I OSK 707/22

I OSK 707/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Wesołowska
Jolanta Rudnicka /przewodniczący/
Monika Nowicka /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 537/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-10-22
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i uchwałę organu administracji
Powołane przepisy
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art. 7, 10, 77 par. 1, art. 79a par. 1 i art. 80, art. 31
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędzia del. WSA Anna Wesołowska Protokolant starszy asystent sędziego Wojciech Maciołek po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Fundacji [...] z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 października 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 537/21 w sprawie ze skargi [...] z siedzibą w [...] na uchwałę Krajowej Komisji Etycznej do Spraw Doświadczeń na Zwierzętach z dnia 4 grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu na prawach strony uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną uchwałę.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 22 października 2021 r. (sygn. akt IV SA/Wa 537/21), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Fundacji [...] z siedzibą w [...] na uchwałę Krajowej Komisji Etycznej do Spraw Doświadczeń na Zwierzętach z dnia 4 grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu na prawach strony.
Z motywów w/w wyroku wynikało, że wnioskiem z dnia 30 września 2020 r. Fundacja [...] (dalej: "Fundacja") – działając na zasadzie art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. – wystąpiła o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu administracyjnym, zainicjowanym przez Wydział Farmaceutyczny [...] Uniwersytetu J[...] a dotyczącym projektu, oznaczonego numerem wniosku [...], pt. "[...]".
Postanowieniem z dnia 30 września 2020 r. nr [...], I Lokalna Komisja Etyczna do Spraw Doświadczeń na Zwierzętach w [...], odmówiła uwzględnienia wniosku Fundacji. W uzasadnieniu stanowiska organ wskazał, że wprawdzie cele statutowe Fundacji były zbieżne z celami prowadzonego postępowania, gdyż dotyczyło ono wydania zgody na przeprowadzenie doświadczenia z wykorzystaniem żywych zwierząt, jednakże za dopuszczeniem wspomnianej organizacji społecznej do udziału w tym postępowaniu nie przemawiał interes społeczny. W szczególności organ podkreślił zaś w tym miejscu, że udział organizacji społecznej - jako podmiotu na prawach strony - nie może służyć partykularnym interesom organizacji społecznej lub jej członków, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracyjnych. W związku z tym, zdaniem organu, Fundacja powinna uprawdopodobnić, że jej udział w objętym wnioskiem postępowaniu przyczyni się do lepszego, wszechstronnego wyjaśnienia sprawy a czego wnioskodawczyni nie uczyniła. Fundacja nie przedstawiła bowiem wiarygodnych argumentów wskazujących na to, że istniał interes społeczny uzasadniający jej uczestnictwo w tym postępowaniu. Podkreślono też, że poza chęcią uczestniczenia w postępowaniu, organizacja społeczna powinna dysponować wiedzą merytoryczną w kwestiach objętych swoimi celami statutowymi i rozeznaniem w sprawie, w której ma zamiar uczestniczyć. Poza tym Fundacja nie sprecyzowała także jakie dokumenty znajdowały się w jej posiadaniu oraz w żaden sposób nie uprawdopodobniła, że dokumenty te będą relewantne w przedmiotowym postępowaniu. Ponadto wiedza specjalistyczna ekspertów, którzy dotychczas oceniali projekt badań, już pozwoliła na wszechstronne rozważenie i wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy oraz na wnikliwą i rzetelną ocenę wniosku w zakresie niezbędnym do wydania decyzji.
Poza tym stwierdzono, że - w opinii członków I Lokalnej Komisji Etycznej do Spraw Doświadczeń na Zwierzętach w [...] - dopuszczenie Fundacji do uczestnictwa we wspomnianym postępowaniu nie doprowadzi do uzupełnienia materiału dowodowego, ale do opóźnienia w rozstrzygnięciu sprawy, podczas, gdy – w ocenie ekspertów - planowane badania miały kluczowe znaczenie dla opracowania i wprowadzenia do użytku lekarstw niezbędnych do skutecznej terapii jednostek chorobowych stwarzających poważne zagrożenie zdrowia i życia ludzi. W związku z tym – zdaniem
I Lokalnej Komisji Etycznej do Spraw Doświadczeń na Zwierzętach w [...] - w takiej sytuacji w faktycznym interesie społecznym leżało rozpatrzenie sprawy bez opóźnienia.
Nadto – w ocenie organu - wnioskująca Fundacja, domagając się dopuszczenia do udziału w w/w postępowaniu administracyjnym, przedstawiła też nierzetelne argumenty, a co świadczyło o tym, iż jej celem było nie tyle lepsze wyjaśnienie i załatwienie rozpatrywanej sprawy czy poprawa dobrostanu zwierząt wykorzystywanych do badań, lecz instrumentalne wykorzystanie przepisów prawa, mające na celu uniemożliwienie przeprowadzenia badań przez wnioskodawcę projektu. Powyższe stanowiło więc zachowanie bezprawne, definiowane jako "nadużycie prawa", zwłaszcza, że dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu łączyło się ze zgodą na udostępnienie jej treści pełnego wniosku, w którym zawarte były: dane osobowe, cenne informacje o charakterze własności intelektualnej i/lub mogące stanowić tajemnicę przedsiębiorstwa, a których ujawnienie mogło narazić wnioskodawców na różnego rodzaju szkody i inne negatywne konsekwencje.
Rozpatrując sprawę w instancji odwoławczej, na skutek zażalenia wniesionego przez Fundację [...] z siedzibą w [...], Krajowa Komisja Etyczna do Spraw Doświadczeń na Zwierzętach, uchwałą z dnia 4 grudnia 2020 r., utrzymała w mocy postanowienie I Lokalnej Komisji Etycznej do Spraw Doświadczeń na Zwierzętach w [...].
Zdaniem organu odwoławczego, w niniejszym przypadku zachodziła jedynie pierwsza z przesłanek, wymienionych w art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. to jest, dopuszczenie Fundacji do udziału w w/w postępowaniu uzasadniały jej cele statutowe. Za wydaniem takiego rozstrzygnięcia nie przemawiał jednak interes społeczny. Fundacja – jak wywodził organ odwoławczy - w sposób niewystarczający uzasadniła bowiem, jakie racje interesu społecznego przemawiały za jej dopuszczeniem do udziału w tym konkretnym postępowaniu.
Organ odwoławczy wskazał w tym miejscu, że we wniosku z dnia 30 września 2020 r. Fundacja wskazywała, że - jako podmiot profesjonalny, posiadający wieloletnie doświadczenie w zakresie ochrony zwierząt - może przedstawić w toku postępowania szereg dokumentów i dowodów, w tym ekspertyz, pozwalających na uzupełnienie materiału dowodowego oraz wszechstronne rozważenie wszystkich okoliczności sprawy. Ponadto podawała, że w interesie społecznym leży ochrona pewnych społecznie uznanych wartości, w tym ochrona zwierząt przed bólem i cierpieniem, a dopuszczenie organizacji do postępowania spełnia standardy społecznej kontroli nad działalnością organów administracji i przebiegiem postępowań. Podkreślała również, że realizując swoje cele statutowe działa w interesie społecznym, gdyż działania mające na celu ochronę zwierząt są szeroko popierane przez większość społeczeństwa, również w zakresie odchodzenia od badań na zwierzętach (co poparto danymi). Fundacja zwracała także uwagę na kwestię "nieprzekładalności" wyników wielu testów na zwierzętach na ludzi i wskazywała, że w związku z tym zachodziła konieczność wnikliwej oceny, czy projektowane doświadczenia, finansowane przy tym głównie ze środków publicznych, spełniają wszystkie normy a jednocześnie mają szansę osiągnąć założone cele. Wreszcie Fundacja przywołując również szereg istotnych okoliczności, wskazujących na istnienie interesu społecznego w tym, by postępowania w sprawie wyrażania zgód na doświadczenia na zwierzętach poddawane były na ogół społecznej kontroli organizacji pozarządowych, wykazała wprawdzie, że jest podmiotem, którego udział w takim postępowaniu administracyjnym może być wartościowy z perspektywy pełniejszego wyjaśnienia okoliczności sprawy i wydania prawidłowej, dostatecznie uwzględniającej interesy zwierząt decyzji, jednakże w niniejszej sprawie organ ostatecznie przyjął, że – jak wyżej wspomniano – żaląca się w sposób niewystarczający uzasadniła, dlaczego zbieżne z interesem społecznym byłoby dopuszczenie jej do udziału w niniejszym, konkretnym postępowaniu.
Przedstawiona wyżej uchwała Krajowej Komisji Etycznej do Spraw Doświadczeń na Zwierzętach z dnia 4 grudnia 2020 r. stała się przedmiotem skargi, którą Fundacja [...] z siedzibą w [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W w/w skardze skarżąca, wnosząc o uchylenie zaskarżonej uchwały, podnosiła, że organ naruszył przepisy postępowania, tj: art. 7, 10, 75, 77 § 1, art. 79a § 1i art. 80 k.p.a. a co miało istotny wpływ na wynik sprawy, a także naruszył prawo materialne w postaci art. 32 ustawy z dnia 21 stycznia 2005 r. o doświadczeniach na zwierzętach (Dz.U. z 2005 r. Nr 33, poz. 289, ze zm.).
Odpowiadając na skargę, Krajowa Komisja Etyczna do Spraw Doświadczeń na Zwierzętach wnosiła o jej oddalenie.
Oddalając skargę – na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a.") - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że nie była ona zasadna.
W uzasadnieniu swego stanowiska Sąd Wojewódzki na wstępie omówił regulację prawną zawartą w art. 31 k.p.a. oraz przytoczył poglądy prawne wyrażone w szeregu orzeczeniach sądowych, a które dotyczyły udziału rożnych organizacji społecznych w różnych postępowaniach administracyjnych. Odnosząc zaś powyższe do stanu rozpoznawanej sprawy, Sąd Wojewódzki stwierdził, że (cyt.): "cel postępowania toczącego się z wniosku nr [...], pt. <<[...]>> związany jest ochroną zdrowia ludzi.
W opisie badania stwierdzono w szczególności, że jedyny lek stosowany do tej pory w leczeniu otyłości z grupy leków wpływających na system kannabidoidowy został wycofany z powodu zaburzeń nastroju (str. 16 akt administracyjnych, teczka 1/1).
Interes społeczny związany z postępowaniem, do którego Skarżąca zgłosiła akces należy zatem wiązać z ochroną zdrowia ludzi. W tym zakresie Skarżąca nie powołała żadnych okoliczności które można byłoby uznać za zbieżne z owym celem. Jej wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu nie powołuje się na okoliczności związane ze zwiększeniem stopnia realizacji ochrony zdrowia.
Również samo powołanie się na opinio communis dotyczące brania udziału w eksperymentach przez zwierzęta również wskazanego w ustawodawstwie sposobu prezentowania celu dopuszczenia do udziału nie spełnia. Skarżąca przywołała (bez podania materiału źródłowego czy nawet odnośnika do niego) sondaż prowadzony prze [...] z czerwca 2020 r., w którym ponad 70% ankietowanych z 12 krajów UE zgodziła się, że <
>. Takie wnioski – pomijając czy istotnie badanie to, zważywszy na niepodanie przez Fundację czy zostało dokonane na grupie osób mogącej być uznaną za reprezentatywną dla 12 krajów UE – nie powinny być uznane za wyczerpujące treść interesu społecznego w rozpatrywanej sprawie. Po pierwsze bowiem cele badania była ochrona zdrowia ludzi, po drugie Fundacja nie wykazała, że pytanie było zadane w taki sposób aby zastawić interes w postaci ochrony zdrowia ludzi i ochronę zwierząt, o czym szerzej w pkt V. Takie ujęcie zagadnienia może stanowić element wystąpienie de lege ferenda np. w ramach inicjatywy ustawodawczej".
Następnie Sąd Wojewódzki stwierdził, że nie ujmuje wprawdzie randze ochrony życia zwierząt i zabezpieczenia ich przed cierpieniem, ale (cyt.); " w przypadku kolizji tej wartości z ochroną zdrowia ludzi istnieją, wynikające z obowiązujących norm prawnych dyrektywy interpretacyjne, służące do rozstrzygnięcia tej kolizji." W tym miejscu Sąd Wojewódzki wskazał zatem na: art. 22 Dyrektywy Rady z dnia 24 listopada 1986 r. w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych Państw Członkowskich dotyczących ochrony zwierząt wykorzystywanych do celów doświadczalnych i innych celów naukowych (86/609/EWG), z którego - jak stwierdził - wynikało, że aby uniknąć niepotrzebnego powielania doświadczeń w celu spełnienia wymagań wspólnotowego ustawodawstwa dotyczącego zdrowia i bezpieczeństwa, Państwa Członkowskie będą, tak dalece jak to możliwe, uznawać ważność danych pochodzących z doświadczeń przeprowadzanych na terytorium innych Państw Członkowskich, chyba że w celu ochrony zdrowia publicznego i bezpieczeństwa konieczne są dalsze badania. W związku z tym – zdaniem Sądu Wojewódzkiego – przepis ten miał uzasadniać uznanie, że (cyt.): " normodawca wspólnotowy dał pierwszeństwo ochronie zdrowia publicznego i bezpieczeństwu. Nie jest zatem tak, że ustawodawca wyłączył możliwość dokonywania doświadczeń z udziałem zwierząt".
Następnie – jak akcentował Sąd Wojewódzki – (cyt.): "Tak samo został ujęty warunek dotyczący unikania dublowania procedur w art. 46 IV Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 września 2010 r., w sprawie ochrony zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych (210/63/UE). Podobny wniosek w aspekcie wyniku konfliktu wartości (na rzecz ochrony zdrowia ludzi) należy wysnuć z IV Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 września 2010 r., która w pkt 10 stanowi, że <
>".
Wreszcie Sąd Wojewódzki wskazał również na unormowania zawarte w Konstytucji RP, (cyt.): " które w zestawieniu z korzystaniem z konstytucyjnych wolności i praw przyznają prymat ochronie zdrowie (art. 31 ust. 3 Konstytucji), podobnie jak pierwszeństwo ustawodawca przyznał zdrowi przed wolnością wyrażania religii (art. 53 ust. 5 Konstytucji)".
W rezultacie więc, Sąd Wojewódzki wyraził pogląd, że (cyt.): "powoływana przez Skarżącą kontrola wydatków publicznych nie konsumuje interesu społecznego reprezentowanego w postępowaniu, a związku z czym działanie w tym zakresie (abstrahując nawet od tego czy znajduje umocowanie w statucie Skarżącej) nie jest wystarczające do uznania, że udział w postępowaniu jest zbieżny z interesem społecznym w postaci ochrony zdrowia. Jednocześnie Skarżąca nie wykazała, że zajmuje się ochroną zdrowia, zatem jej udział w postępowaniu realizującym taki właśnie cel zasadnie Komisja uznała za nieuzasadniony".
Ponadto Sąd Wojewódzki dodał przy tym, że (cyt.): "w opisie doświadczenia znajdują się liczne odnośniki, odwołujące się do dobrostanu zwierząt, zapewniające ich bezpieczeństwo i ochronę przed ich nadmiernym cierpieniem, dotyczące zapewnienia im odpowiednich warunków (np. pkt 9 opisu, karta 8, 9, 10 akt administracyjnych, łącznie z odwołaniem się do powołanej wyżej IV Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 września 2010 r."
Zauważając zaś, że informacja NIK-u nie jest wprawdzie źródłem prawa, Sąd Wojewódzki wskazał jednakże, iż takiej informacji dotyczącej wykorzystania zwierząt w badaniach naukowych z dnia 20 marca 2017 r. [...] ewid. [...] wynikały zalecenia dotyczące przestrzegania prawa, a nie zaprzestawania badań naukowych czy udziału zwierząt w owych badaniach.
W rezultacie więc Sąd Wojewódzki uznał, że uprawnione było twierdzenie (cyt.): "o niespełnieniu koniecznej przesłanki wykazania przez Fundację interesu społecznego z art. 31 K.p.a., co słusznie dostrzegł organ w zaskarżonym postanowieniu. Skargę Sąd oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a. wskutek niestwierdzenia wad merytorycznych i procesowych z urzędu oraz z uwagi na niepodzielenie argumentacji skargi."
W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, Fundacja [...] z siedzibą w [...] zarzuciła Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
1. art. 7,10, 77 § 1 i art. 79a § 1 k.p.a. - wobec uznania, iż organ nie miał obowiązku wezwać Fundacji do precyzyjnego wykazania interesu społecznego, podczas gdy organ mając wątpliwości co do wyjaśnienia przez Stronę, czy taki interes występuje, winien ją wezwać do szczegółowego sprecyzowania wniosku,
2. art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. - wobec dokonania wadliwej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i w skutek tego błędnego ustalenia, że postępowanie administracyjne w sprawie, której I Lokalna Komisja Etyczna w [...] nadała numer sprawy [...], dotyczyło ochrony zdrowia ludzi, podczas gdy postępowanie to było prowadzone na podstawie ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o ochronie zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych lub edukacyjnych i zgodnie z jej przepisami miało na celu ocenę, czy doświadczenie zostało zaplanowane zgodnie z zasadą 3R, czy cele doświadczenia są możliwe do osiągnięcia zaplanowanymi metodami, czy istnieją metody alternatywne, w których nie trzeba używać zwierząt oraz czy zwierzętom w planowanym doświadczeniu będzie zapewniony odpowiedni poziom dobrostanu oraz ochrony przed bólem i cierpieniem, a zatem wbrew ustaleniom Sądu istnieje interes społeczny związany z ochroną zwierząt i uprawniający Skarżącą kasacyjnie do udziału w postępowaniu na prawach strony,
3. art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a. - poprzez niepodpisanie uchwały przez wszystkich członków KKE, którzy brali udział w wydaniu rozstrzygnięcia, a także niewskazanie w uchwale ich imion i nazwisk.
Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżąca, zrzekając się przeprowadzenia rozprawy, wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Ponadto wnosiła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z takich dokumentów jak:
1. zestawienie badania sondażowego [...]- wyników sondażu w Polsce wraz z pytaniami i odpowiedziami oraz statystyką grup badawczych - na okoliczność próby statystycznej i zadanych pytań w badaniu;
2. streszczenie nietechnicznego doświadczenia, które zostało dopuszczone do
realizacji, pt. "[...]", opublikowanego w BIP-ie Krajowej Komisji Etycznej w sierpniu 2018 roku - na okoliczność wcześniejszego prowadzenia badań o takim samym celu i tytule.
W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono m. in. cele i powody, dla których skarżąca wnosiła o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu administracyjnym oznaczonym numerem [...] i jednocześnie przedstawiono oraz omówiono błędy, jakie są często popełniane przez wnioskodawców postępowań o wydanie zgody na przeprowadzenie doświadczeń na zwierzętach w trakcie realizacji danego przedsięwzięcia.
Ponadto skarżąca wskazywała także konkretne wyroki sądowe i uchwały Krajowej Komisji Etycznej do Spraw Doświadczeń na Zwierzętach, w których wyrażony został pogląd, iż w razie wątpliwości w zakresie wykazania przez organizację społeczną posiadania w danym postępowaniu administracyjnym interesu społecznego, organ powinien wezwać taką organizację do uzupełnienia wniosku jak również powoływała się na uchwały Krajowej Komisji Etycznej, podjęte w analogicznych do niniejszego postępowaniach, a w których została jednak wyrażona zgoda na jej udział w w/w postępowaniach. Jednocześnie przy tym skarżąca podkreślała, że z uzasadnienia zaskarżonej uchwały (cyt.): "nie sposób wywnioskować, czym przedmiotowa sprawa odróżnia się od wcześniejszych postępowań, do których Skarżącą dopuściły organ I bądź II instancji, co więcej – KKE we wcześniejszych uchwałach argumentowała, że Skarżąca posiadała interes społeczny w podobnych postępowaniach."
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Krajowa Komisja Etyczna do Spraw Doświadczeń na Zwierzętach wnosiła o jej oddalenie wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania.
Ponadto wnosiła także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Uczestniczący w postępowaniu – Uniwersytet [...] – [...], Wydział Farmaceutyczny wnosił także o oddalenie skargi kasacyjnej wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowił – na zasadzie art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 235(2) § 1 pkt 4 i § 2 kodeksu postępowania cywilnego - oddalić wniosek skarżącej o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci badania sondażowego [...], jako dokumentu sporządzonego w języku angielskim.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc, postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie polegało wyłącznie na badaniu zasadności zarzutów, przytoczonych w w/w skardze.
W pierwszej kolejności, odnosząc się do stanowiska kwestionującego formalną poprawność skargi kasacyjnej, które zostało zawarte w odpowiedziach na w/w skargę, wniesionych przez Krajową Komisję Etyczną do Spraw Doświadczeń na Zwierzętach oraz przez uczestnika postępowania - Uniwersytet [...] – [...], wyjaśnić należy, że zarzuty kasacyjne zostały w analizowanej sprawie oparte wyłącznie na podstawie kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., to jest na istotnym naruszeniu przepisów postępowania. Obejmowały one wprawdzie tylko przepisy zawarte w kodeksie postępowania administracyjnego, w postaci: art. 7, 10, 77 § 1, art. 79a§ 1 i art. 80, oraz art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a., tym niemniej w taki sposób określenie wspomnianych zarzutów spełniało wymagania przewidziane procedurą sądowoadministracyjną. Brak bowiem wskazania expressis verbis na art. 174 pkt 2 p.p.s.a., przy jednoczesnym stwierdzeniu, że zaskarżonemu orzeczeniu skarżąca zarzuciła (cyt.): "naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy", pozwalało składowi orzekającemu na właściwe odczytanie przedstawionych zarzutów. Zgodnie natomiast z treścią uchwały pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. (sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1/1), przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych.
Odnosząc się zatem do wspomnianych zarzutów stwierdzić należy, że z wyjątkiem zarzutu opartego na art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a., zarzuty kasacyjne okazały się uzasadnione. Wyjaśniając powyższe wskazać należy, że zaskarżonym wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Fundacji [...] z siedzibą w [...] na uchwałę Krajowej Komisji Etycznej do Spraw Doświadczeń na Zwierzętach z dnia 4 grudnia 2020 r. nr [...], która utrzymywała w mocy postanowienie I Lokalnej Komisji Etycznej do spraw Doświadczeń na Zwierzętach w [...] z dnia 30 września 2020 r. o odmowie dopuszczenia do udziału w/w Fundacji w postępowaniu zainicjowanym przez Wydział Farmaceutyczny [...] Uniwersytetu [...], a dotyczącym projektu badawczego pt. "[...]". Postępowanie, do którego w/w Fundacja starała się – w trybie art. 31 k.p.a. – przystąpić, było zatem prowadzone w oparciu o przepisy ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o ochronie zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych lub edukacyjnych. Zgodnie zaś z art. 40 tej ustawy, w zakresie nieuregulowanym niniejszą ustawą do postępowań administracyjnych prowadzonych przez Komisję i przez lokalne komisje w sprawach, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 1 i 2, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Wprawdzie aktualnie ustawa z dnia 15 stycznia 2015 r. o ochronie zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych lub edukacyjnych zawiera w swej treści art. 40a pkt 1, stanowiący, że uchwały podjęte przez Komisję podpisuje przewodniczący Komisji, a w przypadku jego nieobecności – wiceprzewodniczący, ale powyższy przepis wszedł do obrotu prawnego dopiero w dniu 10 czerwca 2022 r., to jest z dniem wejściem w życie ustawy z dnia 12 maja 2022 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych ustaw. W dniu zatem wydania zaskarżonej uchwały, to jest w dniu 4 grudnia 2020 r., przepis ten jeszcze nie istniał a w tym zakresie obowiązywały zasady przewidziane kodeksem postępowania administracyjnego. Tym niemniej, skoro zaskarżona uchwała – jak wyżej to wyjaśniono - została wydana w trybie zażaleniowym (to jest na skutek zażalenia wniesionego na postanowienie organu I Instancji o odmowie dopuszczenia do udziału w w/w postępowaniu skarżącej Fundacji), to do uchwały tej miał zastosowanie przepis art. 124 § 1 k.p.a., określający wymagania właściwe dla postanowienia. Przepis ten nie został jednak wskazany jako zarzut kasacyjny, natomiast strona skarżąca w tym zakresie zarzut kasacyjny sformułowała w oparciu o przepis art. 107 § 1 k.p.a. Ten ostatni przepis określa jednak wymagania właściwe decyzji administracyjnej a - z mocy art. 126 k.p.a.- nie ma on zastosowania do postanowień.
Uzupełniająco wypada też w tym miejscu zauważyć, że wprawdzie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej - jej autor – przytoczył fragment uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 grudnia 2021 r. (sygn. akt IV SA/Wa 790/21), w którym Sąd ten stwierdził, że (cyt.): "...organ obowiązują przepisy k.p.a., dotyczące zarówno wymagań, jakie musi spełnić decyzja administracyjna (art. 107 § 1 k.p.a.), jak też postanowienie wydane przez organ administracji publicznej (art. 124 § 1 k.p.a.). Wymagania te odnoszą się wprost do uchwał KKE będących decyzjami lub postanowieniami wydawanymi przez organ kolegialny. Stąd przedmiotowa uchwała powinna być podpisana przez członków komisji wydających rozstrzygnięcie, nie zaś przez Przewodniczącego Komisji", tym niemniej – jak wyżej wskazano - jako zarzut kasacyjny został wymieniony jedynie przepis art. 107§ 1 k.p.a.
Pozostałe natomiast zarzuty kasacyjne należało uznać za skuteczne.
Po myśli art. 31 § 1 k.p.a., organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: 1) wszczęcia postępowania, 2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Po dopuszczeniu przez organ takiej organizacji do prowadzonego postępowania, zgodnie z § 3 tegoż artykułu, organizacja społeczna uczestniczy w nim na prawach strony. Słusznie także Sąd Wojewódzki wyjaśnił, że organizacja społeczna może żądać wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do niego w interesie strony, ażeby ją wesprzeć albo, żeby przeciwstawić się jej żądaniom i interesom. Może też działać na rzecz jednej ze stron, wzmacniając jej pozycję w postępowaniu, a może również nie wiązać swoich czynności procesowych z interesami żadnej ze stron, mając na uwadze tylko zachowanie wymagań interesu społecznego.
Zgodzić się też trzeba z Sądem I instancji, a który w tym zakresie odwoływał się do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide np. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2015 r. sygn. akt II GSK 2041/13), że rozstrzygając o dopuszczeniu organizacji społecznej do konkretnego postępowania organ każdorazowo ocenia istnienie w tym przypadku interesu społecznego. Tym niemniej, odnosząc się do oceny Sądu Wojewódzkiego, zgodnie z którą w analizowanym przypadku zaskarżona uchwała odpowiadała dała prawu, skład orzekający uznał, że stanowisko to nie było uprawnione.
W analizowanej sprawie, jak wynika z: uzasadnienia postanowienia organu I instancji, uzasadnienia zaskarżonej uchwały a także z odpowiedzi na skargę kasacyjną, wniesionej przez Komisję, nie było kwestionowane, że cele statutowe Fundacji były zbieżne z celami postępowania administracyjnego prowadzonego w przedmiocie wydania zgody na przeprowadzenie przedmiotowych doświadczeń z wykorzystaniem żywych zwierząt. Dziwi zatem pogląd Sądu Wojewódzkiego, wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że (cyt.): "cel postępowania toczącego się z wniosku nr [...], pt. <<[...]>> związany jest ochroną zdrowia ludzi". Wprawdzie bowiem niewątpliwie projekt badawczy oznaczony nr wniosku [...] miał za zadanie doprowadzić do uzyskania określonych danych, które ewentualnie mogłyby być następnie wykorzystane z pożytkiem dla ludzi, ale skoro projekt ten zakładał jednocześnie przeprowadzenie doświadczeń na żywych zwierzętach, to cel statutowy Fundacji, która była jedną z największych i wiodących organizacji społecznych działających w Polsce, których działalność była związana z szeroko rozumianą ochroną zwierząt, w tym walką o humanitarne ich traktowanie, to niewątpliwie cel statutowy skarżącej organizacji mógł uzasadniać dopuszczenie jej do udziału w powyższym postępowaniu administracyjnym.
W rozpoznawanej sprawie, sporną kwestią pozostawała natomiast druga przesłanka, wymieniona w art. 31 § 1 k.p.a., to jest zagadnienie, czy udział skarżącej Fundacji w tym konkretnym postępowaniu leżał w interesie społecznym.
Odnosząc się do tego zagadnienia Sąd Wojewódzki wyraził zapatrywanie, że (cyt.): "Interes społeczny związany z postępowaniem, do którego Skarżąca zgłosiła akces należy zatem wiązać z ochroną zdrowia ludzi. W tym zakresie Skarżąca nie powołała żadnych okoliczności które można byłoby uznać za zbieżne z owym celem. Jej wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu nie powołuje się na okoliczności związane ze zwiększeniem stopnia realizacji ochrony zdrowia". Powyższy pogląd doprowadził Sąd Wojewódzki do konkluzji, (cyt.) "że uprawnione jest twierdzenie o niespełnieniu koniecznej przesłanki wykazania przez Fundację interesu społecznego z art. 31 K.p.a.".
Z tym stanowiskiem nie zgadzała się skarżąca Fundacja, która w uzasadnieniu skargi kasacyjnej w szczególności podnosiła, że jej udział w przedmiotowym postępowaniu leżał w interesie społecznym, ponieważ skarżąca - jako podmiot profesjonalny - posiadający wieloletnie doświadczenie w zakresie ochrony zwierząt mogła przedstawić w toku w/w postępowania szereg dokumentów i dowodów, w tym także ekspertyz, pozwalających organowi na uzupełnienie materiału dowodowego oraz na wszechstronne rozważenie wszystkich okoliczności sprawy, w tym także tych, których być może nie przedstawił podmiot wnioskujący. Ponadto Fundacja wykazywała również, że w interesie społecznym leżała ochrona pewnych, społecznie uznanych wartości, a taką była bez wątpienia ochrona zwierząt przed bólem i cierpieniem.
Poza tym - jak twierdziła skarżąca - dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym na prawach strony spełniało też standardy społecznej kontroli nad działalnością organu i przebiegiem samego postępowania, gdyż zachodziła jednocześnie konieczność wnikliwej oceny, czy projektowane doświadczenia, finansowane głównie ze środków publicznych, spełniały wszystkie normy i miały szansę osiągnąć założone cele. Cele te bowiem miały skutkować wprowadzeniem do obrotu nowych leków, poprawiających sytuację ludzi, ale jednocześnie były związane ze stosownymi kosztami oraz z bólem i cierpieniem zwierząt. Istotne więc było, czy nie przewyższały one zysków płynących z przeprowadzenia tych doświadczeń. W tym więc względzie skarżąca widziała zasadność swojego udziału w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym, traktując go jako działanie (cyt.): "w interesie społecznym ogromnej większości Polek i Polaków".
Nadto skarżąca podkreślała także, że zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 września 2021 r. (sygn. akt IV SA/Po 474/12), jeżeli organ miał w tym przypadku jakiekolwiek wątpliwości w zakresie wykazania interesu społecznego, to winien bez zbędnej zwłoki dążyć do ich usunięcia, w szczególności domagając się od Skarżącej uzupełnienia wniosku lub stosownych wyjaśnień. Tego rodzaju stanowisko prezentowała zresztą także Komisja Etyczna w uchwale nr [...], wydanej w przedmiotowej sprawie, stwierdzając: że (cyt.): "w razie wątpliwości co do spełnienia tej przesłanki w konkretnej sprawie, lke może i powinna zwrócić się do organizacji będącej wnioskodawcą o uzupełnienie wniosku w tym zakresie". Tymczasem – jak podkreślała skarżąca - (cyt.): "choć z akt postępowania nie wynika, żeby I LKE w [...] zwróciła się do Skarżącej o uzupełnienie wniosku, Organ II instancji podtrzymał decyzję Organu I instancji, choć mógł uchylić tę decyzję, skierować ją do ponownego rozpatrzenia i wskazać organowi I instancji, jakie czynności powinien wykonać dla pełnego wyjaśnienia sprawy".
W ocenie składu orzekającego, sporna w tym przypadku kwestia, jaką stanowiło udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy udział skarżącej Fundacji w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym leżał w interesie społecznym, było zagadnieniem niewątpliwie mocno ocennym. Z jednej bowiem strony, wykazanie tego faktu winno być oczywiście odnoszone do tego, konkretnego postępowania a zatem argumenty, które skarżąca była obowiązana przedstawić powinny być jak najbardziej konkretne i związane z w/w projektem badawczym; z drugiej jednak strony, projekt ten nie był bliżej znany skarżącej Fundacji, gdyż wnosząc swój wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, nie miała ona dostępu do akt sprawy. Okoliczność ta powodowała zatem, że uzasadnienie przez skarżącą jej udziału w powyższym postępowaniu – z oczywistych względów - musiało być bardziej ogólnikowe.
Dodać też trzeba, że – w realiach rozpoznawanej sprawy – przywołane przez Sąd Wojewódzki poglądy orzecznictwa i doktryny, w których akcentowano, że udział organizacji społecznej w danym postępowaniu nie może służyć partykularnym celom samej organizacji społecznej, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad danym postępowaniem administracyjnym, nie były w pełni adekwatne do stanu niniejszej sprawy. Poglądy te były bowiem wyrażane przede wszystkim w odniesieniu do takich organizacji jak np: związki zawodowe czy organizacje mające na celu poprawę warunków środowiska istniejącego na pewnym, określonym obszarze. W tego rodzaju więc przypadkach był skonkretyzowany krąg osób, których interesy dana organizacja społeczna reprezentowała i o których interesy zabiegała. Stąd w takich sytuacjach uprawnione było w pełni twierdzenie, że dana organizacja społeczna poprzez przystąpienie do udziału w określonym postępowaniu powinna mieć na celu realizowanie celu społecznego a nie tylko wspieranie interesów osób, których jej działalność dotyczyła (interesów partykularnych). W przypadku jednak skarżącej Fundacji taka sytuacja nie występowała, gdyż jej zadaniem generalnie było działanie na rzecz dobrostanu i ochrony zdrowia i życia zwierząt.
Podkreślić też wypada, że choć zaskarżone do Sądu Wojewódzkiego akty prawne formalnie nie rozstrzygały merytorycznie o wniosku oznaczonym numerem [...], to uzasadnienie zaskarżonego wyroku koncentrowało się mimo to zasadniczo wokół zagadnienia związanego z samą dopuszczalnością przeprowadzania doświadczeń z udziałem żywych zwierząt. Sąd Wojewódzki znaczną bowiem część swoich wywodów poświęcił praktycznie właśnie temu zagadnieniu. Omawiając w szczególności niektóre akty prawa unijnego, wyraził zaś ostatecznie pogląd, że (cyt.): "Nie jest zatem tak, że ustawodawca wyłączył możliwość dokonywania doświadczeń z udziałem zwierząt".
W związku z tym skład orzekający pragnie wyjaśnić, że – jak wyżej wspomniano - zaskarżona uchwała nie dotyczyła zagadnienia dotyczącego samej dopuszczalności przeprowadzania doświadczeń z udziałem żywych zwierząt. Sama skarżąca nie kwestionowała także możliwości prowadzenia tego rodzaju badań. Zwracała jedynie uwagę na fakt, iż (cyt.): "prowadzenie na zwierzętach tylko badań dobrze zaplanowanych, z użyciem wiarygodnych metod, ograniczenie badań na zwierzętach tylko do takich, które mają szansę osiągnąć zaplanowany cel naukowy – pozostaje nie tylko w interesie cierpiących w doświadczeniach zwierząt, ale również w interesie człowieka i zdrowia publicznego, ponieważ złe doświadczenia opóźniają wynalezienie skutecznych leków, w wyniku czego chorujący pacjenci pozostają bez możliwości podjęcia skutecznego i efektywnego leczenia. Równocześnie – przeznaczanie finansów publicznych na nieskuteczne badania na zwierzętach, zamiast na poszukiwanie nowych metod badawczych albo na badania alternatywne, np. na organoidach, również pozostaje wbrew interesowi społecznemu."
W ocenie składu orzekającego, istotne przy tym było, iż skarżąca sygnalizowała jednocześnie, że jej udział w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym umożliwiłby pełne wyjaśnienie sprawy, w tym: weryfikację zaplanowanego celu doświadczenia w kontekście zaplanowanych metod badawczych, liczby zwierząt a także ich dobrostanu podczas przeprowadzania doświadczenia. W szczególności bowiem wskazywała, że z zestawienia streszczeń nietechnicznych, umieszczonych w BIP-ie Krajowej Komisji Etycznej, wynika, że istnieje streszczenie nietechniczne, umieszczone na tejże stronie w 2018 r., które posiada ten sam tytuł, jaki ma wniosek rozpatrywany w sprawie obecnie prowadzonej. W tej sytuacji więc zgodzić się wypadałoby ze skarżącą, że powyższy fakt winien zostać wyjaśniony w kontekście wyeliminowania ewentualnego powielania tego rodzaju badań.
Warte również rozważenia wydają się obszerne wywody skarżącej, zawarte w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, w których podnosiła, że rutynowe procedury laboratoryjne, takie jak: łapanie zwierzęcia i usuwanie go z klatki, poza procedurami doświadczalnymi, powodują znaczne i długotrwałe podwyższenie markerów stresu u zwierząt a okoliczność ta może mieć istotny wpływ na wyniki badań. Twierdziła zaś przy tym, że z jej doświadczenia, nabytego po przystąpieniu do kilku postępowań o wydanie zgody na przeprowadzanie doświadczeń na zwierzętach wynikało, iż wnioskodawcy tych postępowań w bardzo ubogi sposób opisują planowane wzbogacenie środowiskowe i warunki życia zwierząt, ograniczając się często tylko do lakonicznych sformułowań. We wnioskach często zamieszczany był też lakoniczny opis, że dla zwierząt będzie dostępne wzbogacenie środowiskowe, takie jak: tunele, schronienia czy materiał do budowy gniazd a rzadko pojawia się informacja o zmianach wzbogacenia w długich doświadczeniach. Takie podejście pozwala zaś podejrzewać, że osoby projektujące doświadczenie nie zgłębiają specjalnie literatury dotyczącej wzbogacenia środowiska bytowania zwierząt.
Ponadto skarżąca zwracała też uwagę, że w laboratoriach wciąż nie stosuje się treningu medycznego zwierząt, poddawanych wielokrotnym iniekcjom lub innym zabiegom, w celu zminimalizowania ich stresu, tego rodzaju trening pozytywnie wpływa na stan zdrowia zwierząt jak tez stanowi element wzbogacenia środowiska, tego rodzaju metody mogą zaś ułatwić np. pobieranie krwi z ogona szczura czy myszy.
Biorąc zatem powyższe pod uwagę, w ocenie składu orzekającego, stwierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, że skarżąca Fundacja nie uzasadniła w sposób wystarczający, dlaczego zbieżne z interesem społecznym będzie dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu administracyjnym oznaczonym numerem wniosku [...] nie mogło być uznane za wszechstronne wyjaśnienie sprawy. Komisja zarzucała Fundacji nadmierną ogólnikowość w uzasadnianiu jej wniosku, a jednocześnie odmowę dopuszczenia w/w organizacji do udziału w przedmiotowym postępowaniu organ sam uzasadniał w sposób bardzo ogólny.
Dodać też przy tym trzeba, że - jak podnosiła skarżąca – w innych, wskazanych w skardze kasacyjnej przypadkach, Komisja w analogicznych do przedmiotowego postępowaniach administracyjnych orzekała o dopuszczeniu skarżącej Fundacji do udziału w tych postępowaniach a jednocześnie w zaskarżonej uchwale organ nie wyjaśnił na czym polegała specyfika przedmiotowego postępowania, skutkująca tym, że aktualnie należało przyjąć, iż skarżąca nie uzasadniła w sposób wystarczający, że jej udział w tym postępowaniu będzie służył interesowi społecznemu.
Jak wyżej wspomniano w analizowanej sytuacji problemem spornym było przesądzenie o posiadaniu lub nie posiadaniu przez skarżącą Fundację interesu społecznego w zainicjowanym przez uczestnika postępowania postępowaniu. Wyjaśnić zatem trzeba, że pojęcie interesu społecznego nie jest ustawowo zdefiniowane a w literaturze przedmiotu wskazuje się, że dla ustalenia treści kryterium dla tej klauzuli odsyłającej nie jest najistotniejsze ustalenie znaczenia językowego pojęcia "interes". W tym przypadku istotne jest natomiast określenie zakresu aksjologicznego, jaki może się w takim zwrocie mieścić. W tym kontekście ważna jest zatem identyfikacja treści tego terminu z określonym typem wartości, w ramach którego może mieć miejsce poszukiwanie odniesień: politycznych, gospodarczych czy moralnych. Jednocześnie – co należy podkreślić – ustalenie treści aksjologicznych przy stosowaniu prawa administracyjnego odbywa się na poziomie organów administracji. Dotyczy to przy tym klauzul odsyłających, które występują zarówno w prawie materialnym, jak i proceduralnym. Kontrola sądowa nie obejmuje więc treści wiązanych z danym odesłaniem, ale jedynie: sposób uzasadnienia ustalenia tych treści, powiązanie treści kryterium z określonymi faktami ustalonymi w sprawie oraz ustalenie odpowiedniej relacji między kryteriami. Z tego zatem powodu niezmiernie istotny jest w tym przypadku sposób uzasadnienia stanowiska organu. Obecność generalnej klauzuli odsyłającej w przepisie podstawowym dla danego procesu stosowania prawa powoduje, że nie można nie uwzględnić kryteriów otwartych przy budowie ogólnego wzoru zachowania z tego przepisu zrekonstruowanego ( por. L. Leszczyński. "Wykładnia generalnych klauzul odsyłających w prawie administracyjnym. System prawa administracyjnego" pod red. R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel, Wyd. C.H. Beck Warszawa 2012 r., str. 308-311, 338).
Biorąc więc powyższe pod uwagę, skład orzekający uznał, że zarzuty kasacyjne oparte na przepisach art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. należało uznać za zasadne. Uszło bowiem uwagi Sądu Wojewódzkiego, że stanowisko Komisji, na które Sąd ten się powoływał, nie było w pełni klarowne i przekonywujące. Z jednej bowiem strony Komisja potwierdzała, że skarżąca Fundacja wykazała, iż jest podmiotem, którego udział w prowadzonym postępowaniu administracyjnym może być wartościowy z perspektywy pełniejszego wyjaśnienia okoliczności sprawy i wydania prawidłowej decyzji, dostatecznie uwzględniającej interesy zwierząt. Z drugiej zaś strony, organ przyjął, że w tym konkretnym postępowaniu Fundacja nie uzasadniła w sposób wystarczający, dlaczego dopuszczenie jej do udziału w w/w postępowaniu miałoby być zbieżne z interesem społecznym. Jednocześnie trudno znaleźć w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały konkretne podstawy dla takiego stanowiska, zwłaszcza, że w innych analogicznych postępowaniach Komisja wyrażała pogląd odmienny.
Odnosząc się natomiast do pozostałych zarzutów kasacyjnych wskazać wypada, że niewątpliwie to organizacja społeczna, która zabiega o dopuszczenie jej do udziału w danym postępowaniu winna jak najszerzej uzasadnić, z jakiego powodu jej udział w tym postępowaniu byłby pożądany ze względu na interes społeczny. Tym niemniejma prawnych przeszkód, aby organ - jeśli jego zdaniem - uzasadnienie takiego wniosku nie było kompletne albo budziło pewne wątpliwości, wezwał wnioskującą organizację do złożenia dodatkowych wyjaśnień, a które wniosek jej by uzupełniły. Zaniechanie tego rodzaju postępowania – w realiach rozpoznawanej sprawy – czyli sprawy, w której odmownie załatwiono wniosek, złożony w trybie art. 31 k.p.a., a organ stanowisko swoje uzasadnił w sposób mocno lakoniczny, skład orzekający ocenił jako istotne naruszenie przepisów proceduralnych, czyli mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Powyższe prowadziło zatem do wniosku, że pozostałe zarzuty kasacyjne należało uznać za skuteczne.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Komisja powinna ponownie wszechstronnie ocenić wniosek skarżącej a następnie swoje stanowisko dokładnie uzasadnić. Oceniając zaś ten wniosek, Komisja winna wziąć pod uwagę wyżej przedstawione wywody oraz to, że: po pierwsze, rozstrzygnięcie, które w przedmiocie tego wniosku będzie wydawane nie jest jeszcze rozstrzygnięciem merytorycznym w sprawie dotyczącej projektu badawczego "[...]", po drugie, skarżąca nie ma dostępu do danych zawartych w materiałach związanych z tym projektem a w związku z tym zasadność jej udziału w tym postępowaniu nie musi być udowodniona a wystarczy by była uprawdopodobniona.
Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za usprawiedliwioną a mając na względzie, że istota sprawy była w tym przypadku dostatecznie wyjaśniona – z mocy art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 193 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.
-----------------------
www.adwokat-topczewska.p1 J3 Fax: 22 295 21 54
www.adwokat-topczewska.pl Q Fax: 22 295 2 54
Al. Solidarności 119/125 lok. 67, 00-897 Warszawa 792 229 992 kancelaria@adwokat-topczewska,pl
1
www.adwokat-topczewska.pi pEj Fax: 22 295 21 54