I OSK 683/22

I OSK 683/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-04-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Łaskarzewska /przewodniczący/
Maria Grzymisławska-Cybulska
Mariola Kowalska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6166  Łowiectwo
6393 Skargi na uchwały sejmiku województwa, zawierającej przepisy prawa miejscowego w przedmiocie ... (art. 90 i 91 ustawy o
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
II SA/Go 407/21 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 2021-12-02
Skarżony organ
Sejmik Województwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1740
art. 140
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
Dz.U. 1995 nr 147 poz 713
art. 23, 27 ust. 8 pkt 6, 27 ust. 12
Ustawa z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 2, art. 21 ust. 1, art. 64
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 1993 nr 61 poz 284
art. 17
Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie: Sędzia NSA Mariola Kowalska (spr.) Sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T.S., E.S. i K.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 2 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Go 407/21 w sprawie ze skarg T.S., E.S., K.S. i Stowarzyszenia [...] na uchwałę Sejmiku Województwa Lubuskiego z dnia 23 listopada 2020 r., nr XXV/352/20 w przedmiocie podziału województwa lubuskiego na obwody łowieckie oraz zaliczenia obwodów łowieckich do kategorii 1. oddala skargę kasacyjną, 2. oddala wniosek Sejmiku Województwa Lubuskiego o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z 2 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Go 407/21, po rozpoznaniu sprawy ze skarg [...], [...], [...] i Stowarzyszenia [...] na uchwałę Sejmiku Województwa Lubuskiego z dnia 23 listopada 2020 r., Nr XXV/352/20 w sprawie podziału województwa lubuskiego na obwody łowieckie oraz zaliczenia obwodów łowieckich do kategorii oddalił skargi.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał na następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Sejmik Województwa Lubuskiego - powołując się na art. 18 pkt 20 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1668 ze zm. - dalej w skrócie: "u.s.w.") oraz art. 27 ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (Dz. U. z 2020 r., poz. 1683 - dalej w skrócie: "ustawa Prawo łowieckie") - podjął w dniu 15 grudnia 2020 r. uchwałę nr XXV/352/20 w sprawie podziału województwa lubuskiego na obwody łowieckie oraz zaliczenia obwodów łowieckich do kategorii, o których mowa w art. 26a ust. 1 ustawy Prawo łowieckie (§ 1). Graficzny przebieg granic obwodów łowieckich na mapie z przebiegiem graficznym wyłączeń o których mowa w art. 26 ustawy Prawo łowieckie zawiera załącznik nr 1 do powyższej uchwały (§ 2). Uchwała została opublikowana w Dzienniku Urzędowym województwa lubuskiego z dnia 15 grudnia 2020 r. pod poz. 2933. Uchwała ta tworzy m.in. obwody łowieckie nr 90, 100, 102 i 104.
T.S., K.S. i E.S. złożyli skargę na powyższą uchwałę wraz załącznikami nr 1 i 2, na mocy których włączono do obwodów łowieckich: nr [...] i [...] nieruchomości gruntowe należące do skarżącej E.S. nr [...],[...],[...],[...], położone w [...],[...] oraz [...]; nr [...],[...] i [...] nieruchomości gruntowe należące do skarżącego K.S. nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...][...] i [...], położone w [...],[...] i [...]; nr [...] i [...] nieruchomości gruntowe należące do skarżącego T.S. nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], położone w [...],[...],[...] i [...]. Skarżący podkreślili, że zaskarżona uchwała narusza ich interes prawny poprzez naruszenie ich prawa własności do wspomnianych gruntów oraz faktycznie pozbawiając ich prawa do korzystania i posiadania przedmiotowych nieruchomości.
Odpowiadając na skargę złożoną przez T.S., K.S. i E.S., pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że przedmiotem kontroli Sądu była uchwała Sejmiku Województwa Lubuskiego z dnia 23 listopada 2020 r. Nr XXV/352/20 w sprawie podziału województwa lubuskiego na obwody łowieckie oraz zaliczenia obwodów łowieckich do kategorii.
Sąd I instancji wyjaśnił, że podstawę wydania zaskarżonej uchwały stanowił art. 27 ustawy Prawo łowieckie, który reguluje sposób tworzenia obwodów łowieckich na gruntach danego województwa. Zgodnie z art. 27 w ust. 1 ustawy Prawo łowieckie, podziału na obwody łowieckie oraz zaliczenia obwodów łowieckich do kategorii, o których mowa w art. 26a ust. 1, a także zmiany granic obwodu lub zmiany zaliczenia obwodu do kategorii dokonuje w obrębie województwa sejmik województwa, w drodze uchwały, stanowiącej akt prawa miejscowego. Projekt uchwały, o której mowa w ust. 1, przygotowuje marszałek województwa (art. 27 ust. 2). W myśl. art. 27 ust. 3 ustawy, projekt uchwały, o której mowa w ust. 1, zawiera: 1) numer obwodu łowieckiego; 2) przebieg graficzny na mapie oraz słowny opis granic obwodu łowieckiego: 3) przebieg graficzny na mapie wyłączeń, o których mowa w art. 26; 4) powierzchnię całkowitą obwodu łowieckiego; 5) powierzchnię obwodu łowieckiego po uwzględnieniu wyłączeń, o których mowa w art. 26, z podziałem na powiaty i gminy; 6) powierzchnię gruntów leśnych, z podziałem na gminy; 7) zaliczenie obwodu łowieckiego do jednej z kategorii, o których mowa w art. 26a ust.1. Jak wynika z art. 27 ust. 4 ustawy Prawo łowieckie, marszałek województwa powołuje zespół, który jest jego organem opiniodawczo-doradczym w zakresie przygotowania projektu uchwały, o której mowa w ust. 1. Skład zespołu określa art. 27 ust. 5 i 6 ustawy. Stosownie do art. 27 ust. 8 pkt 1 lit. a i b ustawy, marszałek województwa po przygotowaniu projektu uchwały, o której mowa w ust. 1, kolejno występuje o stosowne opinie i uzgodnienia. Po czym, zgodnie z pkt 2, wprowadza zmiany do projektu uchwały wynikające z rozpatrzenia opinii i dokonanych uzgodnień. Następnie, stosownie do art. 27 ust. 8 pkt 3, ogłasza przez umieszczenie na stronie internetowej urzędu marszałkowskiego oraz przez obwieszczenie, a także w sposób zwyczajowo przyjęty w poszczególnych gminach objętych projektem uchwały, za pośrednictwem właściwych wójtów (burmistrzów, prezydentów miast), o sporządzeniu projektu uchwały oraz wyłożeniu jej do publicznego wglądu i umieszczeniu na stronie internetowej urzędu marszałkowskiego, na co najmniej 7 dni przed dniem wyłożenia i umieszczenia projektu uchwały na stronie Internetowej urzędu marszałkowskiego, wyznaczając w ogłoszeniu termin na składanie uwag do projektu uchwały, nie krótszy niż 21 dni od dnia wyłożenia i umieszczenia projektu uchwały na stronie internetowej urzędu marszałkowskiego, oraz informując o formie i miejscu składania uwag. Dalej marszałek wykłada projekt uchwały do publicznego wglądu oraz umieszcza go na stronie internetowej urzędu marszałkowskiego na okres co najmniej 21 dni (art. 27 ust. 8 pkt 4), rozpatruje uwagi, o których mowa w pkt 3, w terminie nie dłuższym niż 45 dni od dnia upływu terminu ich składania (pkt 5), wprowadza zmiany do projektu uchwały wynikające z rozpatrzenia uwag, o których mowa w pkt 3, w szczególności przez oznaczenie na mapie przebiegu graficznego wyłączeń wynikających z tych uwag oraz powierzchni obwodu łowieckiego po uwzględnieniu tych wyłączeń (pkt 6). Zgodnie z art. 27 ust. 8 pkt 8 ustawy, marszałek przedstawia projekt uchwały sejmikowi województwa wraz z zestawieniem nieuwzględnionych uwag lub opinii. W świetle art. 27 ust. 9, uwagi do projektu uchwały, o której mowa w ust. 1, może wnieść każdy właściciel albo użytkownik wieczysty nieruchomości objętej projektem uchwały. Uwagi te, stosownie do ust. 10, wnosi się w terminie wyznaczonym w ogłoszeniu, o którym mowa w ust. 8 pkt 3. Uwagi wniesione po terminie pozostawia się bez rozpatrzenia. Przy rozpatrywaniu uwag dotyczących wyłączenia nieruchomości z obwodu łowieckiego uwzględnia się szczególne właściwości nieruchomości lub prowadzonej na niej działalności, które istotnie utrudnią prowadzenie na niej gospodarki łowieckiej, albo - w przypadku objęcia nieruchomości obwodem łowieckim - spowodują konieczność zaprzestania lub istotnego ograniczenia prowadzenia na niej dotychczasowej działalności (art. 27 ust. 12). Podejmując uchwałę, o której mowa w ust. 1, sejmik województwa rozstrzyga jednocześnie o sposobie rozpatrzenia uwag do projektu uchwały nieuwzględnionych przez marszałka województwa (art. 27 ust. 16 ustawy). Uchwała, o której mowa w ust. 1, obowiązuje od dnia wejścia w życie w niej określonego, jednak nie wcześniej niż po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w wojewódzkim dzienniku urzędowy (art. 27 ust. 17). Podlega również publikacji na stronie internetowej sejmiku województwa (art. 27 ust. 18).
Sąd stwierdził, iż z dokumentacji przedłożonej przez Sejmik do akt sprawy wynika, iż zaskarżona uchwała została podjęta z zachowaniem procedury ujętej w art. 27 ustawy, a więc zgodnie z zasadami tworzenia obwodów łowieckich.
Nadto, zdaniem Sądu, tak podjęta uchwała, wbrew zarzutom skarg, uwzględnia normy wynikające z art. 140 K.c. oraz art. 21 ust. 1 i art. 64 Konstytucji RP.
Przepis art. 1 ustawy Prawo łowieckie stanowi, że łowiectwo, jako element ochrony środowiska przyrodniczego, w rozumieniu ustawy oznacza ochronę zwierząt łownych (zwierzyny) i gospodarowanie ich zasobami w zgodzie z zasadami ekologii oraz zasadami racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej i rybackiej. Sąd I instancji wskazał, że Trybunał Konstytucyjny (dalej w skrócie: "TK") analizując zagadnienie związane z możliwością tworzenia obwodów łowieckich na terenach stanowiących nieruchomości prywatne, odwołał się do przesłanek wskazanych w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP uznając, iż ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Na gruncie art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w orzecznictwie TK wyprowadzono trzy przesłanki ograniczeń konstytucyjnych praw i wolności: przydatność, niezbędność oraz proporcjonalność sensu stricto. Analiza regulacji tyczących ochrony środowiska pozwoliła TK wyprowadzić wniosek o przydatności tworzenia obwodów łowieckich, obejmujących także nieruchomości prywatne, dla realizacji celu ustawodawcy jakim jest wypełnianie zadań z zakresu łowiectwa, tak jak rozumie je art. 1 ustawy Prawo łowieckie - jako element ochrony środowiska przyrodniczego obejmującego ochronę zwierząt łownych, gospodarowanie ich zasobami w zgodzie z zasadami ekologii oraz zasadami racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej i rybackiej, w tym dla prowadzenia gospodarki łowieckiej w przyjętym przez ustawodawcę modelu tej gospodarki. TK uznał także regulacje prawne pozwalające na tworzenie obwodów łowieckich obejmujących nieruchomości prywatne za spełniające przesłankę niezbędności w demokratycznym państwie. Podkreślił, że przesłanka ta stawia przed ustawodawcą "wymóg stwierdzenia rzeczywistej potrzeby dokonania w danym stanie faktycznym ingerencji w zakres prawa bądź wolności jednostki" (wyrok TK z dnia 12stycznia 1999 r., P2/98), a mechanizm tworzenia obwodów łowieckich i związanych z tym ograniczeń prawa własności nieruchomości wchodzących w skład obwodów, uznał za uzasadniony koniecznością takiego ukształtowania gospodarki łowieckiej i obwodów łowieckich, które zapewnia najbardziej racjonalne gospodarowanie zasobami zwierzyny, uwzględniając cele oparte na wartości, jaką jest ochrona środowiska naturalnego. W szczególności celami tymi są zapewnienie odpowiedniej liczebności populacji zwierząt łownych i zachowanie ich różnorodności, jak również uzyskiwanie możliwie wysokiej kondycji osobniczej poszczególnych gatunków zwierzyny, ale także dążenie do zmniejszenia skali szkód wyrządzanych przez zwierzęta łowne, przede wszystkim w uprawach rolnych, także na terenach nieruchomości prywatnych (wyrok TK z dnia 10 lipca 2014 r., P 19/13 (71/7/A/2014).
Analizując przepisy art. 26 i art. 27 ustawy Prawo łowieckie, w brzmieniu tego ostatniego przepisu sprzed nowelizacji wywołanej ww. wyrokiem TK z dnia 10 lipca 2014 r., TK stwierdził, że art. 27 ust. 1 w związku z art. 26 jest niezgodny z art. 64 ust. 1 w związku z art. 64 ust. 3 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zakresie, w jakim upoważnia do objęcia nieruchomości reżimem obwodu łowieckiego, nie zapewniając odpowiednich prawnych środków ochrony praw właściciela tej nieruchomości. W tym zakresie Trybunał stwierdził, że dotychczasowy mechanizm tworzenia obwodów łowieckich, biorąc pod uwagę całokształt ograniczeń będących skutkiem objęcia nieruchomości granicami obwodu łowieckiego, jest ukształtowany w sposób niespełniający przesłanki proporcjonalności sensu stricto. TK zauważył, że na wszystkie ograniczenia konstytucyjnie chronionego prawa własności, nakłada się dodatkowo niedostatecznie uregulowany obowiązek informacyjny wobec właścicieli, których nieruchomości należą do obwodu łowieckiego. Brak jakichkolwiek prawnych form udziału właścicieli nieruchomości w procesie tworzenia obwodów łowieckich obejmujących te nieruchomości oraz brak instrumentów prawnych umożliwiających właścicielom wyłączenie ich nieruchomości spod reżimu obwodu łowieckiego lub wyłączenie poszczególnych ograniczeń, jakie przewiduje prawo łowieckie, niezależnie od powodu, jakim uzasadniają to żądanie (ekonomiczny, światopoglądowy itd.), nie jest konieczne dla zapewnienia należytego poziomu ochrony środowiska, w szczególności zaś ochrony zwierzyny. TK podkreślił, że ochrona środowiska stanowi jedną z wartości uzasadniających ograniczenie konstytucyjnych praw i wolności. Niemniej jednak ograniczenia wprowadzane ze względu na ochronę środowiska powinny mieć charakter proporcjonalny do innych wartości konstytucyjnie chronionych. Taką wartością jest, zgodnie z art. 21 ust. 1 Konstytucji RP, ochrona prawa własności, co rodzi konieczność zapewnienia właścicielom nieruchomości bardziej skutecznych środków ochrony, a zapewnienie takich środków nie wyklucza realizacji przewidzianego w prawie łowieckim celu społecznego w zakresie uprawiania myślistwa, kultywowania tradycji oraz krzewienia etyki i kultury łowieckiej (art. 3 pkt 4 ustawy Prawo łowieckie). TK wartościując konstytucyjny standard ochrony prawa własności i standard ochrony środowiska wskazał, iż standard ochrony środowiska jest współkształtowany m.in. przez art. 74 ust. 2 i 4 Konstytucji RP, który nakłada obowiązek ochrony środowiska na władze publiczne i zobowiązuje je do wspierania działań obywateli na rzecz ochrony i poprawy stanu środowiska, a jednocześnie art. 86 Konstytucji RP nakłada taki obowiązek na każdego. Podstawowym spoiwem powyższych regulacji jest jednak art. 5 Konstytucji RP, który stanowi, że Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę środowiska, kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju (wyrok TK z dnia 10 lipca 2014 r., P 19/13 (71/7/A/2014).
