I OSK 639/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M.T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który oddalił sprzeciw skarżącej od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie zasiłku celowego. Skarżąca kasacyjnie zarzuciła WSA naruszenie przepisów postępowania, argumentując, że organ odwoławczy powinien był wydać decyzję merytoryczną, a nie kasacyjną (uchylającą decyzję organu pierwszej instancji i przekazującą sprawę do ponownego rozpoznania). Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym, oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, badając z urzędu jedynie przesłanki nieważności postępowania. W ocenie NSA, Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił, że organ odwoławczy miał podstawy do zastosowania art. 138 § 2 KPA. Uzasadnieniem dla takiej decyzji były istotne braki w postępowaniu wyjaśniającym organu pierwszej instancji, w tym wadliwie przeprowadzony rodzinny wywiad środowiskowy (nieczytelna data, brak podpisu wnioskodawczyni i matki na załączniku, wypełnienie formularza pismem odręcznym, a załącznika wydrukiem komputerowym) oraz brak dokumentu potwierdzającego konieczność zapłaty kwoty 500 zł za wodę. NSA wskazał, że braki te uniemożliwiały prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i nie mogły zostać konwalidowane przez organ odwoławczy na podstawie art. 136 k.p.a. Sąd podkreślił również naruszenie zasad czynnego udziału strony (art. 10 KPA) i prawa do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów (art. 79a KPA). Wobec stwierdzenia, że organ pierwszej instancji nie rozstrzygnął sprawy co do istoty, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy wykraczał poza możliwości uzupełnienia dowodów przez organ odwoławczy, zastosowanie art. 138 § 2 KPA było uzasadnione. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty za niezasadne, i nie orzekał o kosztach pomocy prawnej z urzędu, wskazując na właściwość WSA w tym zakresie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie stosowania art. 138 § 2 KPA w przypadku wadliwego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organ pierwszej instancji, w szczególności w kontekście rodzinnego wywiadu środowiskowego i wymogów formalnych dokumentacji w sprawach z zakresu pomocy społecznej.
Orzeczenie dotyczy specyfiki postępowania administracyjnego w sprawach świadczeń z pomocy społecznej i stosowania art. 138 § 2 KPA. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w innych obszarach prawa administracyjnego, choć zasady dotyczące wadliwości postępowania są uniwersalne.
Zagadnienia prawne (2)
Czy organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 KPA, uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, w sytuacji gdy organ pierwszej instancji nieprawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 KPA, ponieważ organ pierwszej instancji dopuścił się istotnych naruszeń przepisów postępowania, w tym wadliwie przeprowadził rodzinny wywiad środowiskowy i nie zebrał wszystkich niezbędnych dowodów, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
Uzasadnienie
NSA uznał, że wadliwość wywiadu środowiskowego (brak podpisów, nieczytelna data, niekompletny opis) oraz brak dokumentów potwierdzających zasadność wniosku o zasiłek celowy stanowiły istotne naruszenia przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji. Te braki uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i nie mogły zostać uzupełnione przez organ odwoławczy na podstawie art. 136 k.p.a., co uzasadniało zastosowanie art. 138 § 2 KPA.
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo oddalił sprzeciw od decyzji organu odwoławczego, który zastosował art. 138 § 2 KPA?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, WSA prawidłowo oddalił sprzeciw, ponieważ organ odwoławczy miał uzasadnione podstawy do zastosowania art. 138 § 2 KPA z uwagi na istotne naruszenia przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że WSA prawidłowo ocenił istnienie przesłanek do zastosowania art. 138 § 2 KPA przez organ odwoławczy. Skoro organ odwoławczy zasadnie uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z powodu wadliwości postępowania wyjaśniającego, to sprzeciw od takiej decyzji kasacyjnej powinien zostać oddalony.
Przepisy (20)
Główne
p.p.s.a. art. 138 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151a § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 138 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 182 § § 2a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 136
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 10
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 79a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 7
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 64b § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 136
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 67 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 68 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.s. art. 106 § ust. 4
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 107 § ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 107 § ust. 3-5
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 107 § ust. 6
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 czerwca 2012 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego
Rozporządzenie Ministra Rodziny I Polityki Społecznej z dnia 8 kwietnia 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego § § 6
p.p.s.a. art. 15
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 KPA z uwagi na istotne naruszenia przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji, w tym wadliwy wywiad środowiskowy i brak niezbędnych dowodów.
Odrzucone argumenty
WSA naruszył przepisy postępowania, oddalając sprzeciw pomimo, że organ administracyjny powinien był wydać decyzję merytoryczną zamiast kasacyjnej.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. • Niezbędne jest wykazanie, że zaistnienie tych przesłanek następuje na określonej podstawie materialnoprawnej. • Tylko niewyjaśnienie istotnych okoliczności faktycznych daje podstawy do ustalenia, że spełniona jest przesłanka, według której konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. • Braki w postępowaniu dowodowym nie mogą stanowić podstawy do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. jedynie w sytuacji, gdy organ odwoławczy ma możliwość skorzystania z art. 136 § 1 k.p.a. • Rodzinny wywiad środowiskowy [...] także utrwala istotną dla rozstrzygnięcia sprawy czynność procesową, a więc stanowi szczególną formę protokołu, o którym mowa w art. 67 § 1 k.p.a. • W myśl art. 68 § 2 k.p.a. protokół odczytuje się wszystkim osobom obecnym, biorącym udział w czynności urzędowej, które powinny następnie protokół podpisać. • Na gruncie art. 138 § 2 k.p.a. w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że w sytuacji, gdy organ I instancji nie ustali poprawnie stanu faktycznego, organ odwoławczy w istocie ma ustawowy nakaz orzekania na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.
Skład orzekający
Piotr Przybysz
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania art. 138 § 2 KPA w przypadku wadliwego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organ pierwszej instancji, w szczególności w kontekście rodzinnego wywiadu środowiskowego i wymogów formalnych dokumentacji w sprawach z zakresu pomocy społecznej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki postępowania administracyjnego w sprawach świadczeń z pomocy społecznej i stosowania art. 138 § 2 KPA. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w innych obszarach prawa administracyjnego, choć zasady dotyczące wadliwości postępowania są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak istotne są formalne aspekty postępowania administracyjnego, nawet w sprawach o zasiłki. Wadliwie sporządzony dokument, taki jak wywiad środowiskowy, może zaważyć na wyniku sprawy, co jest pouczające dla obywateli i prawników.
“Nawet drobny błąd formalny w wywiadzie środowiskowym może zaważyć na przyznaniu zasiłku – NSA wyjaśnia, dlaczego.”
Sektor
administracyjne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.