I OSK 640/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną R.P. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiającą ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do części dawnej nieruchomości warszawskiej. Nieruchomość ta, położona przy ul. R. w Warszawie, objęta jest dekretem warszawskim, a następnie przeszła na własność Skarbu Państwa i Dzielnicy-Gminy. Wniosek o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego został złożony w trybie dekretu warszawskiego i ustawy o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.). Organy administracji oraz WSA uznały, że odmowa ustanowienia prawa użytkowania wieczystego jest uzasadniona przepisami art. 214a u.g.n., w szczególności pkt 1 (przeznaczenie gruntu na cele publiczne) i pkt 5 (brak możliwości zgodnego z prawem podziału nieruchomości). Działka nr [...] z obrębu [...] została w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego oznaczona jako "zieleń urządzona" (G-16 MW(U) ZU) – zieleń osiedlowa do zachowania, z zakazem lokalizacji nowych budynków. Sąd administracyjny uznał, że taki stan rzeczy, w tym istnienie ciągów pieszych i zieleni wysokiej, wypełnia definicję celu publicznego z art. 6 pkt 9c u.g.n. (publicznie dostępne samorządowe ciągi piesze, parki, bulwary). NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, potwierdził prawidłowość zastosowania art. 214a pkt 1 w zw. z art. 6 pkt 9c u.g.n., uznając teren za przeznaczony na cel publiczny. Sąd podkreślił, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2016 r. potwierdził zgodność art. 214a u.g.n. z Konstytucją. NSA uznał również, że choć WSA częściowo wadliwie uzasadnił brak możliwości podziału nieruchomości (naruszenie art. 7, 77 § 1, 8 § 1 k.p.a.), to nie miało to wpływu na ostateczne rozstrzygnięcie, gdyż przesłanka z art. 214a pkt 1 u.g.n. była wystarczająca do oddalenia skargi. Skarga kasacyjna została oddalona na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na terenach objętych dekretem warszawskim, zwłaszcza w kontekście terenów zielonych i celów publicznych (art. 214a u.g.n. w zw. z art. 6 u.g.n.). Potwierdzenie zgodności art. 214a u.g.n. z Konstytucją RP.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej nieruchomości warszawskich i interpretacji przepisów u.g.n. w kontekście dekretu warszawskiego. Kwestia podziału nieruchomości wymaga indywidualnej oceny w każdym przypadku.
Zagadnienia prawne (2)
Czy teren zielony objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego jako "zieleń osiedlowa do zachowania" może być uznany za przeznaczony na cel publiczny w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami, uzasadniający odmowę ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz byłego właściciela?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, teren zielony objęty planem miejscowym jako zieleń osiedlowa do zachowania, posiadający ciągi piesze i stanowiący zielone wnętrze kwartału urbanistycznego, może być uznany za przeznaczony na cel publiczny (art. 6 pkt 9c u.g.n.), co stanowi podstawę do odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na podstawie art. 214a pkt 1 u.g.n.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że definicja celu publicznego z art. 6 pkt 9c u.g.n. obejmuje tereny zielone zagospodarowane jako parki, bulwary czy ciągi piesze, służące mieszkańcom. Przeznaczenie terenu w planie miejscowym jako "zieleń osiedlowa do zachowania" oraz jego faktyczne zagospodarowanie jako terenu rekreacyjnego dla mieszkańców wypełnia tę definicję, co uzasadnia odmowę ustanowienia prawa użytkowania wieczystego.
Czy odmowa ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na podstawie art. 214a pkt 5 u.g.n. wymaga wykazania braku możliwości dokonania zgodnego z prawem i ładem przestrzennym podziału nieruchomości, a jeśli tak, czy organy administracji i sąd administracyjny prawidłowo ustaliły te okoliczności?
Odpowiedź sądu
Tak, odmowa na podstawie art. 214a pkt 5 u.g.n. wymaga wykazania braku możliwości zgodnego z prawem i ładem przestrzennym podziału nieruchomości. NSA stwierdził, że WSA nie wyjaśnił tej kwestii w sposób wystarczający, odwołując się jedynie do pisma biura planowania, a nie do konkretnych przepisów planistycznych, co stanowiło naruszenie przepisów k.p.a. Jednakże, ze względu na istnienie innej, wystarczającej podstawy odmowy (art. 214a pkt 1 u.g.n.), uchybienie to nie wpłynęło na wynik sprawy.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że art. 214a pkt 5 u.g.n. wymaga wykazania braku możliwości podziału nieruchomości zgodnie z prawem i ładem przestrzennym. Stwierdzono, że organy i sąd pierwszej instancji nie przedstawiły wystarczających dowodów i argumentacji prawnej potwierdzającej ten brak, opierając się na ogólnym piśmie, co naruszało zasady postępowania dowodowego. Niemniej jednak, istnienie przesłanki z art. 214a pkt 1 u.g.n. było wystarczające do oddalenia skargi.
Przepisy (28)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.g.n. art. 214a
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 214a § pkt 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 214a § pkt 5
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
dekret warszawski art. 7
Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 189
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.g.n. art. 7 § 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 7 § 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 6 § 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 6 § 9c
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 64 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 21 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 21 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 5
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 74 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
u.g.n. art. 93 § 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Ustawa z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej art. 32 § 2
Ustawa z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy art. 1 § pkt 3
Ustawa z dnia 17 września 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa, ustawy o komercjalizacji i niektórych uprawnieniach pracowników oraz ustawy o gospodarce nieruchomościami art. 3 § pkt 1
Argumenty
Skuteczne argumenty
Teren zielony objęty planem miejscowym jako zieleń osiedlowa do zachowania, posiadający ciągi piesze i stanowiący zielone wnętrze kwartału urbanistycznego, spełnia definicję celu publicznego z art. 6 pkt 9c u.g.n., co stanowi podstawę do odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na podstawie art. 214a pkt 1 u.g.n.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 214a pkt 1 i 5 u.g.n. w zw. z art. 6 pkt 1 u.g.n. oraz przepisami Konstytucji RP i dekretu warszawskiego przez rozszerzającą interpretację przepisów i uznanie, że tereny zielone wykluczają własność prywatną. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.) przez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia art. 7, 77 § 1, 8 § 1 k.p.a. polegającego na pominięciu materiału dowodowego wskazującego na możliwość podziału działki. • Naruszenie art. 141 § 4 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. przez brak logicznego wyjaśnienia przesłanek oddalenia skargi.
Godne uwagi sformułowania
"Skrajnie nieracjonalne byłoby przyznawanie prawa rzeczowego po to, by następnie wszczynać właściwą procedurę wywłaszczeniową." • "Ustanowienie użytkowania wieczystego dla byłego właściciela gruntu w praktyce niemal zawsze prowadzi do zakończenia prowadzonej tam wcześniej działalności służącej zaspokajaniu zbiorowych potrzeb wspólnoty." • "Wątpliwości interpretacyjne w tej materii powinny być rozstrzygane przy zastosowaniu zasady in dubio pro natura."
Skład orzekający
Mariola Kowalska
przewodniczący
Piotr Niczyporuk
członek
Arkadiusz Blewązka
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na terenach objętych dekretem warszawskim, zwłaszcza w kontekście terenów zielonych i celów publicznych (art. 214a u.g.n. w zw. z art. 6 u.g.n.). Potwierdzenie zgodności art. 214a u.g.n. z Konstytucją RP."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej nieruchomości warszawskich i interpretacji przepisów u.g.n. w kontekście dekretu warszawskiego. Kwestia podziału nieruchomości wymaga indywidualnej oceny w każdym przypadku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy reprywatyzacji i prawa do nieruchomości w Warszawie, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie społeczne. Pokazuje, jak przepisy dotyczące planowania przestrzennego i celów publicznych wpływają na roszczenia byłych właścicieli.
“Czy zieleń miejska może być przeszkodą w odzyskaniu dawnej własności? NSA rozstrzyga w sprawie dekretu warszawskiego.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.