Analizując z kolei treść konstytucyjnego standardu ochrony prawa własności TK wskazał, iż norma prawna wynikająca z przepisów art. 26 i art. 27 ustawy Prawo łowieckie, w brzmieniu przed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 22 marca 2018 r. o zmianie ustawy Prawo łowieckie oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 651 ze zm.), jakkolwiek nie zapewniała odpowiedniej ochrony prawa własności i nieproporcjonalnie w to prawo wkraczała, a przez to naruszała art. 64 ust. 1 w związku z art. 64 ust. 3 i art. 31 ust,, 3 Konstytucji RP, to jednak nie naruszała istoty prawa własności. TK przypomniał przy tym, że koncepcja istoty konstytucyjnego prawa lub wolności, mająca swe podstawy w językowej wykładni przepisów art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, opiera się na założeniu, że każde konstytucyjne prawo lub każda wolność, a zatem również prawo własności, zawierają w sobie pewien "rdzeń", bez którego w ogóle nie mogłyby istnieć. Rdzeń ten musi pozostawać wolny do ingerencji prawodawcy nawet wtedy, gdy działa on w celu ochrony wartości wskazanych w art. 31 ust,, 3 lub w innym przepisie Konstytucji RP (wyrok TK z dnia 12 stycznia 2000 r., P 11/98). Tym samym TK podkreślił, iż o naruszeniu istoty konstytucyjnego prawa lub wolności można mówić tylko w wyjątkowych sytuacjach, natomiast podstawowym instrumentem oceny dopuszczalności ograniczeń jest zasada proporcjonalności (wyrok TK z dnia 8 października 2007 r., K 20/07; wyrok TK z dnia 10 lipca 2014 r., P 19/13 (71/7/A/2014). Zatem w ocenie TK to wyłącznie brak jakichkolwiek mechanizmów prawnych umożliwiających właścicielom nieruchomości wyrażenie woli w przedmiocie włączenia ich gruntów do obwodów łowieckich i w konsekwencji nałożenia na nich określonych obowiązków, stanowił nieproporcjonalne naruszenie gwarantowanego konstytucyjnie i konwencyjnie prawa własności. Przy czym należy także mieć na uwadze, iż TK wyraźnie wskazał, iż przyjęcie takiego rozwiązania, w którym utworzenie obwodu łowieckiego byłoby uzależnione od zgody każdego właściciela nieruchomości obejmowanej granicami takiego obwodu, wobec rozdrobnienia gruntów oraz niewielkiej powierzchni lasów prywatnych w stosunku do całego obszaru terenów leśnych, w wysokim stopniu utrudniałoby racjonalne realizowanie celów łowiectwa (art. 3 ustawy Prawo łowieckie). TK zwrócił jednocześnie uwagę, że znane są takie rozwiązania, które nie uzależniają nałożenia określonego reżimu od zgody właściciela, a jednocześnie przewidują inne środki prawne służące ochronie uzasadnionych interesów właściciela. W tym kontekście wskazał, że przepisy ustawy Prawo łowieckie, a w szczególności art. 27 ust. 1 w związku z art. 26 i ustawy Prawo łowieckie, w ich dotychczasowym brzmieniu, nie przewidywały instrumentów umożliwiających ochronę interesów prawnych właściciela nieruchomości na wzór tych przewidzianych w art. 36 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2020 r., poz. 293 ze zm.).
Mając na uwadze powyższe Sąd I instancji nie zgodził się ze skarżącymi, iż zaskarżona uchwała narusza art. 140 K.c. w związku z art. 21 ust. 1 i art. 64 Konstytucji RP. Prawo własności, co zostało już wskazane wyżej, nie ma charakteru nieograniczonego. Potwierdza to również przepis art. 140 K.c. gdy wskazuje, że jest to prawo w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego. W takich właśnie ramach właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może także rozporządzać rzeczą. Utworzenie obwodu łowieckiego i objęcie nim nieruchomości należących do skarżących, samo w sobie nie prowadzi zatem do naruszenia art. 140 K.c. oraz art. 21 ust. 1 i art. 64 Konstytucji RP, a w szczególności nie podważa istoty przysługującego skarżącym prawa własności nieruchomości (art. 64 ust. 3 Konstytucji RP), tym bardziej, że z okoliczności niniejszej sprawy, w tym także z tych przedstawionych przez skarżących w toku procedury podejmowania zaskarżonej uchwały, nie wynika że grunty skarżących ([...], [...], [...]) nie nadają się do celów prowadzenia gospodarki łowieckiej, a tylko w takim przypadku możliwe byłoby - zgodnie z art. 26 ustawy Prawo łowieckie - wyłączenie ich z obwodów łowieckich. Nadto skarżący nie wskazali szczególnych właściwości nieruchomości lub prowadzonej na nich działalności, które utrudniałyby prowadzenie na nich gospodarki łowieckiej, ani nie wskazali okoliczności, które – po objęciu nieruchomości obwodem łowieckim - spowodowałyby konieczność zaprzestania lub istotnego ograniczenia prowadzenia na nich dotychczasowej działalności.
