II SA/Wa 413/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA uchylił decyzję odmawiającą policjantowi zaliczenia okresu pracy w gospodarstwie rolnym do wysługi lat, uznając, że nauka w szkole nie wykluczała stałej pracy jako domownika.
Policjant domagał się zaliczenia okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców do wysługi lat, co wpływałoby na jego uposażenie. Organy policji odmówiły, uznając, że praca nie była stała i że nauka w szkole wykluczała taką możliwość. Sąd administracyjny uchylił decyzje organów, stwierdzając, że praca w gospodarstwie rolnym jako domownik może być wykonywana stale nawet w trakcie nauki, a dotychczasowa interpretacja przepisów była błędna.
Sprawa dotyczyła skargi Z.W. na decyzję Komendanta Policji odmawiającą zaliczenia okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców do wysługi lat, co miało wpływ na wzrost uposażenia zasadniczego policjanta. Organy policji uznały, że praca w gospodarstwie w okresach od lipca do września 1990 r. oraz od lipca 1993 r. nie była pracą stałą, a fakt pobierania nauki w szkole wykluczał możliwość wykonywania stałej pracy. Sąd administracyjny, analizując przepisy ustawy o Policji, rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, uznał stanowisko organów za błędne. Sąd odwołał się do orzecznictwa Sądu Najwyższego i NSA, które liberalnie interpretują pojęcie 'stałej pracy' w gospodarstwie rolnym, wskazując, że nie musi ona oznaczać pracy nieustannej, a jedynie pewną systematyczność i gotowość do jej wykonywania. Sąd podkreślił, że status domownika nie jest wykluczony przez jednoczesne pobieranie nauki, a pomoc w gospodarstwie może być świadczona w wymiarze niezbędnym do jego prawidłowego funkcjonowania. W konsekwencji Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem przedstawionej wykładni prawnej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, okres pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców, wykonywanej przez osobę będącą jednocześnie uczniem szkoły, może być zaliczony do wysługi lat policjanta, jeśli spełnione są przesłanki bycia domownikiem.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że pojęcie 'stałej pracy' w gospodarstwie rolnym nie wyklucza jednoczesnego pobierania nauki. Kluczowe jest pozostawanie z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkiwanie na jego terenie, stała praca i nie bycie związanym stosunkiem pracy. Sąd odwołał się do orzecznictwa, które liberalnie interpretuje 'stałość pracy', uznając, że nie musi ona oznaczać pracy nieustannej, a jedynie systematyczność i gotowość do jej wykonywania. Status domownika nie jest wykluczony przez pobieranie nauki.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (12)
Główne
u.o. Policji art. 101 § 1
Ustawa o Policji
Wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat.
u.o. Policji art. 106 § 1
Ustawa o Policji
Zmiana uposażenia następuje z dniem zaistnienia okoliczności uzasadniających tę zmianę.
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego art. 4 § 1 pkt 5
Do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się inne okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego.
u.o. wliczaniu okresów pracy w gospodarstwie rolnym art. 1 § 1 pkt 3
Ustawa o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy
Do stażu pracy wlicza się przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.
u.o. ubezp. społ. rolników art. 6 § pkt 2
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników
Definicja domownika: osoba bliska rolnikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie, stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy.
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 127 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sądy administracyjne nie są związane zarzutami skargi.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 152
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.o.s.a. art. 1
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, wykonywany przez ucznia, może być zaliczony do wysługi lat policjanta. Pojęcie 'stałej pracy' w gospodarstwie rolnym nie wyklucza jednoczesnego pobierania nauki. Interpretacja przepisów przez organy policji była błędna i zbyt restrykcyjna.
Odrzucone argumenty
Praca w gospodarstwie rolnym podczas nauki w szkole nie jest pracą stałą. Fakt pobierania nauki wyklucza możliwość wykonywania stałej pracy w gospodarstwie rolnym.
Godne uwagi sformułowania
nie należy utożsamiać jej z koniecznością nieustannego, przez cały czas, ciągłego, wykonywania prac w gospodarstwie nie musi on pracować w takim samym wymiarze godzinowym, jak rolnik, i może pozwolić sobie na jednoczesne kształcenie się stała praca w gospodarstwie rolnym wymaga również pewnego psychicznego nastawienia polegającego na wiązaniu się na określony czas z gospodarstwem rolnym
Skład orzekający
Joanna Kube
przewodniczący sprawozdawca
Stanisław Marek Pietras
sędzia
Andrzej Kołodziej
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uznawanie pracy w gospodarstwie rolnym jako domownika do stażu pracy/wysługi lat, zwłaszcza w przypadku jednoczesnego kształcenia się."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji policjantów i zaliczania okresów pracy do wysługi lat, ale jego interpretacja pojęcia 'stałej pracy' może mieć szersze zastosowanie w innych kontekstach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sądy interpretują pojęcie 'pracy stałej' w kontekście życia na wsi i nauki, co może być ciekawe dla szerszego grona odbiorców, nie tylko prawników.
“Czy nauka w szkole przekreśla pracę na roli? Sąd wyjaśnia, kiedy można zaliczyć ją do wysługi lat.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Wa 413/13 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2013-09-12 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2013-02-25 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Andrzej Kołodziej Joanna Kube /przewodniczący sprawozdawca/ Stanisław Marek Pietras Symbol z opisem 6192 Funkcjonariusze Policji Hasła tematyczne Policja Sygn. powiązane I OSK 57/14 - Wyrok NSA z 2015-06-30 Skarżony organ Komendant Policji Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2011 nr 287 poz 1687 art. 101 ust. 1, art. 106 ust. 1, Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jednolity. Dz.U. 2001 nr 152 poz 1732 par. 3 ust. 1, par. 4 ust. 1 pkt 1,5, par. 5 ust. 1,4 Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube (spr.) Sędziowie WSA Stanisław Marek Pietras Andrzej Kołodziej Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2013 r. sprawy ze skargi Z. W. na rozkaz personalny Komendanta [...] Policji z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia wzrostu uposażenia z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Uzasadnienie Komendant Rejonowy Policji [...] rozkazem personalnym (decyzją) z dnia [...] października 2012 r. nr [...], na podstawie art. 101 ust. 1 i art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.) oraz § 3 ust. 1, § 4 ust. 1 pkt 1 i pkt 5 oraz § 5 ust. 1 i ust. 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. z 2001 r. Nr 152, poz. 1732 ze zm.), odmówił ustalenia Z.W. wzrostu uposażenia z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym od dnia [...] lipca 1990 r. do dnia [...] września 1990 r. oraz od dnia [...] czerwca 1993 r. do dnia [...] lipca 1993 r. Po rozpoznaniu odwołania Z.W., Komendant [...] Policji rozkazem personalnym (decyzją) z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w sprawie odmowy ustalenia wzrostu uposażenia z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym od dnia [...] lipca 1990 r. do dnia [...] września 1990 r. oraz od dnia [...] czerwca 1993 r. do dnia [...] lipca 1993 r. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że policjant od dnia [...] września 1990 r. do dnia [...] czerwca 1993 r. pracował w Odlewni [...] "[...]" w S. jako uczeń nauki zawodu, przy czym okres ten częściowo pokrywa się z wnioskowanymi podanymi w raporcie z dnia [...] kwietnia 2012 r oraz piśmie z dnia [...] października 2012 r. Zatem, zdaniem organu od dnia [...] września 1990 r. do dnia [...] czerwca 1993 r. to praca w zakładzie pracy stanowiła główne źródło utrzymania funkcjonariusza. Odnośnie okresu od dnia [...] lipca 1993 r. do dnia [...] lipca 1993 r. nie zostało spełnione kryterium świadczenia stałej pracy w gospodarstwie rolnym, bowiem stałą pracą nie jest doraźna pomoc w wykonywaniu typowych obowiązków domowych, zwyczajowo wymaganych od dzieci jako członków rodziny rolnika, jak również praca w czasie ferii lub wakacji. Przesłanka stałej pracy w gospodarstwie rolnym nie będzie spełniona, jeśli dana osoba pracowała w gospodarstwie rolnym jedynie dorywczo, bowiem "stale" oznacza niezmiennie, jednakowo, nieustannie, zawsze, ciągle, przez cały czas. Również sam fakt zamieszkiwania wspólnie z rodzicami w gospodarstwie rolnym nie daje podstaw dla przypisania takiej osobie statusu domownika. Warunek stałej pracy, w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez rodziców, poza stosunkiem pracy, powinien mieć charakter stały oraz polegać ma na pewnej systematyczności, a co najmniej na gotowości do wykonywania pracy rolnej, gdy niezbędne jest to rolnikowi prowadzącemu gospodarstwo, a nie wówczas, gdy pomoc deklaruje domownik. Stała praca w gospodarstwie wymaga zatem pewnego psychicznego nastawienia, polegającego na wiązaniu się w pewnym okresie czasu z gospodarstwem rolnym. Zwrócono uwagę, że w życiorysie jak i w ankiecie osobowej policjant nie wymienił pracy w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika we wskazanych okresach, co świadczy, że sam nie traktował tej pracy jako stanowiącej główne źródło utrzymania i jako pracy o charakterze stałym. W ocenie organu, niezasadny jest również zarzut strony dotyczący błędnego wskaznia w rozstrzygnięciu daty początkowej okresu, tj. od dnia [...] czerwca 1993 r. do dnia [...] lipca 1993 r., zamiast od dnia [...] lipca 1993 r. Podkreślono, że data ta jest zgodna z żądaniem strony zawartym w raporcie z dnia [...] kwietnia 2012 r. oraz odpowiada oświadczeniu wnioskodawcy w sprawie braku dokumentów z dnia [...] kwietnia 2012 r. i zeznaniom świadków z dnia [...] kwietnia 2012 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Z.W., wnosząc o uchylenie rozkazu personalnego Komendanta [...] Policji z dnia [...] grudnia 2012 r. oraz rozkazu personalnego organu I instancji, zarzucił mu: • rażące naruszenie art. 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy oraz art. 106 § 1 ustawy o Policji, poprzez błędne ustalenie, że okoliczności uzasadniające podwyższenie wynagrodzenia zasadniczego powstały dopiero [...] kwietnia 2012 r., tj. na dzień złożenia dokumentów, • rażące naruszenie art. 107 § 1 ustawy o Policji, poprzez błędne ustalenie, że wygasło prawo strony do żądania wyrównania ze względu na przedawnienie roszczeń, • rażące naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 6, 7 i 8 k.p.a. Wnoszący skargę, powołując się na orzeczenia sądów administracyjnych, w tym m. in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 1166/06, zażądał zaliczenia jego pracy w gospodarstwie rolnym do stażu pracy, bowiem wykonywał tę pracę przed przystąpieniem do służby w Policji i tym samym stanowi to uzasadnienie do podwyższenia mu wynagrodzenia zasadniczego. W odpowiedzi na skargę Komendant [...] Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zaznaczyć trzeba, że wojewódzkie sądy administracyjne nie są związane zarzutami skargi (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Rozpatrywana pod tym względem skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. § 4 ust. 1 pkt 5 ww. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. z 2001 r. Nr 152, poz. 1732 ze zm.), art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. z 1990 r. Nr 54, poz. 310) oraz art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.), co miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, dlatego też Sąd wyeliminował je z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 99 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.), prawo do uposażenia powstaje z dniem mianowania policjanta na stanowisko służbowe. Uposażenie policjanta składa się z uposażenia zasadniczego i z dodatków do uposażenia (art. 100). Wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat (art. 101 ust. 1). Zmiana uposażenia następuje z dniem zaistnienia okoliczności uzasadniających tę zmianę (art. 106 ust. 1). Na podstawie art. 101 ust. 2 tej ustawy zostało wydane rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego, które w § 4 ust. 1 pkt 5 stanowi, że do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się inne (niż wymienione w § 4 ust. 1 pkt 1-4) okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego. Komendant [...] Policji błędnie uznał, że wnioskowany okres pracy Z.W. w indywidualnym gospodarstwie rolnym jego rodziców od dnia [...] lipca 1990 r. do dnia [...] września 1990 r. oraz od dnia [...] lipca 1993 r. do dnia [...] lipca 1993 r. nie może być mu w całości wliczony do stażu służby, celem ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat. Należy stwierdzić, że na potrzebę korekty przedziału czasowego pracy w gospodarstwie rolnym przyjętym w decyzji organu I instancji skarżący wskazywał w złożonym od niej odwołaniu. W myśl art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, ilekroć przepisy prawa lub postanowienia układu zbiorowego pracy albo porozumienia w sprawie zakładowego systemu wynagradzania przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Stosownie do postanowień art. 3 ust. 1 i ust. 3 tej ustawy, na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić, zgodnie z art. 1, okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy. W przypadku, jeżeli organ gminy nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne. Z kolei w świetle art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, ilekroć w ustawie jest mowa o domowniku - rozumie się przez to osobę bliską rolnikowi, która: a) ukończyła 16 lat, b) pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie, c) stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. Analiza obowiązujących w przedmiotowej materii przepisów prowadzi do wniosku, że aby zaliczyć skarżącemu do wysługi lat, uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego wnioskowany przez niego okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, należało ustalić, czy w podanym okresie wnioskodawca miał ukończone 16 lat, pozostawał z rolnikiem w gospodarstwie domowym lub zamieszkiwał na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie oraz stale pracował w tym gospodarstwie, nie będąc związanym z rolnikiem stosunkiem pracy. Innych przesłanek, niż wyżej wymienione, skarżący spełniać nie musi, bowiem nie wymienia ich zarówno przepis art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, jak i przepis art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, definiujący pojęcie "domownika". W ocenie Sądu, zarówno Komendant [...] Policji, jak i Komendant Rejonowy Policji [...] błędnie zinterpretowali przepis art. 6 pkt 2 lit. c ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, przyjmując, że sam fakt kształcenia się osoby pozostającej z rolnikiem w gospodarstwie rolnym w szkole ponadpodstawowej, wyklucza wykonywanie pracy o charakterze stałym w tym gospodarstwie, bezzasadnie odmawiając wiarygodności zeznaniom świadków. Świadkowie zeznali, że zamieszkiwali we wskazanym okresie w sąsiedztwie i widzieli jak skarżący fizycznie pracował w gospodarstwie swoich rodziców, a ponadto, że była to praca stała i wykonywana w pełnym wymiarze czasu. Bezsporna jest okoliczność, że w okresie, tj. od dnia [...] lipca 1990 r. do dnia [...] września 1990 r. oraz od dnia [...] lipca 1993 r. do dnia [...] lipca 1993 r. skarżący miał ukończone 16 lat. W latach 1990 – 1993 był uczniem Zasadniczej Szkoły Zawodowej Nr [...] im. [...] w S. Organ, badając zagadnienie łączenia przez skarżącego obowiązków ucznia szkoły z pracą w gospodarstwie rolnym wykluczył, by mogła to być praca stała w pełnym wymiarze czasu pracy z uwagi na obciążenie obowiązkami szkolnymi. W jego ocenie była to jedynie doraźna pomoc świadczona tradycyjnie przez dzieci w gospodarstwie rolnym rodziców. Należy podkreślić, że wyjaśnienia pojęcia "wykonywania pracy w charakterze stałym w gospodarstwie rolnym" wielokrotnie podejmował się Sąd Najwyższy. W wyroku z dnia 4 października 2006 r. o sygn. akt II UK 42/2006 (publ. OSNP 2007/19-20/292) Sąd Najwyższy wskazał na potrzebę odstąpienia od rozumienia "stałości pracy w gospodarstwie rolnym" jako nieustannego, przez cały czas, ciągłego, wykonywania prac w gospodarstwie. Sąd Najwyższy podkreślił, że mając na względzie cel i funkcje omawianej ustawy, ustanowienie obowiązku ubezpieczenia społecznego domownika dotyczy osób niebędących posiadaczami gospodarstwa rolnego, a powiązanych z gospodarstwem rolnym tylko szczególnym stosunkiem, cechującym domownika. Nieodzowne jest zatem sięgnięcie do specjalnego znaczenia jego roli w społeczno - gospodarczych stosunkach wiejskich, której specyfikę uwypukla porównanie określenia domownika w art. 6 pkt 2 i definicji rolnika sformułowanej w art. 6 pkt 1 ustawy. Zestawienie tych przepisów pokazuje, że istota działań domownika, który nie prowadzi zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek, sprowadza się do pomocy rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa, czyli do wykonywania prac wskazanych mu przez prowadzącego gospodarstwo, leżących w zakresie jego decyzji gospodarczych. Mając to na względzie, należy zaaprobować stanowisko, że wystarczające dla uznania pracy domownika w gospodarstwie rolnym za stałą jest wykonywanie w jej przebiegu wszystkich zabiegów agrotechnicznych związanych z prowadzoną produkcją w rozmiarze dyktowanym potrzebami i terminami tych prac oraz używaniem ułatwiającego te prace sprzętu. Stanowisko to nawiązuje do wyroku z dnia 21 kwietnia 1998 r. o sygn. akt II UKN 3/98 (niepublikowanego), w którym Sąd Najwyższy przyjął, że praca domownika w gospodarstwie rolnym, wykonywana w wymiarze czasu stosownym do prawidłowego jego funkcjonowania, zgodnie z jego strukturą, przy uwzględnieniu jego obszaru oraz ilości pracujących w nim osób, jest pracą stałą. Podkreślenia wymaga, że w rozumieniu ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, charakter pracy domownika w gospodarstwie rolnym nie może być utożsamiany z charakterem pracy rolnika w takim gospodarstwie. Domownik nie prowadzi bowiem zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek, lecz wyłącznie pomaga rolnikowi w prowadzeniu takiej działalności, zatem nie musi on pracować w takim samym wymiarze godzinowym, jak rolnik, i może pozwolić sobie na jednoczesne kształcenie się. Na takie rozumienie charakteru pracy domownika wskazuje zresztą już sam fakt rozróżnienia przez ustawodawcę w art. 6 pkt 1 i pkt 2 powołanej ustawy definicji "rolnika" i "domownika". Gdyby zamiarem ustawodawcy było jednakowe traktowanie nakładu pracy domownika i rolnika oraz ich wkładu w rozwój gospodarstwa rolnego, to z pewnością nie wprowadzałby takiego rozróżnienia. Nie można zatem przyjąć, że skoro osoba mająca status domownika, realnie pomagając rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, jednocześnie pobiera naukę w szkole, to jej praca w tym gospodarstwie nie ma z tego powodu charakteru stałego. Powyższe stanowisko znajduje również odzwierciedlenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z dnia 29 lipca 2011 r. o sygn. akt I OSK 321/11 (publ. https://cbois.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przykładowo nauka w szkole w systemie zaocznym, niepołączona z wykonywaniem dodatkowych zajęć zarobkowych, nie stanowi przeszkody do uznania tego okresu jako pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym. Wskazał też, iż obecnie w orzecznictwie bardziej liberalnie podchodzi się do przesłanki "stałej pracy" i przyjmuje się, że nie należy utożsamiać jej z koniecznością nieustannego, przez cały czas wykonywania prac w gospodarstwie rolnym. W związku z tym ocena "stałości pracy w gospodarstwie rolnym" musi być dokonywana na tle okoliczności konkretnej sprawy. Sformułowanie "stała praca", "staż pracy", "uprawnienia pracownicze" wskazują, że przy zaliczaniu do przedmiotowego stażu w rachubę mogą wchodzić tylko okresy wykonywania zajęć o charakterze i systemie przynajmniej zbliżonym do pracowniczego. Stała praca w gospodarstwie nie zawsze musi polegać na codziennym wykonywaniu czynności rolniczych, gdyż - na przykład ze względu na rodzaj produkcji - niekiedy nie będzie to nawet konieczne. Polega ona jednak na pewnej systematyczności i co najmniej gotowości do wykonywania pracy rolnej, gdy jest to niezbędne rolnikowi prowadzącemu gospodarstwo. Ten element dyspozycyjności domownika, potwierdza również wymóg zamieszkania domownika na terenie gospodarstwa lub w jego pobliżu, czyli w takiej odległości, która umożliwia jak najszybsze dotarcie na teren gospodarstwa, jeżeli zajdzie taka potrzeba i świadczenia na rzecz gospodarstwa osoby bliskiej pracy w wymiarze czasu niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa rolnego. Stała praca w gospodarstwie rolnym wymaga również pewnego psychicznego nastawienia polegającego na wiązaniu się na określony czas z gospodarstwem rolnym. Ten aspekt jest bardzo istotny, ponieważ stały charakter pomocy w gospodarstwie rolnym może być pojmowany w sposób o wiele bardziej racjonalny, przy rozumieniu "stałości" jako pozostawania w tym samym miejscu, trwałemu związaniu się z jakimś miejscem lub jakąś osobą, nieuleganiu zmianom (por. wyrok Sądu Najwyższego o sygn. akt II UK 42/06, publ. OSNP 2007/19-20/292). Pojmowana w ten sposób cecha "stałości" świadczy o istotnym znaczeniu nastawienia samego domownika na stałe świadczenie pracy w gospodarstwie rolnym i odpowiadającą temu nastawieniu niezmienną możliwość skorzystania z jego pracy przez rolnika prowadzącego gospodarstwo. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy zatem stwierdzić, że skarżący spełnia przesłanki do uznania go za domownika, w rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, a w konsekwencji okres jego pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców od dnia [...] lipca 1990 r. do dnia [...] września 1990 r. oraz od dnia [...] lipca 1993 r. do dnia [...] lipca 1993 r. może być mu w całości wliczony do stażu służby, celem ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat. Fakt pobierania nauki przez skarżącego nie mógł wpływać negatywnie na udzielaną w tym czasie pomoc rodzicom przy prowadzeniu gospodarstwa, zwłaszcza że świadkowie zgodnie zeznają, iż skarżący pracę tę wykonywał. Jak już wspomniano, pojęcia "stałej pracy" nie należy utożsamiać z koniecznością ciągłego jej wykonywania i nie zawsze praca ta musi polegać na nieustannym podejmowaniu czynności rolniczych. Jeśli bowiem prawodawca wprowadza zarówno pojęcie "rolnika", jak i "domownika", to zapewne czyni to po to, by odróżnić charakter świadczonej przez każdego z nich pracy w gospodarstwie rolnym. Zatem sam fakt pobierania przez skarżącego nauki w szkole - co istotne - pobliskiej z racji jego miejsca zamieszkania, przy jednoczesnym wykonywaniu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, nie może stanowić przeszkody do uznania go za domownika, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Ponownie rozpoznając sprawę, organ I instancji wyda rozstrzygnięcie z uwzględnieniem poczynionej przez Sąd oceny prawnej. Powoływanie się zaś przez skarżącego na orzecznictwo sądów administracyjnych w zakresie zaliczenia okresu pracy w gospodarstwie rolnym do stażu pracy, a w szczególności na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 1166/06 nie może odnieść skutku, ponieważ powyższe orzeczenie dotyczyło innego stanu faktycznego i prawnego. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 tej ustawy, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonego rozkazu personalnego (decyzji) w całości.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI