I OSK 643/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M.T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który oddalił sprzeciw skarżącej od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie zasiłku celowego. Skarżąca kasacyjnie zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 151a § 2 PPSA w zw. z art. 64b § 1 PPSA w zw. z art. 138 § 2 KPA, argumentując, że organ odwoławczy powinien był wydać decyzję merytoryczną, a nie kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym, oddalił skargę kasacyjną. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 183 § 1 PPSA, rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, badając z urzędu jedynie nieważność postępowania. Analiza Sądu skupiła się na prawidłowości zastosowania przez organ odwoławczy art. 138 § 2 KPA, który pozwala na uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. NSA stwierdził, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił, iż organ odwoławczy miał podstawy do zastosowania tego przepisu, głównie z uwagi na wadliwość sporządzonego kwestionariusza wywiadu środowiskowego, który nie spełniał wymogów formalnych (brak podpisu, niejasne powiązanie z załącznikiem). Sąd podkreślił, że braki w postępowaniu dowodowym nie mogą być podstawą do zastosowania art. 138 § 2 KPA, jeśli organ odwoławczy może skorzystać z art. 136 § 1 KPA, jednak w tym przypadku wadliwość wywiadu była na tyle istotna, że uniemożliwiała merytoryczne rozpatrzenie sprawy przez organ odwoławczy. Dodatkowo, Sąd I instancji prawidłowo wskazał na naruszenie art. 10 i 79a KPA poprzez rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o nowe dowody uzyskane po zapoznaniu się strony z aktami. W konsekwencji, NSA uznał zarzuty skargi kasacyjnej za niezasadne i oddalił skargę.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPrawidłowe stosowanie art. 138 § 2 KPA przez organ odwoławczy w przypadku wadliwego wywiadu środowiskowego oraz naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu.
Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwości wywiadu środowiskowego w postępowaniu o zasiłek celowy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 KPA, uchylając decyzję organu I instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, z uwagi na wadliwość postępowania wyjaśniającego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 KPA, ponieważ wadliwość wywiadu środowiskowego oraz naruszenie przepisów o udziale strony w postępowaniu miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i uniemożliwiały merytoryczne jej rozpoznanie przez organ odwoławczy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wadliwy wywiad środowiskowy (brak podpisu, niejasny załącznik) oraz naruszenie art. 10 i 79a KPA (rozstrzygnięcie na podstawie nowych dowodów bez udziału strony) stanowiły istotne uchybienia procesowe, które uzasadniały zastosowanie art. 138 § 2 KPA przez organ odwoławczy, zamiast merytorycznego rozpatrzenia sprawy.
Czy wadliwie przeprowadzony wywiad środowiskowy może stanowić podstawę do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 2 KPA?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wadliwie przeprowadzony wywiad środowiskowy, będący kluczowym dowodem w sprawach z zakresu pomocy społecznej, może stanowić podstawę do zastosowania art. 138 § 2 KPA, jeśli jego wady mają istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
Uzasadnienie
Wywiad środowiskowy jest obligatoryjnym elementem postępowania w sprawach z zakresu pomocy społecznej. Jego wadliwość, w tym brak wymaganych podpisów lub nieprawidłowe sporządzenie, uniemożliwia zaliczenie go do materiału dowodowego i może skutkować koniecznością uchylenia decyzji organu I instancji przez organ odwoławczy.
Czy naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego może nastąpić w sytuacji, gdy organ odwoławczy przeprowadza uzupełniające postępowanie dowodowe?
Odpowiedź sądu
Tak, organ odwoławczy może naruszyć zasadę dwuinstancyjności, jeśli przeprowadzone przez niego uzupełniające postępowanie dowodowe wykracza poza granice art. 136 § 2 KPA i skutkuje ponownym rozpatrzeniem sprawy w sposób, który powinien być domeną organu I instancji.
Uzasadnienie
Zasada dwuinstancyjności wymaga, aby materiał dowodowy istotny dla rozstrzygnięcia był dwukrotnie rozpatrywany. Organ odwoławczy nie może ograniczyć się do kontroli decyzji organu I instancji, ale musi ponownie rozstrzygnąć sprawę, jednakże przeprowadzenie samodzielnie przez organ odwoławczy uzupełniającego postępowania dowodowego jest dopuszczalne tylko w ograniczonym zakresie, aby nie naruszyć tej zasady.
Przepisy (35)
Główne
PPSA art. 151a § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
KPA art. 138 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
PPSA art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
PPSA art. 182 § 2a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
PPSA art. 3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
PPSA art. 151a § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
KPA art. 138 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
PPSA art. 151a § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
PPSA art. 151a § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
PPSA art. 64b § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
KPA art. 136
Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.s. art. 106 § 4
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 107 § 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 107 § 3
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 107 § 4
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 107 § 5
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 czerwca 2012 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego
KPA art. 67 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
KPA art. 68 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Rozporządzenie Ministra Rodziny I Polityki Społecznej z dnia 8 kwietnia 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego § 6
KPA art. 10
Kodeks postępowania administracyjnego
KPA art. 79a
Kodeks postępowania administracyjnego
PPSA art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
PPSA art. 57a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
KPA art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
KPA art. 2
Kodeks postępowania administracyjnego
KPA art. 15
Kodeks postępowania administracyjnego
PPSA art. 209
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
PPSA art. 210
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
PPSA art. 250
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
PPSA art. 258
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
PPSA art. 261
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
KPA art. 138 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
PPSA art. 64b § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
KPA art. 64e
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie przez Sąd I instancji przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151a § 2 PPSA w zw. z art. 64b § 1 PPSA w zw. z art. 138 § 2 KPA w zw. z art. 136 KPA poprzez nieprawidłową kontrolę działalności organu administracji i oddalenie sprzeciwu pomimo, że organ administracyjny powinien był wydać decyzję merytoryczną zamiast kasacyjnej.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. • Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego oddalającego sprzeciw od decyzji na posiedzeniu niejawnym. • Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. • Stosownie do treści tego przepisu organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. • Rodzinny wywiad środowiskowy wraz z załączonymi do niego dokumentami stanowiącymi podstawę ustalenia sytuacji życiowej wnioskodawcy, jest obligatoryjnym elementem prowadzonego postępowania w sprawach z zakresu pomocy społecznej. • Formularz rodzinnego wywiadu środowiskowego [...] także utrwala istotną dla rozstrzygnięcia sprawy czynność procesową, a więc stanowi szczególną formę protokołu, o którym mowa w art. 67 § 1 k.p.a. • Załączony do akt administracyjnych kwestionariusz wywiadu środowiskowego standardów tych niewątpliwie nie spełnia. • Wadliwość ww. wywiadu środowiskowego nie jest jedynym uchybieniem na niniejszej sprawy. • Rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o nowe dowody, które uzyskano po dniu, w którym strona zapoznała się z aktami stanowiło naruszenie art. 10 i 79a k.p.a. • Na gruncie art. 138 § 2 k.p.a. […]
Skład orzekający
Piotr Przybysz
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Prawidłowe stosowanie art. 138 § 2 KPA przez organ odwoławczy w przypadku wadliwego wywiadu środowiskowego oraz naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwości wywiadu środowiskowego w postępowaniu o zasiłek celowy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy istotnych kwestii proceduralnych w postępowaniu administracyjnym, w szczególności znaczenia wywiadu środowiskowego i zasady dwuinstancyjności, co jest interesujące dla prawników procesualistów.
“Wadliwy wywiad środowiskowy może zniweczyć decyzję administracyjną – NSA wyjaśnia zasady postępowania.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.