I OSK 64/23

I OSK 64/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-02-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Zygmunt Zgierski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
II SA/Gd 203/22 - Postanowienie WSA w Gdańsku z 2022-10-19
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1740
art. 140, art. 199 § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
Dz.U. 2022 poz 559
art. 101 ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.)
Dz.U. 2021 poz 1899
art. 37 ust. 2 pkt 6
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 182 § 1 i 3, art. 183 § 1 i 2, art. 184, art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 października 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 203/22 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi M.K. na zarządzenie Prezydenta Miasta S. z dnia [...] września 2021 r., nr [...] w przedmiocie sprzedaży w drodze przetargu ustnego ograniczonego nieruchomości postanawia: oddalić skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Pismem z [...] marca 2022 r. M.K. wniosła skargę na zarządzenie Prezydenta Miasta S. z [...] września 2021 r. w sprawie sprzedaży w trybie przetargu ustnego ograniczonego nieruchomości położonej w S. przy al. [...].
Postanowieniem z 19 października 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił powyższa skargę. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżąca jest współwłaścicielką działki graniczącej z działką przeznaczoną do sprzedaży, w związku z czym nie może skutecznie samodzielnie kierować roszczeń w stosunku do działki wystawionej na sprzedaż. W ocenie Sądu oznaczało to, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia indywidualnego interesu skarżącej.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, skarżąca wywiodła skargę kasacyjną. Zaskarżyła to postanowienie w całości, wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji celem ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2022 r. poz. 559, z późn. zm.), dalej: usg, w zw. z art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny przez ich niewłaściwe zastosowanie i odrzucenie skargi, podczas gdy skarżąca posiada interes prawny jako współwłaścicielka nieruchomości sąsiedniej.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej M.K. przedstawiła argumentację wskazującą na możliwość skutecznego wniesienia przez nią skargi, jak również argumentację przemawiającą za wyeliminowaniem zaskarżonego zarządzenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 ppsa w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego postanowienia determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który nie bada całokształtu sprawy, ale ogranicza się do weryfikacji zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Rozpoznawana w powyższym zakresie skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
W rozpoznawanej sprawie podstawą zaskarżenia zarządzenia Prezydenta Miasta S. jest niewątpliwie art. 101 ust. 1 usg. Zgodnie z tym przepisem każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może akt ten zaskarżyć do sądu administracyjnego.
Należy zaznaczyć, że zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych pojęcie interesu prawnego ma charakter obiektywny, a jego źródła każdorazowo należy upatrywać w przepisach prawa materialnego, w związku z czym o jego istocie trzeba wnioskować na podstawie jego związku z konkretną normą prawną, co oznacza, że istnienie interesu prawnego uzasadnia istnienie przepisu prawa i rekonstruowanej z niego normy prawnej stanowiącej źródło (podstawę) wywiedzenia z niej dla danego podmiotu określonych praw lub obowiązków (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 marca 2022 r., sygn. akt II GSK 41/22).
Mając na uwadze, że rozpoznawana sprawa dotyczy zarządzenia w przedmiocie sprzedaży nieruchomości w trybie przetargu ustnego ograniczonego, ocena występowania po stronie skarżącej interesu publicznego w zaskarżeniu tego zarządzenia przebiegać musi z uwzględnieniem art. 37 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2021 r. poz. 1899, z późn. zm.), dalej: ugn. Zgodnie z tym przepisem nieruchomość jest zbywana w drodze bezprzetargowej, jeżeli przedmiotem zbycia jest nieruchomość lub jej części, jeśli mogą poprawić warunki zagospodarowania nieruchomości przyległej, stanowiącej własność lub oddanej w użytkowanie wieczyste osobie, która zamierza tę nieruchomość lub jej części nabyć, jeżeli nie mogą być zagospodarowane jako odrębne nieruchomości.
Analiza zacytowanego przepisu wskazuje, że jeżeli w wyniku zbycia nieruchomości zbywana i przyległa mają przekształcić się w przedmiot, w stosunku do którego mają być wykonywane jednolite uprawnienia, to nabywcami nieruchomości zbywanej muszą być te same podmioty, które już mogą te uprawnienia wykonywać wobec nieruchomości przyległej. Wielość takich podmiotów, jaka zachodzi w przypadku współwłasności nieruchomości przyległej, nie wyklucza zbycia nieruchomości w drodze bezprzetargowej na podstawie art. 37 ust. 2 pkt 6 ugn, ale wymogiem skuteczności takiej czynności jest zbycie tej nieruchomości na rzecz wszystkich tych podmiotów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 października 2017 r., sygn. akt I OSK 619/17).
Oznacza to, że w sytuacji, gdy nieruchomość sąsiadująca z nieruchomością zbywaną ma podlegać zbyciu w trybie art. 37 ust. 2 pkt 6 ugn, jest przedmiotem współwłasności, to podmiotem legitymowanym do zaskarżenia na podstawie art. 101 ust. 1 usg zarządzenia wydanego na podstawie wspomnianego przepisu ustawy o gospodarce nieruchomościami są wszyscy współwłaściciele tej nieruchomości działający wspólnie, a nie poszczególni, indywidualni współwłaściciele niezależnie od wielkości udziałów w tej nieruchomości.
Za niezasadne w tym zakresie należy uznać wywiedzenie prawa do wniesienia skargi (interesu prawnego) na podstawie art. 140 kc. Przepis ten stanowi bowiem definicję prawa własności i wskazuje na dopuszczalny prawem sposób jej wykonywania. Należy jednakże zaznaczyć, że uprawnienie do wniesienia skargi skarżąca wywodzi z faktu posiadania udziałów w nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością przeznaczoną do zbycia w trybie bezprzetargowym. Z uwagi na powyższe należy wskazać, że zgodnie z art. 199 zd. 1 kc do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu, potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego czynność nabycia nieruchomości sąsiedniej w trybie art. 37 ust. 2 pkt 6 ugn, jako prowadząca do zwiększenia obciążeń, w tym m.in. wynikających z podatku od nieruchomości, należy uznać za czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu, co wyklucza samodzielne działanie skarżącej w przedmiocie zaskarżenia zarządzenia Prezydenta Miasta S.
W konsekwencji powyższego za prawidłowe należało uznać stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w zaskarżonym postanowieniu.
Na marginesie powyższych rozważań należy wskazać, że w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do uznania, że skarżąca występowała jako członek zarządu wspólnoty nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością, o której mowa w zaskarżonym zarządzeniu Prezydenta Miasta S. W szczególności odnotować należy, że skarga została złożona w imieniu skarżącej, a nie wspólnoty czy z powołaniem się na pełnienie przez nią określonej funkcji w zarządzie tej wspólnoty, a pełnomocnictwo procesowe załączone do skargi wskazuje, że zostało ono udzielone przez skarżącą jako osobę prowadzącą działalność gospodarczą wpisaną do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.
Dodatkowo podzielić należy stanowisko wyrażone w skardze kasacyjnej przez jej autora, że zarząd wspólnoty mieszkaniowej posiada określone, ograniczone kompetencje do jej reprezentowania, które nie obejmują kwestii wynikających z prawa własności, a zatem nie zastępują trybu działania określonego we wskazanym powyżej art. 199 § 1 zd. 1 kc.
Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i 3 ppsa, orzekł jak w postanowieniu.
Odnosząc się do wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, wskazać należy, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw prawnych do orzekania w tej materii. Zgodnie z art. 209 ppsa wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 ppsa) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 ppsa. Żaden z tych przepisów nie znajduje natomiast ich zastosowania w sytuacji, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego kończące postępowanie w sprawie (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07).