I OSK 664/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej A.S. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o umorzeniu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z 1971 r. dotyczącej przejęcia gospodarstwa rolnego. Skarżąca twierdziła, że działka nr [...] była przedmiotem tej decyzji i należała do jej poprzedników prawnych. Minister umorzył postępowanie, uznając brak interesu prawnego skarżącej, ponieważ zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdzał, że działka została przejęta na podstawie decyzji z 1971 r. ani że stanowiła własność poprzedników prawnych skarżącej. WSA w Warszawie oddalił skargę, wskazując, że dokumenty nie potwierdzają objęcia spornej działki decyzją z 1971 r. ani tytułu prawnego poprzedników skarżącej. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, potwierdził prawidłowość ustaleń sądów niższych instancji. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 28 KPA, stroną jest ten, czyjego interesu prawnego dotyczy postępowanie. Skarżąca nie wykazała takiego interesu, gdyż działka nr [...] nie była przedmiotem decyzji z 1971 r., a nieruchomość objęta tą decyzją nie należała do jej poprzedników prawnych. Co więcej, działka została nabyta przez skarżącą od Skarbu Państwa w 2008 r. NSA uznał, że stan faktyczny i prawny nieruchomości zostały ustalone prawidłowo, a brak było podstaw do uzupełniania materiału dowodowego. Skarga kasacyjna została oddalona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalanie interesu prawnego w postępowaniach administracyjnych, zwłaszcza dotyczących nieruchomości i decyzji historycznych.
Dotyczy specyficznej sytuacji braku związku między wnioskodawcą a przedmiotem decyzji, której nieważności żąda.
Zagadnienia prawne (3)
Czy skarżąca posiada interes prawny do żądania stwierdzenia nieważności decyzji z 1971 r. dotyczącej przejęcia gospodarstwa rolnego, jeśli działka nr [...] nie była przedmiotem tej decyzji, a nieruchomość objęta decyzją nie należała do jej poprzedników prawnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarżąca nie posiada interesu prawnego, ponieważ nie wykazała związku pomiędzy działką nr [...] a decyzją z 1971 r., ani tytułu prawnego do nieruchomości objętej tą decyzją.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że zgromadzone dokumenty nie potwierdzają, aby działka nr [...] była przedmiotem decyzji z 1971 r., ani że należała do poprzedników prawnych skarżącej. Działka została nabyta przez skarżącą od Skarbu Państwa w 2008 r. Brak związku z decyzją oznacza brak interesu prawnego.
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył zasadę dwuinstancyjności, oddalając skargę mimo braku dwukrotnego merytorycznego rozpoznania sprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zasada dwuinstancyjności nie została naruszona, ponieważ postępowanie administracyjne zostało dwukrotnie merytorycznie rozpoznane przez Ministra (dwie decyzje), a następnie WSA rozpoznał skargę. Brak interesu prawnego stanowił formalną przeszkodę do dalszego merytorycznego rozpoznania.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że dwukrotne merytoryczne rozpoznanie sprawy jest możliwe tylko przy braku formalnych przeszkód. Brak interesu prawnego skarżącej był taką przeszkodą, co uzasadniało umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.
Czy uzasadnienie wyroku WSA było wadliwe z powodu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez ograniczenie się do przytoczenia stanowiska organów bez analizy argumentów skarżącej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uzasadnienie wyroku WSA było prawidłowe, zawierało wszystkie wymagane elementy i pozwalało na kontrolę instancyjną.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że uzasadnienie wyroku WSA było logiczne, wyczerpujące i zgodne z art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji nie musi szczegółowo odnosić się do wszystkich zarzutów, jeśli ocena całościowa jest wystarczająca do kontroli zaskarżonego aktu.
Przepisy (37)
Główne
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja strony postępowania, która musi wykazać swój interes prawny lub obowiązek.
k.p.a. art. 105 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Umorzenie postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi, gdy brak podstaw do jej uwzględnienia.
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd administracyjny rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA (granice skargi kasacyjnej, z urzędu nieważność).
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi kasacyjnej.
k.p.a. art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Strona postępowania.
k.p.a. art. 105 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Umorzenie postępowania.
Dz.U. 2020 poz 256 art. 7,8,9,15/28/75, art. 77 § 1 art.80,89,104 art 105 § 1 art. 107
Przepisy KPA, w tym dotyczące interesu prawnego, umorzenia postępowania, zasady dwuinstancyjności, dowodów.
Dz.U. 2023 poz 259 art. art.133 § 1 art 134 § 1 art 141 § 4 art 151 art 1182 § 2 art 183 § 1 i 2 art 184, 209,210,250
Przepisy PPSA, w tym dotyczące oddalenia skargi, uzasadnienia wyroku, kontroli NSA, kosztów postępowania.
Pomocnicze
k.p.a. art. 104
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej.
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada informowania stron.
k.p.a. art. 15
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada dwuinstancyjności.
k.p.a. art. 75
Kodeks postępowania administracyjnego
Dopuszczalność dowodów.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.a. art. 89
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego.
p.p.s.a. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Koszty postępowania między stronami.
p.p.s.a. art. 210
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Koszty postępowania między stronami.
p.p.s.a. art. 250
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu.
p.p.s.a. art. 258-261
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Postępowanie w sprawie wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu.
k.p.a. art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada dwuinstancyjności.
k.p.a. art. 104
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej.
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada pogłębiania zaufania.
k.p.a. art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada informowania.
k.p.a. art. 75
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dowody.
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Ocena dowodów.
k.p.a. art. 89
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a. przez błędne uznanie braku interesu prawnego skarżącej. • Naruszenie art. 151 w zw. z art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 15 k.p.a. przez naruszenie zasady dwuinstancyjności. • Naruszenie art. 151 w zw. z art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. przez oddalenie skargi mimo braku merytorycznego rozpoznania sprawy. • Naruszenie art. 151 w zw. z art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 104 i art. 107 k.p.a. przez nierozpoznanie zarzutów i brak istotnych informacji w decyzji. • Naruszenie art. 151 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez ograniczenie się WSA do przytoczenia stanowiska organów bez analizy argumentów skarżącego. • Naruszenie art. 151 w zw. z art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 9, 75, 77 § 1, 80, 89 k.p.a. przez brak analizy stanu faktycznego, dowolną ocenę dowodów, brak odniesienia do zarzutów, nieprzesłuchanie świadków. • Naruszenie art. 151 w zw. z art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 9 k.p.a. przez zaniechanie należytego informowania stron. • Naruszenie art. 28 k.p.a. przez błędne uznanie braku interesu prawnego.
Godne uwagi sformułowania
skarżąca swój interes prawny upatruje w fakcie objęcia działki nr [...] decyzją z [...] maja 1971 r. oraz faktem, że działka ta należała do jej poprzedników prawnych. • Twierdzenia te nie znajdują jednak potwierdzenia w dokumentach załączonych do akt administracyjnych. • Uznać zatem należy, że pomiędzy działką objętą wnioskiem skarżącej a decyzją, której stwierdzenia nieważności żąda skarżąca, brak jest tego rodzaju związku, z którego skarżąca mogłaby skutecznie wywodzić przysługujący jej interes prawny. • W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stan faktyczny sprawy i status prawny nieruchomości zostały ustalone prawidłowo na podstawie właściwych dokumentów urzędowych. • Skoro, jak wskazano to powyżej, skarżącej nie przysługuje interes prawny umożliwiający jej skuteczne żądanie wszczęcia postępowania nieważnościowego, to wszczęte postępowanie prawidłowo zostało umorzone jako bezprzedmiotowe.
Skład orzekający
Czesława Nowak-Kolczyńska
przewodniczący
Elżbieta Kremer
członek
Zygmunt Zgierski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie interesu prawnego w postępowaniach administracyjnych, zwłaszcza dotyczących nieruchomości i decyzji historycznych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku związku między wnioskodawcą a przedmiotem decyzji, której nieważności żąda.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje, jak kluczowe jest udowodnienie interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym, nawet w sprawach dotyczących historycznych decyzji o przejęciu mienia.
“Czy możesz żądać unieważnienia decyzji sprzed lat, jeśli nie masz z nią związku?”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.