I OSK 705/23

I OSK 705/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-08-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Iwona Bogucka /przewodniczący/
Joanna Skiba /sprawozdawca/
Maciej Dybowski
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Kr 798/22 - Wyrok WSA w Krakowie z 2022-11-15
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1899
art. 124 ust 1 i 3 w zw z art 124 ust 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie: sędzia NSA Maciej Dybowski sędzia del. WSA Joanna Skiba (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W[...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Kr 798/22 w sprawie ze skargi W[...] na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 15 kwietnia 2022 r. znak: WS-VI.7536.1.82.2021.PB w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z 18 listopada 2021 r. znak: GS-14.6821.61.2021.AM; 2. zasądza od Wojewody Małopolskiego na rzecz W[...] 1137 (tysiąc sto trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 15 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Kr 798/22, oddalił skargę W[...] na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 15 kwietnia 2022 r. znak: WS-VI.7536.1.82.2021.PB w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Prezydent Miasta Krakowa decyzją z dnia 18 listopada 2021 r. znak: GS-14.6821.61.2021.AM, odmówił W[...]ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...], poprzez udzielenie zezwolenia na założenie i przeprowadzenie na części ww. nieruchomości sieci wodociągowej o parametrach Ø 100 mm.
Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji wskazał art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm.), dalej "u.g.n.".
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ podniósł, że iż w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka do zastosowania regulacji art. 124 ust. 1 u.g.n., bowiem planowana inwestycja nie jest zgodna z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego na obszarze, na którym zlokalizowana jest przedmiotowa nieruchomość, gdyż akt ten nie przewiduje na przedmiotowej działce dokładnego przebiegu planowanej sieci.
W[...]a także D[...], wnieśli dwa niezależne odwołania od ww. decyzji I instancji z 18 listopada 2021 r.
Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 15 kwietnia 2022 r. znak WS-VI.7536.1.82.2021.PB, na podstawie art. 9a w zw. z art. 124 ust. 1 u.g.n. oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), dalej "k.p.a.", utrzymał decyzję organu I instancji w mocy.
Wojewoda przywołał treść art. 124 ust. 1 i ust. 3 u.g.n. i stwierdził, że z załączonych do wniosku W[...] porozumień przedstawionych współwłaścicielom przedmiotowej nieruchomości wynika, że projekty porozumień zawierały jedynie klauzulę, zgodnie z którą inwestor zobowiązał się do przywrócenia terenu objętego inwestycją do stanu pierwotnego (§ 4 ust. 1 porozumienia). Ponadto w porozumieniu zastrzeżono, że w trakcie prac inwestor będzie posiadał ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej za ewentualne szkody powstałe podczas realizacji inwestycji (§ 4 ust. 2) oraz że po zrealizowaniu inwestycji, w przypadku przystąpienia do ustanowienia służebności przesyłu koszty aktu notarialnego i koszty wpisu do ksiąg wieczystych poniesie inwestor (§ 6). Z powyższego wynika, że w trakcie rokowań wnioskodawca nie zaproponował współwłaścicielom nieruchomości żadnych warunków finansowych wyrażenia zgody na wykonanie projektowanej sieci, co w świetle wcześniejszych uwag nie pozwala na uznanie negocjacji za odpowiadające wymogom z art. 124 ust. 3 u.g.n. W przedmiotowej sprawie nie została zatem spełniona podstawowa przesłanka ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, określona w art. 124 ust. 3 u.g.n., co wykluczało nie tylko możliwość pozytywnego ustosunkowania się do wniosku, ale zasadniczo czyniło również zbędnym ocenę spełnienia kolejnych przesłanek, określonych art. 124 ust. 1 u.g.n.
Niemniej, odnosząc się do zarzutów odwołania wskazano, iż Wojewoda Małopolski nie podziela stanowiska organu I instancji odnośnie dopuszczalności udzielenia zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości tylko w sytuacji, gdy dana inwestycja został przewidziana w planie oraz został ustalony jej precyzyjny przebieg.
