I OSK 705/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA, uznając, że ocena działalności naukowej jednostki może dotyczyć okresu sprzed wejścia w życie nowej ustawy, ale musi być przeprowadzona według przepisów obowiązujących w dacie danego przewodu.
Sprawa dotyczyła uchylenia przez WSA decyzji Centralnej Komisji o zawieszeniu uprawnień do nadawania stopni naukowych. WSA uznał, że ocena działalności jednostki naukowej może dotyczyć tylko okresu po wejściu w życie ustawy z 2003 r. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że ocena może obejmować okres sprzed 2003 r., ale musi być przeprowadzona według przepisów obowiązujących w dacie danego przewodu. NSA zakwestionował również podstawę prawną rozporządzenia MEN i nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów o zawieszeniu uprawnień do nadawania stopni doktora i doktora habilitowanego. Sąd uznał, że ocena działalności jednostki naukowej może dotyczyć wyłącznie okresu po wejściu w życie ustawy z dnia 14 marca 2003 r. i uchwał podjętych na jej podstawie. Centralna Komisja odwołała się do przepisów ustawy z 1990 r. i rozporządzenia MEN z 1991 r., które zdaniem WSA były nieuzasadnione lub niezgodne z Konstytucją. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną Centralnej Komisji, uchylił wyrok WSA. NSA stwierdził, że Centralna Komisja ma prawo dokonywać okresowej oceny działalności naukowej jednostki, która obejmuje również przewody doktorskie i habilitacyjne prowadzone pod rządem poprzedniej ustawy z 1990 r. Kluczowe jest jednak, aby ocena ta była przeprowadzana według kryteriów zgodności z ustawą obowiązującą w dacie przeprowadzenia danego przewodu. NSA potwierdził również, że rozporządzenie MEN z 1991 r. było niezgodne z Konstytucją RP z uwagi na brak szczegółowych wytycznych w przepisie upoważniającym. Ponadto, NSA uznał, że nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności nastąpiło z naruszeniem art. 108 § 1 k.p.a., gdyż nie przedstawiono okoliczności uzasadniających taką potrzebę. W konsekwencji, NSA przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, ocena może obejmować przewody prowadzone pod rządem poprzedniej ustawy, ale musi być przeprowadzona według kryteriów zgodności z ustawą obowiązującą w dacie przeprowadzenia danego przewodu.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że art. 9 ust. 1 ustawy z 2003 r. wyposaża Centralną Komisję w uprawnienie do okresowej oceny działalności naukowej, która może dotyczyć również przewodów z okresu obowiązywania ustawy z 1990 r. Kluczowe jest jednak zastosowanie właściwych przepisów prawnych do oceny przewodów z danego okresu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (11)
Główne
u.s.n.t.n. art. 9 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 92 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
k.p.a. art. 108 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
u.t.n.i.s.n. art. 37 § ust. 6
Ustawa z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 185 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 207 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
rozp. MEN z 31.05.1991 r.
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 31 maja 1991 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przeprowadzania przewodów kwalifikacyjnych I i II stopnia w zakresie sztuki i dyscyplin artystycznych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwa interpretacja art. 9 ust. 1 ustawy z 14 marca 2003 r. przez WSA w zakresie zakresu i trybu okresowej oceny działalności naukowej. Niezgodność rozporządzenia MEN z 1991 r. z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. Naruszenie art. 108 § 1 k.p.a. poprzez nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności bez uzasadnionych podstaw.
Odrzucone argumenty
Argumenty Centralnej Komisji dotyczące możliwości oceny działalności naukowej wyłącznie na podstawie przepisów obowiązujących w dacie jej prowadzenia. Argumenty Centralnej Komisji dotyczące zgodności rozporządzenia MEN z 1991 r. z Konstytucją RP. Argumenty Centralnej Komisji dotyczące uzasadnienia nadania rygoru natychmiastowej wykonalności.
Godne uwagi sformułowania
Ocena ta mogła dotyczyć wyłącznie działalności Wydziału [...] Akademii [...], która była prowadzona po wejściu w życie ustawy z 14 marca 2003 r. Rozporządzenie to zostało wydane na podstawie upoważnienia zawartego art. 37 ust. 6 ustawy z 12 września 1990 r., które nie zawierało szczegółowych wytycznych dotyczących treści aktu. Oznacza to, że art. 37 ust. 6 ustawy z 12 września 1990 r. był niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji, a w konsekwencji także wydane na podstawie takiego upoważnienia rozporządzenie pozostaje w sprzeczności ze wskazanym wzorcem konstytucyjnym. Centralna Komisja ma prawo kontrolować przewody wcześniej wszczęte pod kątem zgodności z wówczas obowiązującymi przepisami, tj. ustawy z 12 września 1990 r. i rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 31 maja 1991 r. NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonymi przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Centralna Komisja dokonała okresowej oceny, mając również na względzie uregulowania zawarte w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z 31 maja 1991 r. [...] co było następstwem niewłaściwej wykładni i błędnego zastosowania art. 9 ust. 2 ustawy z 14 marca 2003 r.
Skład orzekający
Jolanta Rajewska
przewodniczący
Jan Paweł Tarno
sprawozdawca
Marian Wolanin
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących oceny działalności naukowej jednostek organizacyjnych, zakresu kontroli Centralnej Komisji, zgodności rozporządzeń z Konstytucją oraz zasad nadawania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzjom administracyjnym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego związanego z procesem nadawania stopni naukowych i oceną jednostek akademickich.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych i materialnoprawnych w kontekście oceny działalności naukowej, co jest istotne dla środowiska akademickiego i prawników zajmujących się prawem administracyjnym.
“NSA: Ocena działalności naukowej może sięgać wstecz, ale z uwzględnieniem przepisów z czasu prowadzenia przewodów.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 705/11 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2011-07-29 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2011-04-18 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jan Paweł Tarno /sprawozdawca/ Jolanta Rajewska /przewodniczący/ Marian Wolanin Symbol z opisem 6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów Hasła tematyczne Stopnie i tytuły naukowe Sygn. powiązane I SA/Wa 593/10 - Wyrok WSA w Warszawie z 2011-01-12 Skarżony organ Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny Powołane przepisy Dz.U. 2003 nr 65 poz 595 art. 9 ust. 1 i 2 Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki Dz.U. 1997 nr 78 poz 483 art. 92 ust. 1 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu 25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r. Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071 art. 77 § 1 i 108 § 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędziowie sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.) sędzia del. WSA Marian Wolanin Protokolant asystent sędziego Katarzyna Myślińska po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 593/10 w sprawie ze skargi Akademii [...] w Ł. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia uprawnień do nadawania stopnia doktora i doktora habilitowanego 1/ uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2/ odstępuje od zasądzenia od Akademii [...] w Ł. na rzecz Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wyrokiem z 12 stycznia 2011 r., I SA/Wa 593/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z [...] grudnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia uprawnień do nadawania stopnia doktora i doktora habilitowanego. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że z art. 9 ust. 1 ustawy z 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595 ze zm.; dalej: "ustawa z 14 marca 2003 r.") wynika, że Centralna Komisja dokonuje okresowej oceny poziomu działalności naukowej lub artystycznej jednostki organizacyjnej, która stanowi podstawę do nadawania stopni doktora i doktora habilitowanego, a także zasadności uchwał, o których mowa w art. 14 ust. 2 pkt 5 i art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy. Oznacza to, w odniesieniu do okresowej oceny zakończonej zaskarżoną decyzją, że ocena ta mogła dotyczyć wyłącznie działalności Wydziału [...] Akademii [...], która była prowadzona po wejściu w życie ustawy z 14 marca 2003 r. i jedynie uchwał podjętych w przedmiocie nadania stopnia doktora i doktora habilitowanego. Wynika to wprost z art. 9 ust. 1 ustawy, który odwołuje się do stopni i uchwał wymienionych w tej ustawie. Nieuzasadnione było wobec tego przyjęcie przez organ, że ocena może dotyczyć dowolnego, bliżej nieoznaczonego okresu, a w szczególności obejmować działalność badanej jednostki i podjętych uchwał w okresie obowiązywania ustawy z 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych (Dz. U. Nr 65, poz. 386 ze zm.; dalej: "ustawa z 12 września 1990 r."). Ocena w zakresie określonym w ustawie z 12 września 1990 r., a więc na podstawie art. 7 ust. 1 tej ustawy była uzasadniona do dnia wejścia w życie ustawy z 14 marca 2003 r., co nastąpiło w dniu 1 maja 2003 r. W art. 9 ust. 1 ustawy z 14 marca 2003 r. nie przewidziano uprawnienia do badania działalności jednostki, która stanowi podstawę do przyznania kwalifikacji I i II stopnia, a także uchwał podjętych w tym zakresie. W zaskarżonych decyzjach wskazano podstawy prawne przeprowadzonej oceny, odwołano się nie tylko w sposób wadliwy do ustawy z 12 września 1990 r., ale także przepisów wykonawczych do tej ustawy. Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji i decyzji z [...] czerwca 2009 r. potwierdza, że znacząca część stwierdzonych uchybień dotyczyła naruszenia warunków przeprowadzenia przewodów kwalifikacyjnych I i II stopnia. Uchybienia w tym zakresie nie mogły jednak stanowić podstawy do wydania decyzji na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy. Odnotowane w obu decyzjach naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 31 maja 1991 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przeprowadzania przewodów kwalifikacyjnych I i II stopnia w zakresie sztuki i dyscyplin artystycznych (Dz. U. Nr 50, poz. 219 ze zm.) nie mogło stanowić podstawy do wydania decyzji na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy, nie tylko z powodu okoliczności przedstawionych na wstępie oraz utraty mocy obowiązującej tego rozporządzenia, ale ponadto z uwagi na niezgodność wymienionego rozporządzenia z art. 92 ust. 1 Konstytucji. Rozporządzenie to zostało wydane na podstawie upoważnienia zawartego art. 37 ust. 6 ustawy z 12 września 1990 r., które nie zawierało szczegółowych wytycznych dotyczących treści aktu. Oznacza to, że art. 37 ust. 6 ustawy z 12 września 1990 r. był niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji, a w konsekwencji także wydane na podstawie takiego upoważnienia rozporządzenie pozostaje w sprzeczności ze wskazanym wzorcem konstytucyjnym (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 marca 2002 r., P 9/01; wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 29 maja 2002 r., P 1/01). W pkt III decyzji z [...] czerwca 2009 r. zobowiązano Radę Wydziału ocenianej jednostki do przedstawienia wykazu wszczętych, a nie zakończonych przewodów doktorskich i habilitacyjnych. Organy obu instancji nie podały podstawy prawnej do wydania rozstrzygnięcia w tym zakresie i nałożenia na badaną jednostkę opisanego obowiązku. Niewątpliwie podstawy tej nie należy poszukiwać w art. 9 ust. 3 ustawy z 14 marca 2003 r. Przepis ten reguluje wyłącznie sposób wyznaczenia jednostki organizacyjnej właściwej do zakończenia przewodów doktorskich i habilitacyjnych. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności, przy czym w uzasadnieniu decyzji z [...] czerwca 2009 r. wskazano, że "(...) nadano rygor natychmiastowej wykonalności z uwagi na charakter dostrzeżonych uchybień, a w uzasadnieniu decyzji cytując to stwierdzenie odwołano się "interesu społecznego", o którym mowa w art. 108 § 1 k.p.a. Oceniając legalność wydanych decyzji w tym zakresie Sąd wskazał, że w obu decyzjach nie przedstawiono okoliczności uzasadniających potrzebę nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Podstawą nadania decyzji nie może być bowiem "charakter dostrzeżonych uchybień", i nie jest także wystarczające wyłącznie odwołanie się do jednej przesłanki określonej w art. 108 § 1 k.p.a. Przedstawione powyższej stanowisko, które organ uwzględni w toku dalszego postępowania, potwierdza zasadność zarzutów skarżącej, gdyż organ nie rozpoznał sprawy w zakresie wynikającym z art. 9 ust. 2 ustawy z 14 marca 2003 r. i w sposób określony w art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co było przede wszystkim następstwem niewłaściwej wykładni i błędnego zastosowania art. 9 ust. 2 ustawy. W konsekwencji także sporządzone uzasadnienia decyzji nie zawierają faktów i dowodów, które potwierdzałyby w wystarczający sposób zasadność rozstrzygnięcia zawartego w pkt 1 decyzji z [...] czerwca 2009 r. Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaskarżyła w całości Centralna Komisja opierając skargę kasacyjną na: 1. naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tj. na przesłance z art. 174 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), a w szczególności: przepisy art. 9 ust. 1-3, art. 14 ust. 2 pkt 5, art. 18 ust. 2 pkt 5, art. 29 ust. 1, art. 51 ust. 1 i 2 ustawy z 14 marca 2003 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki; art. 37 ust. 6 ustawy z 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych, rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 31 maja 1991 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przeprowadzania przewodów kwalifikacyjnych I i II stopnia w zakresie sztuki i dyscyplin artystycznych (Dz. U. Nr 50, poz. 219 ze zm.), art. 92 ust.1 Konstytucji RP poprzez: niewłaściwą interpretację na gruncie przepisów ustawy z 14 marca 2003 r. trybu i zakresu okresowej oceny poziomu działalności naukowej jednostki organizacyjnej, uznanie, że ocena poziomu działalności naukowej jednostki organizacyjnej nie może dotyczyć okresu sprzed daty wejścia w życie ustawy z 14 marca 2003 r., - stwierdzenie, że art. 37 ust. 6 ustawy z 12 września 1990 r. był niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji oraz wydane na jej podstawie rozporządzenie z 31 maja 1991 r. 2. naruszeniu przepisów postępowania, a w szczególności: art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., w związku z art. 77 § 1, art. 80, art. 107, art. 108 § 1 k.p.a. poprzez: - stwierdzenie, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia procedury administracyjnej, która miała istotny wpływ na wynik sprawy, - przyjęcie, że Centralna Komisja nie podała podstawy prawnej obowiązku przedstawienia wykazu wszczętych, a nie zakończonych przewodów doktorskich i habilitacyjnych, - przyjęcie, że zebrany w sprawie materiał dowodowy był niewystarczający do podjęcia zaskarżonych decyzji oraz, że nie przedstawiono okoliczności uzasadniających potrzebę nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, Wskazując powyższe przesłanki skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania i o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu tej skargi podniesiono, że zdaniem Sądu Wojewódzkiego decydujące znaczenie dla uchylenia obu decyzji miało zastosowanie niewłaściwych przepisów (w tym niezgodnych z Konstytucją RP) oraz brak wyczerpującego uzasadnienia wyboru przez organ zastosowanej wobec skarżącego sankcji w stosunku do stwierdzonych uchybień. Centralna Komisja wypełniając ustawowy obowiązek dokonuje okresowej oceny poziomu działalności naukowej jednostki naukowej oraz zasadności uchwał w sprawie nadawania stopni naukowych (art. 9 ust.1 ustawy z 14 marca 2003 r.). Przepis art. 9 ustawy daje podstawę do oceny poziomu naukowego jednostki organizacyjnej z dowolnego okresu tej działalności, a nie tylko za okres po dacie wejścia w życie tej ustawy. Przepis ten nie określa cezury czasowej takiej kontroli. Każda inna wykładnia tego przepisu byłaby wykładnią contra legem, gdyż ubezwłasnowolniałaby Centralną Komisję w jej prerogatywach ustawowych tj. kompetencjach kontrolnych. Przyjmując tok myślenia Sądu Wojewódzkiego taka kontrola nie byłaby w ogóle możliwa w krótkim okresie (np. kilka miesięcy) po wejściu w życie ustawy z 14 marca 2003 r., gdyż nie byłoby co kontrolować. Przewody doktorskie lub habilitacyjne z reguły trwają kilka lat. Zgodnie z art. 51 ust. 1 i 2 ustawy przewody doktorskie i habilitacyjne (przewody kwalifikacyjne I i II stopnia niezakończone do dnia wejścia w życie ustawy z 2003 r. toczą się według przepisów dotychczasowych). W tej sytuacji kontrola mogłaby dotyczyć wyłącznie przewodów wszczętych po dniu 14 marca 2003 r. Taka wykładnia jest nie do przyjęcia. Centralna Komisja ma prawo kontrolować przewody wcześniej wszczęte pod kątem zgodności z wówczas obowiązującymi przepisami, tj. ustawy z 12 września 1990 r. i rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 31 maja 1991 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przeprowadzania przewodów kwalifikacyjnych I i II stopnia w zakresie sztuki i dyscyplin artystycznych. Prawidłowe było odwołanie się do tych przepisów, gdyż prawidłowość przeprowadzenia przewodów kwalifikacyjnych I i II stopnia w zakresie sztuki i dyscyplin artystycznych mogła być oceniana według tych przepisów. Niezrozumiale jest stwierdzenie, że art. 37 ust. 6 ustawy z 12 września 1990 r. i wydane na jego podstawie rozporządzenie z 31 maja 1991 r. są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. W stosunku do żadnego z tych aktów normatywnych Trybunał Konstytucyjny dotychczas nie orzekł o niezgodności z Konstytucją. Dla wykonania decyzji o zawieszeniu uprawnień konieczne jest przedstawienie wykazu wszczętych i niezakończonych przewodów doktorskich i habilitacyjnych. Oczywistym jest, że przewody te nie mogły być dalej kontynuowane w tej jednostce organizacyjnej, lecz muszą być przekazane do innej jednostki, na co wskazuje art. 9 ust. 3 ustawy z 14 marca 2003 r. Takie zobowiązanie organu ma swoje umocowanie prawne. Po przedstawieniu takiego wykazu Centralna Komisja ma możliwość wyznaczenia innej jednostki naukowej dla zakończenia wszczętych przewodów. Centralna Komisja działając na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z 14 marca 2003 r. dokonała okresowej oceny poziomu działalności artystycznej tej jednostki organizacyjnej odnośnie prawidłowości przeprowadzania przewodów doktorskich i habilitacyjnych (przewodów kwalifikacyjnych I i II stopnia). Przewody wszczęte przed 1 maja 2003 r. toczyły się w oparciu o przepisy ustawy z 12 września 1990 r. oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 31 maja 1991 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przeprowadzania przewodów kwalifikacyjnych I i II stopnia w zakresie sztuki i dyscyplin artystycznych. Zakres stwierdzonych uchybień uzasadniał konieczność nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Takie działanie było w interesie społecznym, jak również w interesie Kandydatów – stron przewodów doktorskich i habilitacyjnych. Jedną z przesłanek, o których mowa w art. 108 k.p.a. jest "niezbędność" niezwłocznego wprowadzenia rozstrzygnięcia decyzji w życie. Ustawodawca uznał, że może nastąpić wówczas, gdy w danym czasie i w danej sytuacji nie można się obejść bez wykonania praw lub obowiązków, o których rozstrzyga się w decyzji, ponieważ zwłoka w ich wykonaniu zagraża dobrom chronionym ustawą (por. wyrok NSA z 19.02.1998 r., V SA 686/97; wyrok NSA z 30.06.2006 r., I OSK 116/06). Treść zwrotów "inny interes społeczny" i "wyjątkowo ważny interes strony" należy w każdej sprawie ustalać osobno. W tej konkretnej sprawie taka konieczność wystąpiła. Nie sposób zakładać, że przewody naukowe byłyby nadal kontynuowane w sytuacji stwierdzonych istotnych uchybień i zostałyby nadane stopnie naukowe. Z analizy materiału pokontrolnego wynika nieprzestrzeganie przez w/w Wydział wymaganych przez prawo procedur postępowań przewodów zarówno doktorskich, jak i habilitacyjnych/kwalifikacyjnych, co w pełni upoważniało Centralną Komisję do Spraw Stopni i Tytułów do zastosowania środków przewidzianych w art. 9 ust. 2 pkt 2 ustawy z 14 marca 2003 r., tj. zawieszenia uprawnień w tym zakresie na okres lat trzech. Są to poważne zarzuty stawiane pod adresem Akademii [...], w pełni uzasadniające podjęcie właśnie takiego a nie innego rozstrzygnięcia. Nie można podzielić poglądu, że w sprawie brak jest rozpatrzenia wszelkich okoliczności i dołożenia szczególnej staranności, dokonania oceny całokształtu materiału dowodowego. Korzystając z prawa kontroli poziomu działalności naukowej w stosunku do Akademii [...], Centralna Komisja nie przekroczyła ustawowych uprawnień. Decyzje Centralnej Komisji to decyzje organu kolegialnego, które stanowią podsumowanie postępowania mającego charakter niejawny i zapadają w głosowaniu tajnym. Dlatego też brak przedstawienia szczegółowych motywów podjęcia takiej decyzji, z uwagi na specyfikę tego rodzaju rozstrzygnięcia, nie może być uznany za naruszenie prawa dające podstawę do uwzględnienia skargi. Taki tryb podejmowania decyzji stanowi utrudnienie w sporządzeniu jej uzasadnienia, w pełni odpowiadającego wymogom określonym w przepisie art. 107 § 3 k.p.a., co znalazło wyraz w utrwalonym orzecznictwie NSA. Organ dokonał wszechstronnej i wnikliwej oceny całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie, nie przekroczył granicy uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne polega na możliwości wyboru konsekwencji prawnych przy ustalonym stanie faktycznym. Uznanie administracyjne nie polega zatem na swobodzie organu administracji co do ustalenia stanu faktycznego. Przeciwnie, w orzecznictwie podkreśla się, że organ administracji korzystający z uznania administracyjnego jest obowiązany zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach sprawy wyniki postępowania dowodowego. Decyzja wydana w warunkach uznania administracyjnego musi w sposób należyty wyważać interes społeczny i słuszny interes strony (wyrok NSA z 10.11.1998 r., II SA 1003/98). W niniejszej sprawie interesem społecznym jest prawidłowy rozwój nauki polskiej. W tym interesie leży zapobieżenie licznym negatywnym zjawiskom i ich konsekwencjom, jakie mogłyby być wywołane w świecie nauki. Akademia [...] nie wykazała należytej dbałości o poziom wysuwanych wniosków awansowych. W tym przypadku interes strony, będącej państwową jednostką organizacyjną, nie może być inny niż interes społeczny, a ten z kolei wymaga, by uprawnione państwowe jednostki organizacyjne wykonywały przypisane im zadania zgodnie z przepisami prawa i najwyższą starannością. Wbrew twierdzeniu Sądu przy wydaniu decyzji nie nastąpiło rażące naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami i prawidłowo zastosowano normę art. 9 ustawy z 14 marca 2003 r. Wymogi wynikające z połączenia obowiązku należytego uzasadnienia decyzji z zasadą proporcjonalności zostały spełnione. W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie jako pozbawionej usprawiedliwionych podstaw oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Podniesiono w szczególności, że skarżący podziela w pełni interpretację przepisów prawa zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Zawarto w niej również obszerną polemikę z zarzutami skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W postępowaniu przed NSA prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonymi przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, albowiem podniesiony w niej zarzut naruszenia art. 9 ust. 1 ustawy z 14 marca 2003 r. przez niewłaściwą interpretację na gruncie przepisów tej ustawy trybu i zakresu okresowej oceny poziomu działalności naukowej jednostki organizacyjnej jest trafny. Przytoczony przepis wyposaża Centralną Komisję w dwojakiego rodzaju kompetencje, a mianowicie: 1) uprawnienie do okresowej oceny poziomu działalności naukowej lub artystycznej jednostki organizacyjnej, która stanowi podstawę do nadawania stopni doktora i doktora habilitowanego, a także 2) uprawnienie do badania zasadności uchwał, o których mowa w art. 14 ust. 2 pkt 5 i art. 18 ust. 2 pkt 5, w sprawie nadawania tych stopni. Oznacza to, że Centralna Komisja dokonując okresowej oceny może zakresem swojej kontroli objąć również przewody doktorskie i habilitacyjne, które miały miejsce także pod rządem poprzednio obowiązującej ustawy z 12 września 1990 r. Tyle tylko, że ma obowiązek przeprowadzenia tej oceny wedle kryterium zgodności z ustawą obowiązującą w dacie przeprowadzenia danego przewodu. Mówiąc innymi słowy, przewody doktorskie i habilitacyjne przeprowadzone pod rządem ustawy z 12 września 1990 r. będą oceniane pod kątem zgodności z przepisami tej ustawy. Natomiast kryteria przeprowadzania tych przewodów zawarte w ustawie z 14 marca 2003 r. będą stanowiły podstawę oceny dla przewodów wszczętych pod rządem tej ustawy. Z kolei analizowany przepis stanowi podstawę do badania zasadności tylko tych uchwał w sprawie nadania stopnia doktora (art. 14 ust. 2 pkt 5) i w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego (art. 18 ust. 2 pkt 5), które zostały podjęte na podstawie przepisów ustawy z 14 marca 2003 r., bo tylko takie uchwały zostały w nim expresis verbis wymienione. Pozostałe zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej są bezzasadne. Trafnie ocenił Sąd I instancji, że rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 31 maja 1991 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przeprowadzania przewodów kwalifikacyjnych I i II stopnia w zakresie sztuki i dyscyplin artystycznych (Dz. U. Nr 50, poz. 219 ze zm.) nie mogło stanowić podstawy do wydania decyzji na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy z uwagi na jego niezgodność z art. 92 ust. 1 Konstytucji. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, że dla oceny konstytucyjności aktu prawnego właściwy jest stan konstytucyjny z dnia orzekania (wyrok TK z 26 października 1999 r., K 12/99, OTK ZU nr 6/1999, poz. 120 i powołane tam orzecznictwo), co oznacza, że brak wytycznych w przepisie upoważniającym, bez względu na datę jego wydania, świadczy o jego niezgodności z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. Zatem przywołane rozporządzenie MEN jest również niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, ponieważ upoważnienie ustawowe na podstawie którego zostało wydane (art. 37 ust. 6 ustawy z 12 września 1990 r.) nie odpowiada wymogom art. 92 ust. 1 – por. np. wyrok TK z 29 maja 2002 r., P 1/01. Skoro Centralna Komisja dokonała okresowej kontroli w rozpoznawanej sprawie, mając również na względzie uregulowania zawarte w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z 31 maja 1991 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przeprowadzania przewodów kwalifikacyjnych I i II stopnia w zakresie sztuki i dyscyplin artystycznych, co było następstwem niewłaściwej wykładni i błędnego zastosowania art. 9 ust. 2 ustawy z 14 marca 2003 r., to siłą rzeczy musiała naruszyć art. 77 § 1 i 80 k.p.a. Rolą Sądu I instancji w powtórnym postępowaniu będzie ocena, podjęta stosownie do art. 145 § 1 pkt 1, lit. c) p.p.s.a., czy te naruszenia przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podzielić wreszcie należy stanowisko Sądu I instancji, że nadanie przedmiotowej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności nastąpiło z pogwałceniem przesłanek wskazanych w art. 108 § 1 k.p.a., ponieważ okoliczności faktyczne podniesione przez Centralną Komisję nie spełniają kryteriów wymienionych w tym przepisie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za mającą usprawiedliwione podstawy i stosownie do art. 185 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Odstąpienie od orzeczenia o kosztach postępowania ma swoją podstawę w art. 207 § 2 ppsa. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ponoszenie przez skarżącą Akademię [...] skutków błędnego poglądu Sądu I instancji byłoby trudne do zaakceptowania ze względu na zasady sądowej kontroli aktów administracyjnych. Nie bez znaczenia jest także i to, że podmiotem, na rzecz którego należałoby zasądzić koszty jest organ administracji publicznej, który dysponuje wystarczającymi środkami na finansowanie postępowań sądowych.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI