I OSK 658/07

I OSK 658/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2008-04-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-04-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Kacprzak /przewodniczący/
Janina Antosiewicz
Witold Falczyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Wa 1320/06 - Wyrok WSA w Warszawie z 2006-12-04
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 1990 nr 65 poz 385
art. 182
Ustawa z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym.
Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
art. 95pkt 4
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA: Jan Kacprzak Sędziowie NSA Janina Antosiewicz Witold Falczyński (spr.) Protokolant Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Uniwersytetu [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 grudnia 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1320/06 w sprawie ze skargi Uniwersytetu [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz Uniwersytetu [...] kwotę 395 /trzysta dziewięćdziesiąt pięć/ złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 4 grudnia 2006 r. (sygn. akt II SA/Wa 1320/06) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Uniwersytetu [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach:
Decyzją z dnia [...] Prezydent m. [...] W. na podstawie art. 95 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U . z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) działając z urzędu zatwierdził podział działki o numerze [...] położonej w W. przy ul. [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa na trzy działki o numerach: [...], [...] i [...]. Organ wskazał, że podział dokonywany jest celem realizacji roszczeń następców prawnych dawnych właścicieli przedmiotowej nieruchomości, wynikających z przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. u. Nr 50, poz. 279 ze zm.).
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Uniwersytet [...] zarzucając jej rażące naruszenie prawa, wynikające z faktu, iż decyzja została podpisania przez osobę nie posiadającą ważnego upoważnienia. Nadto odwołujący podniósł, że w postępowaniu winien brać udział Bank [...] oraz następcy prawni księcia Ś. C. oraz, że działka nr [...] od 1952 r. pozostaje w zarządzie i użytkowaniu Uniwersytetu i jako taka stanowi jego własność.
Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpatrzeniu odwołania umorzyło postępowanie odwoławcze, uznając, że Uniwersytet [...] nie jest stroną postępowania podziałowego, gdyż nie jest ani właścicielem, ani współwłaścicielem, a nawet użytkownikiem wieczystym lub współużytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości.
Decyzja ta stał się przedmiotem skargi wniesionej przez Uniwersytet [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący w uzasadnieniu skargi wskazał, że na podstawie art. 182 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. nr 65, poz. 358 ze zm.) nabył z mocy prawa użytkowanie wieczyste oddanych mu w zarząd gruntów oraz własność posadowionych na nich budynków, które na podstawie art. 256 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) przekształciło się we własność, co świadczy o tym, że uczelnia stała się z mocy prawa właścicielem przedmiotowej nieruchomości. Zatem podstawą interesu prawnego skarżącego są powyższe przepisy, co stanowi o tym, że Uniwersytet powinien zostać uznany za stronę postępowania podziałowego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosząc o jej oddalenie podkreślił, że odwołujący miał jedynie roszczenie o ustanowienie na jego rzecz prawa użytkowania wieczystego, a następnie przekształcenia go w prawo własności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny po zbadaniu skargi nie znalazł podstaw do jej uwzględnienia.
W ocenie Sądu organ II instancji w prawidłowy sposób ustaliły stan sprawy i w związku z tym słusznie stwierdził, że skarżący nie posiada przymiotu strony w postępowaniu o zatwierdzenie projektu podziału działki nr [...] będącej własnością Skarbu Państwa.
