I OSK 660/23

I OSK 660/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-12-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Chaciński
Karol Kiczka
Piotr Niczyporuk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Wa 352/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-09-14
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Karol Kiczka Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant asystent sędziego Olga Malicka po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. M. i R. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 września 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 352/21 w sprawie ze skargi H. M. i R. B. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 listopada 2020 r. nr DAP-WOSRFR-7281-47/2020/MP w przedmiocie zawieszenia postępowania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od H. M. i D. S. solidarnie na rzecz Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 14 września 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 352/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - orzekając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę H. M. i R. B. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 30 listopada 2020 r. nr DAP-WOSRFR-7281-47/2020/MP utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody Mazowieckiego z 25 maja 2020 r. nr 575/2020 o zawieszeniu z urzędu postępowania w sprawie o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. R. nieruchomości położonej w miejscowości [...], gmina [...], powiat [...], woj. [...]poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli H. M. i R. B. (dalej: Skarżący), zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
1. art. 134 § 1, art. 135 i art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U z 2021 r. poz. 137, dalej: "p.u.s.a."), poprzez pominięcie rozpatrzenia i nie odniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do żadnego z zarzutów postawionych w skardze i ograniczenia uzasadnienia wyroku do lakonicznego powtórzenia stanowiska wyrażonego w postanowieniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: Minister) przy jednoczesnym pominięciu argumentacji podniesionej w skardze i bez uzasadnienia, dlaczego stanowisko Skarżących jest niezasadne;
2. art. 151 p.p.s.a. w zw. art. 97 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 30 § 4 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. polegające na dokonaniu wadliwej kontroli zaskarżonego postanowienia i uznania zawieszenia postępowania za prawidłowe, podczas gdy zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. dopuszczalne jest jedynie w razie śmierci strony w toku postępowania, a J. R. zmarła 7 lat przed wszczęciem postępowania i nie tylko nigdy nie uzyskała, ale z uwagi na śmierć nigdy nie mogła uzyskać statusu strony postępowania;
3. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 104 § 2 k.p.a. w zw. art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 8 § 2 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 2 i art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017 r. poz. 2097, dalej: "ustawa z dnia 8 lipca 2005 r.") w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. polegające na dokonaniu wadliwej kontroli zaskarżonego postanowienia i uznania zawieszenia postępowania za prawidłowe, podczas gdy zawieszenie postępowania administracyjnego w świetle okoliczności faktycznych i prawnych niniejszej sprawy bezzasadnie ogranicza realizację uprawnień majątkowych Skarżących, w sytuacji gdy prawo do rekompensaty za mienie zabużańskie jest świadczeniem podzielnym i nie ma żadnych przeszkód, aby organ rozstrzygnął o uprawnieniach Skarżących w decyzji częściowej (jak to czynił dotychczas) nie rozstrzygając o prawach ewentualnych innych uprawnionych;
4. art. 28 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 2 i art. 2 pkt 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i nieprawidłowe uznanie zmarłej J. R. za stronę postępowania, w sytuacji gdy wniosek K. S. został złożony 3 października 2007 r., zaś J. R. zmarła 20 maja 2000 r., a zatem z mocy prawa nigdy nie była ona stroną tego postępowania, bowiem zmarła 7 lat przed jego wszczęciem;
5. art. 28 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 2 i art. 2 pkt 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. w zw. z art. 145 w zw. z art. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1951 r. o obywatelstwie polskim (Dz.U. z 1951.4.25) w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie a w konsekwencji wadliwe uznanie zmarłej J. R. za stronę postępowania, w sytuacji gdy J. R. nie spełnia przesłanki posiadania obywatelstwa polskiego, bowiem w chwili śmierci była obywatelką [...], a jak wynika z ustawy obowiązującej w okresie naturalizacji jej rodziny, tj. w dniu 11 kwietnia 1951 r. obywatel polski nie mógł być równocześnie obywatelem innego państwa, co wyklucza możliwość posiadania przez nią podwójnego obywatelstwa zarówno w tamtym, jak i w późniejszym okresie;
6. art. 3 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 2 ustawy z 8 lipca 2005 r., art. 2, art. 7 oraz art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zw. z art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i takie ukształtowanie sytuacji procesowej Skarżących, które skutkuje w zasadzie zamknięciem im drogi do uzyskania rekompensaty uwzględniwszy ich wiek (80 i 86 lat) oraz stan zdrowia, jak również uzasadnione ryzyko, że prawo do rekompensaty przysługujące R. B. nie przejdzie na jego następców prawnych, pomimo że w świetle dokumentów zawartych w aktach sprawy Skarżący spełniają przesłanki do przyznania rekompensaty a rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie mogło i powinno zapaść kilka lat temu, zaś obecnie działania organów przeczą celom, jakie ustawa z 8 lipca 2005 r. miała spełniać z punktu widzenia osób, które obecnie ubiegają się o przyznanie rekompensaty (pełniącej obecnie głównie funkcję odszkodowania za trudne warunki finansowe rodzin w przeszłości), co narusza zasadę ochrony praw słusznie nabytych, podważa zaufanie obywateli do państwa oraz stoi w sprzeczności z zasadami sprawiedliwości społecznej;
7. art. 3 ust. 2, art. 2 pkt 2 i art. 13 ust. 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na zawieszeniu uprawnień Skarżących w realizacji ich praw majątkowych w sytuacji gdy prawo do rekompensaty za mienie zabużańskie jest świadczeniem podzielnym i przyznawane jest stosownie do wielkości posiadanych udziałów przez uprawnionego wynikających z następstwa prawnego po właścicielu utraconego majątku, co do których organ rozstrzygnął już w decyzji częściowej;
8. art. 151 p.p.s.a., art. 8 § 2 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 6 i 7 k.p.a. w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. poprzez dokonaniu wadliwej kontroli zaskarżonego postanowienia i uznania zawieszenia postępowania za prawidłowe, podczas gdy decyzją nr 532/2016 z 15 lutego 2016 r. Wojewoda Mazowiecki (dalej: Wojewoda) uwzględnił już prawo do rekompensaty w stosunku do części następców prawnych M. R. i nie zawiesił postępowania względem tych osób z uwagi na brak uczestnictwa następców prawnych J. R., jak również w odrębnie prowadzonym postępowaniu z udziałem tych samych stron dotyczącym przyznania prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez Z. S. nieruchomości poza granicami Rzeczpospolitej Polskiej, tj. w [...] - Wojewoda Pomorski nie uzależnił rozpoznania wniosku od ustalenia dalszych spadkobierców po zmarłej J. R. i wydał decyzję częściową, wyłączając do odrębnego rozstrzygnięcia orzeczenie o prawie innych uprawnionych (jeżeli zostaną ustaleni), co wobec oderwania od utrwalonej praktyki organów w analogicznej sytuacji faktycznej i prawnej stanowi istotne naruszenie zasady zaufania, mające wpływ na wynik sprawy.
W oparciu o powyższe wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, uchylenie postanowienia Ministra oraz postanowienia Wojewody i zobowiązanie Wojewody do rozstrzygnięcia sprawy w terminie miesiąca od przekazania akt wraz z prawomocnym wyrokiem, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz o uchylenie postanowienia Ministra i Wojewody. Jednocześnie wnieśli o zasądzenie kosztów postępowania sądowego oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Dodatkowo na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a., wnieśli o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów: decyzji częściowej Wojewody Pomorskiego nr 1 z 14 grudnia 2020 r. nr NSP-V.7541.45.2015; wezwania Wojewody Pomorskiego z 28 lutego 2019 r. nr NSP- V.7541.45.2015 na okoliczność: nieuzasadnionej odmiennej praktyki rozstrzygania analogicznych spraw i orzekania o uprawnieniniach tych samych osób przez organy administracji publicznej stanowiące naruszenie art. 8 § 2 k.p.a.; wydruku fragmentu "[...]" z dnia 31 stycznia 1978 r. na okoliczność: że po nabyciu [...] obywatelstwa, J. R. nabyła również obywatelstwo [...], a w konsekwencji na okoliczność, że w dniu śmierci nie mogła posiadać polskiego obywatelstwa co pozbawiają możliwości uzyskania prawa do rekompensaty i statusu strony niniejszego postępowania.
W toku postępowania sądowego zmarł Skarżący – R. B., a jego następcą prawnym jest D. S., która pismem z 10 lipca 2023 r. oświadczyła, że popiera wniesioną skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należało wspomnieć, że według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu I instancji.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą omawiany środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Na wstępie wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie Wojewoda, a za nim Minister, na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. R. z domu S. nieruchomości w miejscowości [...], gmina [...], powiat [...] w woj. [...]. Organy orzekające w sprawie uznały bowiem, że stronami przedmiotowego postępowania są spadkobiercy zmarłej 20 maja 2000 r. w [...] – J. R., która jest następcą prawnym zmarłego brata T. R., który był następcą prawnym M. R. i jej mężem. W ocenie organów obu instancji wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe z powodu braku prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia. Dlatego też stosownie do art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. należało zawiesić postępowanie administracyjne.
Na powyższe postanowienie Skarżący wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej: Sąd I instancji).
Rozpatrując ww. skargę - Sąd I instancji ocenił, że zaskarżone postanowienie nie naruszało przepisów prawa. Odwołując się bowiem do treści uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2017 r. (sygn. akt I OPS 3/17), Sąd wyjaśnił, że złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty przez osobę uprawnioną w terminie określonym art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., skutkuje wszczęciem postępowania administracyjnego również w stosunku do wszystkich pozostałych uprawnionych - w rozumieniu art. 3 tej ustawy. W związku z tym Sąd I instancji stwierdził, że interes prawny w niniejszym postępowaniu ma J. R. Ponieważ osoba ta nie żyje to – jak podkreślił Sąd I instancji - dopóki nie zostanie wykazane po niej następstwo prawne, przedmiotowe postępowanie nie może się dalej toczyć.
Sąd I instancji podkreślił przy tym, że spadkobranie nie jest kategorią prawa administracyjnego i dlatego organ administracji prowadzący postępowanie administracyjne ma obowiązek żądać udokumentowania tego faktu. Z uwagi zaś, że z art. 1025 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (Dz. U. z 2022 poz. 1360 ze zm., dalej: "k.c.") wynika domniemanie prawne, iż osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia, jest spadkobiercą, następstwo prawne ze spadkobrania nie może stanowić przedmiotu oświadczenia. Jeżeli więc wezwanie do postępowania następców prawnych zmarłych jego stron nie było możliwe, to w takim przypadku konieczne było zawieszenie przez organ postępowania administracyjnego, do czasu ustalenia kręgu osób uprawnionych do udziału w sprawie. Jedynie sąd powszechny jest uprawniony do stwierdzenia nabycia praw do spadku przez spadkobierców i dokonuje tego w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku, w którym wymienia wszystkich spadkobierców, którym spadek przypadł, jak również wielkość ich udziałów (art. 677 § 1 k.p.c.). Ponadto zgodnie z art. 95j ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (Dz. U. z 2022 r. poz. 1799) zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia ma skutki prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.
Końcowo Sąd I instancji zaakcentował, że kwestie związane z obywatelstwem J. R. mogą zostać ocenione dopiero we wznowionym postępowaniu o potwierdzenie prawa do rekompensaty w kontekście zaistnienia przesłanek wynikających z przepisów ustawy z 8 lipca 2005 r.
Przedstawione wyżej stanowisko Sądu I instancji generalnie podziela również skład orzekający, z jednym tylko zastrzeżeniem, a które jest możliwe do wyjaśnienia w ramach zarzutu kasacyjnego z pkt 2 skargi kasacyjnej, tj. naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 30 § 4 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. Ustalenie kręgu spadkobierców po właścicielu pozostawionego mienia jest zagadnieniem wstępnym (prejudycjalnym). Wobec tego organ powinien zawiesić postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., a nie na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. możliwe jest jedynie w razie śmierci strony w toku postępowania. Jednakże zawieszenie postępowania na niewłaściwej podstawie prawnej, w sytuacji gdy w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego istnieje norma prawna dająca, w stanie faktycznym niniejszej sprawy, podstawę do zawieszenia postępowania oznacza, że powyższe uchybienie nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia. Koniecznym bowiem było zawieszenie postępowania, wobec tego, że nie byli ustaleni następcy prawni J. R., a tym samym nie ustalony został krąg stron postępowania.
Przechodząc dalej wskazać należy, że podstawowym obowiązkiem organu administracyjnego prowadzącego postępowanie jest ustalenie wszystkich osób, które mają interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy, a następnie zawiadomienie tych osób o wszczęciu postępowania (art. 61 § 4 k.p.a.). Organ ma obowiązek zapewnienia wszystkim stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania (art. 10 § 1 k.p.a.), a po zebraniu dowodów zawiadomienie ich o zakończeniu postępowania. Kto jest stroną postepowania administracyjnego określa art. 28 k.p.a. Przepis ten, jakkolwiek definiuje pojęcie strony to wprost nie wskazuje w sensie podmiotowym, kto jest stroną postępowania. Dopiero na gruncie konkretnej sprawy administracyjnej organy orzekające, a co za tym idzie sądy, określają komu przysługuje interes prawny (lub obowiązek) w danym postępowaniu. Zauważyć przy tym należy, że z treści przywołanej w uzasadnieniu Sądu I instancji uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 października 2017 r. I OPS 3/17 (uchwała dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http:/orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej jako "CBOSA") wynika, że złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty przez osobę uprawnioną w terminie określonym art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) skutkuje wszczęciem postępowania administracyjnego również w stosunku do wszystkich pozostałych uprawnionych w rozumieniu art. 3 tej ustawy. Wniosek, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, wszczyna postępowanie w przedmiocie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku zdarzeń wymienionych w art. 1 ust. 1 pkt 1-4, art. 1 ust. 1a oraz art. 1 ust. 2 tej ustawy. Prawo do rekompensaty przysługuje z określonego tytułu jako jedno uprawnienie. Jak wynika z art. 3 ust. 1 i 2 ustawy, jedno prawo do rekompensaty przysługuje współwłaścicielom albo następcom prawnym w przypadku śmierci właściciela nieruchomości. Jest to zatem sytuacja, w której w tej samej sprawie administracyjnej, której przedmiotem jest jedno uprawnienie, występuje więcej, niż jeden uprawniony, jak w niniejszej sprawie. Zatem posiadanie przez współwłaścicieli oraz spadkobierców interesu prawnego w postępowaniu o prawa do rekompensaty jest niewątpliwe. Wszczęcie postępowania w stosunku do jednej osoby, która może nabyć uprawnienie wynikające z określonego stanu faktycznego i z określonej podstawy prawnej powoduje, że stronami postępowania stają się inne osoby mogące uzyskać uprawnienie z tego samego stanu faktycznego i tej samej podstawy prawnej.
Mając na względzie powyższą uchwałę NSA i odnosząc ją do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy należy uznać, że słusznie organy orzekające w sprawie, a za nim Sąd I instancji uznały, że interes prawny w niniejszym postępowaniu mają zatem wszyscy następcy prawni J. R. Jak zauważono wyżej, obowiązkiem organu administracyjnego prowadzącego postępowanie jest ustalenie wszystkich osób, które mają interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy, a następnie zawiadomienie tych osób o wszczęciu postępowania (art. 61 § 4 k.p.a.). Postępowanie administracyjne prowadzone bez udziału wszystkich stron postępowania byłoby dotknięte istotną wadą i mogłoby być wzruszone w postępowaniu nadzwyczajnym. Już tylko z tych przyczyn organ nie powinien kontynuować postępowania i wydawać decyzji w stosunku do wybranych stron postępowania z pominięciem następców prawnych zmarłych uczestników postępowania, jeżeli nie znany jest krąg osób posiadających interes prawny w sprawie. Dopiero po prawidłowym ustaleniu kręgu stron postępowania, organ dokonuje oceny spełnienia się przesłanek do otrzymania prawa do rekompensaty oraz za jakie nieruchomości może być przyznana. Ocena komu przysługiwało prawo do określonego składnika majątkowego na podstawie przepisów ówcześnie obowiązujących, może być dokonywane dopiero po ustaleniu wszystkich stron postępowania.
Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że rację mają Skarżący kasacyjnie, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku błędnie Sąd I instancji podał, że wydane w niniejszej sprawie postanowienie o zawieszeniu postępowania dotyczyło wniosku H. M. z 7 listopada 2017 r. o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Wojewody z 2016 r. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe uchybienie polegające na częściowo błędnym uzasadnieniem wyroku nie miało istotnego wpływu na wynika sprawy. Bezspornie bowiem wydane w niniejszej sprawie postanowienie Wojewody i utrzymane nim w mocy postanowienie Ministra dotyczyło zawieszenia postępowania w sprawie wniosku K. S. o potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną przez M. R. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskie położonej w miejscowości [...], gmina [...], powiat [...], woj. [...]. Zauważyć też należy, że w Sąd I instancji w sentencji zaskarżonego wyroku prawidłowo określił datę zaskarżonego postanowienia, jego numer oraz organ, który go wydał. Także z treści stanu faktycznego sprawy wynika, że postępowanie, które zawieszono dotyczy pozostawienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez M. R. nie innej nieruchomości jak tej położonej w miejscowości [...], gmina [...], powiat [...], woj. [...]. Dalej wskazać należy, że uzasadnienie wyroku winno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie (art. 141 § 4 p.p.s.a.). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak szczegółowego odniesienia się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny do wszystkich zarzutów zawartych w skardze i skoncentrowanie się tylko na istotnych kwestiach, nie jest wadliwe, o ile to te kwestie mają znaczenie dla rozstrzygnięcia, a wątki pominięte mają jedynie charakter uboczny i nie rzutują na wynik sprawy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2004 r., sygn. akt FSK 2633/04, źródło CBOSA). Art. 141 § 4 p.p.s.a. zobowiązuje Sąd do rozważenia w uzasadnieniu orzeczenia wszystkich zarzutów strony oraz stanowisk pozostałych stron, jeżeli mogą one mieć wpływ na wynik sprawy, a zatem do zarzutów istotnych. Brak powołania lub zajęcia stanowiska przez Sąd w stosunku do zarzutów, wprawdzie podniesionych w skardze, ale niemających znaczenia dla rozstrzygnięcia, nie może być traktowany jako uchybienie określone w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, treść zaskarżonego wyroku i jego uzasadnienie pozwalają jednoznacznie ustalić przesłanki, jakimi kierował się Sąd I instancji, podejmując zaskarżone orzeczenie i pozwala na pełną kontrolę kasacyjną tego orzeczenia. Sąd I instancji prawidłowo zbadał legalność postanowienia, mając na uwadze wszystkie przepisy mające zastosowanie w sprawie.
W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty naruszenia przepisów konstytucyjnych a mianowicie art. 2 i art. 7, art. 32 ust. 1, art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Przepisy te stanowią wzorce konstytucyjne, które realizowane są następnie w ustawach, w tym przypadku w ustawie z 8 lipca 2005 r., której przepisy, jak wykazał to Naczelny Sąd Administracyjny, nie zostały naruszone przez Sąd I instancji, jak również przez orzekające wcześniej organy administracji.
Końcowo wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił wniosków dowodowych zawartych w skardze kasacyjnej. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Kluczową przesłanką przeprowadzenia ww. dowodu jest wyjaśnienie istotnych wątpliwości związanych ze stanem faktycznym sprawy. Należy jednak mieć na uwadze, że przeprowadzenie dowodu na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjny, który jest związany granicami skargi kasacyjnej, jest dopuszczalne jeżeli zostaną uwzględnione zarzuty procesowe dotyczące wadliwego ustalenia stanu faktycznego przez organ administracyjny lub wadliwej oceny ustalenia tego stanu faktycznego przez sąd pierwszej instancji. Tylko w takim przypadku mogą pojawić się ww. istotne wątpliwości, które należy wyjaśnić. W tej sprawie sytuacja taka nie zaistniała.
W tych wszystkich okolicznościach sprawy pozostałe zarzuty powołane w skardze kasacyjnej nie mają usprawiedliwionych podstaw bowiem zasadne było zastosowanie przez Sąd I instancji w tej sprawie art. 151 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił. O kosztach Sąd orzekł w oparciu o art. 204 pkt 1 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.