I OSK 712/24

I OSK 712/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-09-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Chaciński
Elżbieta Kremer /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Niczyporuk
Symbol z opisem
6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne
Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Sygn. powiązane
I SA/Wa 1623/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-10-27
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 § 1 i 2, art. 271 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1640
art. 17
Ustawa z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Piotr Niczyporuk sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant starszy asystent sędziego Maciej Kozłowski po rozpoznaniu w dniu 5 września 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. C., J. B., J. C., P. W., P. P., T. P., D. C. i J. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 października 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 1623/23 w sprawie ze skargi R. C., J. B., J. C., J. W., N. W., P. W., P. P., T. P., D. C. i J. C. w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 września 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 899/17 oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 października 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 1623/23 oddalił skargę R. C., J. B., J. C., J. W., N. W., P. W., P. P., T. P., D. C. i J. C. w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 września 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 899/17.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli R. C., J. B., J. C., P. W., P. P., T. P., D. C. i J. C., zarzucając naruszenie przepisów:
1) art. 17 ustawy z dnia z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. poz. 1529 ze zm., zwanej: p.p.) i art. 244 k.p.c. w zw. z art. art. 106 § 5 p.p.s.a. przez błędne przyjęcie, że zwrotne potwierdzenie odbioru może mieć moc dokumentu urzędowego w zakresie potwierdzenia zawartość doręczanej korespondencji, chociaż nie wynika to z obowiązujących przepisów i pozostaje w sprzeczności z faktem, że to odbiorca przesyłki podpisuje zwrotne potwierdzenie odbioru a nie pracownik poczty, a ponadto przyjęto to domniemanie pomimo braku adnotacji na kopercie o doręczeniu więcej niż jednej przesyłki;
- co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do błędnego przyjęcia, że wniesiona skarga jest niezasadna;
2) art. 17 oraz art. 41 ust. 1 i 2 p.p. przez błędne przyjęcie, że operator pocztowy może potwierdzać nie tylko fakt nadania i doręczenia przesyłki, ale także jej zawartość, chociaż informacje przekazywane w przesyłkach pocztowych objęte są tajemnicą pocztową, a ich ujawnienie w jakiejkolwiek formie stanowiłoby czyn zabroniony;
- co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do błędnego przyjęcia, że wniesiona skarga jest niezasadna;
3) art. 271 pkt 2 p.p.s.a. przez oddalenie skargi o wznowienie postępowania pomimo pozbawienia skarżących możliwości działania w sprawie wskutek naruszenia przepisów prawa;
- co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do błędnego przyjęcia, że wniesiona skarga jest niezasadna.
Mając na uwadze powyższe, skarżący kasacyjnie wnieśli o:
1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania;
2) zasądzenie na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania w zastępstwa adwokackiego;
3) rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 - 6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej.
Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w tej sprawie stwierdzić należy, że skarga kasacyjna jest niezasadna.
Bezspornym w sprawie jest, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 września 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 899/17 jest prawomocny od dnia 7 października 2017 r. Ze znajdującego się w aktach sprawy (k. 61 akt sądowych) zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki wynika, że w dniu 2 sierpnia 2017 r. została doręczona pełnomocnikowi skarżących przesyłka sądowa w sprawie I SA/Wa 899/17, której odbiór został potwierdzony podpisem, a w rubryce dotyczącej rodzaju przesyłki i terminu znajduje się skrótowy opis jej zawartości, z którego wynika, że przesyłka zawierała "zawiadomienie o rozprawie 6.09.2017 g. 11 s. B". Pełnomocnik skarżących dowiedział się o wydanym wyroku w dniu 22 listopada 2019 r., w trakcie przeglądania akt sądowych (k. 70 akt sądowych I SA/Wa 899/17). Twierdzenia pełnomocnika, że odebrana w dniu 2 sierpnia 2017 r. przesyłka nie zawierała zawiadomienia z dnia 27 lipca 2017 r. o terminie rozprawy nie została poparta żadnym dowodem, w tym jakimkolwiek pismem kierowanym do Sądu w którym próbowałby uzyskać informacje o zawartości odebranej przesyłki.
Zasady dokonywania doręczeń reguluje Rozdział 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 65 § 1 i 2 p.p.s.a., Sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2023 r., poz. 1640), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy albo za pomocą środków komunikacji elektronicznej, zaś do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego, stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym. Na podstawie art. 131 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 1550; dalej: k.p.c.), zastosowanie znajdowały przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (obecnie obowiązuje rozporządzenie z dnia 6 maja 2020 r.). Zgodnie z § 1. Rozporządzenie określa szczegółowy tryb i sposób doręczania pism sądowych przeznaczonych dla stron, ich pełnomocników oraz świadków, biegłych i innych osób biorących udział w postępowaniu cywilnym przez: 1) operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. poz. 1529) - zwanego dalej "operatorem". Jak wynika z § 2. 1. Pismo sądowe jest wysyłane jako przesyłka polecona, zwana dalej "przesyłką". Na stronie adresowej przesyłki umieszcza się napis: "Polecona - za potwierdzeniem odbioru". 2. Do przesyłki dołącza się formularz potwierdzenia odbioru, którego wzór określa załącznik nr 1 do rozporządzenia. Zgodnie z § 4. 1. Odbierający przesyłkę potwierdza jej odbiór na formularzu potwierdzenia odbioru przez wpisanie daty otrzymania przesyłki i umieszczenie czytelnego podpisu zawierającego imię i nazwisko. 2. Pracownik operatora lub osoba występująca w imieniu operatora, pracownik sądowej służby doręczeniowej, osoba zatrudniona w sądzie lub komornik, zwani dalej "doręczającym", wpisują na formularzu potwierdzenia odbioru datę doręczenia przesyłki, imię i nazwisko odbiorcy i zaznaczają sposób doręczenia, co potwierdzają własnoręcznym podpisem. Na przesyłce doręczający wpisuje datę doręczenia, co potwierdza własnoręcznym podpisem.
Z uwagi, że skarga kasacyjna nie zawiera zarzutów dotyczących naruszenia przepisów o doręczeniach stosowanych przez sądy administracyjne, zasadnym było krótkie odwołanie się do ich treści, w szczególności, że przepisy o doręczeniach mają charakter obligatoryjny, co oznacza, że daty doręczenia - istotnej czy to w związku o zawiadomieniem o terminie rozprawy, czy też w perspektywie ustalenia biegu terminów procesowych, nie można ustalać w sposób dowolny. Dowodem potwierdzającym doręczenie przesyłki sądowej w tym daty doręczenia oraz rodzaj pism zawartych w przesyłce jest zwrotne potwierdzenie odbioru. Nadanie takiego charakteru dokumentowi jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru wynika z przepisów powołanego rozporządzenia, również jego treść została ustalona w załączniku do rozporządzenia. Jeżeli zatem doręczenie przesyłki sądowej dokonane zostało zgodnie z wskazanymi przepisami, a dowodem potwierdzającym ten fakt jest zwrotne potwierdzenie odbioru, którego treść jest zgodna z obowiązującym wzorem, wówczas zawarte w nim dane korzystają z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą. Domniemanie to może zostać obalone, ale to strona musi przedstawić dowody, które podważyłby dane wynikające ze zwrotnego potwierdzenia odbioru. Domniemania tego nie można obalić poprzez samo twierdzenie strony mające miejsce dwa lata po prawidłowym odbiorze przesyłki, bez przedstawienia stosownych dowodów. Takim dowodem nie mogą być ewentualne okoliczności dotyczące nieprawidłowej wewnętrznej organizacji obrotu dokumentów w danej jednostce. Podkreślić należy, że sens doręczania przesyłek przez pocztę za potwierdzeniem odbioru realizuje się właśnie w potwierdzeniu odbioru przesyłki o określonej zawartości, nie zaś samej koperty. Nie ma zatem podstaw do uznania, że pełnomocnik nie otrzymał zawiadomienia o terminie rozprawy.
Przechodząc do zarzutu skargi kasacyjnej sformułowanego w pkt 1, tj. art. 17 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe i art. 244 k.p.c. w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że zwrotne potwierdzenie odbioru może mieć moc dokumentu urzędowego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzut ten jest niezasadny. Powołany art. 17 stanowi, że potwierdzenie nadania przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego wydane przez operatora wyznaczonego oraz wydruk potwierdzenia nadania przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego pobrane samodzielnie z sytemu teleinformatycznego operatora wyznaczonego służącego do nadawania rejestrowanych przesyłek pocztowych lub przekazów pocztowych mają moc dokumentów urzędowych. Zgodnie zaś z art. 3 pkt 23 ustawy Prawo pocztowe przesyłka rejestrowana - przesyłkę pocztową przyjętą za pokwitowaniem przyjęcia i doręczaną za pokwitowaniem odbioru. Mając na uwadze treść powołanego art. 17 ustawy Prawo pocztowe można rzeczywiście wyprowadzić wniosek, że przymiot dokumentu urzędowego posiada potwierdzenie nadania przesyłki rejestrowanej. Jednak nie można nie dostrzegać, że powołany art. 17 ma charakter ogólny, dotyczy bowiem nadania przesyłki rejestrowej niezależnie od kwalifikacji podmiotowej nadawcy i odbiorcy przesyłki rejestrowej, a także niezależnie od treści jakie zawiera przesyłka rejestrowana. Natomiast tryb i sposób doręczania pism sądowych przeznaczonych dla stron, ich pełnomocników oraz świadków, biegłych i innych osób biorących udział w postępowaniu cywilnym został uregulowany w szczegółowy sposób w powołanym na wstępie rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości wydanym na podstawie art. 131 § 2 k.p.c. Stąd też rozważając charakter zwrotnego potwierdzenia przesyłki sądowej nie można odnosić się tylko do art. 17 ustawy Prawo pocztowe bez uwzględnienia przepisów szczególnych dotyczących przesyłek sądowych. W kwestii tej wypowiadał się kilkakrotnie Naczelny Sąd Administracyjny. Przykładowo w postanowieniu z dnia 27 lutego 2024 r. sygn. akt I OZ 78/24 NSA stwierdził: "Zgodnie z utrwalonymi poglądami judykatury, zwrotne potwierdzenie odbioru jest dokumentem urzędowym potwierdzającym zarówno sam fakt, jak i datę doręczenia, zgodnie z danymi umieszczonymi na tym dokumencie. Na podstawie danych ze zwrotnego potwierdzenia odbioru ustala się, czy doszło do zgodnego z przepisami prawa doręczenia przesyłki jej adresatowi. Określone w tym dokumencie dane korzystają z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą, co czyni wiarygodnymi poczynione na ich podstawie ustalenia elementów stanu faktycznego sprawy", w postanowieniu z dnia 28 sierpnia 2013 r. sygn. akt II FSK 2228/13 NSA sformułował tezę: "Dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie wraz z adnotacjami urzędowymi zamieszczonymi na przesyłce, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone", podobnie w postanowieniach: z dnia 16 grudnia 2011 r. sygn. akt I FSK 1861/11, z dnia 30 września 2020 r. sygn. akt I FZ 159/20.
Nietrafny jest również zarzut dotyczący naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a., na podstawie którego Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentu, strona nie wnioskowała o przeprowadzenie takich dowodów.
Mając powyższe na uwadze, zarzut skargi kasacyjnej sformułowany w pkt 1 jest niezasadny.
W pkt 2 skargi kasacyjnej sformułowano zarzut dotyczący naruszenia art. 17 oraz art. 41 ust. 1 i 2 ustawy Prawo pocztowe przez błędne przyjęcie, że operator pocztowy może potwierdzić nie tylko fakt nadania i doręczenia przesyłki, ale także jej zawartość, chociaż informacje przekazywane w przesyłkach pocztowych objęte są tajemnicą pocztową. Sformułowany zarzut jest niezasadny i to z dwóch powodów. Po pierwsze w żadnym fragmencie uzasadnienia wyroku Sąd I instancji nie wypowiadał się i nie twierdził, że operator pocztowy może potwierdzać zawartość przesyłki sądowej, po drugie powołane przepisy nie regulują kwestii dotyczącej informacji jakie potwierdza operator pocztowy. Zagadnienie to jest uregulowane w § 4 ust. 2 powoływanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, zgodnie z którym pracownik operatora wpisuje na formularzu potwierdzenia odbioru datę doręczenia przesyłki, imię i nazwisko odbiorcy i zaznaczają sposób doręczenia, co potwierdzają własnoręcznym podpisem. Natomiast z uwagi na tajemnicę pocztową uregulowaną w powołanym art. 41, która między innymi obejmuje informacje przekazywane w przesyłkach pocztowych, Sąd nie zamieszcza na kopercie przesyłki sądowej informacji o przekazywanej treści pism, natomiast czyni to na dokumencie zwrotnego potwierdzenia odbioru, a tę informację potwierdza odbierający przesyłkę. Z powyższych powodów zarzut skargi kasacyjnej sformułowany w pkt 2 jest niezasadny.
Niezasadny jest również zarzut skargi kasacyjnej sformułowany w pkt 3 a dotyczący naruszenia art. 271 pkt 2 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi o wznowienie postępowania pomimo pozbawienia skarżących możliwości działania w sprawie wskutek naruszenia przepisów. Do naruszenia tego przepisu zdaniem skarżących doszło w wyniku nieotrzymania ani przez skarżących ani przez pełnomocnika zawiadomienia z dnia 27 lipca 2017 r. o wyznaczeniu terminu rozprawy w dniu 6 września 2017 r. Zarzut ten jest niezasadny, zgodnie bowiem z art. 67 § 2 p.p.s.a. jeżeli w sprawie ustanowiono pełnomocnika, sąd dokonuje doręczeń pełnomocnikowi, a pełnomocnikowi kilku osób doręcza się jeden egzemplarz pisma i załączników (art.76 § 1 p.p.s.a.). Nadto zarzut ten jest niezasadny, albowiem nie doszło do pozbawienia skarżących możliwości działania w sprawie wskutek naruszenia przepisów. Jak wskazano wyżej w niniejszej sprawie Sąd nie naruszył przepisów dotyczących doręczeń, tym samym nie mogło dojść do naruszenia art. 271 pkt 2 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, zarzuty skargi kasacyjnej okazały się niezasadne i dlatego Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
Uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało sporządzone z uwzględnieniem przepisu art. 193 in fine p.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.