I OSK 640/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M.T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który oddalił sprzeciw skarżącej od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie zasiłku celowego. Skarżąca kasacyjnie zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 138 § 2 KPA, twierdząc, że organ administracyjny powinien był wydać decyzję merytoryczną, a nie kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym, oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bierze pod uwagę nieważność postępowania, której w tej sprawie nie stwierdzono. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, czy organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 KPA. Sąd wskazał, że przepis ten może być zastosowany, gdy decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W analizowanej sprawie stwierdzono wadliwość rodzinnego wywiadu środowiskowego, który stanowił podstawę orzekania, a także naruszenie art. 10 i 79a KPA poprzez rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o nowe dowody. Te uchybienia, w ocenie NSA, uzasadniały uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji na podstawie art. 138 § 2 KPA. W związku z tym, Sąd I instancji prawidłowo oddalił sprzeciw skarżącej, a skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja stosowania art. 138 § 2 KPA w kontekście wadliwego wywiadu środowiskowego i naruszenia praw strony w postępowaniu administracyjnym.
Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwości wywiadu środowiskowego i naruszenia praw strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym pomocy społecznej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 KPA, uchylając decyzję organu I instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, gdy istniały wadliwości w postępowaniu wyjaśniającym, w tym wadliwy wywiad środowiskowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 KPA, ponieważ wadliwość wywiadu środowiskowego oraz naruszenie praw strony przez organ I instancji stanowiły podstawę do uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Uzasadnienie
NSA uznał, że wadliwy wywiad środowiskowy i naruszenie praw strony przez organ I instancji (np. rozstrzygnięcie na podstawie nowych dowodów bez umożliwienia stronie wypowiedzenia się) uzasadniały zastosowanie art. 138 § 2 KPA. Organ odwoławczy nie mógł naprawić tych uchybień samodzielnie na podstawie art. 136 KPA, a jedynie uchylić decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania.
Czy wadliwy rodzinny wywiad środowiskowy, nieodpowiadający wymogom formalnym (brak podpisu, nieczytelna data, brak diagnozy w formularzu), może stanowić podstawę rozstrzygnięcia w sprawie z zakresu pomocy społecznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wadliwy rodzinny wywiad środowiskowy, który nie spełnia wymogów formalnych określonych w przepisach, nie może stanowić podstawy rozstrzygnięcia.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że formularz wywiadu środowiskowego musi odpowiadać wymogom ustawy o pomocy społecznej i rozporządzenia wykonawczego, w tym wymogom protokołu. Brak podpisu wnioskodawczyni i jej matki, nieczytelna data oraz brak diagnozy w formularzu podważają wiarygodność dokumentu i uniemożliwiają zaliczenie go do materiału dowodowego.
Czy rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o nowe dowody, uzyskane po dniu, w którym strona zapoznała się z aktami, stanowi naruszenie przepisów postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, stanowi to naruszenie art. 10 i 79a KPA.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o nowe dowody, które uzyskano po dniu, w którym strona zapoznała się z aktami, stanowi naruszenie zasad czynnego udziału strony w postępowaniu. Choć sąd pierwszej instancji nie był związany zarzutami skargi, to takie naruszenie mogło uzasadniać uchylenie decyzji organu I instancji.
Przepisy (25)
Główne
p.p.s.a. art. 138 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151a § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
KPA art. 138 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.s. art. 106 § ust. 4
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § § 2a i 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 64b § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
KPA art. 136
Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.s. art. 107 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 107 § ust. 3-5
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 czerwca 2012 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego
KPA art. 67 § § 1 i 2
Kodeks postępowania administracyjnego
KPA art. 68 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Rozporządzenie Ministra Rodziny I Polityki Społecznej z dnia 8 kwietnia 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego § § 6
KPA art. 10
Kodeks postępowania administracyjnego
KPA art. 79a
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 57a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
KPA art. 145 § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania administracyjnego
KPA art. 15
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 64e
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 210
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 250
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 258-261
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wadliwość rodzinnego wywiadu środowiskowego. • Naruszenie praw strony przez organ I instancji (rozstrzygnięcie na podstawie nowych dowodów po zapoznaniu się z aktami).
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia przepisów postępowania przez Sąd I instancji, w tym art. 151a § 2 PPSA w zw. z art. 64b § 1 PPSA w zw. z art. 138 § 2 KPA w zw. z art. 136 KPA poprzez nieprawidłową kontrolę działalności organu administracji i oddalenie sprzeciwu pomimo, że organ administracyjny powinien był wydać decyzję merytoryczną zamiast kasacyjnej.
Godne uwagi sformułowania
organ odwoławczy ma ustawowy nakaz orzekania na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. • rodzinny wywiad środowiskowy [...] utrwala istotną dla rozstrzygnięcia sprawy czynność procesową, a więc stanowi szczególną formę protokołu • nie sposób uznać, że sąd wojewódzki dopuścił się zarzucanych mu uchybień
Skład orzekający
Piotr Przybysz
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja stosowania art. 138 § 2 KPA w kontekście wadliwego wywiadu środowiskowego i naruszenia praw strony w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwości wywiadu środowiskowego i naruszenia praw strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym pomocy społecznej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w postępowaniu administracyjnym, w szczególności dotyczących prawidłowości dowodów (wywiad środowiskowy) i praw strony, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.
“Wadliwy wywiad środowiskowy może unieważnić decyzję. NSA wyjaśnia, kiedy organ musi uchylić decyzję.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.