I OSK 682/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą odmowy stwierdzenia nieważności decyzji odszkodowawczej za wywłaszczoną nieruchomość, uznając, że decyzja ta była już przedmiotem kontroli sądowej.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej T.S. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość pod budowę obwodnicy. T.S. zarzucał wady operatu szacunkowego i rażące naruszenie prawa przy ustalaniu odszkodowania. NSA oddalił skargę kasacyjną, wskazując, że decyzja odszkodowawcza była już przedmiotem kontroli WSA, który oddalił skargę, co zamyka drogę do stwierdzenia jej nieważności w trybie nadzwyczajnym.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną T.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju. Decyzja ta odmówiła stwierdzenia nieważności wcześniejszych decyzji o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość pod budowę obwodnicy. T.S. kwestionował prawidłowość operatu szacunkowego i zarzucał rażące naruszenie prawa przy ustalaniu odszkodowania. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, opierając się na uchwale siedmiu sędziów NSA z dnia 7 grudnia 2009 r. (I OPS 6/09). Sąd wskazał, że decyzja odszkodowawcza była już przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który prawomocnym wyrokiem z dnia 12 listopada 2014 r. (I SA/Wa 1576/14) oddalił skargę T.S. w tej sprawie. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, gdy decyzja administracyjna była już przedmiotem kontroli sądu administracyjnego, który oddalił skargę, nie można wszczynać postępowania o stwierdzenie jej nieważności, gdyż stanowi to przeszkodę przedmiotową. W takiej sytuacji organ powinien wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (art. 61a § 1 k.p.a.). Sąd uznał, że zaskarżony wyrok, mimo potencjalnie błędnego uzasadnienia, zawierał prawidłowe rozstrzygnięcie, ponieważ sprawa nie powinna być merytorycznie rozpoznana w trybie stwierdzenia nieważności. W związku z tym, skarga kasacyjna została oddalona na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli decyzja była przedmiotem kontroli sądu administracyjnego, który oddalił skargę, istnieje przeszkoda przedmiotowa uniemożliwiająca ponowne rozpoznanie wniosku o stwierdzenie jej nieważności.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na uchwałę NSA I OPS 6/09 oraz przepisy k.p.a. i p.p.s.a. (art. 153, 171, 170 p.p.s.a., art. 61a k.p.a.), wskazując, że prawomocny wyrok sądu administracyjnego oddalający skargę na decyzję administracyjną zamyka drogę do jej wzruszenia w trybie stwierdzenia nieważności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (34)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 156 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 157 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 61a
Kodeks postępowania administracyjnego
u.g.n. art. 134 § ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 134 § ust. 3 i 4
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 154 § ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
rozporządzenie w sprawie wyceny art. 56 § ust 1 pkt 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego
u.g.n. art. 153 § ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 4 § ust. 16
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
rozporządzenie w sprawie wyceny art. 56 § ust. 1 pkt 7
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego
rozporządzenie w sprawie wyceny art. 36 § ust. 3
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego
rozporządzenie w sprawie wyceny art. 36 § ust. 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 5
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 113
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § ust. 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 4
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 171
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 189
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 269 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Decyzja odszkodowawcza była już przedmiotem kontroli sądowej zakończonej oddaleniem skargi, co wyklucza możliwość jej ponownego kwestionowania w trybie stwierdzenia nieważności.
Odrzucone argumenty
Zarzuty dotyczące wad operatu szacunkowego i rażącego naruszenia prawa przy ustalaniu odszkodowania. Naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a. w zw. z przepisami u.g.n. i rozporządzenia ws. wyceny) poprzez niewłaściwe zastosowanie lub niezastosowanie przepisów dotyczących wyceny nieruchomości. Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z przepisami k.p.a.) poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa lub oparcie się na wadliwym operacie szacunkowym.
Godne uwagi sformułowania
możliwość stwierdzania nieważności decyzji administracyjnych nie jest jednolicie postrzegana gdy cechę prawomocności uzyskała decyzja, która nie została do sądu zaskarżona lub od której wniesioną skargę odrzucono, wówczas nie występują przeszkody uniemożliwiające orzekanie o jej nieważności Inaczej wygląda sytuacja w odniesieniu do tych decyzji administracyjnych, które uzyskały przymiot prawomocności w wyniku oddalenia skargi przez sąd administracyjny. żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie – ze względu na wydany uprzednio wyrok sądu – przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. w takiej sytuacji organ winien wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w trybie art. 61a § k.p.a. dokonanie przez sąd administracyjny kontroli ww. decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] marca 2014 r., także w zakresie wynikającym z treści przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a., i oddalenie skargi, zamyka możliwość organom administracji stwierdzenia nieważności powyższej decyzji. Prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 listopada 2014 r., I SA/Wa 1576/14, którym organy i sądy administracji pozostają związane – mocą ww. regulacji prawnych – stanowi barierę dla możliwością jego wzruszenia w trybie stwierdzenia nieważności.
Skład orzekający
Zygmunt Zgierski
przewodniczący
Piotr Przybysz
członek
Arkadiusz Blewązka
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowana linia orzecznicza dotycząca niedopuszczalności ponownego kwestionowania decyzji administracyjnej w trybie stwierdzenia nieważności, jeśli była ona już przedmiotem kontroli sądowej zakończonej oddaleniem skargi."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy decyzja była już prawomocnie sądownie badana i skarga została oddalona. Nie wyklucza możliwości stwierdzenia nieważności decyzji, które nie były przedmiotem kontroli sądowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego – ograniczeń w ponownym kwestionowaniu decyzji administracyjnych po ich sądowej kontroli. Jest to istotne dla praktyków prawa administracyjnego.
“Czy można raz jeszcze podważyć decyzję, która już raz trafiła do sądu i została oddalona?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 682/20 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-07-28 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-03-11 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Arkadiusz Blewązka /sprawozdawca/ Piotr Przybysz Zygmunt Zgierski /przewodniczący/ Symbol z opisem 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane I SA/Wa 568/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-10-16 Skarżony organ Minister Rozwoju Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 259 art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Przybysz Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Protokolant asystent sędziego Marek Szwed-Lipiński po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 568/19 w sprawie ze skargi T. S. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. oddala skargę kasacyjną, 2. odstępuje od zasądzenia od T. S. na rzecz Ministra Rozwoju i Technologii zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 października 2021 r., I SA/Wa 568/19 oddalił skargę T. S. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy: Decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] Minister Inwestycji i Rozwoju, po rozpatrzeniu wniosku T. S. o ponowne rozpoznanie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...]którą odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Podlaskiego z dnia [...] września 2013 r. nr [...]orzekającej o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość stanowiącą działkę nr [...], o powierzchni 3,2583 ha, położoną w gminie R., obręb K., przejętą z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa pod budowę obwodnicy A. w ciągu drogi krajowej nr [...] i drogi ekspresowej [...] oraz utrzymującą ją w mocy decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] marca 2014 r. nr [...]. Z uzasadnienia ww. decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] stycznia 2019 r. wynika, że T.S. wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Podlaskiego z dnia [...] września 2013 r., która została utrzymana w mocy decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] marca 2014 r. wskazując, iż organy nie poczyniły żadnych ustaleń faktycznych odnośnie aktualnego sposobu użytkowania nieruchomości. T. S. zarzucił, że rzeczoznawca majątkowy J. M. nie przeprowadził oględzin nieruchomości, a jak wynika z opinii K. Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych, wyceny nieruchomości zostały dokonane z naruszeniem prawa przez nieuwzględnienie stanu nieruchomości z dnia wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, brak określenia wartości nieruchomości wg aktualnego sposobu użytkowania, niepełne powołanie źródeł danych o nieruchomościach, brak prawidłowej analizy i charakterystyki rynku nieruchomości (lokalnego i regionalnego) w zakresie dotyczącym celu i sposobu wyceny, przyjęcie nieprawidłowej procedury szacowania. Po rozpatrzeniu ww. wniosku Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. odmówił stwierdzenia nieważności zakwestionowanych decyzji. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem T. S. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Minister Infrastruktury i Rozwoju rozpoznając sprawę ponownie podniósł, że celem postępowania o stwierdzenie nieważności jest ustalenie, czy w określonej sprawie istnieją przesłanki nieważnościowe, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. Organ wskazał, iż w badanej sprawie brak jest takich przesłanek. Odnosząc się do kwestii opinii o operacie szacunkowym rzeczoznawcy J. M., wykonanej przez K. Stowarzyszenie Rzeczoznawców Majątkowych Minister organ wyjaśnił, że właśnie z uwagi na tę opinię wniesiony został wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a postępowanie w tej sprawie jest obecnie zawieszone, zaś informacje zawarte w tej opinii mogą potencjalnie stanowić przesłankę wznowienia postępowania. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego wadliwości operatu szacunkowego organ podkreślił, że wady powodujące nieważność decyzji muszą wynikać z niej samej. Tymczasem kwestie podnoszone we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji są ściśle związane z operatem szacunkowym będącym dowodem w sprawie. W konsekwencji nie można zakwalifikować ich jako wady decyzji administracyjnej, które powinny skutkować stwierdzeniem jej nieważności. Minister podkreślił także, że tryby nadzwyczajne charakteryzują się niekonkurencyjnością, co oznacza, że konkretna wadliwość może być usunięta jedynie w danym trybie nadzwyczajnym. Na powyższą decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] stycznia 2019 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył T.S. Sąd I instancji oddalając skargę wskazał, iż analiza postępowania nadzorczego zakończonego zaskarżoną decyzją nie uzasadnia przyjęcia, że decyzje Wojewody Podlaskiego z dnia [...] września 2013 r. i Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] marca 2014 r. dotknięte są wadami, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a., w tym wadą wskazaną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Sąd wskazał przy tym, że powyższe decyzje były już przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 12 listopada 2014 r., I SA/Wa 1576/14 oddalił skargę T.S. Dalej Sąd wskazał, że w rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, iż dowodem w postępowaniu pozwalającym na ustalenie odszkodowania był operat szacunkowy z dnia [...] dnia lipca 2013 r. sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego J.M. Spór w sprawie dotyczy natomiast tego, czy podniesione przez skarżącego w toku postępowania nieważnościowego wady powyższego operatu szacunkowego, nieujawnione w toku postępowania odszkodowawczego toczącego się w trybie zwykłym, mogą świadczyć o wydaniu decyzji odszkodowawczych z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Sąd I instancji w całości podzielił stanowisko organu nadzoru, że skarżący w istocie domaga się wyeliminowania w trybie nieważnościowym decyzji ostatecznej z uwagi na istnienie, nieuwzględnionych przez organy orzekające o odszkodowaniu, nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, które nie były znane tym organom, wskazując tym samym okoliczności odpowiadające przesłankom wznowienia postępowania. Sąd wyjaśnił, że ogólna procedura administracyjna może być wykorzystana do eliminacji różnego rodzaju wad: nieistotnych, istotnych, czy też kwalifikowanych. Służą do tego różne tryby weryfikacji decyzji. W pierwszym przypadku będzie to, np. tryb sprostowania decyzji (art. 113 k.p.a.), w drugim przypadku, np. tryb odwoławczy (art. 138 k.p.a.), a w trzecim przypadku, np. tryb stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 k.p.a.). Sąd I Instancji przyznał rację organowi nadzoru, że przyjęty w k.p.a. system weryfikacji decyzji oparty jest na zasadzie niekonkurencyjności. W konsekwencji, brak jest możliwości, aby tryb stwierdzenia nieważności decyzji był wykorzystywany jako trzecia instancja trybu zwykłego, a do tego w istocie zmierzał wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności wydanych w sprawie decyzji odszkodowawczych. Tego rodzaju tryb nadzwyczajny służy do eliminowania decyzji wadliwych, w szczególności obciążonych wadami o charakterze ciężkim – rażącym. Kwalifikowane wady powodujące nieważność decyzji ostatecznej muszą wynikać z samej decyzji. Tymczasem, podnoszone przez skarżącego w toku postępowania nieważnościowego i w skardze kwestie dotyczące błędnego określenia wartości rynkowej nieruchomości, nieprawidłowego sporządzenia opisu wycenianych nieruchomości, nieprawidłowej analizy rynku nieruchomości, nieprawidłowego określenia wartości nieruchomości, niewłaściwego i nieumiejętnego zastosowania procedury podejścia i metody wyceny, niekompletnej analizy rynku dokonanej przez biegłego rzeczoznawcę, niekompletnego i wybiórczego zbadania dokonanych transakcji przez biegłego, są ściśle związane z operatem szacunkowym. W konsekwencji Sąd I instancji za prawidłowe uznał stanowisko organu nadzoru, że wskazywanych przez skarżącego wad operatu szacunkowego nie można zakwalifikować, jako rażących wad decyzji o ustaleniu odszkodowania. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł T. S., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając naruszenie: I. prawa materialnego, tj.: 1) art. 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a. w zw. z art. 134 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.2018.2204 ze zm.), dalej jako "u.g.n.", przez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne określenie wartości rynkowej nieruchomości, odbiegające od rzeczywistej wartości nieruchomości; 2) art. 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a. w zw. z art. 134 ust. 3 i 4 u.g.n. przez nieuzasadnione niezastosowanie, prowadzące do wyceny zajętych nieruchomości wg aktualnego sposobu ich użytkowania, bez uwzględnienia, iż planowana inwestycja drogowa znacząco wpływa na wartość wywłaszczonych nieruchomości; w takim przypadku wartość nieruchomości powinna być określona także dla alternatywnego sposobu użytkowania; 3) art. 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a. w zw. z art. 154 ust. 1 u.g.n. oraz § 56 ust 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U.2004.207.2109 ze zm.), dalej jako "rozporządzenie w sprawie wyceny", przez nieprawidłowe sporządzenie opisu wycenianych nieruchomości, polegające na pominięciu m.in. takich kwestii jak: szczegółowe położenie terenu, kształt działki, dojazd do niej, bonitacja gleby; 4) art. 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a. w zw. z art. 153 ust. 1 i art. 4 ust. 16 u.g.n. oraz § 56 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia w sprawie wyceny przez sporządzenie nieprawidłowej tj. niepełnej analizy rynku nieruchomości polegające na ograniczeniu się wyłącznie do obszaru województwa, pomijając transakcje na terenach graniczących z Gminą R., gdzie dokonywane były wywłaszczenia nieruchomości pod budowę obwodnic G., O. czy E.; 5) art. 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a. w zw. z art. 154 ust. 1 u.g.n. i w zw. z § 36 ust. 3 rozporządzenia w sprawie wyceny przez niewłaściwe i nieumiejętne zastosowanie procedury podejścia porównawczego i metody korygowania ceny średniej, które powiązane z podnoszonymi zarzutami dotyczącymi błędów przy oznaczaniu wartości, którymi posługuje się ta metoda, wskazują na przyjęciu nieprawidłowych danych, co w konsekwencji uniemożliwiało uzyskanie prawidłowego wyniku; 6) art. 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a. w zw. z art. 4 ust. 16 u.g.n. oraz § 56 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia w sprawie wyceny przez nieprawidłowe określenie wartości wywłaszczonych nieruchomości, co jest konsekwencją podnoszonych przez stronę skarżącą błędów metodologicznych; 7) art. 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a. w zw. z § 36 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wyceny przez niekompletną analizę rynku dokonaną przez biegłego rzeczoznawcę, wykonaną na potrzeby operatów szacunkowych, a także niewłaściwe, niekompletne i wybiórcze zbadanie dokonanych transakcji, bez dokonania ich opisów i sposobu przeprowadzenia analizy rynku; tym samym analiza rynku dokonana na potrzeby sporządzonych operatów szacunkowych jest niekompletna i nie obejmuje szeregu transakcji, które miały miejsce na analizowanym obszarze, o których informacje uzyskała strona, a biegły rzeczoznawca uznał, iż w ogóle takich transakcji nie było, co doprowadziło do ustalenia nieprawidłowej wartości rynkowej wywłaszczonych nieruchomości. II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy tj.: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 oraz art. 107 ust. 3 k.p.a. przez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa tj. obniżającej należne skarżącym odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia nieruchomości ustalone w oparciu o wadliwie sporządzony operat szacunkowy; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 oraz art. 107 ust. 3 k.p.a. przez oparcie się przez organ na operacie szacunkowym zawierającym liczne błędy mające istotny wpływ na określenie wartości nieruchomości, który nie może stanowić podstawy do ustalenia odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości; 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 8, art. 9 i art. 80 k.p.a. przez przeprowadzenie postępowania administracyjnego z naruszeniem zasady pogłębiania zaufania uczestników do organów administracji, brakiem informowania stron o ich prawach i obowiązkach, a także dokonanie przez organ dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, polegającej na oparciu się na nierzetelnie sporządzonych operatach szacunkowych; 4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 4 k.p.a. przez przerzucenie na stronę ciężaru dowodowego w postaci podważenia sporządzonego operatu szacunkowego, w sytuacji gdy to zadaniem organu jest takie zebranie materiału dowodowego, aby strona nie miała żadnych wątpliwości, co do wyników postępowania dowodowego; 5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w oparciu o niekompletny materiał dowodowy. W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi przez uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] stycznia 2019 r., utrzymującej w mocy decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] grudnia 2018 r. i zobowiązanie organu, w trybie art. 145a § 1 p.p.s.a., do wydania decyzji o stosownej treści, tj. zobowiązującej do stwierdzenia nieważności ww. decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] marca 2014 r., utrzymującej w mocy decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia [...] września 2013 r. wydaną w przedmiocie ustalenia odszkodowania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powyższe zarzuty szerzej umotywowano. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna okazała się niezasadna. Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. oraz nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Przed odniesieniem się do zarzutów kasacyjnych wypada zauważyć, iż możliwość stwierdzania nieważności decyzji administracyjnych nie jest jednolicie postrzegana. Możliwość ta wygląda inaczej w stosunku do tych decyzji prawomocnych, które nie były zaskarżone do sądu administracyjnego, a inaczej w odniesieniu do tych, które były już kontrolowane przez ten sąd. Gdy cechę prawomocności uzyskała decyzja, która nie została do sądu zaskarżona lub od której wniesioną skargę odrzucono, wówczas nie występują przeszkody uniemożliwiające orzekanie o jej nieważności. Inaczej wygląda sytuacja w odniesieniu do tych decyzji administracyjnych, które uzyskały przymiot prawomocności w wyniku oddalenia skargi przez sąd administracyjny. W uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r., I OPS 6/09 (ONSAiWSA 2010/2/18) przyjęto, że żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie – ze względu na wydany uprzednio wyrok sądu – przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych wypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty, stosując art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 k.p.a. Analizując treść powyższej uchwały wypada dostrzec, iż Naczelny Sąd Administracyjny uznaje, że w sytuacji gdy rezultatem wstępnego badania żądania stwierdzenia nieważności określonego rozstrzygnięcia jest ustalenie, iż rozstrzygnięcie to było już przedmiotem kontroli przez sąd administracyjny, który wyrokiem oddalił skargę, to ze względu na wydany uprzednio wyrok tegoż sądu istnieje przeszkoda przedmiotowa czyniąca niedopuszczalnym rozpoznanie wniosku o stwierdzenie nieważności tegoż rozstrzygnięcia. Uwzględniając derogację wskazanego w powyższej uchwale przepisu art. 157 § 3 k.p.a., aktualnie w takiej sytuacji organ winien wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w trybie art. 61a § k.p.a. (vide: wyrok NSA z dnia 15 czerwca 2010 r., I OSK 1586/09; wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2010 r., I OSK 1400/09; wyrok NSA z dnia 21 maja 2020 r., I OSK 357/20, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Stanowisko to pozostaje wiążące na warunkach wskazanych w art. 269 § 1 p.p.s.a. Z okoliczności badanej sprawy wyraźnie wynika, iż decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia [...] września 2013 r. nr [...] orzekającą o ustaleniu na rzecz skarżącego odszkodowania za nieruchomość stanowiącą działkę nr [...], o powierzchni 3,2583 ha, położoną w gminie R., obręb K., przejętą z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa pod budowę obwodnicy A. w ciągu drogi krajowej nr [...] i drogi ekspresowej [...], była przedmiotem kontroli sądowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 12 listopada 2014 r., I SA/Wa 1576/14 oddalił skargę wniesioną przez T. S. na ww. ostateczną decyzję. Motywy powyższego wyroku wskazują, iż zdiagnozowaną wówczas istotą sporu pozostawało to, czy organy administracji publicznej ustalając wysokość odszkodowania za przedmiotowe działki mogły oprzeć się na opinii rzeczoznawcy majątkowego J. M. z dnia [...] lipca 2013 r., uznając ją za zgodną z obowiązującymi przepisami prawa. W następstwie zbadania powyższej opinii w kontekście pozostałych okoliczności sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, iż organy w kontrolowanym postępowaniu dysponowały prawidłowym operatem szacunkowym, a zatem w ww. opinii rzeczoznawcy majątkowego J. M. miały podstawy do tego aby ustalić należne skarżącemu odszkodowanie. W takiej sytuacji, uwzględniając treść art. 153 p.p.s.a., który stanowi, iż ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania, wyrażone w orzeczeniu sądu administracyjnego, wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia, a także art. 171 p.p.s.a., w myśl którego prawomocny wyrok ma powagę rzeczy osądzonej co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, oraz art. 170 p.p.s.a., stanowiący, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby, należy dojść do wniosku, iż dokonanie przez sąd administracyjny kontroli ww. decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] marca 2014 r., także w zakresie wynikającym z treści przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a., i oddalenie skargi, zamyka możliwość organom administracji stwierdzenia nieważności powyższej decyzji. Prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 listopada 2014 r., I SA/Wa 1576/14, którym organy i sądy administracji pozostają związane – mocą ww. regulacji prawnych – stanowi barierę dla możliwością jego wzruszenia w trybie stwierdzenia nieważności. Powyższe okoliczności sprawy znane były organom administracji i Sądowi I instancji. Nie zostały jednak uwzględnione i nie doprowadziły do odmowy wszczęcia postępowania nieważnościowego (art. 61a § 1 k.p.a.), a po wszczęciu, do jego umorzenia (art. 105 § 1 k.p.a.). Należy jednak pamiętać, że rozpoznając niniejszą sprawę Naczelny Sąd Administracyjny pozostaje związany zarzutami przywołanymi w podstawach kasacyjnych, a w takiej sytuacji za kluczowe wypada uznać ustalenie, iż w toku kontrolowanego postępowania administracyjnego nie doszło do stwierdzenia nieważności kwestionowanych decyzji, a jednocześnie skarga wniesiona na decyzje odmawiające stwierdzenia nieważności została oddalona. W takiej sytuacji należy uznać, iż zaskarżony wyrok, pomimo błędnego uzasadnienia zawiera rozstrzygnięcie odpowiadające prawu. Mając na uwadze poczynione powyżej uwagi o niedopuszczalności stwierdzenia w postępowaniu administracyjnym nieważności decyzji, która była już przedmiotem kontroli sądu administracyjnego i od której prawomocnym wyrokiem skargę oddalono, brak jest możliwości potwierdzenia trafności zarzutów kasacyjnych naruszenia prawa materialnego zmierzających w istocie do stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej odszkodowanie. Nie mogą być również uznane za zasadne zarzuty naruszenia przepisów postępowania, skoro postępowanie administracyjne w tej sprawie w ogóle nie powinno prowadzić do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia nieważności. Z tych względów, uznając, iż zaskarżony wyrok odpowiada prawu mimo błędnego uzasadnienia, skarga kasacyjna podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI