I OSK 643/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie dotyczącej stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji o uznaniu za dłużnika alimentacyjnego, potwierdzając prawidłowość doręczenia decyzji.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej A. C. od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił skargę na postanowienie SKO o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. NSA, po ponownym rozpoznaniu sprawy zgodnie z wytycznymi poprzedniego wyroku NSA, uznał, że decyzja organu I instancji została prawidłowo doręczona w trybie art. 44 K.p.a. (fikcja prawnego doręczenia), a odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Sąd oddalił skargę kasacyjną, prostując jednocześnie oczywistą omyłkę w komparycji zaskarżonego wyroku WSA.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który utrzymał w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Bytomia o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego. Sprawa była już przedmiotem wcześniejszego wyroku NSA, który uchylił poprzednie orzeczenia i wskazał na potrzebę ponownego wyjaśnienia kwestii prawidłowości doręczenia decyzji organu pierwszej instancji. W ponownym postępowaniu SKO, opierając się na dodatkowych dokumentach z organu I instancji, ponownie stwierdziło uchybienie terminu. WSA w Gliwicach oddalił skargę, uznając, że organ odwoławczy zastosował się do wskazań NSA. NSA w obecnym wyroku potwierdził prawidłowość doręczenia decyzji w trybie art. 44 K.p.a., opierając się na dokumentacji potwierdzającej awizowanie przesyłki i jej zwrotne potwierdzenie odbioru. Sąd uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów K.p.a. i błędnego zastosowania art. 44 § 4 K.p.a. nie zasługują na uwzględnienie, ponieważ stan faktyczny sprawy nie został skutecznie podważony, a organ odwoławczy i sąd I instancji zastosowały się do wiążącej wykładni prawa NSA. NSA oddalił skargę kasacyjną, a także sprostował oczywistą omyłkę w komparycji wyroku WSA.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, doręczenie w trybie art. 44 K.p.a. jest skuteczne, jeśli dokumentacja (zwrotne potwierdzenie odbioru, wzory zawiadomień) jednoznacznie potwierdza prawidłowość doręczenia, nawet jeśli oświadczenia doręczycieli złożone po długim czasie budzą wątpliwości.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że prawidłowość doręczenia w trybie art. 44 K.p.a. wynika z treści dokumentów potwierdzających awizowanie i zwrotne potwierdzenie odbioru, a nie z oświadczeń doręczycieli złożonych po wielu miesiącach. Dodatkowe dokumenty z organu I instancji potwierdziły sposób dokumentowania doręczeń, co rozwiało wątpliwości sądu z poprzedniego postępowania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (16)
Główne
P.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy.
P.p.s.a. art. 190
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 44 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy fikcji prawnego doręczenia w przypadku nieodebrania przesyłki po awizowaniu.
K.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 189
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 182 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 182 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 156 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 156 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
K.p.a. art. 39
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 8, 77 § 1, 80 K.p.a.) poprzez niewystarczająco wnikliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego i pominięcie obowiązku dochodzenia prawdy obiektywnej. Naruszenie art. 44 § 4 K.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie, skutkujące uznaniem, że decyzja z dnia 11 czerwca 2019 r. została doręczona skarżącemu w dniu 27 czerwca 2019 r. na zasadzie fikcji prawnej doręczenia, podczas gdy termin ten został zachowany.
Godne uwagi sformułowania
Prawidłowość doręczenia w trybie art. 44 K.p.a. wynika bowiem z treści tych dokumentów, a nie z trafnie poddanych w wątpliwość (w zakresie możliwości odtworzenia przebiegu zdarzeń sprzed wielu miesięcy) oświadczeń doręczycieli. Moc wiążąca prawomocnego wyroku sądu administracyjnego związana jest z tożsamością stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy.
