I OSK 675/08

Naczelny Sąd Administracyjny2009-04-29
NSAAdministracyjneWysokansa
dekret warszawskinieruchomościprawo administracyjnepostępowanie administracyjnestwierdzenie nieważnościinteres prawnyskarżący kasacyjnyNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną D.N. od wyroku WSA, uznając, że Spółdzielnia Pracy [...] miała interes prawny do zaskarżenia decyzji SKO dotyczącej umorzenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o ustanowieniu użytkowania wieczystego gruntu.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej D.N. od wyroku WSA, który uchylił decyzje SKO o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza o ustanowieniu użytkowania wieczystego gruntu na rzecz D.N. WSA uznał, że SKO nie rozważyło wpływu wcześniejszej decyzji o przekazaniu gruntu w zarząd Spółdzielni na status strony. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że Spółdzielnia miała interes prawny do zaskarżenia decyzji, nawet jeśli nie była formalnie stroną postępowania administracyjnego, a zarzuty dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych były niezasadne.

Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez D. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. WSA uchylił decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w Warszawie, które umorzyły postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza o ustanowieniu użytkowania wieczystego gruntu na rzecz D. N. WSA uznał, że SKO nieprawidłowo oceniło interes prawny Spółdzielni Pracy [...] w W. do wszczęcia postępowania nadzorczego, nie uwzględniając wpływu wcześniejszej decyzji o przekazaniu gruntu w zarząd Spółdzielni. NSA oddalił skargę kasacyjną D. N. Sąd podkreślił, że interes prawny w rozumieniu art. 50 § 1 PPSA oznacza możliwość skutecznego żądania czynności organu lub zaniechania czynności sprzecznych z potrzebami danej osoby, oparte na normie prawa materialnego. NSA stwierdził, że Spółdzielnia, nawet jeśli nie była formalnie stroną postępowania administracyjnego, miała interes prawny do zaskarżenia decyzji, ponieważ była ona skierowana do niej i mogła wpłynąć na jej sytuację prawną. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 133 § 1 PPSA, uznając, że WSA prawidłowo rozpoznał sprawę na podstawie dostępnych akt.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, podmiot, który ma interes prawny w rozumieniu art. 50 § 1 PPSA, może wnieść skargę do sądu administracyjnego, nawet jeśli nie był formalnie stroną postępowania administracyjnego.

Uzasadnienie

NSA wyjaśnił, że interes prawny oznacza możliwość skutecznego żądania czynności organu lub zaniechania czynności sprzecznych z potrzebami danej osoby, oparte na normie prawa materialnego. Nawet błędne uznanie podmiotu przez organ za nie-stronę nie pozbawia go prawa do skargi, jeśli posiada interes prawny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

PPSA art. 50 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa krąg podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi, w tym każdego, kto ma w tym interes prawny.

PPSA art. 133 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, na podstawie stanu faktycznego i prawnego ustalonego w dniu wydania zaskarżonego aktu.

PPSA art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna orzekania przez NSA.

Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy art. 7 § 1, 2 i 3

Podstawa ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu.

Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych art. 3

Podstawa orzeczenia o przekazaniu gruntu w zarząd i użytkowanie.

Pomocnicze

PPSA art. 183 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.

K.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

Określa, kto może być stroną postępowania administracyjnego.

K.p.a. art. 157 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Określa prawo strony do żądania wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.

u.g.n. art. 204 § 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Podstawa prawna do występowania o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Spółdzielnia Pracy [...] w W. posiadała interes prawny do zaskarżenia decyzji SKO, mimo braku formalnego statusu strony w postępowaniu administracyjnym. Zarzuty naruszenia przepisów KPA przez WSA były nieskuteczne, ponieważ nie zostały powiązane z przepisami PPSA. WSA prawidłowo rozpoznał sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego z dnia wydania zaskarżonego aktu.

Odrzucone argumenty

Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 6, 7, 28 K.p.a., art. 50 § 1 PPSA, art. 133 § 1 PPSA oraz art. 151 PPSA.

Godne uwagi sformułowania

mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. nawet błędne uznanie określonego podmiotu przez organ administracji publicznej za stronę postępowania, nie pozbawia jej prawa wniesienia skargi do sądu administracyjnego na ostateczną decyzję wydaną w tym postępowaniu. sąd rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego ustalonego w dniu wydania zaskarżonego aktu

Skład orzekający

Anna Lech

sprawozdawca

Irena Kamińska

przewodniczący

Jerzy Solarski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu podmiotów posiadających interes prawny do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, nawet jeśli nie były formalnie stronami postępowania administracyjnego. Interpretacja zasady rozpoznawania sprawy przez sąd na podstawie stanu prawnego z dnia wydania aktu."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowań sądowoadministracyjnych i interpretacji interesu prawnego w kontekście PPSA.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy złożonej historii prawnej nieruchomości i interpretacji interesu prawnego, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i nieruchomości. Pokazuje, jak ważne jest prawidłowe ustalenie stron postępowania i ich praw.

Czy brak formalnego statusu strony pozbawia Cię prawa do sądu? NSA wyjaśnia, czym jest interes prawny.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 675/08 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2009-04-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-05-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Lech /sprawozdawca/
Irena Kamińska /przewodniczący/
Jerzy Solarski
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I SA/Wa 1387/07 - Wyrok WSA w Warszawie z 2008-01-09
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 50 § 1,  art 133 § 1, art 54 § 2, art 11, art 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Irena Kamińska Sędziowie NSA: Anna Lech (spr.) Jerzy Solarski Protokolant Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 stycznia 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1387/07 w sprawie ze skargi Spółdzielni Pracy [...] w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 9 stycznia 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1387/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał na następujący stan faktyczny i prawny sprawy: Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie decyzją z dnia [...] listopada 1956 r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 3 dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. z 1952 r. Nr 4 poz. 31), orzekło o przekazaniu w zarząd i użytkowanie Spółdzielni Pracy "[...]" w W. gruntu położonego przy ul. [...].
Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 1956 r., po rozpoznaniu wniosku dotychczasowych właścicieli, odmówiło przyznania prawa własności czasowej do gruntu w/w nieruchomości. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] sierpnia 1961 r. Nr [...].
Burmistrz Gminy Warszawa Centrum decyzją z dnia [...] września 2000 r., nr [...], na podstawie art. 39 ust. 1 w związku z art. 28a ust. 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 1996 r. , Nr 13, poz. 74 z późn. zm.), oraz art. 154 i art. 104 K.p.a., uchylił w całości orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie, nr [...] z dnia [...] listopada 1956 r. oraz decyzję Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] sierpnia 1961 r., nr [...], a następnie decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r., nr [...], na podstawie art. 7 ust. 1, 2 i 3 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), ustanowił na rzecz D. N. (następcy prawnego dawnych właścicieli), użytkowanie gruntu położonego w W. przy ul [...].
W dniu 20 grudnia 2001 r. pomiędzy Gminą Warszawa Centrum a D. N. została zawarta umowa ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego przy ul. [...] w W.
Spółdzielnia [...] w W. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Gminy Warszawa Centrum z dnia [...] grudnia 2001 r.
z uwagi na rażące naruszenie prawa procesowego i materialnego.
Po rozpoznaniu wniosku Spółdzielni Pracy [...] w W. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie odmówiło stwierdzenia nieważności tej decyzji.
Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] września 2003 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Spółdzielnia [...] w W .
Wyrokiem z dnia 12 lipca 2005 roku sygn. akt I SA 2484/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] sierpnia 2003 r.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 września 2006 r., sygn. akt I OSK 1274/07 oddalił skargę kasacyjną wniesioną przez D. N. od powyższego wyroku.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...], na podstawie art. 28 i art. 105 § 1 K.p.a., umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Gminy Warszawa Centrum z dnia [...] grudnia 2001 r., wydanej w przedmiocie ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. [...] na rzecz D. N.
Organ wskazał, że postępowanie administracyjne zakończone decyzją Burmistrza Gminy Warszawa Centrum z dnia [...] grudnia 2001 r. prowadzone było na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, a w tak prowadzonym postępowaniu status strony mają byli właściciele oraz ich następcy prawni, ewentualnie osoby posiadające już prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu. Natomiast prawo żądania wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej przysługuje stronie, co wynika wprost z treści art. 157 § 2 K.p.a. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, w niniejszej sprawie Spółdzielnia [...] z siedzibą w W. posiada jedynie interes faktyczny w stwierdzeniu nieważności przedmiotowej decyzji, nie posiada natomiast interesu prawnego o jakim mowa w art. 28 K.p.a., gdyż jest jedynie posiadaczem przedmiotowego gruntu, do którego wielokrotnie zgłaszała swoje roszczenia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia [...] maja 2007 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku Spółdzielni [...] z siedzibą w W. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2007 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia [...] marca 2007 r., Nr [...], stwierdziło nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy z dnia [...] listopada 1956 roku o przekazaniu w zarząd i użytkowanie Spółdzielni Pracy "[...]" w W. gruntu położonego przy ul. [...], którą utrzymało w mocy po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...] listopada 2007 r.
Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] maja 2007 r., oraz na decyzję ją poprzedzającą tegoż Kolegium z dnia [...] stycznia 2007 r., Spółdzielnia Pracy [...] w W. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej rozpoznanie sprawy niezgodnie z zasadami prawdy obiektywnej, obrazę przepisów postępowania administracyjnego, to jest art. 154 i 155 K.p.a., poprzez uznanie, iż postępowanie zakończone decyzją nr [...] Burmistrza gminy Warszawa Centrum z dnia [...] września 2000 r. nie toczyło się w trybie tych przepisów, ale dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy oraz obrazę przepisu art. 7 dekretu w związku z art. 28 K.p.a., poprzez stwierdzenie, że w postępowaniu w trybie dekretowym uczestniczą wyłącznie określone w zaskarżonej decyzji podmioty.
Wyrokiem z dnia 9 stycznia 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1387/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylając decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] maja 2007 r., nr [...], oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...], wskazał, że skarga jest zasadna, chociaż nie wszystkie podniesione w niej argumenty zasługują na uwzględnienie.
Sąd zwrócił uwagę, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie w obu decyzjach wskazało, że Spółdzielnia [...] w W. jest jedynie posiadaczem gruntu położonego przy ul. [...]i z tego faktu nie można wywieść interesu prawnego Spółdzielni do wszczęcia postępowania nadzorczego dotyczącego decyzji Burmistrza Gminy Warszawa Centrum z dnia [...] grudnia 2001 r. Zdaniem Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie nie rozważyło jednak, jaki wpływ na status skarżącego w postępowaniu nadzorczym ma decyzja Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy z dnia [...] listopada 1956 r., nr [...] wydana na podstawie art. 3 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4 poz. 31), orzekająca o przekazaniu w zarząd i użytkowanie Spółdzielni Pracy "[...]" w W. gruntów nieruchomości w. położonej przy ul. [...].
Sąd wskazał, że jak wynika z akt niniejszej sprawy, w celu realizacji roszczenia opartego na przepisie art. 204 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) oraz wcześniej obowiązującego art. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30 poz. 1272 ze zm.), skarżąca spółdzielnia występowała o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego przy ul. [...]. Tym samym przepis ten stałby się podstawą prawną do występowania przez Spółdzielnię [...] w W. w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym. Niewątpliwie decyzja Burmistrza Gminy Warszawa Centrum z dnia [...] grudnia 2001 roku dotyczy przedmiotowego gruntu.
Wskazując na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że stroną postępowania administracyjnego dotyczącego nabycia nieruchomości (prawa własności nieruchomości, czy też prawa użytkowania wieczystego) jest także podmiot , któremu w świetle prawa przysługuje do niej roszczenie. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwestie te nie były w ogóle przedmiotem rozważań organu przy wydawaniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] stycznia 2007 r., co powoduje, że wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, to jest art. 7, art. 77 i art. 28 K.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Sąd podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie bez znaczenia dla przyjęcia takiego stanowiska jest fakt, że – jak wynika akt – decyzją z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie stwierdziło nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy z dnia [...] listopada 1956 r., zaś decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. utrzymało w mocy powyższą decyzję.
Sąd podkreślił, że w myśl art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego ustalonego w dniu wydania zaskarżonego aktu, co oznacza, że zmiana stanu faktycznego lub prawnego, która nastąpiła po wydaniu zaskarżonego aktu, zasadniczo nie podlega uwzględnieniu. W związku z tym Sąd wskazał, że w momencie wydawania zaskarżonej decyzji przez organ administracji, to jest w dniu [...] maja 2007 r., decyzja z dnia [...] listopada 1956 r., nie była wyeliminowana z obrotu prawnego.
Sąd podkreślił, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien więc ocenić interes prawny skarżącego w kontekście decyzji z dnia [...] listopada 1956 r. oraz rozważyć ewentualnie możliwość zawieszenia postępowania nadzorczego do czasu rozstrzygnięcia skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] listopada 2007 r. przez Spółdzielnię [...] w W.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 stycznia 2008 r. skargę kasacyjną złożył pełnomocnik D. N., adwokat A. M., wnosząc o jego zmianę i oddalenie skargi Spółdzielni Pracy [...] w W. lub uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, to jest:
1) art. 6, art. 7 K.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego;
2) art. 28 K.p.a. oraz naruszenie dyspozycji art. 50 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, przez uznanie, że Spółdzielni Pracy [...] w W. przysługuje status strony;
3) naruszenie art. 133 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, poprzez wydanie wyroku z pominięciem stanu prawnego na dzień wyrokowania;
4) art. 151 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez nieoddalenie skargi.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że w księdze wieczystej nieruchomości położonej przy ul. [...] jako właściciele wpisani byli W. S., J. S. i J. Ł., których następcą prawnym jest D. N., która nabyła prawa i roszczenia co do całości nieruchomości położonej przy ul. [...], wynikające z dekretu warszawskiego.
Podniesiono, że w doktrynie prezentowany jest pogląd, iż legitymacja skargowa podmiotu wnoszącego skargę we własnym interesie prawnym musi zawierać w sobie dwa elementy: skarżący musi mieć interes prawny w przeprowadzeniu sądowej kontroli zgodności z prawem konkretnego aktu lub czynności, oparty na normach prawa administracyjnego materialnego lub procesowego, kształtujących istotę sprawy administracyjnej, w której skarga jest wnoszona i które pozwolą sądowi ocenić, czy skarga została wniesiona we własnej sprawie, oraz interes prawny w doprowadzeniu zaskarżonego aktu lub czynności do stanu zgodności z obiektywnym porządkiem prawnym, czyli normami określającymi treść działania organów administracji publicznej i normami regulującymi procedurę ich podejmowania.
Skarżąca wskazała, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, stwierdzenie nieważności decyzji usuwa decyzję z obrotu prawnego i nie tylko przywraca stan poprzedni, lecz znosi jej skutki. Natomiast w niniejszej sprawie w dniu [...] marca 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją Nr [...] stwierdziło nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy z dnia [...] listopada 1956 r. o przekazaniu w zarząd i użytkowanie Spółdzielni Pracy "[...]" w W. gruntu położonego przy ul. [...], a następnie po ponownym rozpoznaniu sprawy podtrzymało tę decyzję w dniu [...] listopada 2007 r. Zdaniem autora skargi kasacyjnej oznacza to, że Spółdzielnia Pracy "[...]" w W., której następcą prawnym jest Spółdzielnia Pracy [...] w W.nigdy nie nabyła jakichkolwiek uprawnień do przedmiotowego gruntu.
W związku z tym skarżąca stwierdziła, że utrata przez stronę jednej z przesłanek interesu prawnego na gruncie art. 28 K.p.a. w trakcie toczącego się postępowania sądowego przed sądem administracyjnym skutkuje utratą przymiotu strony i legitymacji czynnej do zaskarżenia decyzji, wobec czego brak legitymacji czynnej jako przesłanka materialnoprawna musi skutkować oddaleniem skargi. Wskazano przy tym, że źródła interesu prawnego należy zawsze poszukiwać w przepisie stanowiącym prawną podstawę wydanej decyzji, a podstawą niniejszej sprawy są przepisy dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, w szczególności zaś art. 7, z którego, zdaniem skarżącej, jednoznacznie wynika, że prawo użytkowania wieczystego przysługuje jedynie dotychczasowemu właścicielowi oraz jego następcom prawnym. Zgodnie zaś z orzecznictwem sądów art. 7 dekretu warszawskiego ma charakter bezwzględnie obowiązujący. W związku z tym, w ocenie skarżącej, organ zobowiązany był do zbadania, kto na podstawie tego przepisu posiada interes prawny.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 powołanej powyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 wskazanej ustawy, skarga kasacyjna może być oparta na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skuteczne natomiast zakwestionowanie prawidłowości sprawowanej kontroli przez sąd administracyjny pierwszej instancji jest możliwe w przypadku wskazania przepisów prawa, które naruszył sąd, a następnie powiązanie zarzutów z nimi związanych z odpowiednimi normami prawa procesowego bądź materialnego, które wadliwie zastosowano w postępowaniu administracyjnym, a nadto wykazanie, że mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, w tym między innymi art. 6 i art. 7 k.p.a..
Wskazać w tym miejscu należy, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego regulują postępowanie administracyjne, nie zaś sądowoadministracyjne, natomiast wojewódzki sąd administracyjny orzeka w oparciu o przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dla skuteczności natomiast podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów należy powiązać dany przepis kodeksu postępowania administracyjnego z przepisem ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Inaczej postawiony zarzut uniemożliwia bowiem jego kontrolę instancyjną w tym zakresie, z czym mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie.
Również przepis art. 28 k.p.a. regulujący kto może być stroną postępowania administracyjnego, nie może uzasadniać zarzutu naruszenia prawa bez powiązania go z przepisem prawa materialnego lub procesowego, na podstawie którego organ administracji publicznej ma prawo rozstrzygać o prawnej sytuacji określonego podmiotu.
Skarga kasacyjna zarzuciła także zaskarżonemu wyrokowi naruszenie art. 50 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z tym przepisem, uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna, w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym.
Podkreślić w tym miejscu należy, że mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Musi to zatem być taki przepis, z którego dla danego podmiotu wynikają prawa lub obowiązki pozostające w związku z konkretnym rozstrzygnięciem.
Tak więc istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego - taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się do ustalenia związku o charakterze materialno - prawnym między normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Interes prawny w takim ujęciu dotyczy szeroko rozumianej sytuacji prawnej podmiotu prawa wyznaczonej normami prawnymi różnego rodzaju, z których wynikają jego uprawnienia, obowiązki, korzyści czy wolności prawnie chronione (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 2005 roku, II GSK 52/05, LEX nr 166076 ).
Podkreślić także należy, że wskazany przepis posługując się sformułowaniem "każdy kto ma w tym interes prawny" nie ogranicza kręgu podmiotów uprawnionych do złożenia skargi wyłącznie do stron postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nawet błędne uznanie określonego podmiotu przez organ administracji publicznej za stronę postępowania, nie pozbawia jej prawa wniesienia skargi do sądu administracyjnego na ostateczną decyzję wydaną w tym postępowaniu.
W niniejszej natomiast sprawie Spółdzielnia Pracy [...] w W., traktowania była jako strona tego postępowania. Wskazać bowiem należy, że zaskarżona decyzja została do niej skierowana, w związku z czym uznać należy, że Spółdzielnia ta miała interes prawny w rozumieniu art. 50 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, do zaskarżenia niekorzystnej dla siebie decyzji do sądu administracyjnego.
Zatem, wobec okoliczności, że skargę do sądu administracyjnego złożył uprawniony do tego podmiot, Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzut skargi kasacyjnej za chybiony.
W niniejszej sprawie w skardze kasacyjnej zarzucono zaskarżonemu wyrokowi naruszenie art. 133 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 ustawy. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi.
Naczelny Sąd Administracyjny pragnie zaznaczyć, że akta sprawy, o których mowa we wskazanych wyżej przepisach oznaczają dokumentację sprawy, na podstawie której organ ustalił stan faktyczny sprawy i wydał rozstrzygnięcie będące przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Należy zatem przyjąć, że przesłane przez organ przy skardze akta sprawy są tymi, które organ posiadał prowadząc postępowanie zakończone orzeczeniem zaskarżonym do Sądu. Przepisy nie nakładają natomiast na sąd obowiązku zgromadzenia kompletnych akt postępowania w sprawie toczącej się przed nim, a tylko dokonanie oceny na podstawie akt przesłanych przez organ, a wyjątkowo uzupełnianych dodatkowymi istotnymi dowodami z dokumentów. Sąd oczywiście może wezwać organ do uzupełnienia akt sprawy, jeśli przez niedopatrzenie organu akta zawierają braki, ale to uzupełnienie dotyczy tych akt, które organ posiadał wydając rozstrzygnięcie. Uzupełnienie to nie może natomiast oznaczać kompletowania przez sąd akt znajdujących się poza organem, gdyż to nie należy do obowiązków sądu, ale organu. Sąd może nawet dołączyć akta innych spraw znajdujących się w jego posiadaniu, ale w sytuacji, gdy na przykład w sprawie będącej przedmiotem oceny, akta przesłane przez organ są kopiami, a oryginały znajdują się w innych aktach sprawy, natomiast takie czynności sądu nie mogą zastępować działań organu zobligowanego do dostarczenia akt sprawy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie uznać także należy, że Sąd pierwszej instancji spełnił dyspozycję art. 133 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem zarzut skargi kasacyjnej o naruszeniu tego przepisu, jak również naruszeniu art. 151 tej ustawy jest chybiony, w związku z czym nie może zasługiwać na uwzględnienie.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI