I OSK 703/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA, uznając, że decyzja o nabyciu nieruchomości drogowej przez gminę nie była dotknięta rażącym naruszeniem prawa.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej miasta od wyroku WSA, który uchylił decyzję Ministra odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody o nabyciu z mocy prawa nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. NSA uznał, że WSA błędnie dopatrzył się rażącego naruszenia prawa, gdyż materiał dowodowy nie dawał podstaw do tak jednoznacznych wniosków, a postępowanie nadzorcze nie jest okazją do ponownej oceny dowodów w zwykłym postępowaniu.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną miasta od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzję Ministra Rozwoju i Inwestycji odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Śląskiego. Decyzją Wojewody z 2014 r. stwierdzono nabycie z mocy prawa przez Gminę [...] własności nieruchomości zajętej pod ul. [...] z dniem 1 stycznia 1999 r., na podstawie art. 73 ustawy wprowadzającej reformę administracyjną. J. G., właściciel nieruchomości, wniósł o stwierdzenie nieważności tej decyzji, argumentując, że ulica nie była drogą publiczną w rozumieniu przepisów. Minister odmówił stwierdzenia nieważności. WSA uwzględnił skargę J. G., uznając, że Wojewoda wydał decyzję z rażącym naruszeniem prawa, gdyż nieruchomość nie wchodziła w skład drogi publicznej, a jedynie jej fragment położony w innej dzielnicy był tak sklasyfikowany. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że WSA błędnie dopatrzył się rażącego naruszenia prawa. Sąd kasacyjny podkreślił, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma na celu weryfikację pod kątem kwalifikowanych wad prawnych, a nie ponowną ocenę materiału dowodowego. Zdaniem NSA, materiał dowodowy zgromadzony przez Wojewodę, w tym metryka drogi i oświadczenie prezydenta miasta, nie dawał podstaw do jednoznacznego wykluczenia, że działka nr [...] wchodziła w skład drogi publicznej w dniu 31 grudnia 1998 r. Odmienna ocena dowodów przez sąd nie stanowi rażącego naruszenia prawa. W związku z tym NSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, odmienna ocena materiału dowodowego przez sąd nie stanowi rażącego naruszenia prawa, jeśli postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone, a materiał dowodowy znajduje się w aktach sprawy.
Uzasadnienie
NSA uznał, że WSA błędnie dopatrzył się rażącego naruszenia prawa w decyzji Wojewody. Materiał dowodowy nie dawał podstaw do jednoznacznego wykluczenia, że nieruchomość wchodziła w skład drogi publicznej. Postępowanie nadzorcze nie jest okazją do ponownej oceny dowodów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (18)
Główne
Dz.U. 1998 nr 133 poz 872 art. 73 § ust. 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną
Pomocnicze
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 3 § § 1 i 2 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. a
p.p.s.a. art. 106 § § 3 i 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 243²
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
WSA błędnie dopatrzył się rażącego naruszenia prawa w decyzji Wojewody. Postępowanie nadzorcze nie jest okazją do ponownej oceny materiału dowodowego. Materiał dowodowy nie dawał podstaw do jednoznacznego wykluczenia, że nieruchomość wchodziła w skład drogi publicznej.
Odrzucone argumenty
Decyzja Wojewody z 2014 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż nieruchomość nie była drogą publiczną. Metryka drogi z 1973 r. i inne dokumenty wskazują, że nieruchomość nie wchodziła w skład drogi publicznej.
Godne uwagi sformułowania
Istotą postępowania nieważnościowego jest, bowiem weryfikacja określonego rozstrzygnięcia z punktu widzenia kwalifikowanych wad prawnych, wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. O tym, czy dany akt został wydany z rażącym naruszeniem prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa; charakter przepisu, który został naruszony oraz skutki ekonomiczne lub gospodarcze, które wywołuje decyzja. Nie sposób tez nie dostrzegać, że decyzja z [...] kwietnia 2014 r. została doręczona J. G. , który do 2017 r. nie kwestionował rzetelności przeprowadzonego w tej sprawie postępowania dowodowego.