Sąd I instancji wskazał, że unormowanie art. 27 ust. 1 ustawy Prawo łowieckie niewątpliwie upoważniało Sejmik Województwa Lubuskiego do podjęcia uchwały w przyjętym kształcie. W istocie ww. przepis wpływa na zakres prawa właścicieli nieruchomości, umożliwiając ich włączenie do obwodu łowieckiego mocą uchwały sejmiku województwa, jednakże nie jest to działanie bezprawne, bowiem w ocenie Sądu, spełnione zostały kryteria określone wart. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Należy także wskazać, że art. 27b ust. 1 ustawy Prawo łowieckie stanowi, że będący osobą fizyczną właściciel albo użytkownik wieczysty nieruchomości wchodzącej w skład obwodu łowieckiego może złożyć oświadczenie o zakazie wykonywania polowania na tej nieruchomości w formie pisemnej. Jednakże nie przysługuje wówczas właścicielowi takiej nieruchomości odszkodowanie za szkody wyrządzone przez łosie, jelenie, daniele, dziki i sarny w uprawach i płodach rolnych, a wynika to z brzmienia art. 48 ust. 7 ustawy Prawo łowieckie. Oświadczenie o zakazie wykonywania polowania lub cofnięcie oświadczenia o zakazie wykonywania polowania składa się przed starostą. Starosta jest zobowiązany do nieodpłatnego poświadczania własnoręczności podpisu właściciela albo użytkownika wieczystego nieruchomości wchodzącej w skład obwodu łowieckiego na oświadczeniu lub cofnięciu oświadczenia (art. 27b ust. 4 ww. ustawy). Ustawa przewiduje więc mechanizm ustanowienia zakazu wykonywania polowania na nieruchomości przez koło łowieckie. Według nowej regulacji ustawy Prawo łowieckie objęcie nieruchomości obwodem łowieckim nie narusza zatem w sposób niedopuszczalny gwarantowanego konstytucyjnie prawa własności.
Nie można było także - w ocenie Sądu I instancji - zgodzić się z zarzutem T.S., K.S. i E.S. naruszenia art. 2 Konstytucji RP, z którego wynika tzw. "ochrona praw nabytych" tzn. przez ponowne włączenie do obwodów łowieckich nieruchomości skarżących, pomimo faktu, iż były one już wyłączone na mocy wyroku sądowego oraz art. 8 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż ignoruje i działa wbrew prawomocnemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie WIkp. z 28 września 2017 r. o sygn. akt II SA/Go 585/17, na mocy którego nieruchomości skarżących już zostały wyłączone z obwodów łowieckich. Sąd I instancji wskazał, że wyeliminowanie z obrotu prawnego poprzedniej uchwały Sejmiku Województwa Lubuskiego z dnia 11 lutego 2008 r. nr XIX/168/2008 w sprawie podziału województwa lubuskiego na obwody łowieckie z uwagi na istotne naruszenie prawa, co do zasady nie pozbawiało organu możliwości podjęcia kolejnej uchwały w tym przedmiocie. Jednocześnie stwierdzenie nieważności tej uchwały nie przyznawało skarżącym określonych uprawnień materialnoprawnych, których ochronę powinien gwarantować standard demokratycznego państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP). Podjęcie zaskarżonej uchwały stało się tym bardziej możliwe, gdy uwzględni się zmianę stanu prawnego wywołaną ww. wyrokiem TK z dnia 10 lipca 2014 r. oraz ustawą z dnia 22 marca 2018 r. o zmianie ustawy Prawo łowieckie oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 651 ze zm.).
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wnieśli: T.S., E.S. oraz K.S.
Skarżący kasacyjnie zarzucili wyrokowi naruszenie:
I. prawa materialnego przez niewłaściwe jego zastosowanie oraz błędną wykładnię:
1. art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm,), w związku z art. 21 ust 1 oraz art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), poprzez przyjęcie, iż uchwała Sejmiku Województwa Lubuskiego Nr XXV/352/20 z dnia 23 listopada 2020 r. w sprawie podziału województwa lubuskiego na obwody łowieckie oraz zaliczenia obwodów łowieckich do kategorii (opublikowana w dniu 15.12.2020r. w Dzienniku Urzędowym Województwa Lubuskiego - rok 2020r, poz. 2933), na mocy której włączono do obwodu łowieckiego numer nr [...], [...], [...] i [...] nieruchomości skarżących (opisane w uzasadnieniu) nie narusza przepisów prawa materialnego dotyczących prawa własności nieruchomości skarżących, podczas gdy uchwała powyższa ogranicza to prawo ponad słuszną miarę, poprzez zastosowanie następujących przepisów:
1. art. 23 ustawy Prawo łowieckie poprzez przyjęcie, iż zaskarżona uchwała obejmując nieruchomość skarżących obwodem łowieckim zgodnie z tym przepisem realizuje cele łowiectwa, podczas gdy prawidłowa wykładnia prawa nie pozwala przyjąć, iż grunt skarżących nadaje się do celów prowadzenia gospodarki łowieckiej;
2. art. 26 ustawy Prawa łowieckiego poprzez przyjęcie, iż zaskarżona uchwała obejmuje nieruchomości skarżących obwodem łowieckim zgodnie z prawem, choć przepis ten nie zawiera obszarów wyłączonych na mocy uchwały Sejmiku zgodnie z przepisem art. 27 ust. 8 pkt 6 Prawa łowieckiego, co nie pozwala nawet teoretycznie wyłączyć nieruchomości skarżących z obwodu łowieckiego;
3. art. 27 ust. 1 Prawa łowieckiego, poprzez przyjęcie, iż zaskarżona uchwała realizuje ten przepis zgodnie z prawem, podczas gdy nadal - i wbrew wyrokowi Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10.07.2014 r. sygn. akt P 19/13 (Dz.U. poz. 951) - przepis ten nie zapewnia odpowiednich prawnych środków ochrony praw właścicielom nieruchomości;
4. art. 27 ust. 8 Prawa łowieckiego, poprzez przyjęcie, iż zaskarżona uchwała realizuje ten przepis zgodnie z prawem, podczas gdy przepis ten narusza przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego: art. 1 Prawa łowieckiego - nie traktując uwag jako indywidualnej sprawy; art. 7 - nie stojąc na straży praworządności; art. 7a § 1 - interpretując wątpliwości prawne na niekorzyść obywateli; art. 8 § 1 - nie prowadząc postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej; art. 10 § 1 - nie zapewniając stronie prawa do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; ai1. 15 - nie stosując zasady dwuinstancyjności postępowania; art. 16 § 2 - nie stosując zasady zaskarżalności decyzji do sądu administracyjnego, art. 28 - nie traktując skarżących jako strony, art. 104 § 1 - nie załatwiając sprawy w formie decyzji, art. 107
poprzez brak zastosowania; art. 127 - poprzez brak możliwości odwołania od decyzji. Ai1. 27 ust. 8 nie zapewnia więc odpowiednich prawnych środków ochrony praw właścicielom nieruchomości, ponieważ brak jest systemu odwołali lub zaskarżeń rozstrzygnięć Marszałka województwa w przedmiocie uwag wnoszonych przez właścicieli, tu - skarżących;
5. art. 27 ust. 12 Prawa łowieckiego, poprzez przyjęcie, iż zaskarżona uchwała realizuje ten przepis zgodnie z prawem, podczas gdy - wbrew wyrokowi Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10.07.2014 r. sygn. akt P 19/13 (Dz.U. poz. 951) - przepis ten nie zapewnia odpowiednich prawnych środków ochrony praw właścicielom nieruchomości, gdyż zawęża tą normę do uwzględnienia tylko takich uwag, które zawierają "szczególne właściwości nieruchomości lub prowadzonej na niej działalności, które istotnie utrudnią prowadzenie na niej gospodarki łowieckiej, albo - w przypadku objęcia nieruchomości obwodem łowieckim - spowodują konieczność zaprzestania lub istotnego ograniczenia prowadzenia na niej dotychczasowej działalności".
6. art. 27a ust. 1 i 2 Prawa łowieckiego, poprzez przyjęcie, iż zaskarżona uchwała realizuje ten przepis zgodnie z prawem, podczas gdy - wbrew wyrokowi Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10.07.2014 r. sygn. akt P 19/13 (Dz.U. poz. 951) - przepis ten nie zapewnia odpowiednich prawnych środków ochrony praw właścicielom nieruchomości, gdyż zawęża tą normę tylko do rzeczywistej szkody i tylko w terminie 3 lat od wejścia w życie zaskarżonej uchwały, co jest również sprzeczne z przepisami prawa cywilnego (np. art. 415 kodeksu cywilnego);
7. art. 27b ust. 1 i 2 w powiązaniu z art. 48 pkt 7 Prawa łowieckiego, poprzez przyjęcie, iż zaskarżona uchwała realizuje ten przepis zgodnie z prawem, podczas gdy - wbrew wyrokowi Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10.07.2014 r. sygn. akt P 19/13 (Dz.U. poz. 951) - przepis ten nie zapewnia odpowiednich prawnych środków ochrony praw właścicielom nieruchomości, gdyż pozbawia ich odszkodowania za szkody łowieckie;
8. art. 28 ust, 1 Prawa łowieckiego poprzez przyjęcie, iż zaskarżona uchwała obejmuje nieruchomości skarżących obwodem łowieckim zgodnie z prawem, podczas gdy przepis ten oddaje nieruchomości skarżących w dzierżawę kołom łowieckim Polskiego Związku Łowieckiego;
9. art. 17 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz.U. 1993.61.284) w zw. z art. 1 Protokołu Nr 1 do tej Konwencji (Dz.U. 1995.36.175/1) poprzez przyjęcie, iż zaskarżona uchwała obejmuje nieruchomości skarżących obwodem łowieckim zgodnie z prawem, podczas gdy przepis ten zakazuje nadużywania przez państwo działań lub dokonania aktu zmierzającego do zniweczenia prawa własności.
II. art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, z którego wynika tzw. "ochrona praw nabytych", tzn. poprzez ponowne włączenie do obwodu łowieckiego nieruchomości skarżących, pomimo faktu, iż były one już wyłączone na mocy wyroku sądowego.
Mając powyższe na uwadze, wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wlkp. oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych dla strony skarżącej, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skarżący kasacyjnie zrzekli się rozprawy. Ponadto na podstawie 187 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarżący kasacyjnie wnieśli przedstawienie zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego lub na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zawieszenie sprawy i przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytań prawnych (przedstawionych w uzasadnieniu do poszczególnych zarzutów) - jeżeli Naczelny Sąd Administracyjny uzna, że w sprawie zachodzi taka potrzeba.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 P.p.s.a.).
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.
Naczelny Sąd Administracyjny, ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich bądź w inny sposób korygować. Skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym o wysokim stopniu sformalizowania, a jej sporządzenie zostało objęte ustanowionym w art. 175 § 1 P.p.s.a. przymusem adwokacko-radcowskim. Od profesjonalnego pełnomocnika oczekiwać należy w szczególności jasnego i zgodnego z wymaganiami stawianymi przez przepisy ustawy sporządzenia skargi kasacyjnej. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wiąże się z koniecznością prawidłowego ich sformułowania w samej skardze, poprzez powołanie konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego − uchybił sąd wojewódzki, uzasadnienia ich naruszenia, a w przypadku zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wskazania, że wytknięte naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 września 2012 r., II OSK 151/12). Tylko prawidłowe opracowanie skargi kasacyjnej pozwala na wyznaczenie granic, w ramach których nastąpi rozpoznanie sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 marca 2012 r., II OSK 2496/10).
Kontrola instancyjna orzeczeń sądów administracyjnych pierwszej instancji w ramach postępowania kasacyjnego opiera się na ocenie zasadności stawianych zarzutów kasacyjnych, zaś systemowe odczytanie art. 176 i art. 183 § 1 p.p.s.a. prowadzi do wniosku, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może rozpoznać merytorycznie zarzutów skargi, które zostały wadliwie skonstruowane (por. np. wyrok NSA z 16 grudnia 2010 r., II FSK 2076/10, wyrok NSA z 20 października 2016 r., I FSK 359/16, wyroki dostępne: www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA").
Poczynienie powyższych uwag było niezbędne zważywszy na konstrukcję i uzasadnienie zarzutów rozpoznawanej skargi kasacyjnej. Nie odpowiadają one wymogom z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. ponieważ w znacznej części nie wskazują w jaki sposób Sąd I instancji naruszył wskazane w skardze kasacyjnej przepisy.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 23 ustawy Prawo łowieckie. Przepis art. 23 ust. 1 ustawy z 1995 r. Prawo łowieckie wymaga, by obwód łowiecki stanowił obszar gruntów o ciągłej powierzchni, zamkniętej jego granicami, nie mniejszy niż trzy tysiące hektarów, na którego obszarze istnieją warunki do prowadzenia łowiectwa. Nie budzi wątpliwości, że obszar gruntów objętych uchwałą spełnia wskazania powyższego przepisu. Zarzutów podważających ustalenia sądu I instancji w tym zakresie skarżący nie podnieśli.
Odnosząc się do kolejnego zarzutu naruszenia art. 26 ustawy Prawo łowieckie stwierdzić należy, że wadliwa jest jego konstrukcja. W odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z kilku punktów, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji z podaniem jednostki redakcyjnej przepisu (por. wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2008 r., II FSK 557/07; Lex nr 422065; wyrok NSA z dnia 7 marca 2014 r., II GSK 2019/12, LEX nr 1495144; wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2013 r.). Warunek przytoczenia podstawy zaskarżenia i jej uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna zawiera wywody zmuszające Sąd kasacyjny do domyślania się, który przepis skarżący miał na uwadze, podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego lub procesowego. Naruszony przez Sąd I instancji przepis musi być wyraźnie wskazany, gdyż w przeciwnym razie ocena zasadności skargi kasacyjnej nie jest możliwa. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej i nie ma w związku z tym kompetencji do dokonywania za wnoszącego skargę kasacyjną wyboru, który przepis prawa został naruszony i dlaczego. Stanowi to powinność autora skargi kasacyjnej, który jest profesjonalnym pełnomocnikiem strony (por. wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2008 r., II FSK 557/07; Lex nr 422065; wyrok NSA z dnia 6 lutego 2014 r.). Tymczasem strona skarżąca kasacyjnie nie dostrzega, że art. 26 ustawy Prawo łowieckie obejmuje mniejsze jednostki redakcyjne (punkty 1-4). Również w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie wskazano, który z punktów powyższego artykułu został naruszony. Uzasadnienie skargi nie precyzuje, nawet w formie opisowej z jakiej przyczyny, i na jakiej podstawie wskazanej w powyższym przepisie powinno wyłączyć się grunty skarżących kasacyjnie z obwodu łowieckiego. Tym samym nie wykazano w jaki sposób zaskarżona uchwała narusza art. 26 ustawy Prawo łowieckie.
Zupełnie niezrozumiałe są pozostałe zarzuty ujęte w punktach 3-7 skargi kasacyjnej. Pełnomocnik skarżących kasacyjnie czyni uwagi dotyczące niekonstytucyjności wskazanych przepisów zastosowanych w sprawie, poszerzając zakres zawartych w art. 147 § 1 p.p.s.a. przesłanek mogących rzutować na uwzględnienie skargi. W ocenie NSA, tak określone zarzuty skargi kasacyjnej należy uznać jedynie za postulaty de lege ferenda, które powinny zostać skierowane do ustawodawcy, a do których Sąd nie ma możliwości się ustosunkować, bowiem w obowiązującym stanie prawnym powołany przez skarżącego kasacyjnie przepis art. 147 § 1 p.p.s.a. nie przewiduje takiego rozwiązania. Skarżący kasacyjnie nie skierował bowiem zarzutów naruszenia powołanych wyżej przepisów prawa materialnego (tj. art. 27, art. 27a i 27b ustawy Prawo łowieckie) przeciwko wyrokowi Sądu I instancji, przez co nie wykazał, aby WSA w Gorzowie Wielkopolskim naruszył przepisy, których zastosowanie, i ocena ich zastosowania w tej sprawie, legła u podstaw oddalenia skargi. Z uwagi na wyżej wypunktowaną przez NSA wadliwość skonstruowanych przez profesjonalnego pełnomocnika zarzutów skargi i nie podniesienia podstawy zaskarżenia z art.174 pkt 1 p.p.s.a., nie mogły one zostać merytorycznie rozpoznane. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować strony i precyzować, czy uzupełniać przytoczone podstawy kasacyjne. W tym zakresie zmian nie wprowadziła uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009r., I OPS10/09, CBOSA (vide wyr. NSA z 20 października 2017r., sygn. akt I FSK 359/16, CBOSA).