Skład orzekający
Elżbieta Kremer
sprawozdawca
Maria Grzymisławska-Cybulska
członek
Zygmunt Zgierski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie przepisów dotyczących fikcji prawnego doręczenia w postępowaniu administracyjnym (art. 44 K.p.a.) oraz zasady związania wykładnią prawa przez sądy niższej instancji (art. 153 i 190 P.p.s.a.)."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i proceduralnej, ale potwierdza ogólne zasady stosowania fikcji doręczenia i związania wykładnią prawa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego z punktu widzenia praktyki administracyjnej zagadnienia fikcji prawnego doręczenia, które często prowadzi do sporów sądowych. Wyrok wyjaśnia, jakie dowody są kluczowe dla potwierdzenia skuteczności takiego doręczenia.
“Fikcja doręczenia: Kiedy pismo uznaje się za skutecznie doręczone, mimo że nie trafiło do adresata?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 643/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-02-10 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-03-28 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Elżbieta Kremer /sprawozdawca/ Maria Grzymisławska-Cybulska Zygmunt Zgierski /przewodniczący/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane II SA/Gl 896/21 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2021-11-03 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 329 art. 153, art. 190 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Gl 896/21 w sprawie ze skargi A. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 31 maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1) prostuje z urzędu oczywistą omyłkę zawartą w komparycji zaskarżonego wyroku w ten sposób, że w miejsce błędnego oznaczenia przedmiotu sprawy: "uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych" wpisuje prawidłowo: "stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania"; 2) oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 3 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Gl 896/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę A. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 31 maja 2021 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia do wniesienia odwołania. Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy: Prezydent Miasta Bytomia decyzją z dnia 11 czerwca 2019 r. uznał A. C. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Odwołanie od tej decyzji wniósł skarżący. Postanowieniem z dnia 21 listopada 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W motywach uzasadnienia Kolegium wskazało, że w treści decyzji organu I instancji skarżący został prawidłowo pouczony o terminie i sposobie wniesienia odwołania do organu wyższego stopnia. Decyzja Prezydenta została doręczona skarżącemu w trybie art. 44 K.p.a. w dniu 27 czerwca 2019 r. (pierwsze awizo 13 czerwca 2019 r., powtórne awizo 21 czerwca 2019 r., zwrot do nadawcy w dniu 1 lipca 2019 r.), co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru korespondencji znajdującego się w aktach sprawy oraz wyjaśnień osób doręczających skarżącemu korespondencję. Przesyłka została doręczona przy tym na prawidłowy adres. W ocenie Kolegium wnioskowane przez skarżącego dowody i okoliczności, których mają one dotyczyć nie mają znaczenia dla sprawy, tj. ustalenia prawidłowości doręczenia skarżącemu przez organ I instancji zaskarżonej decyzji. Następnie Kolegium wskazało, że odwołanie od decyzji z dnia 11 czerwca 2019 r. zostało nadane w placówce pocztowej dnia 25 września 2019 r. natomiast termin do jego wniesienia minął z dniem 11 lipca 2019 r., zatem zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu. W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił naruszenie art. 7, 8, 77 § 1 i 80 K.p.a., a także art. 44 § 4 K.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2020 r. sygn. akt II SA/Gl 3/20 powyższą skargę oddalił, natomiast po rozpoznaniu wniesionej od powyższego wyroku przez skarżącego skargi kasacyjnej wyrok ten został uchylony wraz z postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 21 listopada 2019 r. wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1792/20. Następnie postanowieniem z dnia 31 maja 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach ponownie stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia przez skarżącego odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Bytomia z dnia 11 czerwca 2019 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że w wykonaniu zaleceń zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2020 r. zwrócił się do Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Bytomiu o przedłożenie dokumentów wskazujących na okoliczność doręczenia decyzji organu I instancji z dnia 11 czerwca 2019 r. W oparciu o nadesłane przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Bytomiu dokumenty Kolegium wskazało, że akta sprawy potwierdzają jednoznacznie i w sposób nie budzący wątpliwości poprawność doręczenia skarżącemu przesyłki zawierającej decyzję organu I instancji z dnia 11 czerwca 2019 r. W ocenie organu ze zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów wynika, że zaskarżona decyzja została doręczona stronie w dniu 27 czerwca 2019 r. (fikcja prawna doręczenie na podstawie art. 44 § 4 K.p.a., pierwsze awizo w dniu 13 czerwca 2019 r., powtórne awizo w dniu 21 czerwca 2019 r., zwrot przesyłki do nadawcy w dniu 1 lipca 2019 r. wskazane fakty zostały odnotowane na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przedmiotowej korespondencji), czego dowodzi oryginał zwrotnego potwierdzenia odbioru ww. korespondencji znajdujący się w aktach sprawy, przekazany Kolegium przez organ I instancji w dniu 20 maja 2021 r. oraz wyjaśnienia osób doręczających stronie ww. korespondencję (oświadczenia z dnia 6 listopada 2019 r.) jak również treść zawartych w ww. piśmie organu I instancji z dnia 17 maja 2021 r. wyjaśnień co do sposobu organizowania i dokumentowania faktu doręczania korespondencji kierowanej do dłużników alimentacyjnych. W świetle tych dowodów Kolegium nie uznało za wiarygodne twierdzenia skarżącego, że nie otrzymał on żadnego awiza oraz uznało, iż nie zasługiwał na uwzględnienie zawarty w odwołaniu wniosek o przeprowadzenie dowodu ze wskazanych w nim dokumentów oraz z zeznań świadków, jako niemających znaczenia dla ustalenia prawidłowości doręczenia przez organ pierwszej instancji objętej odwołaniem decyzji z dnia 11 czerwca 2019 r. W konsekwencji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach uznało, że odwołanie od decyzji doręczonej skarżącemu 27 czerwca 2019 r. nadane na poczcie 25 września 2019 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu, który upłynął 11 lipca 2019 r. Jednocześnie organ zauważył, że złożony wraz z odwołaniem przez skarżącego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania został rozpoznany odmownie jego postanowieniem z dnia 21 listopada 2019 r. Wniesiona na to postanowienie skarga została oddalona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 czerwca 2020 r. W skardze na powyższe skarżący zarzucił naruszenie: 1) przepisów postępowania, tj. art. 7, 8, 77 § 1 i art. 80 K.p.a., a także art. 44 § 4 K.p.a.; 2) sprzeczność istotnych ustaleń faktycznych poczynionych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalając skargę w pierwszej kolejności stwierdził, że organ odwoławczy wypełnił wskazania, co do dalszego postępowania wynikające z wydanego w tej sprawie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1792/20. Zdaniem Sądu, w świetle treści nadesłanych przez organ I instancji dokumentów, nie może mieć istotnego znaczenia podniesiona w ww. wyroku okoliczność czy istotnie gońcy składający oświadczenie w dniu 6 listopada 2019 r., a więc prawie po upływie 6 miesięcy od daty doręczeń pamiętali okoliczności w jakich zawiadomień o awizach dokonywali. Prawidłowość doręczenia w trybie art. 44 K.p.a. wynika bowiem z treści powyższych dokumentów, a nie z trafnie poddanych w wątpliwość (w zakresie możliwości odtworzenia przebiegu zdarzeń sprzed wielu miesięcy) oświadczeń doręczycieli. Za pozbawione podstaw prawnych i nie poparte żadnymi dowodami Sąd uznał zawartą w skardze sugestię co do możliwości późniejszego wypełnienia (uzupełnienia) odwrotnej (drugiej) strony potwierdzenia dowodu doręczenia w drodze awizowania decyzji organu pierwszej instancji. Brak jest też jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że pomimo umieszczenia na przedmiotowym potwierdzeniu odbioru adnotacji o awizowaniu przesyłek informacje w tym względzie (awiza) nie były przez gońców w skrzynce odbioru skarżącego zostawiane. Takie założenie podważałoby w ogóle podstawę przyjęcia przez prawodawcę domniemania z art. 44 K.p.a. oraz sens statuowania tego przepisu. Jego treść opiera się bowiem na zaufaniu do osób upoważnionych do dokonywania doręczeń zgodnie z treścią art. 44 § 1 pkt 1 i pkt 2 K.p.a. W konsekwencji, zdaniem Sądu, brak było też podstaw do dopuszczenia w postępowaniu dowodów zgłoszonych w odwołaniu od decyzji organu I instancji dla wykazania okoliczności nie mających bezpośredniego przełożenia na ustalenie czy decyzja ta została skarżącemu prawidłowo doręczona w trybie art. 44 K.p.a. Ewentualnie okoliczności te mogły być powoływane w postępowaniu o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, zarzucając: 1) art. 7, 8, 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez niewystarczająco wnikliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego w sprawie oraz pominięcie obowiązku dochodzenia prawdy obiektywnej, co skutkowało wydaniem postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 11 czerwca 2019 r., podczas gdy termin ten został zachowany; 2) art. 44 § 4 K.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie, czego skutkiem było uznanie, iż decyzja z dnia 11 czerwca 2019 r. została doręczona skarżącemu w dniu 27 czerwca 2019 r. na zasadzie fikcji prawnej doręczenia, podczas gdy w niniejszej sprawie nie można uznać aby decyzja ta została mu skutecznie doręczona w trybie art. 44 K.p.a. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o: 1) uwzględnienie skargi kasacyjnej oraz zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zmianę postanowienia z dnia 21 listopada 2019 r. wydanego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze; 2) ewentualnie w razie uznania przez Sąd, ze istota sprawy nie jest dostatecznie wyjaśniona, na skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach; 3) zasądzenie zwrotu kosztów postepowania według norm prawem przepisanych. Ponadto skarżący kasacyjnie oświadczył, że zrzeka się rozprawy i wniósł o rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a., a nadto nie zachodzi żadna z przesłanek o których mowa w art. 189 P.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej. Te zaś uzasadniały przyjęcie stanowiska, że skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw. W niniejszej sprawie skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a. Skarga kasacyjna jest niezasadna. Przed odniesieniem się do zarzutów skargi kasacyjnej przypomnieć należy, że sprawa ta była już przedmiotem wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 12 11 grudnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1792/10, którym uchylony został wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 kwietnia 2020 r. sygn. akt II SA/Gl 3/20 oraz zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 21 listopada 2019 r. Po tym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2020 r. zostało wydane obecnie zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 31 maja 2021 r., którym organ ponownie stwierdził, że złożone przez A. C. odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Bytomia z dnia 11 czerwca 2019 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu oraz zaskarżony obecnie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 listopada 2021 r. Tym samym będący przedmiotem skargi kasacyjnej wyrok wydany został w warunkach związania wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, wynikającego z art. 190 P.p.s.a., a będące przedmiotem skargi postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 31 maja 2021 r. wydane zostało w warunkach związania wynikającego z art. 153 P.p.s.a. Stosownie do treści art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Związanie sądu oceną prawną wyrażoną w wyroku wydanym w danej sprawie oznacza, że przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym nie może on formułować ocen odmiennych od wiążącej go oceny prawnej, ale musi się do niej zastosować oraz konsekwentnie reagować na naruszenie tych zasad przez organ przy rozpoznawaniu skargi na akt wydany po wyroku formułującym ocenę prawną. Zatem moc wiążąca prawomocnego wyroku sądu administracyjnego związana jest z tożsamością stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy. Natomiast w myśl art. 190 P.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2021 r. sygn. akt I OSK 4446/18; dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe okoliczności miały bezpośredni wpływ na zakres kontroli zaskarżonego postanowienia dokonanej przez Sąd I instancji bowiem związanie wynikające z art. 153 P.p.s.a. i art. 190 P.p.s.a. oznacza, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznając skargę zobowiązany był przede wszystkim zbadać, czy organ zastosował się do oceny prawnej zawartej we wcześniejszym prawomocnym wyroku w tej sprawie. Tymczasem skarga kasacyjna nie zawiera zarzutów dotyczących naruszenia art. 153 P.p.s.a. i art. 190 P.p.s.a. Skarżący kasacyjnie zarzucił natomiast, na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, tj. 7, 8, 77 § 1 i 80 K.p.a. poprzez niewystarczająco wnikliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego oraz art. 44 § 4 K.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie, czego skutkiem było uznanie, że decyzja z dnia 11 czerwca 2019 r. została doręczona skarżącemu w dniu 27 czerwca 2019 r. na zasadzie fikcji prawnej doręczenia. Tak postawione zarzuty są więc praktycznie tożsame z zarzutami jakie zostały sformułowane w skardze, do których odniósł się Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku. Odnosząc się do podniesionych zarzutów Naczelny Sad Administracyjny stwierdza, że nie zasługują one na uwzględnienie. Przede wszystkim zauważyć należy, że w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1792/20 wskazano jakie istotne okoliczności należy wyjaśnić. Sąd I instancji kontrolując zaskarżone postanowienie w uzasadnieniu wyroku wyraźnie odniósł się do stanowiska prawnego sformułowanego w powołanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego i stwierdził, że w prowadzonym ponownie postępowaniu, zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach zostało wydane zgodnie z wytycznymi. Natomiast nie formułując w skardze kasacyjnej zarzutu dotyczącego naruszenia art. 190 P.p.s.a. nie można ponownie podnosić tych samych zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, w tym przepisów K.p.a. dotyczących doręczenia w dniu 27 czerwca 2019 r. za zasadzie fikcji prawnej decyzji z dnia 11 czerwca 2019 r. W konsekwencji ustalony w sprawie stan faktyczny sprawy nie został skutecznie podważony. Podkreślić przy tym trzeba, że w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 grudnia 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że same oświadczenia doręczycieli o próbach doręczenia korespondencji i pozostawieniu zawiadomień w skrzynce odbiorczej skarżącego w konkretnych dniach czerwca 2019 r. złożone pół roku później nie mogły być wyłącznymi dowodami potwierdzającymi fakt doręczenia w trybie określonym w art. 44 K.p.a. Wyjaśniono, że w oświadczeniach tych zatytułowanych jako "notatki służbowe" nie ma bowiem żadnych informacji pozwalających ustalić na jakiej podstawie doręczyciele odtworzyli zdarzenia sprzed wielu miesięcy. Być może notatki sporządzono w oparciu o jakąś wewnętrzną dokumentację związaną z doręczeniami w organie pierwszej instancji, jednak organ odwoławczy tego nie wyjaśnił. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uniemożliwiało to przyjęcie, że doręczenie skarżącemu decyzji w trybie art. 44 K.p.a. było skuteczne, a tym samym że doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Mając powyższe na uwadze w powołanym wyroku z dnia 11 grudnia 2020 r. stwierdzono, że rzeczą organu II instancji ponownie rozpoznając sprawę będzie ustalenie, czy w organie I instancji istnieje inna dokumentacja potwierdzająca fakt doręczania skarżącemu korespondencji w dniach 13 i 21 czerwca 2019 r. oraz w jaki sposób organ I instancji w ogóle dokumentuje fakt doręczania korespondencji przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby stosownie do art. 39 K.p.a., pozostawiania zawiadomień o możliwości odbioru korespondencji, gdzie jest ona wówczas przechowywana, czy odpowiada to wymaganiom zawartym w art. 44 K.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązał także organ do wyjaśnienia na jakiej podstawie w sprawie przyjęto doręczenia awiz skarżącemu we wskazanych dniach skoro na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (k. 12 akt administracyjnych) brak w tym zakresie jakichkolwiek adnotacji. Do zaleceń tych Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach dostosowało się gdyż pismem z dnia 4 maja 2021 r. zwróciło się do organu I instancji o przedłożenie: 1) informacji, czy w organie istnieje jeszcze jakaś inna dokumentacja potwierdzająca fakt doręczenia skarżącemu korespondencji w dniach 13 i 21 czerwca 2019 r. oraz w jaki sposób organ w ogóle dokumentuje fakt doręczenia korespondencji przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby stosownie do art. 39 K.p.a., pozostawiania zawiadomień o możliwości odbioru korespondencji, gdzie jest ona wówczas przechowywana, czy odpowiada to wymaganiom zawartym w art. 44 K.p.a.; 2) oryginału zwrotnego potwierdzenia odbioru przez skarżącego decyzji z dnia 11 czerwca 2019 r. oraz oryginału zwrotnego potwierdzenia przez skarżącego zawiadomienia z dnia 29 kwietnia 2019 r. o wszczęciu postępowania z urzędu w sprawie uznania go za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W odpowiedzi w piśmie z dnia 17 maja 2021 r. organ I instancji organ przedstawił stosowne wyjaśnienia oraz dołączył: 1) druk zawiadomienia o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru stosowanego w MOPR w Bytomiu; 2) oryginał zwrotnego potwierdzenia odbioru przez dłużnika decyzji z dnia 11 czerwca 2019 r. wraz z kopertą w której znajdowała się ww. korespondencja; 3) oryginał zwrotnego potwierdzenia przez dłużnika zawiadomienia z dnia 29 kwietnia 2019 r. o wszczęciu postępowania z urzędu w sprawie uznania skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych wraz z kopertą w której znajdowała się ww. korespondencja. W oparciu o nadesłane dokumenty Kolegium stwierdziło, że akta sprawy potwierdzają jednoznacznie i w sposób nie budzący wątpliwości poprawność doręczenia skarżącemu przesyłki zawierającej decyzję organu I instancji z dnia 11 czerwca 2019 r., przy czym ustalenia te zostały dokonane w oparciu o inne niż w zaskarżonym postanowieniu z dnia 21 listopada 2019 r. dowody, co właściwie zaakceptował Sąd I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w uzasadnieniu wyroku odwołał się do dołączonego do akt spawy oryginału potwierdzenia doręczenia skarżącemu decyzji z dnia 11 czerwca 2019 r. i wskazał, że przesyłka ta była awizowana w dniach 13 czerwca 2019 r. i 21 czerwca 2019 r., o czym jej adresat był informowany i pouczony o możliwości odbioru przesyłki w kancelarii Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Bytomiu w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, poprzez pozostawienie zawiadomień w jego skrzynce pocztowej. Zauważono także, że do zwrotnego potwierdzenia odbioru dołączono stosowany przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Bytomiu wzór dołączanego do awiz pouczenia (informacji) o miejscu i terminie w którym przesyłka może być przez adresata odebrana. W świetle treści tych dokumentów, uzupełnionych po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2020 r., nie ma istotnego znaczenia podniesiona okoliczność czy istotnie gońcy składający oświadczenie w dniu 6 listopada 2019 r., a więc prawie po upływie 6 miesięcy od daty doręczeń pamiętali okoliczności w jakich zawiadomień o awizach dokonywali. Prawidłowość doręczenia w trybie art. 44 K.p.a. wynika bowiem z treści powołanych dokumentów, a nie z poddanych w wątpliwość (w zakresie możliwości odtworzenia przebiegu zdarzeń sprzed wielu miesięcy) oświadczeń doręczycieli. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach właściwie ocenił, że brak jest podstaw do przyjęcia, że pomimo umieszczenia na potwierdzeniu odbioru adnotacji o awizowaniu przesyłek informacje te nie były pozostawiane w skrzynce adresata. Mając na uwadze stanowisko zawarte w ww. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1792/20 oraz treść art. 190 P.p.s.a. i art. 153 P.p.s.a., nie zasługiwał na uwzględnienie podnoszony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 44 § 4 K.p.a. Brak było bowiem podstaw do twierdzenia, że decyzja z dnia 11 czerwca 2019 r. nie została skutecznie doręczona skarżącemu w trybie doręczenia zastępczego, w sytuacji gdy prawidłowość doręczenia, jak ustalił Sąd I instancji, wynikała zarówno z oryginału zwrotnego potwierdzenia odbioru, oświadczeń osób doręczających stronie korespondencję jak również wyjaśnień dotyczących sposobu organizowania i dokumentowania faktu doręczania korespondencji kierowanej do dłużników alimentacyjnych. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., w pkt 2 oddalił skargę kasacyjną. Jednocześnie, wobec stwierdzenia oczywistej omyłki w komparycji wyroku Sądu I instancji w zakresie błędnego oznaczenia przedmiotu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 156 § 3 w zw. z art. 156 § 1 P.p.s.a. sprostował z urzędu w tym zakresie zaskarżone orzeczenie (pkt 1 wyroku).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI