I OSK 684/21

Naczelny Sąd Administracyjny2023-07-27
NSAAdministracyjneŚredniansa
piecza zastępczarodzina zastępczaopłata za pobytbezczynność organuskarga kasacyjnaumorzenie postępowaniaśmierć stronynastępstwo prawneprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA umorzył postępowanie kasacyjne w sprawie bezczynności organu w przedmiocie przekazania odwołania od decyzji ustalającej opłatę za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej z uwagi na śmierć strony, której prawa i obowiązki były ściśle związane z jej osobą.

Skarżący złożył skargę kasacyjną na wyrok WSA oddalający jego skargę na bezczynność organu w przedmiocie przekazania odwołania od decyzji ustalającej opłatę za pobyt syna w rodzinie zastępczej. W trakcie postępowania przed NSA, skarżący zmarł. Sąd uznał, że przedmiot postępowania dotyczy praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego (opłata za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej ponoszona przez rodzica), co na mocy art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi podstawę do umorzenia postępowania, a nie jego zawieszenia.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną T.Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który oddalił skargę skarżącego na bezczynność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Szczecinie. Bezczynność organu polegała na nieprzekazaniu Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu odwołania od decyzji ustalającej opłatę za pobyt syna skarżącego w spokrewnionej rodzinie zastępczej. Sąd I instancji uznał, że brak jest dowodu na wniesienie odwołania, a decyzja stała się ostateczna. W trakcie postępowania przed NSA, pełnomocnik skarżącego poinformował o śmierci mocodawcy. Sąd, powołując się na art. 124 § 3 i art. 161 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdził, że przedmiotowa sprawa dotyczy praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, ponieważ opłatę za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej ponoszą rodzice solidarnie. W związku z tym, śmierć strony stanowiła podstawę do umorzenia postępowania, a nie jego zawieszenia w celu ustalenia następców prawnych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego.

Uzasadnienie

Opłata za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej jest prawem i obowiązkiem ściśle związanym z osobą rodzica. W przypadku śmierci strony, której dotyczy taka opłata, postępowanie sądowe ulega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a., bez potrzeby ustalania następców prawnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

umorzono

Przepisy (4)

Główne

u.w.s.p.z. art. 193 § ust. 1

Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

Opłatę za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej ponoszą rodzice, odpowiadając solidarnie. Tylko rodzic może być adresatem decyzji ustalającej tę opłatę.

p.p.s.a. art. 161 § § 1 pkt 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 124 § § 1 pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Śmierć strony stanowi podstawę do zawieszenia postępowania w celu ustalenia następców prawnych.

p.p.s.a. art. 124 § § 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Nie zawiesza się postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Śmierć strony postępowania, której przedmiotem jest ustalenie opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej, stanowi podstawę do umorzenia postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a., gdyż prawa i obowiązki są ściśle związane z osobą zmarłego.

Godne uwagi sformułowania

przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego żadna inna osoba, poza rodzicem, nie może być adresatem decyzji ustalająca opłatę za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej

Skład orzekający

Iwona Bogucka

przewodniczący sprawozdawca

Mariola Kowalska

sędzia

Maria Grzymisławska-Cybulska

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Umorzenie postępowania w przypadku śmierci strony, gdy przedmiot sprawy dotyczy praw i obowiązków ściśle osobistych, zwłaszcza w kontekście opłat związanych z pieczą zastępczą."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji śmierci strony w trakcie postępowania administracyjnego, gdy przedmiot sprawy ma charakter ściśle osobisty.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje, jak śmierć strony może wpłynąć na tok postępowania sądowego, szczególnie gdy dotyczy ona praw ściśle osobistych, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.

Śmierć strony kończy sprawę? NSA wyjaśnia, kiedy postępowanie sądowe ulega umorzeniu.

Sektor

rodzina

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 684/21 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-07-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-04-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Iwona Bogucka /przewodniczący sprawozdawca/
Maria Grzymisławska-Cybulska
Mariola Kowalska
Symbol z opisem
6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
658
Hasła tematyczne
Umorzenie postępowania
Sygn. powiązane
II SAB/Sz 108/20 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2020-12-03
Skarżony organ
Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie
Treść wyniku
Umorzono postępowanie
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 697
art. 193 ust. 1
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 124 § 3, art. 161 § 1 pkt 2, art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Iwona Bogucka (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Mariola Kowalska sędzia del. WSA Maria Grzymisławska - Cybulska Protokolant: asystent sędziego Barbara Kowalska po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T.Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 3 grudnia 2020 r. sygn. akt II SAB/Sz 108/20 w sprawie ze skargi T.Z. na bezczynność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Szczecinie w przedmiocie przekazania odwołania postanawia: umorzyć postępowanie sądowe.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 3 grudnia 2020 r., sygn. akt II SAB/Sz 108/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę T.Ż. na bezczynność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S., polegającą na nieprzekazaniu Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Szczecinie odwołania od decyzji z 26 kwietnia 2018 r., nr DZ.608583.6282-018510.LR, ustalającej opłatę za pobyt syna skarżącego w spokrewnionej rodzinie zastępczej za okres od 19 września 2014 r. do 30 września 2014 r. oraz od 1 października 2014 r. do 30 listopada 2015 r.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że brak jest dowodu potwierdzającego stanowisko skarżącego, że wniósł odwołanie od przedmiotowej decyzji. Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w S. informował skarżącego, że decyzja ta uprawomocniła się 31 maja 2018 r. i jest decyzją ostateczną.
W skardze kasacyjnej skarżący zaskarżył wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie.
Pismem z dnia 14 lipca 2023 r. pełnomocnik skarżącego poinformowała o wygaśnięciu pełnomocnictwa ze względu na śmierć mocodawcy. W oparciu nadesłany odpis skrócony aktu zgonu [..] ustalono, że skarżący zmarł 27 stycznia 2022 r.
Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:
Śmierć strony postępowania sądowego, zgodnie z art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a., stanowi podstawę do zawieszenia postępowania, celem ustalenia następców prawnych zmarłego, a następnie podjęcia i prowadzenia postępowania z ich udziałem. Zasada ta nie ma jednak zastosowania w przypadkach uregulowanych w art. 124 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym nie zawiesza się postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego. W takim przypadku zastosowanie znajduje art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowiący, że Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania.
Celem skargi na bezczynność jest kontrola, czy organ objęty zarzutem bezczynności nie wykonuje obowiązków związanych z załatwieniem sprawy administracyjnej, a w przypadku potwierdzenia zarzutu, zobowiązanie organu do podjęcia działań mających doprowadzić do jej załatwienia. Zarzut bezczynności może zgłosić strona, a zatem podmiot mający interes prawny w sprawie, której postępowanie dotyczy. W niniejszym przypadku sprawa przedmiotowo dotyczy ustalenia odpłatności za pobyt syna skarżącego w spokrewnionej rodzinie zastępczej. Odpłatność ta została ustalona, a jak wynika z akt sprawy, analogiczna decyzja o odpłatności za ten sam okres została wydana także w stosunku do matki dziecka.
Zgodnie z art. 193 ust. 1 ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2017 r., poz. 697 ze zm.), opłatę za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej ponoszą rodzice, za ponoszenie tej opłaty rodzice odpowiadają solidarnie. Z regulacji tej wynika zatem, że żadna inna osoba, poza rodzicem, nie może być adresatem decyzji ustalająca opłatę za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej. Oznacza to, że sprawa dotycząca bezczynności organu w przekazaniu odwołania od takiej decyzji, skierowanej do ojca dziecka, który zmarł w toku postępowania sądowego, przedmiotowo odnosi się do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego. Nie ma zatem podstaw do zawieszania postępowania sądowego i poszukiwania następców prawnych zmarłego, nie mogą bowiem oni wykazać się interesem prawnym w sprawie dotyczącej opłaty ponoszonej wyłącznie przez rodzica.
Mając na względzie wskazane okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia o umorzeniu postępowania sądowego.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI