I OSK 667/07

Naczelny Sąd Administracyjny2008-04-16
NSAnieruchomościWysokansa
wywłaszczenienieruchomościdrogi publicznegospodarka gruntamiodszkodowanieplan zagospodarowania przestrzennegoprzejście własnościgminaNSA

NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że kluczowy przepis o przejściu własności gruntu pod drogę na gminę nie był spełniony w momencie wydania decyzji o podziale nieruchomości.

Sprawa dotyczyła odszkodowania za działkę wydzieloną pod drogę, która miała przejść na własność gminy na mocy art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Sąd pierwszej instancji uznał, że przepis ten miał zastosowanie, jednak Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ten wyrok. NSA stwierdził, że kluczowy warunek – zgodność podziału z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego w dacie wydania decyzji – nie został spełniony, ponieważ plan wszedł w życie po wydaniu decyzji o podziale.

Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej Gminy R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który oddalił skargę gminy na decyzję Wojewody W. w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość. Gmina R. kwestionowała przejście na jej własność działki nr [...] wydzielonej pod drogę, argumentując, że decyzja zatwierdzająca podział nie powołała art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Sąd pierwszej instancji uznał, że przepis ten miał zastosowanie, a działka przeszła na własność gminy z mocy prawa, ponieważ projekt podziału był zgodny z planem zagospodarowania przestrzennego, który przewidywał drogę publiczną. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał zarzut naruszenia prawa materialnego za trafny. NSA wskazał, że dla zastosowania art. 10 ust. 5 ustawy konieczne jest łączne spełnienie przesłanek: wniosek właściciela o podział, wydzielenie gruntu pod drogę publiczną oraz zgodność z obowiązującym w dacie orzekania planem zagospodarowania przestrzennego. W tej sprawie decyzja o zatwierdzeniu podziału została wydana 17 maja 1996 r., podczas gdy zmiana miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, na którą powoływał się organ, weszła w życie dopiero 4 czerwca 1996 r. Tym samym, w chwili wydawania decyzji o podziale, plan ten nie był jeszcze obowiązujący, co uniemożliwiło zastosowanie art. 10 ust. 5 ustawy i przejście własności gruntu na gminę z mocy prawa. W konsekwencji NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, przejście własności na gminę nie następuje, jeśli w dacie wydania decyzji o podziale nieruchomości plan zagospodarowania przestrzennego, który przewiduje drogę publiczną, nie był jeszcze obowiązujący.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że dla zastosowania art. 10 ust. 5 ustawy konieczne jest łączne spełnienie przesłanek, w tym zgodność podziału z obowiązującym w dacie orzekania planem zagospodarowania przestrzennego. W tej sprawie plan wszedł w życie po wydaniu decyzji o podziale, co uniemożliwiło przejście własności z mocy prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (16)

Główne

u.g.g.i.w.n. art. 10 § ust. 5

Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

Grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętej na wniosek właściciela podziałem przechodzą na własność gminy z dniem, w którym decyzja lub orzeczenie o podziale stały się ostateczne lub prawomocne, za odszkodowaniem. Warunkiem jest zgodność podziału z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego w dacie orzekania.

Pomocnicze

u.g.g.i.w.n. art. 10 § ust. 1

Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

Podział nieruchomości może nastąpić, jeżeli jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.

u.g.n. art. 98 § ust. 3

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 129 § ust. 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 130

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 132

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 233

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Sprawy wszczęte, lecz niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów.

k.p.a. art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 139

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.

p.p.s.a. art. 185

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.z.p. art. 10 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym

W miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego ustala się przeznaczenie terenów m.in. pod drogi publiczne.

u.d.p. art. 1

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

u.d.p. art. 2 § ust. 1

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Drogami publicznymi były drogi zaliczone na podstawie tej ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy.

u.d.p. art. 7 § ust. 1

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Do dróg gminnych oraz lokalnych miejskich zaliczało się pozostałe drogi na terenie gmin i miast, stanowiące uzupełniającą sieć służącą miejscowym potrzebom, z wyłączeniem dróg zakładowych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie prawa materialnego przez błędne zastosowanie art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, ponieważ plan zagospodarowania przestrzennego nie był obowiązujący w dacie wydania decyzji o podziale nieruchomości.

Odrzucone argumenty

Argumentacja WSA, że przepis art. 10 ust. 5 ustawy miał zastosowanie, a działka przeszła na własność gminy z mocy prawa. Argumentacja WSA, że organ odwoławczy nie przekroczył swoich kompetencji rozstrzygając o przejściu własności działki na gminę. Argumentacja WSA, że organ odwoławczy nie naruszył art. 139 k.p.a. przy ustalaniu odszkodowania.

Godne uwagi sformułowania

przejście własności gruntu z mocy prawa obowiązujący w dacie orzekania plan zagospodarowania przestrzennego prawo miejscowe uzyskuje moc obowiązującą nie z chwilą ustanowienia lecz ogłoszenia

Skład orzekający

Małgorzata Borowiec

przewodniczący sprawozdawca

Izabella Kulig – Maciszewska

sędzia

Monika Nowicka

sędzia WSA del.

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja warunków przejścia własności nieruchomości pod drogi publiczne na własność gminy na podstawie art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, ze szczególnym uwzględnieniem znaczenia obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego w dacie wydania decyzji o podziale."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie wydania decyzji (1996 r.) i interpretacji przepisów ustawy z 1985 r. oraz późniejszych ustaw o gospodarce nieruchomościami i planowaniu przestrzennym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia przejścia własności nieruchomości pod drogi publiczne na gminę, co ma istotne znaczenie praktyczne dla właścicieli gruntów i samorządów. Kluczowe jest tu precyzyjne ustalenie momentu wejścia w życie planu zagospodarowania przestrzennego.

Kiedy droga staje się własnością gminy? Kluczowa rola planu zagospodarowania przestrzennego.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 667/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2008-04-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-04-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Izabella Kulig - Maciszewska
Małgorzata Borowiec /przewodniczący sprawozdawca/
Monika Nowicka
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Wywłaszczanie nieruchomości
Sygn. powiązane
III SA/Po 706/06 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2006-12-18
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 1991 nr 30 poz 127
art. 10 ust. 5
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) Sędziowie NSA : Izabella Kulig – Maciszewska Sędzia WSA del. Monika Nowicka Protokolant Aleksandra Żurawicka po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 grudnia 2006 r. sygn. akt III SA/Po 706/06 w sprawie ze skargi Gminy R. na decyzję Wojewody W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania, 2) zasądza od Wojewody W. na rzecz Gminy R. kwotę 2100 (słownie: dwa tysiące sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 18 grudnia 2006 r., sygn. akt III SA/Po 706/06, oddalił skargę Gminy R. na decyzję Wojewody W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odszkodowania.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Kierownik Urzędu Rejonowego w W., decyzją z dnia [...] znak [...], zatwierdził projekt podziału nieruchomości położonej we wsi O. gmina R., stanowiącej współwłasność pp. S. i W. B., oznaczonej w ewidencji gruntów: arkusz mapy 2, działka [...] o powierzchni 1.1891 ha. Z załącznika do decyzji – projektu podziału ww. działki wynika, że pod komunikację wydzielono między innymi działkę nr [...].
Następnie Starosta O. decyzją z dnia [...], ustalił na rzecz p.p. S. i W. B. odszkodowanie za działkę nr [...] i termin jego wypłacenia.
Na skutek odwołania wniesionego od tej decyzji przez Burmistrza Gminy R., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...], uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Wobec powyższego Starosta O., decyzją z dnia [...] znak [...], ponownie ustalił na rzecz pp. S. i W. B. odszkodowanie za wyżej wymienioną działkę.
Po rozpoznaniu odwołania Burmistrza Gminy R., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...], zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy.
Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w P., wniósł Burmistrz Gminy R. Sąd ten wyrokiem z dnia 13 września 2002 r. w sprawie II SA/Po 3058/00, uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty O. z dnia [...].
W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny podniósł między innymi, iż decyzje podziałowe stały się ostateczne w czasie obowiązywania przepisu art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (tj. Dz. U z 1991 r. Nr 30 poz.127 ze zm.), wobec czego skutki tych decyzji w postaci ewentualnego nabycia przez gminę własności gruntu należało oceniać według jego postanowień. Sąd zwrócił jednocześnie uwagę, iż zatwierdzające projekty podziału decyzje, w swoich sentencjach wymieniają numery utworzonych w wyniku podziału działek oraz ich powierzchnię, bez wskazania ich funkcji. Dopiero w projektach podziału stanowiących załączniki do tych decyzji oznaczono działki jako drogi. W uzasadnieniach tych decyzji ogólnie tylko stwierdzono, że projekty są zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, organy administracji dysponując takim materiałem dowodowym, nie miały dostatecznych podstaw, aby przyjąć, że w sprawie zaistniały przesłanki przewidziane w art. 10 ust. 5 powołanej wyżej ustawy. W związku z tym, Sąd zobowiązał organ do ustalenia, czy obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przewidywał utworzenie na terenie przedmiotowych działek nowych ulic i o jakim charakterze (kategorii) oraz czy postanowienia decyzji podziałowych dają podstawę do przyjęcia, że wydzielenie działek pod drogi nastąpiło w trybie art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Starosta O. decyzją z dnia [...] Nr [...], na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 98 ust. 3 art. 129 ust.1, art. 130 i art. 132 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) ustalił odszkodowanie m.in. za działkę nr [...].
Na skutek odwołania złożonego przez Burmistrza Gminy R., decyzja ta została uchylona decyzją Wojewody W. z dnia [...] który w jej uzasadnieniu stwierdził m.in., iż z uwagi na fakt, że postępowanie dotyczy trzech różnych nieruchomości, których podziały zostały zatwierdzone trzema różnymi decyzjami, zasadnym będzie wydanie trzech odrębnych decyzji w przedmiocie ustalenia odszkodowania.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Starosta O. decyzją z dnia [...] Nr [...], na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 98 ust. 3 art. 129 ust.1, art. 130 i art. 132 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze. zm.) ustalił odszkodowanie w wysokości 12721,00 zł za działkę nr [...] położoną w O. gm. R.
W uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji podniósł, iż w projekcie podziału działki nr [...] w części graficznej, projektowaną działkę nr [...] oznaczono jako drogę. Natomiast w załączniku do uchwały Rady Miejskiej R. z dnia [...] Nr [...], zatwierdzającym zmianę miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy R. - wieś O., uchylającej również miejscowy plan ogólnego zagospodarowania przestrzennego gminy R., zatwierdzonego Uchwałą Rady Narodowej Miasta i Gminy R. z dnia [...] nr [...] w zakresie dotyczącym części działek nr [...] i [...], teren działki oznaczony jest w części symbolem Dk – co wskazuje na drogę kołową, a pozostała część działki numer [...] oznaczona jest symbolem Kx z dopiskiem "droga piesza". W konsekwencji zatem, w opinii organu pierwszej instancji działka [...] przeznaczona była pod budowę ulicy (drogi publicznej), a więc przeszła z mocy prawa na własność gminy.
W odwołaniu od powyższej decyzji, Burmistrz Gminy R. zakwestionował przejście na własność Gminy przedmiotowej działki, zwracając uwagę na fakt, iż w decyzji zatwierdzającej projekt podziału nie powołano art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
Wojewoda W. decyzją z dnia [...] Nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję w całości i ustalił na rzecz S. i W. B. odszkodowanie w wysokości 13.290,00 zł za nieruchomość położoną w gminie R. we wsi O., stanowiącą działkę nr [...] o pow. 0.1726 ha.
W motywach swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 10 ust.5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (t.j. Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.) grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętej na wniosek właściciela, podziałem przechodzą na własność gminy z dniem, w którym decyzja lub orzeczenie o podziale stały się ostateczne lub prawomocne, za odszkodowaniem ustalonym według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. W związku z tym, że działka nr [...], za którą odszkodowania domagali się wnoszący została wydzielona na podstawie ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w W. z dnia [...] w oparciu o przepisy ww. ustawy, dlatego też skutki tej decyzji należało oceniać według postanowień przepisu art. 10 ust. 5 cyt ustawy.
Ponadto Wojewoda W. wskazał, że w decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w W. z dnia [...] podano, że projekt podziału nieruchomości jest zgodny z planem zagospodarowania przestrzennego gminy R., zatwierdzonym uchwałą Rady Miejskiej w R. z dnia 25 kwietnia 1996 r. nr [...] w sprawie zatwierdzenia miejscowego planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego terenu. Wydzielona pod drogę działka nr [...] pokrywa się z przebiegiem dróg ujętych w planie i opisanych symbolami Dk oraz kx. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ówcześnie obowiązującej ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U z 1985 r. Nr 14, poz. 60 ze zm.), drogami publicznymi były drogi gminne, lokalne miejskie, a nawet zakładowe. Działka [...] leżała w liniach rozgraniczających drogi ujęte w obowiązującym szczegółowym planie zagospodarowania przestrzennego, które to drogi łączyły się z siecią dróg publicznych. Należy zatem stwierdzić, że działka [...] została wydzielona pod drogę gminną, a to oznacza, że w jej zakresie nastąpił skutek z art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości. Gdy decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w W. zatwierdzająca projekt podziału nieruchomości stała się ostateczna jej własność przeszła na rzecz Gminy R.
Nadto organ odwoławczy zauważył, iż stosownie do treści art. 130 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ustalenie wartości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającego wartość nieruchomości. Przy tym zgodnie z art. 156 ust. 3 ustawy znajdujący się w aktach sprawy operat szacunkowy nie mógł stanowić podstawy ustalenia tej wysokości z uwagi na upływ 12 miesięcznego terminu od czasu jego sporządzenia. W związku z tym uzyskano kolejny operat szacunkowy, zgodnie, z którym wartość nieruchomości oszacowano na kwotę 13.290,00 zł.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi Burmistrza Gminy R. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z wnioskiem o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż organ odwoławczy przekroczył swoje kompetencje rozstrzygając, że przedmiotowa działka przeszła z mocy prawa na własność gminy.
Zdaniem skarżącego uprawniony do tego był organ zatwierdzający podziały nieruchomości ewentualnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Według skarżącego organ drugiej instancji naruszył również art. 233 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, że sprawy wszczęte, lecz niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów. Sprawa o odszkodowanie zaczęła się w 1999 r., a więc podczas obowiązywania przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami i jest postępowaniem odrębnym od postępowania w sprawie zatwierdzenia podziału nieruchomości. Ponadto, zdaniem skarżącego skoro w podstawie materialnoprawnej decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości nie powołano się na przepis art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, to nie ma podstaw do uznania Gminy R. za właściciela przedmiotowej nieruchomości. Właściciel, na wniosek którego nastąpił podział nieruchomości chcąc uzyskać odszkodowanie, powinien domagać się od organu właściwego w sprawie o zatwierdzenie projektu podziału umieszczenia w decyzji wyraźnego stwierdzenia, do której z wydzielonych działek ma zastosowanie art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości. Zdaniem skarżącego organ odwoławczy naruszył także art. 139 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż przyznał S. B. i W. B. odszkodowanie wyższe niż orzeczone w decyzji Starosty O., a więc orzekł na niekorzyść strony odwołującej się.
Wojewoda W. w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 139 k.p.a. wyjaśnił, iż decyzja organu pierwszej instancji została wydana w oparciu o operat szacunkowy, który utracił ważność. Nie mógł on zatem stanowić dowodu, o którym mowa w art. 130 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Także uczestnicy postępowania S. B. i W. B. w piśmie procesowym z dnia 28 listopada 2006 r. wnieśli o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazał, że w niniejszej sprawie ma zastosowanie art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U z 1991 r. Nr 30, poz.127 ze zm.). Przepis ten odnośnie skutku w postaci przejścia prawa własności działki nr [...] na rzecz Gminy R. stanowił, że grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętej na wniosek właściciela, podziałem przechodzą na własność gminy z dniem, w którym decyzja lub orzeczenie o podziale stały się ostateczne lub prawomocne, za odszkodowaniem ustalonym według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. O powyższym przesądził Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 13 września 2002 r. w sprawie IISA/Po3058/00 stwierdzając, że skoro decyzje podziałowe stały się ostateczne w czasie obowiązywania przepisu art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, to skutki tych decyzji w postaci ewentualnego nabycia przez gminę własności gruntu należało oceniać według jego postanowień.
Sąd pierwszej instancji uznał, iż na mocy art. 233 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, postępowanie o ustalenie odszkodowania toczy się na podstawie przepisów tej ustawy.
Odszkodowanie za grunty przejęte pod budowę ulic ustala się w odrębnym postępowaniu, po uprawomocnieniu się decyzji o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości.
W ocenie tego Sądu, organ odwoławczy nie przekroczył swoich uprawnień rozstrzygając, że działka nr [...] przeszła z mocy prawa na własność gminy. Grunty wydzielone pod ulice przechodzą na własność gminy z mocy prawa bez potrzeby wydawania w tym zakresie odrębnej decyzji. Przy tym jedyną przesłanką potrzebną do przyznania odszkodowania jest przejście gruntu wydzielonego pod ulicę na własność gminy (por. uchwałę SN z dnia 1 września 1993 r. III CZP 84/93 OSP 1994/9/170).
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, organ odwoławczy miał wystarczające podstawy aby przyjąć, że w sprawie zaistniały przesłanki przewidziane w art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
Z decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w W. z dnia [...] zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości – działki [...] – wynika, że jest on zgodny z planem zagospodarowania przestrzennego wsi O. – Gminy R., zatwierdzonym uchwałą Rady Miejskiej R. z dnia 25 kwietnia 1996 r. nr [...]. Zatem oceny skutku prawnego w zakresie działki [...] należy dokonywać w oparciu o ten plan. Plan ten natomiast ustalał przebieg drogi publicznej po gruncie stanowiącym działkę nr [...]. Wydzielona pod drogę przedmiotowa działka pokrywa się z przebiegiem dróg ujętych w planie i opisanych symbolami Dk, i kx. Symbole te oznaczają tereny stanowiące ogólnodostępną przestrzeń komunikacyjną obejmującą drogi kołowe i piesze (§ 2 pkt 4 Uchwały nr XXII/252/96 z dnia 25 kwietnia 1996 r.). Stosownie do ówcześnie obowiązującego przepisu art. 10. ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1994 r. Nr 89, poz. 415 ze zm.) w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego ustala się w zależności od potrzeb, przeznaczenie terenów m. innymi pod drogi publiczne. Zgodnie zaś z art. 1 i 2 ust. 1 i 2 ówcześnie obowiązującej ustawy z dnia 21 marca 1985 o drogach publicznych (Dz. U z 1985 r. Nr 14, poz. 60 ze zm.) drogą publiczną była droga zaliczona na podstawie tej ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych. Drogami publicznymi były między innymi drogi gminne, lokalne miejskie, a nawet zakładowe. Ulice leżące w ciągu ww. dróg należały do tej samej kategorii co te drogi. Do dróg gminnych oraz lokalnych miejskich zaliczało się pozostałe drogi na terenie gmin i miast, stanowiące uzupełniającą sieć służącą miejscowym potrzebom, z wyłączeniem dróg zakładowych (art. 7 ust 1 ustawy o drogach publicznych).
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że działka [...] została wydzielona pod drogę lokalną, a więc publiczną, a zatem w jej zakresie nastąpił skutek z art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości. Tym samym, w dniu, w którym decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w W. stała się ostateczna jej własność przeszła na rzecz Gminy R.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 139 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny, Sąd pierwszej instancji wskazał, że organ pierwszej instancji określił odszkodowanie opierając się na operacie szacunkowym, który stracił ważność. Nie mógł on zatem stanowić dowodu w zakresie wyceny nieruchomości. W tej sytuacji, Sąd pierwszej instancji uznał za uzasadnione uzyskanie nowego operatu szacunkowego i odstąpienie przez Wojewodę od zasady zakazu reformationis in peius.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę oddalił.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Burmistrz Gminy R. i zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędne zastosowanie art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.), bowiem w jego ocenie przepis ten nie ma w niniejszej sprawie zastosowania.
Wskazując na powyższą podstawę wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W motywach skargi kasacyjnej podniósł, że w przedmiotowej sprawie właściciel gruntu, który zwrócił się o podział nieruchomości uzyskał pozytywną decyzję na podstawie nieobowiązującego jeszcze planu zagospodarowania przestrzennego.
Decyzja o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości wydana przez Kierownika Urzędu Rejonowego w W. w dniu [...] zaś uchwała nr XXII/252/96 Rady Miejskiej R. z dnia [...] w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy R. -- wieś O., weszła w życie 3 czerwca 1996 r. czyli po upływie 14 dni od opublikowania w Dzienniku Urzędowym Woj. Pilskiego z dnia 20 maja 1996 r. Nr 11, poz. 38. A zatem Kierownik w/w urzędu wydając decyzję oparł się na uchwale, która co prawda była podjęta ale nie była obowiązującym prawem.
Zatem w chwili wydawania decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości jeden z dwóch określonych w art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, warunków jakie postawił ustawodawca, aby mogło dokonać się przejście własności nieruchomości z mocy prawa, nie był spełniony.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Ponieważ w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności wymienione w art. 183 § 2 cyt. ustawy, Naczelny Sąd Administracyjny rozważał zasadność wniesionego środka zaskarżenia w świetle przedstawionych w nim zarzutów. Oceniana w tym zakresie skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Jako trafny ocenić należy zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędne zastosowanie art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Przepis ten stanowi, że grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętej na wniosek właściciela podziałem przechodzą na własność gminy z dniem, w którym decyzja lub orzeczenie o podziale stały się ostateczne lub prawomocne, za odszkodowaniem ustalonym według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Z kolei z przepisu art. 10 ust. 1 cyt. ustawy wynika, że podział nieruchomości może nastąpić jeżeli jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Analiza tych przepisów prowadzi do wniosku, że wydzielenie gruntu i jego przejście na własność gminy może nastąpić, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: właściciel nieruchomości wystąpi z wnioskiem o podział, droga musi być publiczna, a jej przebieg przewiduje obowiązujący w dacie orzekania plan zagospodarowania przestrzennego.
Z akt sprawy wynika, że decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w W. o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości została wydana w dniu 17 maja 1996 r. W jej uzasadnieniu podano, że projekt podziału nieruchomości jest zgodny ze zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy R. – wieś O. – uchwała nr XXII/252/96 Rady Miejskiej R. z dnia [...].
Stosownie do treści § 8 tej uchwały, weszła ona w życie po upływie 14 dni od daty jej ogłoszenia, tj. w dniu 4 czerwca 1996 r. gdyż została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa P. z dnia 20 maja 1996 r. Nr 11, poz. 38. Przypomnieć należy, że prawo miejscowe uzyskuje moc obowiązującą nie z chwilą ustanowienia lecz ogłoszenia, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji uznał, iż przesłanki określone w art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości zostały spełnione, lecz nie rozważył, czy w chwili wydania decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości uchwała zmieniająca miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego była obowiązująca.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 185 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego oparto o przepis art. 203 pkt 1 powołanej ustawy w związku z § 14 ust. 2 pkt 2b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI