przywołanego w zarzucie objętym punktem II.2 petitum skargi kasacyjnej) w odniesieniu do produktów wymienionych w art. 32, 35 i 36, które spełniają dodatkowe warunki, można określić punkt końcowy w łańcuchu produkcyjnym, przy czym to Komisja jest uprawniona do przyjmowania aktów uzupełniających rozporządzenia poprzez określenie punktu końcowego dla produktów objętych zakresem zastosowania cytowanego przepisu.
Oznacza to zatem, że ustalenie punktu końcowego w łańcuchu produkcyjnym nie jest dokonywane przez organy stosujące prawo w trakcie postępowania administracyjnego. Punkt końcowy w łańcuchu produkcyjny albo wskazywany jest przez ustawodawcę unijnego (jak to zostało przewidziane w art. 5 ust 1 w związku z art. 33 rozporządzenia 1069/2009) albo ustalany jest przez Komisję działającą na podstawie upoważnienia wynikającego z art. 5 ust. 2 rozporządzenia 1069/2009. Nie było zatem możliwe prowadzenia przez organy postępowania w celu określenia punktu końcowego dla towarów nabywanych przez Skarżącego.
W zarzutach objętych punktem II. 1 i 2 petitum skargi kasacyjnej Skarżący przywołał również jako wzorce kontroli art. 33 oraz 36 rozporządzenia 1069/2009 . Oba te przepisy składają się z wielu jednostek redakcyjnych. Jak wyjaśnił Sąd Wojewódzki, zgodnie z art. 33 rozporządzenia nr 1069/2009 podmioty mogą wprowadzać do obrotu następujące produkty pochodne:
a) produkty kosmetyczne w rozumieniu art. 1 ust. 1 dyrektywy 76/768/EWG;
b) wyroby medyczne aktywnego osadzenia w rozumieniu art. 1 ust. 2 lit. c) dyrektywy 90/385/EWG;
c) wyroby medyczne w rozumieniu art. 1 ust. 2 lit. a dyrektywy 93/42/EWG;
d) wyroby medyczne używane do diagnozy in vitro, w rozumieniu art. 1 ust. 2 lit. B) dyrektywy 9+8/79/WE;
e) weterynaryjne produkty lecznicze w rozumieniu art. 1 ust. 2 dyrektywy 2001/82/WE;
f) produkty lecznicze w rozumieniu art. 1 pkt 2 dyrektywy 2001/83/WE.
Skarżący nie wskazał, jaki konkretnie punkt art. 33 rozporządzenia został naruszony przez Sąd pierwszej instancji, to jest nie wyjaśnił, do jakiej grupy produktów wymienionych w art. 33 rozporządzenia należy zaliczyć nabywany przez niego łój wołowy, w konsekwencji w tym zakresie zarzut uchyla się spod kontroli instancyjnej.
Ta sama wadliwość co do sposobu sformułowania dotyczy zarzutu naruszenia art. 36 rozporządzenia 1069/2009. Sąd kasacyjny zwraca jednak uwagę, że w świetle tego przepisu dopuszczone jest wprowadzenie do obrotu określonych produktów, jednak określenie punktu końcowego w łańcuchu produkcyjnym dla tychże produktów, przez co nie podlegają one już wymogom rozporządzenia dokonywane jest przez Komisję na podstawie art. 5 ust. 2 rozporządzenia 1069/2009.
Zatem zarzuty objęte punktem II. 1 i 2 uznać należało za niezasadne. W konsekwencji za niezasadny uznać należało zarzut objęty punktem II.4 petitum skargi kasacyjnej to jest zarzut naruszenia art. 23 ust. 1 lit. a) i b) rozporządzenia 1069/2009 oraz art. 85a ust. 1 pkt 1 u.o.z.z. - poprzez uznanie, że na Skarżącym ciążył obowiązek rejestracji podmiotu przez rozpoczęciem działalności i powiadomienia właściwego organu, w sytuacji gdy na żadnym etapie produkcji nie użyto produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego a jedynie produktów, które zgodnie z art. 5 ust. 1 rozporządzenia 1069/2009 wyłączone są z zakresu przedmiotowego rozporządzenia. Wbrew twierdzeniom Skarżącego, nabywany przez niego łój wołowy nie był objęty zakresem zastosowania art. 5 ust. 1 rozporządzenia 1069/2009, nie należy bowiem do produktów wskazanych w art. 33 tegoż rozporządzenia.
Mając na uwadze powyższe wywody Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Uzasadnienie zostało sporządzone stosownie do wymogów określonych w art. 193 zdanie 2 p.p.s.a zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.