W szczególności Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego, że przepisem prawa na którym skarżący może oprzeć interes prawny w postępowaniu podziałowym jest art. 182 ustawy o szkolnictwie wyższym bądź art. 256 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym. Treść art. 182 ustawy o szkolnictwie wyższym zdaniem Sądu wskazuje, że powstanie prawa użytkowania wieczystego nie następowało automatycznie i bezwarunkowo, z chwilą wejścia w życie tego przepisu, lecz powstawało tylko wtedy gdy w dniu wejścia w życie przepisu grunt pozostawał w zarządzie uczelni i uwłaszczenie nie naruszało praw osób trzecich. W tej sytuacji uczelnia, aby brać udział w postępowaniu podziałowym, musiałaby legitymować się dokumentem potwierdzającym nabycie prawa użytkowania wieczystego do tej konkretnej działki. Dokumentem takim byłby niewątpliwie wydany na podstawie art. 189 k.p.c. prawomocny wyrok ustalający fakt nabycia tego prawa bądź orzeczenie stwierdzające niezgodność danych ujawnionych w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym albo odpis z księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej działki. Jednakże organ administracji nie jest władny rozstrzygać tej kwestii w postępowaniu administracyjnym. Również - zdaniem Sądu - legitymacji do bycia stroną przez skarżącego nie da się wyprowadzić z treści art. 256 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym. Przepis ten uzależniał nabycie prawa własności od przysługującego uczelni prawa użytkowania wieczystego do gruntu, które nie powstało.
Podsumowując Sąd powołując się na orzeczenia Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego podniósł, że prawa strony w postępowaniu podziałowym ma tylko ten podmiot, który wykazał wyraźny tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości objętej podziałem. Natomiast stronami tego postępowania nie mogą być podmioty, które jedynie domagają się ustanowienia prawa użytkowania wieczystego dzielonej nieruchomości, gdyż zdarzenia przyszłe i niepewne nie mogą stanowić o interesie prawnym a jedynie o interesie faktycznym, który nie daje uprawnień strony.
Zdaniem Sądu postępowanie podziałowe może dotyczyć wyłącznie sfery prawnej podmiotów, którym w stosunku do przedmiotowej nieruchomości przysługuje prawo własności (użytkowania wieczystego) oraz podmiotom, które zgłosiły roszczenia na podstawie art. 7 dekretu warszawskiego. Zdaniem Sądu Uniwersytet nie posiada żadnego tytułu prawnego do nieruchomości, a wpis prawa użytkowania wieczystego co do działki nr 36 na rzecz uczelni został uchylony przed wszczęciem postępowania podziałowego.
Mając powyższe okoliczności na uwadze, nie stwierdzając naruszenia prawa, Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej p.p.s.a. - skargę oddalił.
Skargę kasacyjną od tego wyroku złożył Uniwersytet [...]. Wyrok zaskarżył w całości zarzucając mu;
1. - naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędna wykładnię, tj.
a) art. 182 ustawy oz dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym poprzez przyjęcie, że szkoła wyższa, aby brać udział w postępowaniu podziałowym musiałaby legitymować się dokumentem potwierdzającym nabycie prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej działki,
b) art. 95 pkt 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez przyjęcie, że stroną postępowania podziałowego są wyłącznie podmioty dysponujące dokumentem potwierdzającym nabycie prawa użytkowania wieczystego lub własności bądź podmioty , które zgłosiły roszczenia na podstawie art. 7 dekretu warszawskiego,
c) art. 199 w zw. z art. 4 pkt 10 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez przyjęcie, iż przysługujące Uniwersytetowi prawa zarządu przekształciło się w trwały zarząd,
2. - naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. II ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Przepisy wprowadzające Kodeks cywilny oraz art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w związku z art. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o zmianie ustawy – kodeks cywilny poprzez ich nie zastosowanie;
3. - naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania:
a) art. 133 i 134 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez rozstrzygnięcie w postępowaniu toczącym się na skutek odwołania od decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości o braku nabycia przez Uniwersytet prawa użytkowania wieczystego,
b) art. 145 ust. 1 lit. c/ p.p.s.a. poprzez dokonanie błędnej oceny działań SKO i organu I instancji i przyjęcie, że pozbawienie niektórych osób zgłaszających roszczenia dekretowe udziału w postępowaniu nie miało wpływu na wynik sprawy.
Strona skarżąca wniosła w związku z tym o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu tych zarzutów strona podkreśliła, że art. 182 ustawy o szkolnictwie wyższym nie wymaga potwierdzenia powstania prawa użytkowania wieczystego w postępowaniu administracyjnym kończonym decyzją o charakterze deklaratoryjnym. Do powstania tego prawa w trybie tego przepisu nie jest wymagany również wpis do księgi wieczystej, bowiem użytkowanie wieczyste w tym przypadku powstaje z mocy samego prawa, dlatego też uzależnienie nabycia przez Uniwersytet prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej działki od istnienia orzeczenia ustalającego nabycie tego prawa lub od przedstawienia odpisu z księgi wieczystej w ocenie skarżącego jest nieuzasadnione i nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Użycie w tym przepisie wyrażenia "stają się" jednoznacznie – zdaniem skarżącego – wskazuje, iż nabycie prawa użytkowania wieczystego następowało automatycznie, a nie jak twierdzi Sąd I instancji, dawało jedynie roszczenie do nabycia tego prawa.
Odnoście zarzutu naruszenia art. 95 pkt 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami skarżący podniósł, że Uniwersytet działkę oznaczoną obecnie nr [...] uzyskał w zarząd i użytkowanie już w 1952 r. i prawo to do dnia dzisiejszego nie wygasło lecz uległo jedynie konwersji w prawo użytkowania wieczystego. Już sam ten fakt jest wystarczający do stwierdzenia, że Uniwersytet ma interes prawny (w myśl art. 28 k.p.a.) w tym, aby uczestniczyć w postępowaniu podziałowym. W ocenie skarżącego przedmiotowy grunt stanowi jego własność, a brak konkretnego orzeczenia o posiadaniu tego prawa nie stanowi, że takowe nie istnieje.
Dalej skarga kasacyjna wskazała, że błędnie Sąd uznał, iż Uniwersytetowi przysługuje wyłącznie prawo trwałego zarządu. Wynika to z tego, że państwowe osoby prawne, a taką jest uczelnia, nie mogą mieć jakiejkolwiek nieruchomości w trwałym zarządzie.
Nadto skarga kasacyjna w obszerny sposób wywodzi, że w dniu wejścia w życie ustawy o szkolnictwie wyższym nie było żadnych okoliczności (przesłanek negatywnych), które mogłyby uniemożliwić nabycie prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] przez Uniwersytet w myśl art. 182 tej ustawy. W szczególności roszczenia do przedmiotowej nieruchomości nie przysługują Bankowi [...], gdyż wygasły one na podstawie zarządzenia Ministra Finansów z dnia 10 stycznia 1957 r. w sprawie przekazania Państwu nieruchomości Banku [...] objętych rachunkami "starym" i "okupacyjnym" (M.P. Nr 6, poz. 45.).
Odnoście zarzutów naruszenia przepisów postępowania tj. art. 133 i 134 p.p.s.a. skarżący uzasadnił je tym, że Sąd I instancji w postępowaniu, którego przedmiotem jest podział nieruchomości rozstrzygnął sprawie, która jest przedmiotem odrębnego postępowania, tj. postępowania w sprawie z wniosku Bank [...] o przyznanie prawa własności czasowej, co oznacza, że Sąd przekroczył granice sprawy. Nadto Sąd nie odniósł się do podnoszonych przez Uniwersytet w skardze twierdzeń, rozstrzygając jedynie, że uczelnia nie nabyła prawa użytkowania wieczystego i dlatego nie przysługuje jej przymiot strony. Sąd I instancji błędnie też uznał, że pozbawienie niektórych stron udziału w postępowaniu nie miało wpływu na wynik sprawy, a poza tym akta sprawy nie potwierdzają, aby następcy prawni byłych właścicieli nieruchomości kwestionowali przeprowadzenie postępowania bez ich udziału. Takiemu stanowisku przeczy treść art. 10 i art. 61 § 4 k.p.a., a nadto spadkobiercy byłych właścicieli - zdaniem skarżącego - nie wiedzą o toczącym się postępowaniu podziałowym i z tej przyczyny nie zgłaszają żądnych uwag odnośnie tego postępowania.
Odpowiedź na skargę kasacyjną wniósł Bank [...] domagając się jej oddalenia. Uczestnik postępowania wskazał, że podniesione przez Uniwersytet [...] zarzuty są bezpodstawne i nie zasługują na uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są trafne.
Stosownie do art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na dwóch podstawach: na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) oraz na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).
Strona wnosząca skargę kasacyjną w niniejszej sprawie powołała się na obydwie podstawy kasacyjne przewidziane w art. 174 p.p.s.a. W sytuacji, gdy wnoszący skargę kasacyjną zarzuca zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega ostatnio wymieniony zarzut. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo że nie został skutecznie podważony można przejść do skontrolowania procesu subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd przepis prawa materialnego (zob. wyrok NSA z 9 marca 2005 r. FSK 618/04 – ONSAiwsa 2005, s.6(9), poz. 120).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafny jest zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a., bowiem w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku znalazło się stwierdzenie, iż na rzecz Uniwersytetu [...] nie powstało prawo użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu warunkujące nabycie z kolei prawa własności na podstawie art. 256 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365). Kwestia ta, jak wynika z akt sprawy, jest przedmiotem postępowania wieczystoksięgowego przed Sądem Rejonowym dla W. [...] (obecnie zawieszonego), a może być także - gdy chodzi o prawo własności – przedmiotem postępowania administracyjnego przed Wojewodą M. na podstawie art. 256 § 2 tejże ustawy. Uznając, iż nabycie przez Uniwersytet prawa wieczystego użytkowania gruntu nie nastąpiło, Sąd wykroczył poza granice rozpoznawanej sprawy dotyczącej jedynie podziału nieruchomości.
Skarga kasacyjna zarzut naruszenia formułuje wobec całego art. 134 p.p.s.a., jednakże niewątpliwie zaskarżony wyrok nie narusza § 2 tego przepisu, stanowiącego zakaz wydania orzeczenia na niekorzyść skarżącego, bowiem oddalenie skargi nie pogarsza sytuacji strony skarżącej. Uzasadnienie skargi kasacyjnej nie przedstawia zresztą w tym zakresie żadnej argumentacji.
Chybiony jest zarzut naruszenia art. 133 p.p.s.a. Strona skarżąca uzasadnia go argumentacją, że jeśli – w ocenie Sądu – ustalenie, czy Uniwersytet jest stroną postępowania podziałowego wymaga rozstrzygnięcia, czy nabył on prawo użytkowania wieczystego, to winien tę kwestię rozstrzygnąć całościowo, w szczególności odnosząc się do kwestii wygaśnięcia roszczeń Banku [...] zgłaszanych w trybie przepisów dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Tymczasem art. 133 p.p.s.a. statuuje jedynie zasadę, że sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, co oznacza, że rozpatruje on sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu (czynności). Przepis ten w § 2 i 3 reguluje ponadto kwestie zamknięcia rozprawy i otwarcia jej na nowo. Skarga kasacyjna nie precyzuje o którą jednostkę redakcyjną art. 133 p.p.s.a. w niej chodzi, jednakże przedstawione w jej uzasadnieniu wywody nie nawiązują do zakresu przedmiotowego którejkolwiek części tego przepisu. Ubocznie wypada podkreślić, że brak dokładnego wskazania naruszonego przepisu, jego konkretnej jednostki redakcyjnej, nie czyni zadość wymaganiom poprawnego sformułowania zarzutu.
Trudno odnieść się do zarzutu naruszenia "art. 145 ust. 1 lit. c" p.p.s.a. w związku z art. 10 i art. 61 § 4 k.p.a., gdyż w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie występuje tak oznaczony przepis. Art. 145 dzieli się na paragrafy, punkty i litery. Uzasadnienie tego zarzutu powołuje się na brak udziału w postępowaniu podziałowym osób zgłaszających roszczenia do nieruchomości(m. in. spadkobierców księcia Ś. C.). Podzielając pogląd (prezentowany również w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku), iż stronami postępowania powinny być również wszystkie osoby zgłaszające roszczenia "dekretowe", należy podkreślić, że z tego rodzaju zarzutem mogłaby skutecznie wystąpić tylko strona, której prawa zostały naruszone (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 9 listopada 2005 r. II OSK 181/05 – niepubl.).
Przechodząc do zarzutów naruszenia prawa materialnego należy zauważyć, że większość z nich odnosi się do przepisów, które w sprawie o podział nieruchomości nie mają zastosowania, a uzasadniają – zdaniem autora skargi kasacyjnej – tytuł prawny Uniwersytetu [...] do nieruchomości. Chodzi tu o zarzuty wymienione w punkcie 1 lit. a i lit. c oraz w punkcie 2 skargi kasacyjnej. Zbędne jest zatem odnoszenie się do wywodów przytoczonych w tym zakresie.
Za trafny należy natomiast uznać zarzut naruszenia art. 95 pkt 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 28 k.p.a. Nie można bowiem podzielić poglądu Sądu I instancji, iż szkoła wyższa, aby brać udział w postępowaniu podziałowym musiałaby wykazać się dokumentem potwierdzającym nabycie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości objętej tym postępowaniem.
W rozważaniach dotyczących legitymacji procesowej Uniwersytetu [...] w przedmiotowej sprawie zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku należy zauważyć wyraźną niekonsekwencję.
Sąd I instancji z jednej strony przyznaje, że organ administracji nie jest władny rozstrzygać w postępowaniu administracyjnym kwestii nabycia prawa użytkowania wieczystego przez uczelnię na podstawie art. 182 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym z 1990 r., zaś w następnym zdaniu uzasadnienia wyroku (o czym była już wyżej mowa) sam Sąd stanowczo stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie prawo to na rzecz Uniwersytetu [...] w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości nie powstało.
Wypada zauważyć, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy nie upoważniał do takiego kategorycznego stwierdzenia, zwłaszcza, że postępowanie wieczystoksięgowe o założenie księgi wieczystej oraz wpis Uniwersytetu jako wieczystego użytkownika gruntu i właściciela budynków na przedmiotowej nieruchomości nie zostało dotychczas zakończone i postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. [...] dnia [...] marca 2003 r. zostało zawieszone.
Skoro uznaje się interes prawny w postępowaniu podziałowym podmiotów, które zgłosiły roszczenia do nieruchomości na podstawie art. 7 dekretu warszawskiego, mimo że roszczenia te nie zostały dotychczas rozstrzygnięte, to brak jest podstaw, by interesu prawnego odmawiać stronie skarżącej, która również powołuje się na swój tytuł prawny do nieruchomości wywodząc go z innego aktu prawnego. Roszczeń tych organ administracji, co oczywiste, nie jest władny rozstrzygnąć w postępowaniu podziałowym, jednakże sam fakt powołania się na określone przepisy prawa materialnego, z których dany podmiot wywodzi tytuł prawny do nieruchomości uzasadnia przyjęcie, iż wykazał on w sposób wystarczający swój interes prawny w tym postępowaniu.
Powołane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku orzeczenia sadowe, w których wypowiedziano poglądy odnośnie konieczności legitymowania się przez strony postępowania podziałowego tytułem prawnym własności lub użytkowania wieczystego do nieruchomości, dotyczyły innych stanów faktycznych. i tak w wyroku Sądu Najwyższego z 25 maja 1995 r. II ARN 16/95 zakwestionowano prawo do wystąpienia z wnioskiem o podział nieruchomości w celu poszerzenia ulicy (przewidzianego w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego) przez jednostkę samorządu terytorialnego a wbrew woli właściciela nieruchomości uznając, że w takiej sytuacji podział nieruchomości oznaczałby faktycznie jej wywłaszczenie, co w konsekwencji prowadziłoby do obejścia prawa. z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 lutego 2002 r. I SA 1710/00 stwierdził, że " W żadnym razie stronami postępowania o podział nieruchomości nie są osoby, które nie mają do niej żadnego tytułu prawnego , lecz zainteresowane są uzyskaniem użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu...". W stanie faktycznym tej sprawy postępowanie podziałowe zostało przeprowadzone w związku z toczącym się przed sądem powszechnym postępowaniem o zobowiązanie gminy do zawarcia umowy o oddanie przedmiotowej działki w użytkowanie wieczyste.
Natomiast w uzasadnieniu wyroku z 14 grudnia 2005 r. I OSK 252/05 Naczelny Sąd Administracyjny uznał za prawidłowe stanowisko sądu I instancji, iż skarżąca jako posiadaczka budynku mieszkalnego należącego do spółdzielni mieszkaniowej i wobec wcześniejszego wykluczenia nie będąca członkiem tej spółdzielni, nie może mieć przymiotu strony w postępowaniu o podział nieruchomości.
Zatem w każdej z powyższych spraw podmiot, w odniesieniu do którego stwierdzano brak interesu prawnego w postępowaniu podziałowym ponad wszelką wątpliwość w momencie wszczęcia tego postępowania nie legitymował się tytułem prawnym do nieruchomości (własności bądź użytkowania wieczystego), chociaż w dwóch pierwszych przypadkach do uzyskania takiego tytułu zmierzał. jednakże gdyby nawet do tego doszło w przyszłości, to nie zmienia to faktu, że w czasie , gdy toczyło się postępowanie podziałowe, podmioty te nie posiadały tytułu prawnego do nieruchomości.
Inaczej jest w sprawie niniejszej. Uniwersytet [...] powołuje się na tytuł prawny do nieruchomości, który uzyskał z mocy prawa; najpierw na podstawie art. 182 ust. 1 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 65, poz. 358) – użytkowanie wieczyste gruntu oraz własność budynków i urządzeń trwale związanych z gruntem, a następnie na podstawie art. 256 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365) – także własność gruntu.
Aby stać się stroną postępowania administracyjnego należy wykazać interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy. Pojęcie interesu prawnego oznacza interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. O tym, czy określonemu podmiotowi służy prawo strony w konkretnym postępowaniu administracyjnym, decyduje norma prawna, z której dla tego podmiotu wynikają wprost określone prawa lub obowiązki. W niniejszej sprawie interes prawny strony skarżącej wynika ze wskazanych przepisów administracyjnego prawa materialnego, co przesądza o posiadaniu przezeń statusu strony. Powyższe nie oznacza - rzecz jasna - że Uniwersytet [...] uzyska potwierdzenie we właściwym trybie swojego tytułu prawnego do nieruchomości (czy to w postępowaniu wieczystoksięgowym bądź w drodze powództwa o ustalenie istnienia prawa w postępowaniu cywilnym, czy to przez wydanie decyzji przez wojewodę na podstawie art. 256 ust. 2 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym), podobnie jak fakt udziału w postępowaniu podziałowym jako strony Banku [...] nie przesądza uwzględnienia jego roszczeń w postępowaniu dekretowym.
W świetle przedstawionych wyżej uwag nie było uzasadnione zawieszenie postępowania przez Naczelnym Sądem Administracyjnym na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 193 p.p.s.a., o co wnosił Uniwersytet [...] ze względu na wniesienie w trybie art. 189 k.p.c. powództwa do Sądu Okręgowego w W. o ustalenie nabycia prawa użytkowania wieczystego działki nr[...] oraz własności położonych na niej budynków.
Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak sentencji.
Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego uzasadnia przepis art. 203 pkt 1 p.p.s.a.