Inwestor W[...] wniósł na powyższą decyzję Wojewody z dnia 15 kwietnia 2022 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zaskarżając ją w całości.
Wspomnianym na wstępie wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.
Sąd I instancji wskazał, że każdemu ze współwłaścicieli nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] przedstawiono projekt "Porozumienia dotyczącego udostępnienia nieruchomości na cele budowlane", które dotyczy zgody na wejście i korzystanie z określonych nieruchomości w celu budowy sieci kanalizacyjnej i wodociągowej, a ponadto obejmuje również zgodę na wykonywanie czynności eksploatacyjnych (str. 160, 144, 129, 111, 90, 73, 58, 43, 24 akt adm.).
Do współwłaścicieli skierowano także pismo (str. 196 akt adm.), w którym wskazano, że w przypadku braku zgody na przeprowadzenie inwestycji przez W[...], polegającej na wybudowaniu sieci wodociągowej i sieci kanalizacji sanitarnej, spółka będzie zmuszona kontynuować postępowanie przed stosownym organem w sprawie zajęcia nieruchomości.
Zdaniem Sądu I instancji zatem wprost wynika z tego pisma, że stanowi ono zaproszenie do negocjacji (rokowań). Ponadto, w istocie z treści porozumienia nie wynika, na jakich warunkach finansowych miałoby dojść do korzystania z nieruchomości przez inwestora, (inwestor ich nie zaproponował). Inwestor nie dookreślił również, jakie miałyby być ramy przyszłej służebności przesyłu. Warunki finansowe, jak i wszelkie inne istotne okoliczności, mogły być przedmiotem negocjacji.
Jednak skoro inwestor nie zaproponował uregulowania wszystkich istotnych elementów związanych z umiejscowieniem inwestycji na działce i nie odpowiedział na pismo skierowane do niego przez A. S. i H. S. w odpowiedzi na propozycję zawarcia porozumienia, nie sposób przyjąć, by w sprawie zostały przeprowadzone rzeczywiste negocjacje. Wszystko to oznacza, że nie doszło do wyczerpania etapu rokowań i tym samym nie został wypełniony wstępny warunek (art. 124 ust. 3 u.g.n.) dla możliwości skutecznego złożenia wniosku na zasadzie art. 124 ust. 1 u.g.n.
Tym samym, w ocenie Sądu, prawidłowe jest stanowisko wyrażone przez organ II instancji, że w kontrolowanej obecnie sprawie rokowania nie spełniły wymogów, o których mowa w art. 124 ust. 3 u.g.n.
Analiza czynności podejmowanych przez inwestora na gruncie niniejszej sprawy prowadzi do wniosku, że ograniczenie się do wystąpienia z ofertą do właścicieli nieruchomości, przy braku reakcji na krytyczną odpowiedź adresatów, choć mogło stanowić zainicjowanie rokowań, to jednak rzeczywiście nie doprowadziło do przeprowadzenia rokowań.
Sąd I instancji stwierdził jednak, że planowana inwestycja jest zgodna z ustaleniami m.p.z.p.
Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie złożyły W[...] zaskarżając wyrok w całości. Orzeczeniu zarzucono naruszenie:
I. przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), tj.:
1) art. 124 ust. 3 w zw. z art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U. 2021, poz. 1899 z późn. zm.) - dalej: u.g.n., poprzez jego niezastosowanie w nin. sprawie i uznanie braku realnego przeprowadzenia rokowań, podczas gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie jednoznacznie wynika, że strona skarżąca przeprowadziła skuteczne rokowania, wynikiem czego większość współwłaścicieli nieruchomości oznaczonej nr działki [...] obr. [...] jedn. ew. K[...] udzieliło zgody na przeprowadzenie inwestycji celu publicznego objętej wnioskiem o ograniczenie sposobu korzystania, tylko A. i H. S.- małżeństwo nie wyrazili zgody, składając stosowne oświadczenie woli inwestorowi na piśmie, tym samym został spełniony warunek dla możliwości złożenia wniosku przez stronę skarżącą na zasadzie art. 124 ust. 1 u.g.n.;
2) art. 124 ust. 3 w zw. z art. 71 k.c. poprzez błędną wykładnię przepisów prawa materialnego przejawiającej się przyjęciem, iż skarżący nie przeprowadził rokowań, podczas gdy prawidłowa wykładnia przepisów w ustalonym stanie faktycznym winna skutkować przyjęciem, iż zostały zainicjowane rokowania poprzez złożenie przez stronę skarżącą zaproszenia do negocjacji (rokowań), które zostały odrzucone przez dwóch z 15-stu współwłaścicieli kategorycznym brakiem zgody na przeprowadzenie inwestycji, tym samym został spełniony warunek dla możliwości złożenia wniosku przez stronę skarżącą na zasadzie art. 124 ust. 1 u.g.n.;
II. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt. 2 p.p.s.a.), tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8 w zw. z art. 77 i 80 k.p.a. poprzez oddalenie skargi na decyzję organu II instancji, pomimo naruszenia przez ten organu przepisów postępowania administracyjnego sprowadzającego się do nie uwzględnienia interesu pozostałych stron postępowania, utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji wbrew interesowi społecznemu i słusznemu interesowi obywateli, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o:
-uchylenie wyroku Sądu I instancji w całości i wydanie wyroku reformatoryjnego, na zasadzie art. 188 p.p.s.a., poprzez rozpoznanie skargi W[...] i uchylenie wyroku Sądu I instancji oraz poprzedzających ten wyrok decyzji organów II i I instancji.
ewentualnie o:
-uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.
Ponadto:
- oświadczono, że skarżący zrzeka się rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym,
- wniesiono o zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną A. i H. S. wnieśli o oddalenie skargi kasacyjnej w całości jako bezzasadnej i bezpodstawnej oraz o obciążenie Skarżącego kosztami postępowania sądowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm. dalej: "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.
W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.
Zarzuty skargi kasacyjnej zostały oparte na obu podstawach kasacyjnych, wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., to jest na obrazie prawa materialnego i istotnym naruszeniu przepisów postępowania. W takiej sytuacji, w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje podniesione w niej zarzuty procesowe, a dopiero w dalszej zarzuty materialne. W niniejszej sprawie zarzut naruszenia prawa procesowego został tak skonstruowany, że ściśle wiąże się z naruszeniem prawa materialnego. Skarżąca kasacyjnie Spółka podważa bowiem ocenę materiału dowodowego dokonaną przez Sąd I instancji skutkującą uznaniem, że przedmiotowe postępowanie nie wykazało zaistnienie przesłanek umożliwiających ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości w trybie art. 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 1990 z późn. zm., dalej: "u.g.n."). W konsekwencji powyższego zarzuty z obu podstaw kasacyjnych zostaną rozpoznane łącznie.
Analiza podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów wskazuje, że zasadniczo sprowadzają się one do dwóch kwestii. Po pierwsze – wskazania na wystąpienie przesłanek do wydania decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Po drugie, błędnego stanowiska WSA, że udzielenie zezwolenia nastąpiło przedwcześnie, gdyż właściwe rokowania nie odbyły się.
Odnosząc się do tych zarzutów na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 124 ust. 1 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości, m.in. przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Udzielenie powyższego zezwolenia powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac inwestycyjnych. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań (art. 124 ust. 2 i 3 u.g.n.).
Zważyć zatem należy, że jedynymi przesłankami wydania decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości przez jej właściciela, jest zgodność inwestycji publicznej z planem miejscowym, a w przypadku jego braku z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz brak zgody właściciela na wykonanie prac, która to okoliczność musi wynikać z przeprowadzonych przed wydaniem decyzji rokowań.
Zdaniem Sądu Kasacyjnego w przedmiotowej sprawie zostały spełnione wszystkie wymienione powyżej przesłanki, warunkujące wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości, w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. tj. inwestycja ta jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, przyjętym uchwałą nr XXXII/813/19 Rady Miasta Krakowa z dnia 18 grudnia 2019 r. (Dz. Urz. Woj. Małopolskiego z 31 grudnia 2019 r. poz. 10021) 12 oraz wydanie decyzji zostało poprzedzone rokowaniami.
Ta ostatnia kwestia stanowi podstawową oś sporu. Koniecznym było zatem odniesienie się do oceny przedmiotowej kwestii dokonanej przez Sąd Wojewódzki.
Z akt administracyjnych wynika, że inwestor przed wystąpieniem z przedmiotowym wnioskiem wystosował do współwłaścicieli działki nr [...] pismo zatytułowane "Porozumienie dotyczące udostępnienia nieruchomości na cele budowlane". W piśmie tym zostały m.in. określone warunki techniczne planowej inwestycji oraz obowiązki inwestora i właściciela. Powyższe porozumienie zostało podpisane przez współwłaścicieli, za wyjątkiem H. i A. małżonków S.. Państwo S. pismem z 15 maja 2021 r. nie wyrazili zgody na dysponowanie nieruchomości przez spółkę, nie podali jednak powodów braku zgody, nie zaproponowali też jakichkolwiek zmian. Następnie pismem z 31 sierpnia 2021r. Prezydent Miasta Krakowa zawiadomił o wszczęciu postępowania dotyczącego ograniczenia korzystania z nieruchomości poprzez udzielenie zezwolenia na założenie i przeprowadzenie sieci wodociągowej. W zawiadomieniu zwrócił się do współwłaścicieli, czy wyrażają zgodę na za zajęcie nieruchomości przez W[...] czy też zgody tej nie wyrażają. Ponownie zgodę taką wyraziła zdecydowana większość współwłaścicieli, za wyjątkiem H. i A. małżonków S. Ci ostatni w piśmie z dnia 28 października 2021 r. wskazali, że nie wyrażają zgody na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości i przestawili szereg zastrzeżeń technicznych odnośnie planowanej inwestycji.
Opisane wyżej dokumenty poświadczają, że inwestor przed wystąpieniem z przedmiotowym wnioskiem prowadził ze współwłaścicielami rozmowy mające na celu uzyskanie zgody na zajęcie spornej nieruchomości, jednak nie doprowadziły one do polubownego porozumienia. Zaznaczyć przy tym należy, że wystarczy przy tym aby jeden ze współwłaścicieli nie wyraził zgody na proponowane warunki. Zz akt wynika także, że tylko Małżonkowie S. nie wyrazili zgody na zaproponowane przez inwestora warunki, jednak na żadnym etapie postępowania nie wskazywali, że powodem braku ich zgody są kwestie finansowe. W piśmie z dnia 28 października 2021 r. wyraźnie wskazali natomiast, że są przeciwni realizacji inwestycji, gdyż uważają ją za niezasadną z przyczyn technicznych. Z powyższego wynika, że powodem nie wyrażenia przez nich zgody nie był brak propozycji finansowej od inwestora, ale ogólnie sprzeciw przeciwko realizacji planowanej inwestycji. W tych warunkach nie można uznać za prawidłowego stanowiska organu II instancji, zaakceptowanego przez Sąd Wojewódzki, że brak propozycji finansowej w porozumieniu powoduje uznanie, że nie zostały przeprowadzone rokowania, ale było to dopiero zaproszeniem do rokowań. Postawa małżonków S. na całym etapie postępowania wskazywała, że nie wyrażają oni zgody na realizację planowanej i przedstawienie konkretnych warunków finansowych w zakresie odszkodowania nic by nie zmieniło w tej materii. Mieli ono pełną świadomość w jakim celu są prowadzone negocjacje. Przede wszystkim nie można mieć wątpliwości, że celem tych rokowań było zawarcie ze współwłaścicielami nieruchomości umowy, żeby wejść na teren nieruchomości i zrealizować inwestycję celu publicznego polegającego na przeprowadzeniu sieci wodociągowej. To oznacza, że doszło do wyczerpania etapu rokowań, co oznacza, że został wypełniony jeden z warunków ( art. 124 ust. 3 u.g.n). Tym samym fakt, że w niniejszej sprawie strony nie doszły do porozumienia, otwierał inwestorowi drogę do złożenia wniosku o wydanie decyzji przez starostę na podstawie art 124 ust 1 u.g.n.
Prawidłowe jest natomiast stanowisko organu drugiej instancji odnośnie zgodności zamierzenia inwestycyjnego z planem miejscowym. W tym zakresie należy odnieść się do postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "S[...]", przyjętego uchwałą nr XXXII/813/19 Rady Miasta Krakowa dnia 19 grudnia 2019 r. ( Dz. Urz. Woj. Małopol. z 2019 r. poz. 10021). Zgodnie z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego teren działki nr [...] położony jest w obszarze oznaczonym na rysunku KDD.6-tereny dróg publicznych (klasy dojazdowej). Z kolei w § 12 ust. 1, 2 i 3 tego planu określono zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów infrastruktury technicznej, w tym zaopatrzenia w wodę. Określono w nim w sposób ogólny zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów infrastruktury technicznej. W tym zakresie plan przewiduje, m.in. budowę, rozbudowę i przebudowę sieci wodociągowej o średnicy nie mniejszej niż Ø 100 mm.
Analizując powyższą kwestię należy odnieść się też do regulacji zawartych w ustawie z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2023 r., poz. 977 ze zm. dalej u.p.z.p.). Treść art. 15 u.p.z.p. jednoznacznie wskazuje na elementy, które powinny być określone w planie obowiązkowo – wymienione w ust. 2 – oraz elementy, które określa się "w zależności od potrzeb" – wymienione w ust. 3. Zgodnie z art. 15 ust. 3 pkt 4a i 4b u.p.z.p. do tych elementów planu należy określenie granic terenów rozmieszczenia inwestycji celu publicznego o znaczeniu lokalnym lub znaczeniu ponadlokalnym. Powyższy przepis odnosi się jedynie do określenia granic terenów inwestycji celu publicznego. Nie jest natomiast wymagane precyzyjne oznaczenie przebiegu danej sieci w części graficznej planu. Logicznym jest bowiem, że w momencie uchwalania planu organ nie dysponuje wiedzą o szczegółach technicznych przyszłej inwestycji. Dopiero decyzja wydana na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. powinna ściśle określać ograniczenia praw do nieruchomości mając na uwadze szczegółowe warunki techniczne konkretnej inwestycji i związane z tym potrzeby inwestora. Wówczas dokonuje się konkretyzacja obszaru ograniczenia praw do nieruchomości w granicach, w tym także przestrzennych, w których akty planistyczne przewidziały możliwość realizacji inwestycji celu publicznego. W tym zawiera się wypełnienie normy prawnej art. 124 ust. 1 zdanie drugie u.g.n. wymagającej zgodności ograniczenia prawa do nieruchomości z planem miejscowym lub decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego (por. wyrok NSA z 26 stycznia 2022 r. I OSK 920/21; te i niżej przytoczone orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Analizując treść powyższych przepisów podkreślić należy, że samo sformułowanie planu, iż przewiduje on m.in. budowę, rozbudowę i przebudowę sieci wodociągowej o średnicy nie mniejszej niż Ø 100 mm nakazuje przyjąć, że ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przybierają formę częściowo ogólną. Wobec powyższego nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że omawiany plan zagospodarowania przestrzennego także na terenie przedmiotowej działki dopuszczał usytuowanie inwestycji w formie budowy wodociągu o średnicy nie mniejszej niż Ø 100 mm. Nie w każdym bowiem przypadku dla spełnienia wynikającej z art. 124 ust. 1 u.g.n. przesłanki zgodności zamierzenia inwestycyjnego z planem miejscowym konieczne jest zaznaczenie przebiegu danej sieci w części graficznej planu lub wymienienie jej z nazwy w konkretnym przepisie planu. Niewątpliwie, z powołanego przepisu wynika, że aby plan miejscowy stwarzał podstawę do zastosowania instytucji z art. 124 ust. 1 u.g.n., musi on dopuszczać realizację celu publicznego i określać jej lokalizacje. Obowiązujące przepisy prawa nie wymagają jednakże dla spełnienia wynikającej z art. 124 ust. 1 u.g.n. przesłanki zgodności zamierzenia inwestycyjnego z planem miejscowym zaznaczenia konkretnego przebiegu danej sieci wodociągowej w części graficznej planu lub wymienienia jej z nazwy w konkretnym przepisie planu, o czym już wspomniano powyżej. W orzecznictwie oraz w doktrynie wskazuje się na dopuszczalność wydawania decyzji wskazanych w art. 124 ust. 1 u.g.n. na podstawie postanowień planu przewidujących (dopuszczających) infrastrukturę na określonym terenie, jednakże nie określających precyzyjnie ich przebiegu, podkreślając jednocześnie, że im bardziej ogólne postanowienie planu miejscowego w zakresie dopuszczalności inwestycji o charakterze publicznym, tym większy margines swobody dla starosty w toku postępowania z art. 124 u.g.n. W orzecznictwie wyrażono także pogląd, że problem, czy wskazania planu zawierają jedynie orientacyjny przebieg linii energetycznej, czy też jej konkretną lokalizację, jest bez znaczenia, gdyż istotne jest to, aby miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dopuszczał możliwość realizacji inwestycji celu publicznego (por. wyroki NSA z dnia: 23 października 2014 r., sygn. I OSK 537/13; 8 marca 2017, sygn. akt I OSK 1337/15; 17 stycznia 2018 r., sygn. I OSK 1683/17; 7 listopada 2019 r., sygn. I OSK 452/18, 23 listopada 2021 r., sygn. I OSK 754/21, 26 stycznia 2022 r., sygn. I OSK 920/21).
Takie stanowiska zostało przedstawione przez organ II instancji oraz zostało podzielone przez Sąd Wojewódzki. Z tym stanowiskiem zgadza się również skład orzekający w niniejszej sprawie. Inwestycje sieciowe (liniowe) celu publicznego, w tym sieć wodociągowa, mają charakter szczególny. Ich znaczenie polega bowiem nie tylko na tym, że stanowią one realizację celu publicznego, czyli służą pewnej społeczności danego rejonu, ale ponadto – przy obecnym poziomie rozwoju cywilizacyjnego - praktycznie umożliwiają samo funkcjonowanie takiej społeczności.
Z tych powodów więc zarzuty kasacyjne, oparte na: 124 ust. 3 w zw. z art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 124 ust. 3 w zw. z art. 71 k.c. były usprawiedliwione. Zasadność zarzutów materialnoprawnych przekładała się z kolei na ocenę zarzutów procesowych wskazanych w pkt II petitum skargi. Przyjęcie bowiem poglądu, że złożenie wniosku o ograniczenie korzystania z nieruchomości poprzedzone było rokowaniami, czyniły niezasadnym stanowisko Sądu Wojewódzkiego, odnośnie konieczności przeprowadzenia właściwych rokowań i w konsekwencji oddalenia skargi.
Reasumując powyższe rozważania wskazać należy, że nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż wniosek o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości został poprzedzony rokowaniami oraz omawiany plan zagospodarowania przestrzennego na terenie przedmiotowej działki dopuszczał usytuowanie inwestycji wodociągowej w formie budowy wodociągu o średnicy 100 mm. Mając na uwadze podane argumenty i uznając sprawę za dostatecznie wyjaśnioną do rozstrzygnięcia, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji o uchyleniu zaskarżonego wyroku oraz uchyleniu wydanych w sprawie decyzji. O kosztach postępowania, obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika, postanowiono na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 i art. 200 p.p.s.a.
Zalecenia co do dalszego postępowania wynikają dla organów wprost z przedstawionego stanowiska w kwestii wykładni art. 124 ust. 1 i 3 u.g.n.