Niezrozumiały jest zarzut naruszenia art. 28 ust. 1 ustawy Prawo łowieckie, zwłaszcza wobec niewykazania na czym naruszenie to miałoby polegać. Z uzasadnienia tego zarzutu wnioskować należy, ze naruszenie powyższego przepisu skarżący kasacyjnie wiąże z ograniczeniem jego uprawnień właścicielskich poprzez możliwość wydzierżawienia obwodów łowieckich podmiotom trzecim. Unormowanie art. 28 ust. 1 ustawy Prawo łowieckie niewątpliwie upoważniało Sejmik Województwa do podjęcia uchwały w przyjętym kształcie. W istocie ww. przepis wpływa na zakres prawa właścicieli nieruchomości, jednakże nie jest to działanie bezprawne, bowiem w ocenie NSA, spełnione zostały kryteria określone w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, zwłaszcza wobec treści art. 27b ust. 1 ustawy Prawo łowieckie. Ustawa przewiduje mechanizm ograniczenia ingerencji w prawo własności gruntu poprzez ustanowienie zakazu wykonywania polowania na nieruchomości przez koło łowieckie. Podzielić należy stanowisko Sądu I instancji, że według nowej regulacji ustawy Prawo łowieckie, objęcie nieruchomości obwodem łowieckim nie narusza w sposób niedopuszczalny gwarantowanego konstytucyjnie prawa własności.
Nieusprawiedliwione okazały się również zarzuty, które odnosiły się do norm konstytucyjnych ( art. 2) oraz do art. 1 Protokołu Dodatkowego do Europejskiej Konwencji o ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.
Normy Konstytucji RP są normami o charakterze ogólnym i stanowią wzorzec dla oceny wszystkich aktów prawnych obowiązujących w Polsce. Wśród przepisów tych wyróżniają się zwłaszcza przepisy, mające rangę zasad konstytucyjnych. Jedną z tych zasad jest zasada nadrzędności Konstytucji RP, która wyraża się w tym, iż organy państwa są obowiązane do uszczegółowiania przepisów konstytucyjnych w aktach niższego rzędu oraz, że akty te nie będą sprzeczne z Konstytucją. Przepis Konstytucji RP nie stanowią samodzielnej podstawy dla konkretnego uprawnienia majątkowego danej osoby. Podstawą takiego uprawnienia są bowiem jedynie obecnie obowiązujący przepisy rangi ustawowej. Zasadnie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, Sąd I instancji odwołał się w omawianym zakresie do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 10 lipca 2014 r. sygn. akt P 19/13 (Dz.U. poz. 951).
Zgodzić się przy tym należy, że przepis art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, wyznaczając granice ingerencji państw w prawo własności poprzez formułowanie zasad: poszanowania mienia, pozbawienia mienia i korzystania z prywatnej własności w interesie publicznym – jak przyjmuje się w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka – chroni prawo do korzystania i poszanowania mienia. Zaakcentować jednak należy, że prawo własności chronione konstytucyjnie, znajdując nadto ochronę w przepisach Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, nie jest jednak prawem bezwzględnym, gdyż doznaje w określonych sytuacjach ograniczeń. W prawie polskim dopuszcza je Konstytucja RP w art. 64 ust. 3 stanowiąc, że własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w takim zakresie, w jakim nie narusza to istoty prawa własności, a więc z poszanowaniem zasady proporcjonalności, czyli zakazem nadmiernej w stosunku do chronionej wartości ingerencji w sferę praw i wolności jednostki. Ograniczenia, które mogą się pojawiać w związku z ustaleniem obwodu łowieckiego, jeżeli mieszczą się w przyznanych ustawowo ramach - nie stanowią zatem naruszenia prawa i nie mogą być podstawą do stwierdzenia nieważności uchwały.
Reasumując, przeprowadzona przez Sąd kasacyjny sądowoadministracyjna kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że zarzuty środka odwoławczego są nieuprawnione.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, uznając zarzuty kasacyjne za nieusprawiedliwione i nie dopatrując się podstaw do stwierdzenia z urzędu nieważności wyroku Sądu I instancji, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny nie zasądził od strony skarżącej kasacyjnie na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, których domagał się w piśmie procesowym z 23 lutego 2022 r. (nazwanym odpowiedzią na skargę kasacyjną). Stosownie do art. 179 p.p.s.a. termin na wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną wynosi 14 dni od doręczenia stronie odpisu skargi kasacyjnej. Złożenie odpowiedzi na skargę kasacyjną po terminie określonym w art. 179 p.p.s.a. powoduje, że pismo to traci przymiot odpowiedzi na skargę kasacyjną i staje się zwykłym pismem procesowym. Oznacza to, że zawarty w takim piśmie wniosek o zasądzenie kosztów postępowania jest nieskuteczny. Złożona do akt niniejszej sprawy odpowiedź na skargę kasacyjną nie mogła wywołać skutków procesowych, bowiem została wniesiona po terminie określonym w art. 179 p.p.s.a. Z akt wynika, że odpis skargi kasacyjnej został doręczony pełnomocnikowi organu w dniu 9 lutego 2022 r., zaś odpowiedź na skargę kasacyjną nadano na Poczcie Polskiej w dniu 24 lutego 2022 r.
W tych okolicznościach brak jest podstaw do zasądzenia zwrotu kosztów w postaci wynagrodzenia pełnomocnika za sporządzenie odpowiedzi na skargę kasacyjną.