Skład orzekający
Iwona Bogucka
przewodniczący
Maria Grzymisławska-Cybulska
sprawozdawca
Mariola Kowalska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'rażącego naruszenia prawa' w postępowaniu nadzorczym, rola postępowania dowodowego w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, zasady nabywania nieruchomości drogowych z mocy prawa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nabyciem nieruchomości drogowych na podstawie przepisów przejściowych po reformie administracyjnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji przepisów dotyczących nabywania nieruchomości drogowych oraz granic postępowania nadzorczego. Pokazuje, jak złożone mogą być spory o własność nieruchomości.
“NSA wyjaśnia: Kiedy błąd sądu nie jest rażącym naruszeniem prawa?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 703/20 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-07-27 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-03-13 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Iwona Bogucka /przewodniczący/ Maria Grzymisławska-Cybulska /sprawozdawca/ Mariola Kowalska Symbol z opisem 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego Hasła tematyczne Nieruchomości Sygn. powiązane I SA/Wa 56/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-04-04 Skarżony organ Minister Rozwoju Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 1998 nr 133 poz 872 art. 73 ust. 1 Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Dz.U. 2018 poz 2096 156 § 1 pkt 2, 77 § 1 i 80 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Dz.U. 2018 poz 1302 art. 3 § 1 i 2 pkt 1 w zw. z art. 133 § 1 i 145 § 1 pkt 1 lit. c Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie: sędzia NSA Mariola Kowalska sędzia del. WSA Maria Grzymisławska - Cybulska (spr.) Protokolant: asystent sędziego Barbara Kowalska po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Miasta [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 56/19 w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i oddala skargę; 2. zasądza od J. G. na rzecz Miasta [...] kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2019 r. sygn. akt. I SA/Wa 56/19 uchylił decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] oraz decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Wojewoda Śląski (dalej również jako: "Wojewoda"), działając na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm. - dalej jako: "ustawa z 13 października 1998 roku"), decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę [...] prawa własności nieruchomości zajętej pod ul. [...] (poprzednio ul. [...] ), położonej w jedn. ewid. [...] , obr. [...] , oznaczonej jako działka nr [...] wydzielonej z działki nr [...] . Wskazano, że nieruchomość ta stanowiła 31 grudnia 1998 r. własność J. G. . J. G. wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody z dnia [...] kwietnia 2014 r. wskazując, że ul. [...] w [...] w [...] u w dacie 31 grudnia 1998 r. nie była zaliczona do żadnej z kategorii dróg publicznych. Minister Inwestycji i Rozwoju (dalej również jako: "Minister") decyzją z [...] lipca 2018 r., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody z dnia [...] kwietnia 2014 r. Po rozpoznaniu wniosku J. G. o ponowne rozpoznanie sprawy Minister decyzją z [...] listopada 2018 r. utrzymał w mocy swoje uprzednie rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu Minister wyjaśnił, że decyzja Wojewody nie zawiera wady kwalifikowanej, stanowiącej przesłankę do stwierdzenia jej nieważności. Materiał dowodowy zgromadzony przez Wojewodę wskazuje bowiem na łączne spełnienie wszystkich przesłanek warunkujących zastosowanie w sprawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Wojewoda wskazał, że ulica [...] w [...] u nr [...] zaliczona została do kategorii dróg lokalnych miejskich na podstawie uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach nr XX/161/87 z dnia 31 marca 1987 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych oraz lokalnych miejskich (Dz. Urzędowy Województwa Katowickiego z dnia 15 sierpnia 1987 r. Nr 6). Na podstawie uchwały Miejskiej Rady Narodowej w [...] u z dnia 6 listopada 1991 r. nr 172/XXII/91 zmieniono nazwę ulicy [...] na ulicę [...] . Dalej wskazano, że na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy z 13 października 1998 r. z dniem 1 stycznia 1999 r. droga ta stała się drogą gminną. Wskazano, że z akt sprawy wynika, iż ul. [...] ([...] ) jest położona w trzech dzielnicach miasta [...] , tj. [...], [...] oraz [...] . Bezsprzecznie odcinek drogi obejmujący przedmiotową nieruchomość położoną w obrębie [...] leży w ciągu dotychczasowej ul. [...] ([...] ). Minister wyjaśnił, że wprawdzie w uchwale Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z dnia 31 marca 1987 r. nr XXI/161/87 wskazano, iż przedmiotowa ulica [...] ([...] ) o nr [...] jest położona w dzielnicy [...], niemniej jednak nie określono w sposób precyzyjny odcinka drogi, któremu miałaby być nadana kategoria drogi publicznej. Tym samym trudno uznać, aby powyższa uchwała dotyczyła jedynie fragmentu drogi położonego w dzielnicy [...]. Zdaniem organu nadzoru, nadanie danej drodze kategorii drogi publicznej, tylko na pewnym odcinku byłoby sprzeczne z definicją drogi. Organ podkreślił, że droga stanowi pewną całość techniczno - użytkową i trudno zasadnie przyjąć, że tylko jakiś arbitralnie określony odcinek (w dodatku nieokreślony precyzyjnie) może być zaliczony do określonej kategorii dróg, a inny już nie. Organ uznał, że również część ul. [...] położona w dzielnicy [...] stanowi drogę publiczną o kategorii gminnej. Wyjaśniono, że z akt sprawy wynika, że działka nr [...] była w dniu 31 grudnia 1998 r. zajęta pod drogę publiczną. Powyższy stan potwierdza mapa z projektem podziału nr [...], sporządzona w trybie art. 73 ww. ustawy przez geodetę uprawnionego E. D. , przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] maja 2011 r. pod nr [...]. Ponadto w aktach sprawy znajduje się oświadczenie Prezydenta Miasta [...] a z dnia [...] czerwca 2011 r., w którym stwierdza, że przedmiotowa nieruchomość zajęta była w dniu 31 grudnia 1998 r. pod drogę publiczną o nazwie ul. [...] (stara nazwa - [...] ). Odnosząc się do spełnienia przesłanki władztwa publicznego nad nieruchomości organ powołał się na metrykę ul. [...] , z której wynika, że ulica była wyposażona w kanalizację deszczową, podziemny kabel energetyczny w prawym poboczu, naziemne słupy energetyczne, a także nadziemną linię energetyczną. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem J. G. wniósł skargę do sądu administracyjnego, a Sąd Wojewódzki skargę tę uwzględnił. Uzasadniając swoje stanowisko Sąd Wojewódzki wskazał, że W aktach administracyjnych zakończonych wydaniem decyzji przez Wojewodę znajdowała się uchwała Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach nr XX/161/87 z dnia 31 marca 1987 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych oraz lokalnych miejskich. Z uchwały tej rzeczywiście wynikało zaliczenie ul. [...] do kategorii dróg publicznych, jednak uchwała ta wskazywała, że droga zaliczana do kategorii dróg publicznych położona jest w dzielnicy [...]. W aktach administracyjnych zakończonych wydaniem decyzji przez Wojewodę znajdowała się również metryka ul. [...]. Z metryki wynika, że droga znajdowała się na odcinku od węzła drogowego od ul. [...] i [...] do ul [...], na odcinku 1137 m. Sąd wskazał, że sporna nieruchomość położona jest poza dzielnicą [...], w dzielnicy [...] , co wynika wprost z treści decyzji Wojewody. W ocenie Sądu Wojewódzkiego tak zgromadzony materiał dowodowy nie pozwalał na ustalenie, że nieruchomość wchodziła w skład drogi publicznej, to jest drogi zaliczonej uchwałą Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach nr XX/161/87 do kategorii dróg gminnych oraz lokalnych miejskich. W uzasadnieniu wyroku zauważono, że w niniejszej sprawie organ rozpoznający sprawę w postępowaniu zwykłym dysponował uchwałą, wskazującą jasno, że droga zaliczona jest do kategorii dróg publicznych wyłącznie na pewnym odcinku, położonym w określonej dzielnicy. Sąd Wojewódzki podkreślił, że Wojewoda wydając decyzję z [...] kwietnia 2014 r. dysponował metryką drogi wskazującą jej zakres (od węzła drogowego od ul. [...] i [...] do ul [...], na odcinku 1137 m.). Z dokumentów ogólnodostępnych, w tym planów miasta [...] wynika, że powyższy odcinek położony jest właśnie w dzielnicy [...]. Tymczasem przedmiotowa nieruchomość leży w dzielnicy [...] , za skrzyżowaniem ul. [...] (obecnie ul. [...]) z ul. [...]. W ocenie Sądu Wojewódzkiego oznacza to, że Wojewoda wydał decyzję stwierdzającą nabycie nieruchomości w trybie art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. pomimo braku dokumentów potwierdzających, że nieruchomość wchodziła w skład drogi publicznej. Wskazano, że w toku postępowania zakończonego wydaniem decyzji Wojewody nie było podstaw do uznania, że spełniona również przesłanka władztwa publicznego nad sporną nieruchomością. W ocenie Sądu Wojewódzkiego, w sytuacji, w której nie zostały spełnione przesłanki wskazane w określonym przepisie, jego zastosowanie uznać należy za rażące naruszenie prawa. W niniejszej sprawie, dla zastosowania art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. i stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości konieczne było ustalenie, m.in. że nieruchomość wchodziła w skład drogi publicznych oraz że sprawowane było nad nią władztwo publiczne. Skoro przesłanki te nie zostały spełnione, stwierdzenie nabycia z mocy prawa nieruchomości w trybie art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. uznać należy za rażące naruszenie prawa. Doszło bowiem do stwierdzenia nabycia z mocy prawa nieruchomości nie wchodzącej w skład drogi publicznej, nad którą organ nie sprawował władztwa. Skargę kasacyjną od opisanego wyroku wywiodło Miasto [...] zaskarżając wyrok ten w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: I. naruszenie prawa materialnego, tj.: a) art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. nr 133, poz. 872 ze zm.) w z w. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i w konsekwencji uznanie, że w niniejszej sprawie wystąpiła jedna z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, tj. rażące naruszenie prawa, ze względu na to, iż nie jest nim dokonanie przez Sąd I instancji odmiennej niż organ administracji oceny dowodów zgromadzonych w sprawie oraz uznanie, że prawidłowym jest posiłkowanie się opisem drogi zawartym w jej metryce z 1973 r. sporządzonej w okresie o 14 lat poprzedzającym wydanie uchwały przez Wojewódzką Radę Narodową w Katowicach, mocą której zaliczono drogę ul. [...] (wówczas [...] ) do dróg publicznych; b) art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. nr 133, poz. 872 ze zm.) w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez niewłaściwe jego zastosowanie poprzez pominięcie, że nieruchomość, której dotyczy postępowanie dotyczy jednej z nieruchomości (działek) stanowiących drogę publiczną, ul. [...] , gdzie odnośnie kilkudziesięciu pozostałych nie objętych metryką drogi sporządzonej w roku 1973r. w prowadzonych postępowaniach wydane zostały decyzje stwierdzające nabycie ich na własność przez uczestnika; II. naruszenie prawa procesowego, tj.: a) art. 3 § 1 i 2 pkt 1 w zw. z art. 133 § 1 i 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 77 § 1 i 80 kpa poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, co doprowadziło Sąd I instancji do uznania, że ustalona w metryce z 1973 r. długość ul. [...] (wówczas [...] ) była tożsama z tą, jaka była przedmiotem uchwały wydanej Wojewódzką Radę Narodową w Katowicach mocą której zaliczono ją do dróg publicznych; b) art. 3 § 1 i 2 pkt 1 w zw. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji uznanie, że w niniejszej sprawie wystąpiła jedna z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, tj. rażące naruszenie prawa, co nie znajduje oparcia zarówno w realiach niniejszej sprawy, zgromadzonymi w sprawie dowodami, jak i też jest sprzeczne ze skutkami, jakie wywoła utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia wydanego w sprawie przez Sąd I instancji. Żądaniem skargi kasacyjnej objęto dopuszczenie na zasadzie art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dowodów zgłoszonych w tym piśmie i ich przeprowadzenie na okoliczności wskazane przy ich powołaniu. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, a także o zasądzenie od skarżącego na rzecz uczestnika kosztów procesu według norm przepisanych, względnie o przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Zażądano rozpoznania sprawy na rozprawie. J. G. udzielił odpowiedzi na skargę kasacyjną, domagając się jej oddalenia, a na poparcie swojego stanowiska przedstawiając obszerną argumentację Pismami z dnia [...] grudnia 2020 r., [...] lipca 2021 r. oraz [...] maja 2023 r. J. G. wnosił o przeprowadzenie dowodów z nadsyłanych kserokopii decyzji, mapek poglądowych oraz wyroków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023, poz. 259 ze zm. - dalej jako: "p.p.s.a."), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Analiza wskazanych w niniejszej sprawie podstaw skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że złożona skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie są w części trafne. Zważywszy na okoliczności tej sprawy, a konkretnie na polemikę dotyczącą ustaleń faktycznych, liczne wnioski dowodowe oraz spór, co do oceny materiału dowodowego, w oparciu o który wydana została decyzja z [...] kwietnia 2014 r., oraz kontrowersje w sprawie interpretacji znajdującej w sprawie zastosowanie uchwały należy poczynić uwagę wprowadzającą. Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została złożona od wyroku uwzględniającego skargę na decyzję wydaną w trybie nieważnościowym. Przedmiotem postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] listopada 2018 r. nie było rozpoznanie wniosku Gminy [...] o stwierdzenie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości drogowej, ale weryfikacja decyzji Wojewody Śląskiego z dnia [...] kwietnia 2014 r. z punktu widzenia kwalifikowanych wad prawnych wskazanych w art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego - dalej jako: "k.p.a.". Istotą postępowania nieważnościowego jest, bowiem weryfikacja określonego rozstrzygnięcia z punktu widzenia kwalifikowanych wad prawnych, wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. Nie jest natomiast celem postępowania nadzorczego zebranie materiału i ocena okoliczności sprawy w taki sposób, jaki został zastrzeżony dla postępowania zwyczajnego, zakończonego rozstrzygnięciem objętym postępowaniem nadzorczym. Dokonanie tej weryfikacji odbywa się zasadniczo w oparciu o stan faktyczny i prawny sprawy aktualny na czas wydawania rozstrzygnięcia objętego zarzutem nieważności. Z tego też powodu organ nadzoru zasadniczo opiera się na okolicznościach faktycznych sprawy ustalonych w kontrolowanym postępowaniu, a tylko wyjątkowo prowadzi postępowanie dowodowe (por.: wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2009 r. I OSK 207/08; wyrok NSA z dnia 28 grudnia 2017 r., II OSK 873/17). O tym, czy dany akt został wydany z rażącym naruszeniem prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa; charakter przepisu, który został naruszony oraz skutki ekonomiczne lub gospodarcze, które wywołuje decyzja (vide: wyrok SN z dnia 8 kwietnia 1994 r., III ARN 13/94, OSN 1994/3/36; wyrok NSA z dnia 18 lipca 1994 r., V SA 535/94, ONSA 1995/2/91). Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W niniejszej sprawie podstaw stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Śląskiego z dnia [...] kwietnia 2014 r. Sąd Wojewódzki upatruje w zaistnieniu przesłanki rażącego naruszenia prawa. W istocie jednak oś sporu ogniskuje się wokół oceny materiału dowodowego, którym Wojewoda Śląski, bezspornie dysponował, wydając decyzję z dnia [...] kwietnia 2014 r. Polemika pomiędzy J. G. a Miastem [...], dotyczy tego jak - wydając decyzję z dnia [...] kwietnia 2014 r. - należało interpretować uchwałę Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach nr XX/161/87 z dnia 31 marca 1987 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych oraz lokalnych miejskich (Dz. Urzędowy Województwa Katowickiego z dnia 15 sierpnia 1987 r. Nr 6 - dalej jako: "Uchwała"). Wojewoda Śląski stanął na stanowisku, że w świetle zebranego materiału dowodowego, nieruchomość nr [...] w dniu 31 grudnia 1998 r. pozostawała objęta Uchwałą. J. G. wskazuje, że skoro w kolumnie 4 załącznika do Uchwały, ul. [...] została opisana, jako położona w śródmieściu [...], należało przyjąć, że nieruchomość nr [...] w dniu 31 grudnia 1998 r. nie została objęta tą Uchwałą. W kontekście tak zarysowującego się sporu należy wskazać, że Uchwała stanowiła akt prawa, który został przez orzekającego dnia [...] kwietnia 2014 r. Wojewodę zinterpretowany. Wojewoda dokonał interpretacji Uchwały, z uwzględnieniem zebranego materiału dowodowego i na tej podstawie wydał decyzję z dnia [...] kwietnia 2014 r. Wadliwości decyzji z dnia [...] kwietnia 2014 r., Sąd Wojewódzki upatruje w odmiennej od przyjętej przez Wojewodę Śląskiego ocenie materiału dowodowego. Sąd Wojewódzki uznał, że znajdująca się w aktach sprawy postępowania zwykłego, metryka ulicy [...] sporządzona w listopadzie 1973 r. podważa ustalenia Wojewody jakoby działka nr [...] na dzień 31 grudnia 1998 r. wchodziła w skład drogi publicznej. Tymczasem, Wojewoda orzekając w 2014 r. o nabyciu z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r., przez Gminę [...] prawa własności nieruchomości zajętej pod ul. [...] (poprzednio ul. [...] ) oznaczonej, jako działka nr [...] , dysponował metryką ul. [...] z 1973 r. oraz oświadczeniem Prezydenta Miasta [...] a z dnia [...] czerwca 2011 roku, w którym stwierdzał, że przedmiotowa nieruchomość zajęta była w dniu 31 grudnia 1998 roku pod drogę publiczną o nazwie ul. [...] (stara nazwa - [...] ), a także mapą z projektem podziału nr [...], sporządzoną w trybie art. 73 ww. ustawy przez geodetę uprawnionego E. D. , przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] maja 2011 r. pod nr [...], potwierdzającą, że działka nr [...] była w dniu 31 grudnia 1998 r. zajęta pod drogę publiczną. Zebrany w toku postępowania zwyczajnego materiał dowodowy nie dawał zatem podstaw by jednoznacznie wykluczyć, że na dzień 31 grudnia 1998 r. dz. nr [...] wchodziła w skład drogi publicznej. Zauważyć trzeba również, że sam Sąd Wojewódzki uznał za potrzebne przeprowadzenie dowodu uzupełniającego na rozprawie poprzedzającej wydanie zaskarżonego wyroku, co potwierdza wnioski o niedostatkach postępowania wyjaśniającego prowadzonego w postępowaniu zwyczajnym. Jakkolwiek, w ostatnim akapicie uzasadnienia zaskarżonego wyroku, Sąd Wojewódzki wskazał, że przedstawione dokumenty pozostały bez wpływu na wynik sprawy, to jednak zauważyć trzeba, że prowadzone na etapie postępowania sądowoadministracyjnego ustalenia dowodzą, że dokumentacja akt sprawy nie dawała podstaw do tak jednoznacznych ustaleń, by stwierdzić, że w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. doszło do - rażącego - naruszenia prawa. Nie sposób tez nie dostrzegać, że decyzja z [...] kwietnia 2014 r. została doręczona J. G. , który do 2017 r. nie kwestionował rzetelności przeprowadzonego w tej sprawie postępowania dowodowego. Dopiero we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] kwietnia 2014 r., J. G. zakwestionował dokonaną przez Wojewodę Śląskiego ocenę materiału dowodowego zarzucając, że w sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa. Należy jednak zauważyć, że skarżący zasadności złożonego wniosku upatrywał w "bezprawnym wskazaniu przez Prezydenta Miasta [...] a na mapie projektu podziału z dnia [...] maja 2011 r. granicy pasa drogowego" oraz w okoliczności "że Wojewoda Śląski wydając krzywdzącą dla niego decyzję [...] (z [...] kwietnia 2014 r. – uw. Sądu) został ewidentnie wprowadzony w błąd przez Prezydenta Miasta [...] a co do okoliczności faktycznych sprawy" na potwierdzenie czego skarżący przy piśmie z dnia [...] listopada 2018 r. przedłożył opisane w nim kserokopie. Uwzględniwszy powyższe, należało wziąć pod uwagę, że do rażącego naruszenia przepisów postępowania odnoszących się do kwestii gromadzenia i oceny materiału dowodowego sprawy, uzasadniającego stwierdzenie nieważności decyzji, może dojść jedynie w sytuacji wydania decyzji bez uprzedniego przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów niezbędnych dla wyjaśnienia istoty sprawy, czy też wydania decyzji bez przeprowadzenia dowodów obligatoryjnych w danej sprawie (vide: wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2019 r., II OSK 1018/17; wyrok NSA z dnia 4 marca 2022 r., I OSK 2313/21). Z sytuacją tego rodzaju nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone, a materiał dowodowy na podstawie, którego wydano decyzję znajduje się w aktach sprawy. Zastosowania sankcji nieważności nie można natomiast wyprowadzić z odmiennej oceny mocy dowodowej, na której organ orzekający w sprawie oparł ustalenie stanu faktycznego (por. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2011 r. sygn. I OSK 363/10). Niewątpliwie zgodzić trzeba się z Sądem Wojewódzkim, że wydaniu decyzji dnia [...] kwietnia 2014 r. towarzyszyły wady, które w postępowaniu zwykłym mogły uzasadniać uchylenie tej decyzji. Jednak naruszenie przepisów prawa, materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru - o ile - nie nosi cech rażącego naruszenia prawa (por. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 1988 r. sygn. II SA 981/88 oraz J. Borkowski, Nieważność decyzji administracyjnej, Łódź-Zielona Góra 1997, s. 100). Tymczasem, zgromadzony w toku postępowania zwykłego materiał dowody, nie uzasadnia wniosku, że zarzucane Wojewodzie Śląskiemu uchybienia miały charakter rażący. Dlatego zasadnie Sądowi Wojewódzkiemu zarzucono naruszenie art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. nr 133, poz. 872 ze zm.) w z w. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W świetle zgromadzonego w aktach sprawy materiału, trafnie bowiem przyjął Minister, że decyzja Wojewody Śląskiego z dnia [...] kwietnia 2014 r. nie jest obarczona - kwalifikowaną - wadą. Zgodzić należy się ze skargą kasacyjną, że jako nieuzasadnione jawi się stanowisko Sądu Wojewódzkiego, jakoby - rażącego - naruszenia art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. dowodzić miał dokument, sporządzony 14 lat przed podjęciem Uchwały, który był znany organowi wydającemu decyzję z [...] kwietnia 2014 r., znajduje się w aktach sprawy i został przez niego oceniony w kontekście całokształtu materiału dowodowego. Raz jeszcze podkreślić trzeba, że przedmiotem postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] listopada 2018 r. nie było rozpoznanie wniosku Gminy [...] o stwierdzenie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości drogowej, ale weryfikacja decyzji Wojewody Śląskiego z [...] kwietnia 2014 r. z punktu widzenia kwalifikowanych wad prawnych wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. Zasadnie, w konsekwencji Sądowi Wojewódzkiemu zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Niesłusznie, bowiem Sąd Wojewódzki dopatrzył się naruszenia tych przepisów w działaniach Ministra i ocenił je jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Niezasadnie natomiast Sądowi Wojewódzkiemu postawiono zarzut naruszenia art. 3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a. Przepis art. 3 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie. Do naruszenia wskazanych przepisów mogłoby, zatem dojść wyłącznie wówczas, gdyby skarga w ogóle nie została przez sąd rozpoznana lub wbrew ustalonym w tym przepisie wymogom sąd administracyjny uchylił się od kontroli działalności administracji publicznej, bądź też zastosował w ramach tej kontroli środki nieprzewidziane w ustawie. Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Z kolei zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. nie został uzasadniony, co czyni niemożliwym dokonanie oceny jego zasadności. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że sprawa została dostatecznie wyjaśniona, na podstawie art. 188 i art. 151 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę, o czym orzekł w pkt 1 wyroku. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200, art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty te złożył się wpis od skargi kasacyjnej (100 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika ustalone w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.). Odnosząc się do zgłoszonych przez strony wniosków dowodowych należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 106 § 5 p.p.s.a., do postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Odesłanie to oznacza, że odpowiednie zastosowanie mają art. 227, art. 228 § 2, art. 231, art. 233–245 i art. 248–257 k.p.c. Zgodnie z art. 243² k.p.c., dokumenty znajdujące się w aktach sprawy lub do nich dołączone stanowią dowody bez wydawania odrębnego postanowienia, pomijając dowód z takiego dokumentu, sąd wydaje postanowienie. W związku ze złożeniem do akt nadesłanych pism, stały się one materiałem sprawy bez potrzeby wydawania w tym zakresie odrębnego postanowienia.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI