I OSK 711/23

I OSK 711/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-04-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Karol Kiczka /sprawozdawca/
Maria Grzymisławska-Cybulska
Piotr Przybysz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Lu 601/22 - Wyrok WSA w Lublinie z 2022-11-24
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 125 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c, art. 133 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Przybysz Sędziowie: sędzia NSA Karol Kiczka (spr.) sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 24 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Lu 601/22 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 30 maja 2022 r. nr SKO.41/1021/OS/2022 w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 24 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 601/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 30 maja 2022 r. nr SKO.41/1021/OS/2022 w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Zaskarżoną do Sądu decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Lublin z dnia 19 stycznia 2022 r. w przedmiocie: 1) zmiany decyzji z dnia 11 lipca 2013 r. Nr MOPR.DPS. i OW/IX/40723/9-7/13 w ten sposób, że wobec [...] ustalona została odpłatność za pobyt [...] w Domu Pomocy Społecznej "Kalina" przy ul. Kalinowszczyzna 84 w Lublinie, w wysokości: 775,57 zł w okresie od 1 grudnia 2019 r. do 31 marca 2020 r., 858,34 zł w okresie od 1 kwietnia 2020 r. do 31 marca 2021 r., 330,35 zł w okresie od 1 kwietnia 2021 r. do 30 września, 2021 r., 309,14 zł za okres od 1 października 2021 r. do 29 października 2021 r. a łączna kwota odpłatności za okres od 1 grudnia 2019 r. do 29 października 2021 r, wynosi 15693,60 zł, 2) zaliczenia na poczet ustalonej w pkt 1 wysokości opłat kwoty wpłaconej przez [...] na rachunek bankowy jednostki budżetowej gminy Lublin, tj. Domu Pomocy Społecznej "Kalina" w Lublinie w i wysokości 5250,00 zł, w konsekwencji czego winien wpłacić do dnia 31 października 2022 r. na rachunek i bankowy ww. jednostki kwotę 10443,60 zł stanowiącą różnicę pomiędzy kwotą łączną ustalona w pkt 1, a dokonaną wpłatą. W uzasadnieniu organ wskazał, że [...] umieszczona została w Domu Pomocy Społecznej "Kalina" w Lublinie, ponosząc z tego tytułu odpłatność w wysokości 70 % dochodu, tj. 1 228,44 zł. Z uwagi na fakt, iż wnoszona przez [...] opłata nie pokrywała kosztów pobytu w DPS, do osób zobowiązanych do ponoszenia opłat ze względu na stopień pokrewieństwa należą zstępni. Zgodnie z ustaleniami [...], posiadała czworo dzieci: [...], [...], [...], [...]. [...], jako zstępny [...] należy do osób zobowiązanych wymienionych w art. 61 ustawy o pomocy społecznej, ciąży na nim obowiązek ponoszenia opłat za pobyt matki w DPS. Wysokość zobowiązania strony w tym przedmiocie ustalona została decyzją z dnia 11 lipca 2013 r. na mocy której [...] zwolniony został częściowo z wnoszenia opłat za pobyt matki ww. placówce, a wysokość zobowiązania z tego tytułu od dnia 1 lipca 2013 r. ustalona została na kwotę 250,00 zł miesięcznie. W wyniku podjętych przez organ czynności zmierzających do aktualizacji sytuacji dochodowej strony, organ ustalił, że w grudniu 2019 r. skarżący uzyskał zachowek w wysokości 12000,00 zł, a styczniu 2020 r. w kwocie 31250,00 zł. A skoro sytuacja dochodowa strony uległa zmianie, to uzasadniało wszczęcie postępowania w sprawie ustalenia wysokości opłaty za pobyt [...] w DPS. Organ ustalił więc różnicę między miesięcznym kosztem pobytu mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej "Kalina" w Lublinie wynoszącym od 1 kwietnia 2019 r. do 31 marca 2020 r. - 4225,00 zł, od 1 kwietnia 2020 r. do 2 marca 2020 r. - 4623,01 zł, a od 1 kwietnia 2021 r. jest to kwota 4780,19 zł, a opłatą wnoszoną przez mieszkańca DPS [...]. Z uwagi na śmierć żony w dniu 7 kwietniu 2021 r. ponownie uległa zmianie sytuacja dochodowa strony. Różnicę podlegającą wpłacie organ nałożył na [...], proporcjonalnie do już uiszczonych opłat, wyjaśniając jednocześnie nieścisłości zawarte w zarzutach, a dotyczące wcześniejszych wpłat, których jak organ ustalił dokonał brat skarżącego – [...] w imieniu swoim, brata [...] oraz siostry [...]. Odnosząc się do twierdzeń, iż pracownicy DPS pobierali opłaty "na kajet" bez wydawania pokwitowań i bez ich ewidencjonowania, Kolegium wskazało, że o ile skarżący posiada wiedzę wskazującą na możliwość popełnienia nadużyć w tym zakresie, uprawniony jest do złożenia stosownego zawiadomienia do organów ścigania.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję wniósł [...].
Sąd I instancji uznał, że skarga jest nieuzasadniona. Sąd wskazał, że [...] nie ponosiła pełnej odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, w związku z czym do wnoszenia opłaty w części nie pokrytej przez mieszkańca domu opieki, zobowiązani byli zstępni [...], w tym także skarżący [...]. W ocenie Sądu wojewódzkiego, skarżący ponosił opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej, z tym, że nie ponosił ich w pełnej przypadającej na niego wysokości, albowiem wysokość zobowiązania strony w tym przedmiocie ustalona została decyzją z dnia 11 lipca 2013 r., na mocy której [...] został częściowo zwolniony z wnoszenia opłat za matki w placówce, a wysokość zobowiązania z tego tytułu od dnia 1 lipca 2013 r. ustalona została na kwotę 250 zł miesięcznie. Jednocześnie wraz z powzięciem informacji o zmianie sytuacji dochodowej skarżącego organ nałożył na skarżącego wyrównanie płat za minione lata, od daty uzyskania dodatkowego dochodu. W ocenie Sądu organy prawidłowo wyliczyły należną od skarżącego kwotę opłat za DPS będącą różnicą pomiędzy wpłatami samej mieszkanki DPS (matki [...]) a wysokością miesięcznej opłaty za pobyt w DPS.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiódł [...] zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:
I. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. naruszenie art. 145 §1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi mimo rażącego naruszenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie przepisów art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. poprzez pominięcie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności, protokołu kontroli z dnia 14 lutego 2022 r. wydanego przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Lublinie (dalej jako MOPR w Lublinie), w tym załącznika nr 25 do przedmiotowego protokołu tj. tabeli pt. " Tabela - opłaty za pobyt [...] - osoby zobowiązane", oraz dokumentu pt. "WYSTĄPIENIE POKONTROLNE" z dnia 25 lutego 2022 r. wydanego przez MOPR w Lublinie z kontroli przeprowadzonej w DPS "Kalina" w Lublinie w dniach 15-14 listopada 2021 r., stwierdzających okoliczność błędnego naliczania opłat za pobyt Pani [...] w DPS "Kalina" w Lublinie od obowiązanych zstępnych w myśl art. 61 ust 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r, o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 2268, ze zm., dalej: u.p.s.), z których wprost wynika nieprawidłowość
2. naruszenie art. 125 § 1 p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że postępowanie prowadzone przez Prokuraturę Rejonową Lublin - Północ w przedmiocie zaniechania prowadzenia wymaganych ksiąg rachunkowych w zakresie kont depozytowych mieszkańców przez DPS "Kalina" w Lublinie dotyczy ksiąg rachunkowych w zakresie kont depozytowych, a zatem należności wpłacanych na konto depozytowe i uznanie iż niniejsze wpłaty nie mogą zostać zaliczone na poczet opłaty za pobyt Pani [...] w DPS "Kalina", a w konsekwencji nie zawieszenie postępowania przed Sądem I instancji do czasu rozstrzygnięcia postępowania przygotowawczego prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową Lublin - Północ w przedmiocie zaniechania prowadzenia wymaganych ksiąg rachunkowych w zakresie kont depozytowych mieszkańców przez DPS "Kalina" w Lublinie.
3. naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a, poprzez oparcie orzeczenia na własnych ustaleniach sądu, tzn. dowodach i faktach nieznajdujących odzwierciedlania w aktach sprawy i przyjęcie, że ustalenia SKO w Lublinie w zakresie wpłat dokonywanych przez Skarżącego tytułem odpłatności za pobyt w DPS "Kalina" nie budzą zastrzeżeń i wynikają ze złożonego projektu budowlanego i załączonych do niego dokumentów podczas, gdy w niniejszej sprawie nie złożono żadnego projektu budowlanego, nie stanowił on materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym, a nadto niniejsza sprawa w ogólnie nie dotyczy materii związanej z prawem budowlanym.
Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego, oraz zrzeczono się rozprawy.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 - 6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej.
W związku z sformułowanymi zarzutami kasacyjnymi pamiętać także należy, że kontrola sądowa, sprawowana w oparciu o kryterium legalności, następuje na podstawie stanu faktycznego istniejącego w czasie podejmowania kontrolowanego aktu oraz na podstawie stanu prawnego obowiązującego w tej dacie, a nie w dniu orzekania (por. wyrok TK z dnia 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/33; wyroki NSA z dnia: 19 lipca 2017 r. sygn. akt I OSK 2658/15, 20 kwietnia 2023 r. sygn. akt I OSK 614/22, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).
W rozpoznawanej sprawie powołano się na naruszenie przepisów postępowania mogących mieć w ocenie skargi kasacyjnej istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w tej sprawie należy stwierdzić, iż nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Na wstępnie realizowanej sądowoadministracyjnej kontroli instancyjnej należy przypomnieć, że przytaczane w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz jedynie weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. W tym miejscu wskazania wymaga, że skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia i musi odpowiadać wymogom określonym w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować strony w wyrażaniu i precyzowaniu zarzutów skargi kasacyjnej. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny zatem być ujęte precyzyjnie i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 176 § 1 p.p.s.a.). Wymagania stawiane skardze kasacyjnej, a w szczególności obwarowanie przymusem adwokacko–radcowskim (art. 175 § 1–3 p.p.s.a) opierają się na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze kasacyjnej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający pełną i właściwą kontrolę zaskarżonego orzeczenia. Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest zatem takie zredagowanie podstaw kasacyjnych skargi, a także ich uzasadnienie, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (zob. wyrok NSA z dnia 20 października 2017 r., sygn. akt II OSK 283/16, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).
W świetle art. 174 p.p.s.a. tworzenie niespójnej zbitki przepisów – szeregu norm prawnych, które miał rzekomo naruszyć sąd pierwszej instancji, nie wskazując konkretnie na czym ż polega naruszenie każdej z tych norm, jest nieprawidłowe (pogląd ten wielokrotnie już wyraził Naczelny Sąd Administracyjny, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jak wiadomo, skarga kasacyjna jest środkiem prawnym skierowanym przeciwko wyrokowi sądu pierwszej, a zatem obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wskazanie jej podstawy/aw oraz zarzutów, zawierających precyzyjne oznaczenie przepisów, w tym konkretnych jednostek redakcyjnych aktu normatywanego, które zostały naruszone przez sąd, gdyż jak wyjaśniono wyżej, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zakreślonych podstawami i zarzutami wyraźnie określonymi w jej treści (zob. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2021r. sygn. akt II GSK 2187/21, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl. Por. J. Drachal, A. Wiktorowska, R. Stankiewicz, Komentarz, [w]: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Red. R. Hauser i M. Wierzbowski, Warszawa 2021, s. 837–862).
Sąd odwoławczy jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie, uściślanie zarzutów skargi kasacyjnej czy też poprawianie jej niedokładności. Właściwe określenie w skardze kasacyjnej zakresu i podstaw zaskarżenia jest również konieczne z uwagi na ustanowioną w art. 183 p.p.s.a. wskazaną wyżej zasadę stanowiącą, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (zob. B. Dauter, Komentarz, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek. Warszawa 2020, s. 612–620).
Wadliwość w sformułowaniu zarzutów nie musi jednocześnie uniemożliwiać rozpoznania skargi kasacyjnej i Naczelny Sąd Administracyjny może zbadać jej podstawy, przychylając się do stanowiska, że nie każde nieprawidłowe przedstawienie podstaw kasacyjnych wynikających z art. 176 w zw. z art. 174 p.p.s.a. dyskwalifikuje skargę kasacyjną (zob. uchwała pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009 r. sygn. I OPS 10/09, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Poczynienie powyższych uwag było konieczne, gdyż wniesiona skarga kasacyjna od wyroku Sądu I instancji nie odpowiada omówionym wyżej wymogom p.p.s.a. Tytułem przykładów ilustrujących wzmiankowane wyżej mankamenty skargi kasacyjnej można przywołać następujące istotne niestaranności.
Środek odwoławczy w ramach naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) w zarzucie nr 1 wskazuje w szczególności na naruszenie art. 77 k.p.a., pomijając okoliczność, że odnośna jednostka redakcyjna (art. 77 k.p.a.) obejmuje cztery różnej treści jurydycznej paragrafy (§).
Sąd kasacyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej – co wskazywano wyżej – nie jest m. in. uprawniony do formułowania czy doprecyzowywania (konkretyzowania) zarzutów kasacyjnych. Przykładowo przywołane niedociągnięcie (nieprawidłowość) jest niewątpliwie mankamentem (usterką) środka odwoławczego ewidentnie obniżającą jego skuteczność.
Na gruncie rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawy prawnomaterialną podstawę kontrolowanego uprzednio przez Sąd wojewódzki indywidualnego aktu administracyjnego tj. zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 1507 ze zm. - dalej jako: "u.p.s."). oraz przywoływane przez organy przepisy wykonawcze dotyczące ustalenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w domach pomocy społecznej funkcjonujących na terenie Miasta Lublina.
Kontrolą Sądu I instancji objęto ostateczną decyzję organu (Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Lublinie), która utrzymała w mocy rozstrzygnięcie zmieniające wcześniej wydaną decyzję w przedmiocie ustalenia odpłatność za pobyt [...] w Domu Pomocy Społecznej "Kalina" oraz ustalającą wobec syna – [...] (skarżącego, skarżącego kasacyjnie) odpłatność za pobyt [...] w domu pomocy społecznej (dalej też: domu pomocy społecznej, DPS "Kalina", DPS) w nowej, wyższej wysokości ze względu na zaistniałą w tym zakresie zmianę (aktualizację) sytuacji dochodowej skarżącego kasacyjnie.
W okolicznościach sprawy spór koncentruje się wokół kwestii przekazanych środków finansowych – wpłat – przez skarżącego kasacyjnie na rzecz opłat za pobyt [...] w domu pomocy społecznej.
Środek odwoławczy nie kwestionuje wysokości opłat ustalonych ("naliczanych") przez organy za poszczególne okresy pobytu [...] w wyniku aktualizacji sytuacji dochodowej skarżącego kasacyjnie. Natomiast skarga kasacyjna koncentruje się na zarzutach dotyczących nienależytego wyjaśnienia kwestii wysokości wpłat dokonanych przez [...] i jego rodzeństwo na poczet opłat za pobyt [...] w DPS "Kalina", bezpodstawne przyjęcie, że wysokość wpłat dokonanych przez skarżącego na poczet opłat za pobyt [...] w DPS "Kalina" wyniosła jedynie wskazaną przez DPS "Kalina" kwotę 5.250 zł oraz pominięciu przez organ wpłat gotówkowych dokonywanych przez skarżącego oraz jego rodzeństwo bezpośrednio do rąk pracowników DPS "Kalina". Powyższe było głównym przedmiotem sporu przed Sądem wojewódzkim.
Jak wynika z akt sprawy rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że kwestia ta została wyjaśniona w piśmie Domu Pomocy Społecznej "Kalina" w Lublinie z dnia 13 października 2021 r., gdzie wskazano, że płatności z tytułu pobytu [...] w ww. placówce dokonywane były przez [...], który wnosił opłatę za siebie, [...] i [...]. Do pisma dołączony został wykaz wszystkich wpłat dotyczących [...] obejmujących okres od grudnia 2019 r. do sierpnia 2021 r. z wyszczególnieniem daty uiszczenia opłaty. Z wykazu tego wynika, że w okresie od grudnia 2019 r. wniesione zostały przez skarżącego opłaty w kwocie po 250,00 zł miesięcznie, tj. zgodnej z wysokością opłat ustalonych decyzją z dnia 11 lipca 2013 r. Nr MOPR.D-DPS-0\V/IX/4072.3.9-7.13, w łącznej wysokości 5.250,00 zł. W związku z tym Kolegium stwierdziło, że prawidłowo organ pierwszej instancji na poczet zobowiązania ustalonego zaskarżoną decyzją w łącznej wysokości 15.693,60 zł zaliczył ww. kwotę, w konsekwencji czego [...] zobowiązany został do wniesienia opłat w wysokości stanowiącej różnicę, tj. 10.443,60 zł, co zasadnie następnie zaaprobował Sąd wojewódzki.
Także w ocenie Sądu odwoławczego brak jest podstaw do podważenia ustaleń i ocen organu, które zostały przyjęte w zaskarżonym wyroku. Jak prawidłowo ustalił Sąd I instancji: zarzuty i twierdzenia skarżącego jakoby na poczet opłaty za pobyt [...] w domu pomocy społecznej wpłacał także inne kwoty bezpośrednio do rąk pracowników DPS "Kalina" są nie tylko gołosłowne, a więc nie poparte żadnymi dowodami, ale również uznać należy je za sprzeczne z logiką i zasadami doświadczenia życiowego. Jak wiadomo w myśl art. 62 ust. 2 u.p.s. opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej powinni wnosić bądź do kasy, bądź na rachunek bankowy. Zasadnie przyjął Sąd wojewódzki, że skarżący kasacyjnie nie przedstawił tego rodzaju dowodów co w pełni uzasadnia przyjęcie, że skarżący nie udowodnił w żaden sposób, by dokonywał jakichkolwiek dodatkowych wpłat tytułem opłaty za pobyt [...] w domu pomocy społecznej w sposób, o którym mowa w art. 62 ust. 2 u.p.s., tj. do kasy lub na rachunek bankowy.
Z uwagi na powyższe na poczet ustalonej na nowo opłaty ("zaktualizowanej opłaty) za pobyt [...] w domu pomocy społecznej mogły być zaliczone tylko te wpłaty, które skarżący i jego rodzeństwo uiszczali tytułem opłaty za pobyt [...] w domu pomocy społecznej. Wszelkie inne wpłaty, w tym także wpłaty dokonywane na rzecz samej [...], w tym te na poczet wydatków [...], nie mogły zostać tu zaliczone albowiem nie były to wpłaty dokonywane na poczet opłaty za pobyt [...] w domu pomocy społecznej, co zasadnie przyjął Sąd wojewódzki.
Tym samym wskazywany w zarzutach przez skarżącego kasacyjnie materiał dowodowy, a w szczególności przedmiotowy protokół z przeprowadzonej kontroli odnośnie m. in. prowadzonych ksiąg rachunkowych przez DPS "Kalina" wraz z dokumentami powiązanymi (załącznikami), wystąpienie pokontrolne czy czynności podjęte przez Prokuraturę Rejonową w Lublinie nie miały wpływu na wynik prowadzonego przez organy postępowania.
Z tych też względów, jak zasadnie przyjął Sąd wojewódzki – wbrew zarzutowi nr II skargi kasacyjnej – brak było podstaw do zawieszenia postępowania, czy też uzależniania wydania rozstrzygnięcia w sprawie, od zakończenia postępowania przygotowawczego prowadzonego przez prokuraturę. Jak wynika z zaskarżonego orzeczenia postępowanie przygotowawcze prowadzone przez Prokuraturę Rejonową Lublin-Północ jest postępowaniem w przedmiocie zaniechania prowadzenia wymaganych ksiąg rachunkowych w zakresie kont depozytowych mieszkańców przez DPS "Kalina" w Lublinie. Z powyższego wynika, że leżące u podstaw wszczęcia tego postępowania nieprawidłowości dotyczą zaniechania prowadzenia wymaganych ksiąg rachunkowych w zakresie kont depozytowych mieszkańców domu pomocy społecznej. Oznacza to, że dotyczy to należności wpłacanych na rzecz samych mieszkańców domu opieki społecznej, albowiem tego właśnie dotyczą konta depozytowe. Konta depozytowe dotyczą bowiem środków pieniężnych posiadanych przez samego mieszkańca. Zauważyć również należy, że z treści decyzji znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy, a dotyczących określenia wysokości opłat za pobyt [...] DPS "Kalina" w Lublinie organ każdorazowo w decyzji wskazywał nr rachunku bankowego, na który należało wpłacać należności przelewem. Tym samym zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego pozbawiony podstaw jest zarzut naruszenia art. 125 § 1 pkt 2 p.p.s.a. podnoszny w środku odwoławczym.
Ponadto zauważyć trzeba, że w myśl art. 125 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli ujawni się czyn, którego ustalenie w drodze karnej lub dyscyplinarnej mogłoby wywrzeć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej. Wyjaśnić należy, że zawieszenie postępowania z przyczyny określonej w przytoczonym przepisie ma charakter fakultatywny, bowiem ocena jego zasadności pozostawiona została uznaniu sądu, który wydając postanowienie w tej kwestii powinien rozważyć, czy w danym przypadku celowe jest wstrzymanie biegu sprawy. Skoro więc art. 125 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że "sąd może" zawiesić postępowanie nie zaś, że "sąd zawiesza" postępowanie, to powstrzymanie się od zawieszenia przez Sąd I instancji postępowania nie może być uznane za naruszenie powyższego przepisu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2018 r. sygn. akt. II FSK 1994/16, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl. Por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, K. Wojciechowska, Komentarz do art. 125, [w]: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Red. R. Hauser i M. Wierzbowski. Warszawa 2021, s. 691–705).
Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest co do zasady materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania administracyjnego. Nietrafnie zatem zawarto w środku odwoławczym zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem: "Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi". Orzekanie na podstawie akt sprawy oznacza, że sąd przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw jej wydania.
Naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. może stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacyjną wówczas, gdy sąd przyjął i wnioskował o jakimś fakcie na podstawie źródła znajdującego się poza aktami sprawy, a mianowicie wówczas, gdy wbrew zasadzie wyrażonej na gruncie przywołanego przepisu prawa naruszył zakaz wyprowadzania oceny prawnej na podstawie faktów i dowodów niewynikających z akt sprawy, a tym samym zakaz wykraczania poza materiał dowodowy zebrany w postępowaniu zakończonym decyzją. Z taką jednak sytuacją nie mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Natomiast ma rację skarżący kasacyjnie, że Sąd I instancji omyłkowo umieścił w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyrażenie (zwrot) dotyczący prawa budowlanego, co stanowi jednak ewidentną omyłkę i nie miało to żadnego wpływu na wynik sprawy (zob. wyrok NSA z dnia 22 lutego 2022 r. sygn. akt II OSK 579/19, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wbrew twierdzeniom strony skarżącej Sąd wojewódzki wydał wyrok na podstawie akt sprawy, a więc powyższy zarzut za chybiony.
Mając na względzie powyższe, za nieusprawiedliwione należy uznać zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania ulokowanych w skardze kasacyjnej w związku z przywoływanymi przepisami prawa. Naruszenie w/w przepisów może bowiem mieć miejsce wówczas, gdy dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd nie dostrzegł, iż rozstrzygnięcie to narusza przepisy prawa, bądź odnajdując te błędy prawne niewłaściwie ocenił ich wpływ na wynik sprawy administracyjnej, przy czym w obu wypadkach ta wadliwość w rozumowaniu Sądu musi mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z taką jednak sytuacją nie mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. W niniejszej sprawie Sąd wojewódzki zasadnie podzielił stanowisko organu i uznał, że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wnikliwie, a przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie zostały właściwie zinterpretowane (por. wyrok NSA z dnia 19 maja 2022 r. sygn. akt I OSK 1453/21, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Okoliczność, że strona nie została przekonana co do przyjętego w sprawie rozstrzygnięcia, nie oznacza naruszenia właściwych zasad postępowania administracyjnego. Strona ma bowiem prawo do własnego subiektywnego przekonania o zasadności jej zarzutów, zaś przekonanie to nie musi mieć odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach prawnych i ich wykładni (zob. m. in. wyroki NSA z dnia: 29 września 2010 r. sygn. akt I OSK 124/10; 22 lutego 2022 r. sygn. akt II OSK 540/19; z dnia 6 grudnia 2022 r. sygn. akt II OSK 3780/19, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).
Reasumując, przeprowadzona przez Sąd odwoławczy sądowoadministracyjna kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej są nieuprawnione.
Wobec uznania, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.