I OSK 649/23

I OSK 649/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-08-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Chaciński
Karol Kiczka /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Przybysz
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Gd 371/22 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2022-12-07
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1550
art. 233 § 1
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j.)
Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
art. 56, art. 60, art. 88 § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 106 § 5 i 3, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 136 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 344
art. 98 ust. 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Piotr Przybysz sędzia del. WSA Dariusz Chaciński po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 grudnia 2022 r. sygn. akt II SA/Gd 371/22 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 3 marca 2022 r., nr NSP-VIII.7581.1.167.2021.IK w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odszkodowania za pozbawienie prawa własności nieruchomości oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 7 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 371/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę [...] na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 3 marca 2022 r., nr NSP-VIII.7581.1.167.2021.IK w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odszkodowania za pozbawienie prawa własności nieruchomości.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Zaskarżoną do Sądu decyzją Wojewoda Pomorski utrzymał w mocy decyzję Starosty Wejherowskiego z dnia 31 maja 2021 r. o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia odszkodowania na rzecz [...] za pozbawienie prawa własności działki nr [...] położonej w Bolszewie, gmina Wejherowo, (dla której Sąd Rejonowy w Wejherowie IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą [...]), która została wydzielona na podstawie decyzji Wójta Gminy Wejherowo z dnia 3 października 1991 r. o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] (dla której Sąd Rejonowy w Wejherowie Wydział Ksiąg Wieczystych prowadził księgę wieczystą KW [...]) i przeznaczona pod drogę dojazdową. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że [...] zrzekł się odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości w skutek oświadczenia złożonego w treści wniosku z dnia 11 września 1991 r. o zatwierdzenie podziału działki, w którym wskazał, że "zrzekam się nieodpłatnie na rzecz Skarbu Państwa drogi dojazdowej do nowych działek". Skoro doszło do zrzeczenia się prawa do odszkodowania, to sprawa o odszkodowanie w ogóle nie podlegała załatwieniu przez organ administracyjny w formie decyzji na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r., poz. 121 ze zm.) bowiem została już zakończona w trybie cywilnym. Nie ma podstaw do ustalenia odszkodowania za działkę nr [...]. Ponieważ na gruncie niniejszej sprawy doszło do zrzeczenia się odszkodowania, zanim został złożony wniosek o ustalenie odszkodowania postępowanie prowadzone na podstawie art. 98 ust. 3 u.g.n. stało się bezprzedmiotowe stosownie do art. 105 § 1 k.p.a. W świetle powyższych ustaleń wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia jest bowiem niedopuszczalne skoro kwestia odszkodowania za działkę nr [...] zakończyła się na etapie uzgodnień.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję wniósł [...].
Sąd I instancji uznał, że skarga jest nieuzasadniona. W ocenie Sądu, prawidłowo organy orzekające w niniejszej sprawie ustaliły, że wskutek oświadczenia woli wyrażonego w treści wniosku z dnia 19 września 1991 r. doszło do zrzeczenia się przez właściciela prawa do odszkodowania za nieruchomość powstałą wskutek podziału działki, oznaczonej jako działka nr [...], przeznaczonej pod drogę publiczną, która z mocy prawa po uprawomocnieniu się decyzji o zatwierdzeniu podziału przeszła na własność Gminy. Zrzeczenie się przez stronę prawa do odszkodowania oznacza bowiem, że nie można mówić o istnieniu stanu, w którym nie doszło do porozumienia w tej sprawie pomiędzy stroną a uprawnionym organem, co z kolei przesądza o wyłączeniu możliwości załatwienia kwestii odszkodowania w postępowaniu administracyjnym. W takim wypadku postępowanie administracyjne jest bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. skoro zrzeczenie się prawa do odszkodowania stanowi dopuszczalną formę "ustalenia odszkodowania" w trybie cywilnoprawnym, co jak wyżej wyjaśniono, stanowi przesłankę negatywną prowadzenia postępowania administracyjnego jako właściwego dla decyzyjnego trybu tego ustalenia.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiódł [...] zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:
I. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 233 § 1 KPC w zw. z art. 106 § 5 i 3 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity z dnia 9 grudnia 2021 roku, Dziennik Ustaw z 2022 roku pozycja 329), dalej jako PPSA, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie wyrażające się błędną oceną dowodów w postaci: wyroku Sądu Rejonowego w Wejherowie z dnia 28 października 2021 roku, wydanego w sprawie o sygn. akt: I C 597/19, wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 30 listopada 2022 roku wydanego w sprawie o sygn. akt: III Ca 292/22 oraz oświadczenia o nieodpłatnym zrzeczeniu się na rzecz Skarbu Państwa własności działki o nr ewidencyjnym [...] zawartego we wniosku o podział nieruchomości z dnia 11 września 1991 roku, poprzez przyjęcie przez Sąd, iż w sprawie doszło do cywilnoprawnego uzgodnienia przez Skarżącego kasacyjnie i Gminę Wejherowo kwestii odszkodowania za przejęcie przez Gminę Wejherowo prawa własności nieruchomości gruntowej położonej w miejscowości Bolszewo, Gmina Wejherowo, działka o nr ewidencyjnym [...] o pow. 635 m2, mimo iż jest to sprzeczne z treścią w/w dowodów,
2. art. 151 PPSA w zw. z art. 136 § 1 KPA w zw. z art. 75 § 1 KPA oraz art. 7 KPA oraz 77 KPA polegające na zaakceptowaniu faktu nieprzeprowadzenia przez organy administracji zawnioskowanych przez Skarżącego kasacyjnie dowodów tj.
• oryginału decyzji podziałowej z dnia 3 października 1991 roku, która winna zostać złożona do akt sprawy przez Wójta Gminy Wejherowo,
• oryginału dokumentów potwierdzających skuteczne doręczenie decyzji z dnia 3 października 1991 roku stronom postępowania działowego,
• oryginału oświadczenia o nieodpłatnym zrzeczeniu się na rzecz Skarbu Państwa własności działki o nr ewidencyjnym [...] zawartego we wniosku o podział nieruchomości z dnia 11 września 1991 roku,
• oświadczenia [...] z dnia 18 grudnia 2018 roku wraz z dowodem jego doręczenia Wójtowi Gminy Wejherowo na okoliczność skutecznego cofnięcia deklaracji z dnia 11 września 1991 roku,
• przesłuchania Skarżącego kasacyjnie,
co skutkowało niezebraniem wyczerpującego materiału dowodowego i niewyjaśnieniem wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności tj. istnienia i treści decyzji podziałowej z dnia 3 października 1991 roku, daty uprawomocnienia się w/w decyzji, istnienia, treści i okoliczności złożenia oświadczenia z dnia 11 września 1991 roku, a w dalszej kolejności dokonaniem błędnych ustaleń faktycznych jakoby między Skarżący kasacyjnie a Gminą Wejherowo doszło do dokonania uzgodnień, które pozbawiły go prawa do odszkodowania przewidzianego w treści art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst jednolity z dnia 28 lutego 1991 roku - Dz. U. nr 30, poz. 127, ze zmianami), dalej zwana także Ustawą
II. naruszenie prawa materialnego tj.:
1. art. 10 ust. 5 oraz art. 55 ust. 1 Ustawy, poprzez błędne uznanie, iż deklaracja złożona przez [...] w dniu 11 września 1991 roku o zamiarze bezpłatnego zrzeczenia się "na rzecz Skarbu Państwa drogi dojazdowej do nowych działek" spowodowała utratę przysługującego Skarżącemu kasacyjnie prawa do odszkodowania, mimo iż obowiązujące wdacie wywłaszczenia przepisy nie przewidywały możliwości zrzeczenia się tego prawa ani nawet negocjowania jego wysokości,
2. art. 10 ust. 5, art. 55 ust. 1 oraz art. 56 ust. 1 ustawy w zw. z art. 58 § 1 k.c. polegające na uznaniu, iż deklaracja złożona przez [...] w dniu 11 września 1991 roku o zamiarze bezpłatnego zrzeczenia się "na rzecz Skarbu Państwa drogi dojazdowej do nowych działek" spowodowała utratę przysługującego Skarżącemu kasacyjnie prawa do odszkodowania, mimo iż czynność taka nosiłaby znamiona czynności prawnej mającej na celu obejście prawa tj. art. 10 ust. 5, art. 55 ust. 1 oraz art. 56 ust. 1 Ustawy dopuszczających wywłaszczenie ale wyłącznie za odszkodowaniem odpowiadającym wartości wywłaszczonej nieruchomości,
3. art. 56 KC oraz art. 60 KC poprzez ich niezastosowanie, czego wyrazem jest uznanie, iż deklaracja złożona przez [...] w dniu 11 września 1991 roku o zamiarze bezpłatnego zrzeczenia się "na rzecz Skarbu Państwa drogi dojazdowej do nowych działek" spowodowała utratę przysługującego Skarżącemu kasacyjnie prawa do odszkodowania od Gminy Wejherowo, mimo iż literalna treść tej deklaracji wskazuje że:
• jej beneficjentem miałby być Skarb Państwa nie zaś Gmina Wejherowo,
• nie sprecyzowano w niej jednoznacznie jaką konkretnie działkę Skarżący kasacyjnie chciał przekazać na własność Skarbu Państwa,
• w ogóle nie ma w niej mowy o odszkodowaniu,
4. art. 56 KC oraz art. 60 KC poprzez ich niezastosowanie, czego wyrazem jest uznanie, iż deklaracja złożona przez [...] w dniu 11 września 1991 roku o zamiarze bezpłatnego zrzeczenia się "na rzecz Skarbu Państwa drogi dojazdowej do nowych działek" spowodowała utratę przysługującego Skarżącemu kasacyjnie prawa do odszkodowania, mimo iż w okolicznościach niniejszej sprawy:
• już w dniu 23 czerwca 2017 roku [...] wystąpił do Wójta Gminy Wejherowo z zaproszeniem do podjęcia negocjacji w sprawie ustalenia należnego mu odszkodowania,
• następnie, wobec niedojścia stron do porozumienia w kwestii wysokości należnego odszkodowania, pismem z dnia 9 stycznia 2018 roku Skarżący kasacyjnie wystąpił do Starosty Wejherowskiego z żądaniem ustalenia i wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną działkę,
• a wreszcie oświadczeniem z dnia 18 grudnia 2018 roku Skarżący kasacyjnie [...] cofną deklarację z dnia 11 czerwca 1991 roku.
czym Skarżący kasacyjnie ponad wszelką wątpliwość dał wyraz odwołaniu ewentualnie wcześniej złożonego jednostronnego oświadczenia o zamiarze nieodpłatnego przekazania "na rzecz Skarbu Państwa drogi dojazdowej do nowych działek",
5. art. 56 KC oraz art. 60 KC poprzez ich niezastosowanie, czego wyrazem jest uznanie, iż deklaracja złożona przez [...] w dniu 11 września 1991 roku o zamiarze bezpłatnego zrzeczenia się "na rzecz Skarbu Państwa drogi dojazdowej do nowych działek" spowodowała utratę przysługującego Skarżącemu kasacyjnie prawa do odszkodowania, mimo iż w okolicznościach niniejszej sprawy w dniu 28 grudnia 2017 roku Gmina Wejherowo przystąpiła do negocjacji w sprawie ustalenia wysokości należnego odszkodowania, czym ponad wszelką wątpliwość dała wyraz temu, iż uważa, że takie odszkodowanie Skarżącemu kasacyjnie przysługuje,
6. art. 98 ust. 3 UGN, polegające na jego błędnym zastosowaniu w okolicznościach niniejszej | sprawy a nadto na uznaniu, iż przepis ten dopuszcza możliwość zrzeczenia się prawa do odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone na rzecz Gminy z przeznaczeniem pod । drogi zanim jeszcze decyzja podziałowa stanie się prawomocna.
7. naruszenie art. 88 § 1 KC polegające na jego niezastosowaniu i uznaniu, iż deklaracja złożona przez [...] w dniu 11 września 1991 roku o zamiarze bezpłatnego zrzeczenia się "na rzecz Skarbu Państwa drogi dojazdowej do nowych działek" spowodowała utratę przysługującego Skarżącemu kasacyjnie prawa do odszkodowania, mimo iż w okolicznościach niniejszej sprawy oświadczenie to zostało cofnięte 18 grudnia 2018 roku ze skutkiem ex tunc.
Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz zrzeczono się rozprawy.
Odpowiedź na skargę kasacyjną wniosła Gmina Wejherowo dochodząc jej oddalenia i dopuszczenia jako dowodu w sprawie wyroku Sądu Rejonowego w Wejherowie z dnia 28.10.2021r. sygn. Akt I C 597/19 wraz z uzasadnieniem oraz wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 30.11.2022r. sygn. Akt III Ca 292/22 wraz z uzasadnieniem, jako mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, gdyż zostało w nich orzeczone prawomocnie, że oświadczenie skarżącego z dnia 18.12.2018r. o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia z dnia 11.09.1991r. Jest nieskuteczne, jako złożone z uchybieniem rocznego terminu wskazanego w art. 88 § 2 k.c.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (środka odwoławczego), bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1–6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.
W rozpoznawanej sprawie powołano się na naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania mogących mieć w ocenie skargi kasacyjnej istotny wpływ na wynik sprawy. Zasadniczo w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. W niniejszej sprawie zarzuty te jednak w sposób bezpośredni wiążą się z zarzutami naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego, stąd ocena przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzutów naruszenia przepisów postępowania wymaga łącznego odniesienia się do zarzutów ulokowanych w środku odwoławczym.
Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną stwierdzić należy, iż nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw.
W ramach wykonywanej sądowoadministracyjnej kontroli instancyjnej należy przypomnieć, że przytaczane w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz jedynie weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. W tym miejscu wskazania wymaga, że skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia i musi odpowiadać wymogom określonym w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować strony w wyrażaniu i precyzowaniu zarzutów skargi kasacyjnej. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny zatem być ujęte precyzyjnie i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 176 § 1 p.p.s.a.). Wymagania stawiane skardze kasacyjnej, a w szczególności obwarowanie przymusem adwokacko–radcowskim (art. 175 § 1–3 p.p.s.a) opierają się na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze kasacyjnej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający pełną i właściwą kontrolę zaskarżonego orzeczenia. Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest zatem takie zredagowanie podstaw kasacyjnych skargi, a także ich uzasadnienie, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (zob. wyrok NSA z dnia 20 października 2017 r., sygn. akt II OSK 283/16, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).
W świetle art. 174 p.p.s.a. tworzenie niespójnej zbitki przepisów – szeregu norm prawnych, które miał rzekomo naruszyć sąd pierwszej instancji, nie wskazując konkretnie na czym polega naruszenie każdej z tych norm, jest nieprawidłowe (pogląd ten wielokrotnie już wyraził Naczelny Sąd Administracyjny, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jak wiadomo, skarga kasacyjna jest środkiem prawnym skierowanym przeciwko wyrokowi sądu pierwszej, a zatem obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wskazanie jej podstawy/aw oraz zarzutów, zawierających precyzyjne oznaczenie przepisów, w tym konkretnych jednostek redakcyjnych aktu normatywanego, które zostały naruszone przez sąd, gdyż jak wyjaśniono wyżej, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zakreślonych podstawami i zarzutami wyraźnie określonymi w jej treści (zob. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2021r. sygn. akt II GSK 2187/21, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl. Por. J. Drachal, A. Wiktorowska, R. Stankiewicz, Komentarz, [w]: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Red. R. Hauser i M. Wierzbowski, Warszawa 2021, s. 837–862).
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Pierwszą podstawę kasacyjną, której dotyczy art. 174 pkt 1 p.p.s.a., stanowi naruszenie prawa materialnego. Właściwe sformułowanie tej podstawy kasacyjnej w przypadku zaskarżania wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego powinno się sprowadzać do powołania jako naruszonego art. 145 § 1 pkt 1 lit. a (ewentualnie w powiązaniu z art. 145a bądź art. 146) p.p.s.a. w związku z odpowiednimi przepisami prawa materialnego (zob. wyrok NSA z 30 września 2014 r., II GSK 1211/13), a także wskazania, w jakiej formie i dlaczego te przepisy zostały naruszone. W art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zawarta została druga podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ta podstawa kasacyjna służy przede wszystkim zakwestionowaniu ustaleń faktycznych dokonanych w sprawie będącej przedmiotem sądowej kontroli (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2024r. sygn. I OSK 2652/20, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).
Sąd odwoławczy jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie, uściślanie zarzutów skargi kasacyjnej czy też poprawianie jej niedokładności. Właściwe określenie w skardze kasacyjnej zakresu i podstaw zaskarżenia jest również konieczne z uwagi na ustanowioną w art. 183 p.p.s.a. wskazaną wyżej zasadę stanowiącą, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (zob. B. Dauter, Komentarz, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek. Warszawa 2020, s. 612–620).
Wadliwość w sformułowaniu zarzutów nie musi jednocześnie uniemożliwiać rozpoznania skargi kasacyjnej i Naczelny Sąd Administracyjny może zbadać jej podstawy, przychylając się do stanowiska, że nie każde nieprawidłowe przedstawienie podstaw kasacyjnych wynikających z art. 176 w zw. z art. 174 p.p.s.a. dyskwalifikuje skargę kasacyjną (zob. uchwała pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009 r. sygn. I OPS 10/09, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Poczynienie powyższych uwag było konieczne, gdyż wniesiona skarga kasacyjna od wyroku Sądu I instancji nie odpowiada omówionym wyżej wymogom p.p.s.a. Środek odwoławczy powołując się na podstawę skargi kasacyjnej właściwą dla naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) zarzuca Sądowi I instancji "(...) naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy (...)" – s. 2 skargi kasacyjnej. Następnie na s. 3 powołując się na podstawę skargi kasacyjnej właściwą dla naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) zarzuca Sądowi I instancji "(...) naruszenie prawa materialnego (...)". Ponadto, pomimo, że środek zaskarżania (skarga kasacyjna) dotyczy orzeczenia sądowego, to wskazuje się w nim jako naruszone – z obszaru Prawa o postepowaniu przed sadami administracyjnymi – wyłącznie treści jurydyczne ulokowane w art. 106 § 3 i § 5 p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2019 r. sygn. akt I OSK 1748/17, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W skardze kasacyjnej, w ramach sformułowanego naruszenia przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, w zarzucie nr 2 wskazuje się m. in. na naruszenie art. 7 k.p.a. oraz 77 k.p.a. Nie uwzględniono jednak, stosownie do wymogów p.p.s.a., że art. 77 k.p.a. obejmuje cztery różnej treści jurydycznej paragrafy (§). Natomiast zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. nie jest precyzyjny, bowiem art. 7 k.p.a. określa kilka zasad postępowania administracyjnego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 sierpnia 2021 r. sygn. akt. I OSK 414/21, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).
Sąd kasacyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej – co wskazywano wyżej – nie jest m. in. uprawniony do formułowania czy doprecyzowywania (konkretyzowania) zarzutów kasacyjnych. Przykładowo przywołane niedociągnięcia (nieprawidłowości) są niewątpliwymi mankamentami środka odwoławczego.
Skarga kasacyjna jest przede wszystkim polemiką z prawidłowymi ustaleniami Sądu I instancji i nie zachodzi zatem potrzeba ich ponownego, pełnego przytoczenia w tym miejscu uzasadnienia.
Zagadnieniem spornym w rozpoznawanej sprawie jest to, czy zasadnie Sąd wojewódzki uznał oddalając skargę, że Wojewoda Pomorski (organ) w wydanej ostatecznej decyzji administracyjnej z dnia 3 marca 2022 r., nr NSP-VIII.7581.1.167.2021.IK, działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., w sposób prawidłowy stwierdził (rozstrzygnął), że postępowanie wszczęte z wniosku skarżącego kasacyjnie (dalej też skarżącego) w przedmiocie ustalenia odszkodowania w trybie art. 98 ust. 3 oraz art. 129 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 z późn. zm.), zwanej dalej u.g.n., jest bezprzedmiotowe.
Jak wiadomo, rozważając przedmiotową kwestię, nie można tracić z pola widzenia celu postępowania administracyjnego. Celem postępowania administracyjnego jest zaś załatwienie sprawy przez wydanie decyzji rozstrzygającej ją co do istoty, temu powinna służyć działalność orzecznicza administracji publicznej zmierzającej do konkretyzacji praw i obowiązków wynikających z powszechnie obowiązujących przepisów prawa. Umorzenie postępowania traktowane jest jako "środek ostateczny, niweczący dotychczasowe wyniki postępowania" (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2022, s. 681). Rozstrzygnięcie co do istoty stanowi władcze i jednostronne rozstrzygnięcie kształtujące indywidualną sytuację prawną jednostki nie podporządkowanej organowi. Należy zatem zgodzić się z Sądem I instancji, że w akcie stosowania prawa administracyjnego organ dokonuje autorytatywnej konkretyzacji uprawnień lub obowiązków określonego podmiotu, kształtując jego sytuację prawną, co oznacza, że przesłanki podmiotowe odnoszą się do zdolności określonego podmiotu do bycia podmiotem obrotu prawnego i zagadnienia identyfikacji sfery interesu prawnego tego określonego podmiotu, natomiast przesłanki przedmiotowe odnoszą się do tego, jakie określone i skonkretyzowane obowiązki mają być nałożone, a jakie uprawniania przyznane w procesie konkretyzacji norm prawa administracyjnego. W bezprzedmiotowości postępowania chodzi o przeszkody, czy to wynikające z przepisów postępowania administracyjnego, czy to z przepisów prawa materialnego, które wykluczają możność konkretyzacji uprawnień lub obowiązków strony w akcie stosowania prawa administracyjnego.
W okolicznościach rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawy żądanie skarżącego o odszkodowanie za nieruchomość powstałą wskutek podziału i przejętą pod drogę przez Gminę Wejherowo zostało sformułowane w oparciu o art. 98 ust. 3 i art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Skarżący wniósł o ustalenie odszkodowania za nieruchomość stanowiącą działkę nr [...] przejętą na własność przez Gminę z mocy prawa pod drogę publiczną.
Z akt sprawy wynika, a co nie jest kwestionowane przez strony, że decyzją z dnia 3 października 1991 r. nr RG.-8414/134/91 Wójt Gminy Wejherowo (dalej też decyzja z dnia 3 października 1991 r.) – na wniosek skarżącego – zatwierdził projekt podziału działki nr [...] we wsi Bolszewo na szereg działek wyszczególnionych w planie podziału, m.in. na przejętą na mocy tej decyzji przez Gminę Wejherowo działkę [...] przeznaczoną pod drogę publiczną.
Podstawą materialnoprawną decyzji z dnia 3 października 1991 r. były normy prawne wynikające z art. 10 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (t.j. Dz.U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127 ze zm.), zwanej dalej u.g.g.
W myśl art. 10 ust. 1 u.g.g. podział nieruchomości może nastąpić, jeżeli jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Podział nieruchomości następuje na podstawie decyzji rejonowego organu rządowej administracji ogólnej, zatwierdzającej projekt podziału, (art. 10 ust. 3 u.g.g.). Natomiast stosowanie do treści art. 10 ust. 5 u.g.g., grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętej na wniosek właściciela podziałem przechodzą na własność gminy z dniem, w którym decyzja lub orzeczenie o podziale stały się ostateczne lub prawomocne, za odszkodowaniem ustalonym według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Normatywna treść przywołanego przepisu w istocie swej odpowiada aktualnie obowiązującemu art. 98 ust. 3 u.g.n., co zasadnie przedstawia szerzej Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku.
Uwypuklić trzeba, że materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie potwierdza, że do zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości, w wyniku którego doszło do wydzielenia działki drogowej o nr [...], przejętej na własność Gminy Wejherowo (dalej też gminy), doszło z zastosowaniem wskazanych wyżej przepisów u.g.g. na skutek wniosku właściciela.
W okolicznościach niniejszej sprawy kwestia odszkodowania – według Sądu wojewódzkiego – za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną (działka nr [...]) została załatwiona pomiędzy właścicielem a organem na drodze wzajemnych uzgodnień, mających charakter cywilnoprawny, albowiem w oświadczeniu zawartym we wniosku z dnia 19 września 1991 r., o zatwierdzenie podziału działki nr [...] [...] zrzekł się odszkodowania za działkę nr [...], co kwestionuje strona w skardze kasacyjnej.
Istota sporu rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawy polega na tym, czy w świetle wskazywanych wyżej norm materialnoprawnych, trafnie Sąd I instancji podzielił pogląd Wojewody, że [...] skutecznie zrzekł się odszkodowania za udział w prawie własności działki nr [...], a kwestia oceny ważności i skuteczności oświadczenia dotyczącego odszkodowania za nieruchomość, której własność przeszła – z mocy prawa – na rzecz jednostki publicznoprawnej, odbywa się w trybie postępowania cywilnego (przed sądem powszechnym), podobnie jak uchylenia się od skutków wad oświadczenia woli. Pomimo multiplikacji zarzutów ulokowanych w środku odwoławczym wszystkie one dotyczą wskazywanej wyżej fundamentalnej kwestii spornej.
Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. w zw. z art. 2432 zd. 1 i art. 244 § 1 k.p.c. przeprowadził dowód z dokumentu urzędowego – odpisu prawomocnego wyroku z dnia 30 listopada 2022 r., sygn. akt III Ca 292/22 Sądu Okręgowego w Gdańsku (dalej też wyrok III Ca 292/22), którym Sąd Okręgowy – w aspekcie istotnym dla rozstrzygnięcia kontrolowanej aktualnie sprawy dotyczącej umorzenia postępowania w przedmiocie odszkodowania za działkę o numerze ewidencyjnym [...], na skutek apelacji pozwanego [...] od wyroku Sądu Rejonowego w Wejherowie z dnia 28 października 2021 r., sygn. akt I C 597/19 oddalił apelację.
W zakresie doniosłym dla kontrolowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawy – dotyczącej umorzenia postępowania w przedmiocie odszkodowania za działkę o numerze ewidencyjnym [...], położoną w Bolszowie, wydzieloną pod drogę publiczną decyzją Wójta Gminy Wejherowo z dnia 3 października 1991 r. nr RG.-8414/134/91 – w uzasadnieniu wyroku III Ca 292/22 Sąd Okręgowy w szczególności wskazał, że:
"(...). Wyrokiem z 28 października 2021 r. Sąd Rejonowy w Wejherowie:
ustalił, że oświadczenie pozwanego [...] z 18 grudnia 2018 r. doręczone powodowi 29 stycznia 2019 r., w którym uchylił się od skutków prawnych oświadczenia z 11 września 1991 r. o treści "Jednocześnie oświadczam, że zrzekam się nieodpłatnie na rzecz Skarbu Państwa drogi dojazdowej do nowych działek" dotyczącego działki nr [...] położonej w Bolszewie, nie wywarło skutków prawnych z uwagi na złożenie z przekroczeniem ustawowego terminu zgodnie z art. 88 § 2 k.c., który to termin upłynął z dniem 29 grudnia 2018 r.;
oddalił powództwo w pozostałym zakresie;
zniósł wzajemnie koszty procesu. (...)" – s. 7 uzasadnienia wyroku, k. 156 akt sądowych.
"(...). Wyżej poczynione ustalenia wykluczają możliwość przyjęcia, że oświadczenie zawarte we wniosku z dnia 11 września 1991 r. stanowi wynik wcześniej zawartej pomiędzy pozwanym, a Gminą Wejherowo umowy o zwolnienie z długu przyszłego. Wniosek z dnia 11 września 1991 roku zawiera oświadczenie [...] o nieodpłatnym charakterze przejścia własności nieruchomości stanowiącej drogę na rzecz Gminy (we wniosku błędnie wskazano Skarb Państwa). Analiza treści tego oświadczenia prowadzi do wniosku, że oświadczenie to stanowi cywilnoprawne oświadczenie woli w przedmiocie zrzeczenia się roszczenia o zapłatę odszkodowania z tytułu przejścia z mocy prawa na rzecz Gminy Wejherowo na podstawie art. 10 ust. 5 uggiwn na skutek uprawomocnienia się decyzji z dnia 03 października 1991 r. Pozwany nie kwestionował okoliczności otrzymania decyzji podziałowej, podobnie w świetle zasad doświadczenia życiowego musiał otrzymać zawiadomienie o wpisie do księgi wieczystej w dziale II jako właściciela nieruchomości Gminy Wejherowo (w odniesieniu do nieruchomości obejmującej działkę ewidencyjną Nr [...] powstałą w wyniku podziału na podstawie decyzji z dnia 03 października 1991 r.)." – s. 26 uzasadnienia wyroku, k. 165 akt sądowych.
"(...). Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie.
Ustalenia faktyczne Sądu I instancji, poczynione w oparciu o złożone do akt sprawy dokumenty i zeznania świadków oraz pozwanego, nie budzą wątpliwości i Sąd Okręgowy przyjmuje je za własne. Sąd Rejonowy wszechstronnie rozważył cały dostępny mu materiał dowodowy, a podjęta przezeń ocena, przedstawiona w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, jest pełna, zgodna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, jak również nie wykracza poza ramy zakreślone przepisem art. 233 § 1 k.p.c.
Rozważając w pierwszej kolejności zarzuty naruszenia prawa procesowego wskazać należy, że w świetle ugruntowanego stanowiska judykatury uznanie, że doszło do naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. mogłoby być uzasadnione tylko wówczas, gdyby skarżący wykazał uchybienie podstawowym regułom służącym ocenie wiarygodności i mocy i poszczególnych dowodów, tj. zasadom logicznego myślenia, doświadczenia życiowego i właściwego kojarzenia faktów, tego jednak pozwany nie uczynił. Nietrafnie pozwany zarzuca, że Sąd I instancji w sposób błędny dokonał oceny jego zeznań jak i zeznań świadków oraz załączonych do akt dokumentów. (...)" – s. 37–38 uzasadnienia wyroku, k. 171 akt sądowych.
"(...). Zapoznając się ze stanowiskiem powódki pozwany, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, gdyby działał jak osoba z wzorca ustawowego art. 88 § 2 k.c., która postępuje racjonalnie i należycie dba o swoje interesy, powinien podjąć wcześniej czynności, które podjął dopiero 29 stycznia 2019 r. składając oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych złożonego oświadczenia woli w przedmiocie nieodpłatnego przekazania działki. W żadnym wypadku orzecznictwo Sądu Najwyższego i piśmiennictwo prawnicze nie zrównują pojęcia "wykrycia błędu" z pojęciem "powzięcia pewności". To na uchylającym się spoczywa obowiązek wykazania dochowania terminu (art. 6 k.c.). Pozwany obowiązkowi temu nie sprostał. Wywody pozwanego w tym zakresie, wskazujące, iż podczas negocjacji pełnomocnik pozwanego co prawda powziął informację o złożeniu przez pozwanego oświadczenia o nieodpłatnym przekazaniu działki, lecz nie zostało mu ono przedłożone, są oderwane od przesłanki określonej w art. 88 § 2 k.c. Termin z art. 88 § 2 k.c. ma charakter zawity, co oznacza, że nie może być przedłużany ani skracany, nie podlega przerwaniu ani zawieszeniu, nie może być również przywrócony, a po jego upływie uprawnienie do uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli wygasa definitywnie (wyrok SN z 9.08.2018 r. V CSK 435/17).
Przyjmując za Sądem I instancji, który w sposób prawidłowy określił początek biegu terminu żart. 88 § 2 k.c., jako datę negocjacji przeprowadzonych 28 grudnia 2017 r., należy podzielić pogląd, że złożenie oświadczenia o uchyleniu się od tych skutków prawnych nastąpiło po terminie określonym w art. 88 § 2 k.c., czyli po upływie 1 roku.
Nie zasługiwały na uwzględnienie także zarzuty odwołujące się do zasad słuszności oraz wskazujące, że złożone oświadczenie z 1991 r. zmierzało do obejścia prawa. W tym zakresie Sąd Okręgowy podzielił pogląd Sądu Rejonowego, że przeprowadzonych dowodów wypływa wniosek, iż to [...] zależało na szybkim podziale nieruchomości i uzyskaniu środków pieniężnych ze sprzedaży działek, o co starał się już w latach 80. Pozwany miał możliwość skonsultowania się z prawnikiem i nie był zmuszony do polegania jedynie na informacjach uzyskanych przez pracowników Urzędu Gminy Wejherowo.
Mając wszystko to na uwadze Sąd Okręgowy, oddalił apelację pozwanego, jako bezzasadną, na mocy art. 385 k.p.c. (...)" – s. 42–43 uzasadnienia wyroku, k. 173–174 akt sądowych.
Mając na względzie powyższe oraz zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Jak wynika z powołanego przepisu, moc wiążąca przysługuje prawomocnym orzeczeniom sądu wydawanym w postępowaniu cywilnym. Sąd Najwyższy w wyroku z 13.1.2000 r. II CKN 655/98, Lex 51062 przyjął, że istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu wyraża się w tym, że także inne sądy, inne organy państwowe, a w przypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu. W świetle komentowanego przepisu moc wiążąca, w którą wyposażone jest prawomocne orzeczenie wydane w postępowaniu cywilnym, dotyczy stron postępowania oraz sądu, który orzeczenie to wydał, a nadto innych sądów oraz innych organów państwowych i organów administracji publicznej. Według Sądu Najwyższego, wynikająca z art. 365 k.p.c. moc wiążąca orzeczenia oznacza, że żaden z podmiotów nią objętych nie może negować faktu istnienia prawomocnego orzeczenia i jego określonej treści, niezależnie od tego, czy był stroną postępowania (np. wyrok SN z 15.7.1998 r. II UKN 129/98, OSNP 1999/13/437). Prawomocnym orzeczeniem są związane prócz sądów administracyjnych, także inne organy państwowe i organy administracji publicznej, zarówno rządowe, jak i samorządowe. Skutki prawomocności orzeczenia sądu powszechnego w postępowaniu administracyjnym w pełni akceptuje doktryna (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz 2022, s. 503; zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 2023 r. sygn. I OSK 3267/19, dalej I OSK 3267/19, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mimo niejednolitości poglądów w doktrynie i orzecznictwie, za utrwalony należy uznać pogląd, że treść prawomocności materialnej wyroku sądu powszechnego ujawnia się w innych postępowaniach niż to, w którym orzeczenie wydano, uniemożliwiając odmienne rozstrzygnięcie tej samej sprawy (P. Grzegorczyk w: red. T. Ereciński, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, LexisNexis 2016, t. II s. 693, uw. 3). Pozytywny aspekt prawomocności materialnej – moc wiążąca – zakłada tożsamość stron przy jednoczesnym braku tożsamości przedmiotu procesu. Oddziaływanie prawomocności sprowadza się w konsekwencji do tego, że sąd w kolejnym postępowaniu obowiązany jest przyjąć, że istotne z punktu widzenia zasadności żądania zagadnienie kształtuje się tak jak to zostało ustalone w prawomocnym wyroku (P. Grzegorczyk - op. cit., s. 694, uw. 5). Do orzeczeń korzystających z prawomocności materialnej należy zaliczyć w pierwszej kolejności wyroki rozstrzygające sprawę co do istoty w procesie, niezależnie od sposobu ustosunkowania się sądu do powództwa i bez względu na zakres rozstrzygnięcia (P. Grzegorczyk - op. cit., s. 696, uw. 8). Rozstrzygnięcie o żądaniach stron sąd zamieszcza w sentencji wyroku. Powagą rzeczy osądzonej objęta jest treść sentencji, atrybutu tego pozbawione jest uzasadnienie. Uzasadnienie może być pomocne do ustalenia tego, o jakim żądaniu i w związku z jaką podstawą faktyczną rozstrzygnięto (P. Grzegorczyk - op. cit., s. 701, uw. 14; s. 707, uw. 19).
Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie opowiada się za szerokim ujęciem granic mocy wiążącej wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 30 listopada 2022 r., sygn. akt III Ca 292/22, z uwagi na ekonomię procesową i jednolitość rozstrzygnięć zapadających w związanych sprawach (art. 365 § 1 i art. 366 k.p.c.) – zob. wyrok NSA sygn.. akt I OSK 3267/19.
Z prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 30 listopada 2022r., sygn. akt III Ca 292/22 wynika, że oświadczenie [...] o nieodpłatnym charakterze przejścia własności nieruchomości stanowiącej drogę na rzecz Gminy Wejherowo (działka nr [...]) stanowi – ważne i skuteczne cywilnoprawne – oświadczenie woli w przedmiocie zrzeczenia się roszczenia o zapłatę odszkodowania, z tytułu przejścia z mocy prawa na rzecz Gminy Wejherowo na podstawie art. 10 ust. 5 u.g.g. na skutek uprawomocnienia się decyzji z dnia 3 października 1991 r. Tym samym zarzuty kasacyjne kwestionujące ważność i skuteczność tego oświadczenia [...] należy uznać za nieuprawnione.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stwierdzenie zaskarżonego wyroku, że organy orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo ustaliły, że wskutek oświadczenia woli wyrażonego w treści wniosku z dnia 19 września 1991r. doszło do zrzeczenia się przez właściciela prawa do odszkodowania za nieruchomość powstałą wskutek podziału działki, oznaczonej jako działka nr [...] we wsi Bolszewo, przeznaczoną pod drogę publiczną, która z mocy prawa po uprawomocnieniu się decyzji o zatwierdzeniu podziału przeszła na własność Gminy Wejherowo (działka nr [...]).
Zrzeczenie się przez stronę prawa do odszkodowania oznacza bowiem, że nie można mówić o istnieniu stanu, w którym nie doszło do porozumienia w tej sprawie pomiędzy stroną a uprawnionym organem, co z kolei przesądza o wyłączeniu możliwości załatwienia kwestii odszkodowania w postępowaniu administracyjnym.
Racje należy przyznać Sądowi wojewódzkiemu, że w takim wypadku postępowanie administracyjne jest bowiem bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. skoro zrzeczenie się prawa do odszkodowania stanowi dopuszczalną formę "ustalenia odszkodowania" w trybie cywilnoprawnym, co jak wyżej wyjaśniono, stanowi przesłankę negatywną prowadzenia postępowania administracyjnego jako właściwego dla decyzyjnego trybu tego ustalenia (por. A. Wróbel, Komentarz, [w:] A. Wróbel, M. Jaśkowska, M. Wilbrandt–Gotowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2020, s. 570–576).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie doszło do naruszenia art. 151 p.p.s.a. w związku z przywoływanymi normami (przepisami) prawa wskazywanymi konkretnie w środku odwoławczym. Należy bowiem zauważyć, że naruszenie tych przepisów może mieć miejsce wówczas, gdy dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd nie dostrzegł, że rozstrzygnięcie to narusza przepisy prawa, bądź odnajdując te błędy prawne niewłaściwie ocenił ich wpływ na wynik sprawy administracyjnej, przy czym w obu wypadkach ta wadliwość w rozumowaniu Sądu musi mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z taką jednak sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie dotyczącej zrealizowanej przez Sąd wojewódzki kontroli decyzji Wojewody Pomorskiego z dnia 3 marca 2022 r., nr NSP-VIII.7581.1.167.2021.IK w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odszkodowania za pozbawienie prawa własności nieruchomości. Sąd I instancji zasadnie bowiem podzielił stanowisko organu i uznał, że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wnikliwie, a wszystkie przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie zostały właściwie zinterpretowane (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 13 sierpnia 2021r. sygn. akt. I OSK 414/21; 10 kwietnia 2024 I OSK 712/23 publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Bezpodstawne są także zarzuty naruszenia norm prawa materialnego.
Reasumując, przeprowadzona przez Sąd odwoławczy sądowoadministracyjna kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej są nieuprawnione, Sąd wojewódzki zasadnie zastosował art. 151 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a.