I OSK 647/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargi na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1959 r. Orzeczenie to odmawiało przyznania prawa własności czasowej do gruntu w Warszawie, wskazując na przeznaczenie terenu pod społeczne budownictwo mieszkaniowe zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego. Skarżący zarzucali m.in. błędną wykładnię przepisów dekretu warszawskiego, ustawy o wywłaszczaniu nieruchomości oraz przepisów o planowym zagospodarowaniu przestrzennym. Podnosili również zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym brak należytej kontroli decyzji organu nadzoru oraz skierowanie orzeczenia do osoby zmarłej przed jego wydaniem. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że zarzuty materialnoprawne, mimo błędnego ich sformułowania, nie były zasadne. Podkreślono, że decyzja z 1959 r. była zgodna z obowiązującym wówczas planem zagospodarowania przestrzennego, który przewidywał zabudowę mieszkaniową, a także z ustawą o wywłaszczaniu nieruchomości. Sąd wskazał, że w realiach lat 50. XX wieku prywatni właściciele nie mogli realizować tak dużych inwestycji mieszkaniowych. Odnosząc się do zarzutów procesowych, sąd stwierdził, że nie doszło do istotnego naruszenia przepisów postępowania, a zarzut skierowania decyzji do osoby zmarłej, choć potencjalnie mógłby świadczyć o rażącym naruszeniu prawa, nie został prawidłowo sformułowany w skardze kasacyjnej. Sąd podkreślił również, że uzasadnienie wyroku WSA było zgodne z wymogami formalnymi, a zarzuty dotyczące braku logiki czy zgodności z doświadczeniem życiowym odnosiły się do oceny merytorycznej, a nie do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., który nie został wskazany jako podstawa kasacyjna.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja pojęcia 'rażącego naruszenia prawa' w kontekście decyzji dekretowych dotyczących gruntów warszawskich, zwłaszcza w odniesieniu do planowania przestrzennego i możliwości realizacji inwestycji przez prywatnych właścicieli w okresie PRL.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej gruntów warszawskich i przepisów z okresu PRL. Interpretacja pojęcia 'rażącego naruszenia prawa' może być pomocna w innych sprawach, ale wymaga uwzględnienia kontekstu faktycznego i prawnego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy odmowa przyznania prawa własności czasowej do gruntu w Warszawie na podstawie dekretu z 1945 r., motywowana przeznaczeniem terenu pod społeczne budownictwo mieszkaniowe zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego, stanowi rażące naruszenie prawa, jeśli prywatni właściciele nie mogli zrealizować takiej inwestycji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odmowa taka nie stanowi rażącego naruszenia prawa, ponieważ była zgodna z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego i realiami gospodarczymi tamtego okresu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że decyzja z 1959 r. była zgodna z planem zagospodarowania przestrzennego przewidującym budownictwo mieszkaniowe oraz z ustawą o wywłaszczaniu nieruchomości. W realiach lat 50. XX wieku prywatni właściciele nie byli w stanie zrealizować tak dużych inwestycji, a przeznaczenie terenu pod społeczne budownictwo mieszkaniowe uzasadniało odmowę.
Czy skierowanie decyzji administracyjnej do osoby zmarłej przed jej wydaniem stanowi rażące naruszenie prawa, które uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, generalnie stanowi, ale zarzut taki musi być prawidłowo sformułowany w skardze kasacyjnej, wskazując konkretny przepis, który został rażąco naruszony.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że choć skierowanie decyzji do osoby nieżyjącej zazwyczaj świadczy o rażącym naruszeniu prawa (art. 28 k.p.a.), to skarżący nie wskazali w skardze kasacyjnej konkretnego przepisu, który został rażąco naruszony w tym kontekście (np. art. 28 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), co czyniło ten zarzut nieskutecznym.
Czy naruszenie przepisów postępowania, w tym brak należytej kontroli decyzji organu nadzoru przez sąd administracyjny, może stanowić podstawę uchylenia wyroku?
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania nie były uzasadnione. Wskazano, że sąd pierwszej instancji nie przekroczył granic sprawy, a zarzuty dotyczące dowodów (np. kserokopii zaświadczenia) nie miały kluczowego znaczenia dla rozstrzygnięcia. Zarzuty dotyczące uzasadnienia wyroku WSA odnosiły się do oceny merytorycznej, a nie do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., który nie został podniesiony.
Przepisy (22)
Główne
dekret warszawski art. 7 § ust. 2
Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy
Przepis ten stanowił podstawę do odmowy przyznania prawa własności czasowej, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania. W ocenie sądu, przeznaczenie terenu pod społeczne budownictwo mieszkaniowe wykluczało możliwość pogodzenia tego z prywatnym korzystaniem.
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis dotyczący stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Sąd uznał, że zarzuty materialnoprawne powinny być oceniane przez pryzmat tego przepisu.
Pomocnicze
u.z.w.n. art. 3
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
Przepis ten dopuszczał możliwość wywłaszczenia nieruchomości, jeżeli była ona niezbędna dla planowej realizacji na ich terenie budownictwa ogólnomiejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego. W ocenie sądu, decyzja z 1959 r. mogła być podejmowana z uwzględnieniem tego przepisu.
u.z.w.n. art. 51 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
Przepis ten poszerzył katalog przesłanek uzasadniających odmowę przyznania prawa własności czasowej, umożliwiając odmowę ze względu na cele określone w art. 3 ustawy. Sąd uznał, że przepis ten miał zastosowanie przy ocenie decyzji z 1959 r.
dekret o planowym zagospodarowaniu art. 1
Dekret z dnia 2 kwietnia 1946 r. o planowym zagospodarowaniu przestrzennym kraju
Przepis ten, wraz z art. 38 i 39, statuuje generalną zasadę zgodności działań publicznych z planem zagospodarowania przestrzennego. Sąd uznał, że zarzuty naruszenia tych przepisów nie miały znaczenia dla oceny legalności decyzji z 1959 r., gdyż dotyczyłyby badania legalności aktów planistycznych.
dekret o planowym zagospodarowaniu art. 38
Dekret z dnia 2 kwietnia 1946 r. o planowym zagospodarowaniu przestrzennym kraju
Przepis ten, wraz z art. 1 i 39, statuuje generalną zasadę zgodności działań publicznych z planem zagospodarowania przestrzennego. Sąd uznał, że zarzuty naruszenia tych przepisów nie miały znaczenia dla oceny legalności decyzji z 1959 r., gdyż dotyczyłyby badania legalności aktów planistycznych.
dekret o planowym zagospodarowaniu art. 39
Dekret z dnia 2 kwietnia 1946 r. o planowym zagospodarowaniu przestrzennym kraju
Przepis ten, wraz z art. 1 i 38, statuuje generalną zasadę zgodności działań publicznych z planem zagospodarowania przestrzennego. Sąd uznał, że zarzuty naruszenia tych przepisów nie miały znaczenia dla oceny legalności decyzji z 1959 r., gdyż dotyczyłyby badania legalności aktów planistycznych.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis dotyczący oddalenia skargi przez WSA.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis dotyczący oddalenia skargi kasacyjnej przez NSA.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis dotyczący obowiązku działania organów na podstawie przepisów prawa.
k.p.a. art. 76 § § 1 i 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepisy dotyczące dowodów w postępowaniu administracyjnym.
k.p.a. art. 77 § § 1 i 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepisy dotyczące dokładnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 107 § § 1-3
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepisy dotyczące uzasadnienia decyzji administracyjnej.
k.p.a. art. 156 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis dotyczący stwierdzenia nieważności decyzji, której nie można już było usunąć w inny sposób (nieodwracalne skutki prawne). Sąd uznał, że ten przepis ma charakter materialnoprawny.
k.p.a. art. 158 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis dotyczący stwierdzenia nieważności decyzji, której nie można już było usunąć w inny sposób (nieodwracalne skutki prawne). Sąd uznał, że ten przepis ma charakter materialnoprawny.
ustawa COVID-19 art. 15 zzs4 § ust. 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Przepis umożliwiający skierowanie sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w okresie pandemii.
pr. budowlane art. 23-28
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli
Przepis, na podstawie którego zatwierdzono Ogólny Plan Zabudowania m.st. Warszawy z 1931 r.
dekret o gospodarce lokalami art. 2
Dekret z dnia 21 grudnia 1945 r. o publicznej gospodarce lokalami
Przepis wprowadzający publiczną gospodarkę lokalami w dużych miastach, w tym w Warszawie, w latach 50. XX w.
dekret o narodowych planach gospodarczych
Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych
Przepis regulujący realizację narodowych planów gospodarczych, wskazujący, że wykonawcami takich planów nie mogły być osoby fizyczne, a jedynie spółki z udziałem podmiotów publicznych.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. • Naruszenie art. 3 ust. 2 w zw. z art. 51 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. • Naruszenie art. 1, 38 i 39 dekretu z 2 kwietnia 1946 r. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez brak należytej kontroli decyzji Ministra Infrastruktury i Budownictwa. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez skierowanie orzeczenia do osoby zmarłej. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 76 § 1 i 2 k.p.a. poprzez dopuszczenie dowodów z brakami. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. art. 7, art. 77 § 1 i 2 oraz art. 107 § 1-3 k.p.a. poprzez brak właściwego, logicznego i zgodnego z doświadczeniem życiowym wykazania w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Godne uwagi sformułowania
o rażącym naruszeniu prawa można mówić wówczas, gdy podjęte rozstrzygnięcie jest w sposób oczywisty sprzeczne z treścią, nie budzącej wątpliwości i mającej zastosowanie w danej sprawie normy prawnej • w realiach lat 50. XX wieku prywatni właściciele nie mogli realizować tak dużych inwestycji mieszkaniowych • przeznaczenie nieruchomości "warszawskiej" np. pod użyteczność publiczną i przydzielenie jej wykonawcy narodowego planu gospodarczego oznaczało, że byli właściciele takiej nieruchomości, będący osobami fizycznymi, nie mogli realizować tak określonej funkcji a co w konsekwencji prowadziło do odmowy uwzględnienia wniosku dekretowego • zarzut oparty na rażącym naruszeniu art. 3 ust. 2 w zw. z art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości był chybiony • skierowanie decyzji do osoby nieżyjącej świadczy o wydaniu decyzji z rażącym naruszeniem prawa, to jest obecnie art. 28 k.p.a.
Skład orzekający
Jolanta Rudnicka
przewodniczący
Iwona Bogucka
sędzia
Monika Nowicka
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'rażącego naruszenia prawa' w kontekście decyzji dekretowych dotyczących gruntów warszawskich, zwłaszcza w odniesieniu do planowania przestrzennego i możliwości realizacji inwestycji przez prywatnych właścicieli w okresie PRL."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej gruntów warszawskich i przepisów z okresu PRL. Interpretacja pojęcia 'rażącego naruszenia prawa' może być pomocna w innych sprawach, ale wymaga uwzględnienia kontekstu faktycznego i prawnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy historycznych kwestii własności gruntów w Warszawie i interpretacji przepisów z okresu PRL, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i historii prawa.
“Jak prawo z czasów PRL kształtuje współczesne spory o grunt w Warszawie?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.